bron 1 Uit de Rapportage Minderheden 1999 van het Sociaal Cultureel Planbureau blijkt dat hier geboren jongeren uit minderheden het weliswaar aanmerkelijk beter doen dan niet hier geboren leeftijdgenoten, maar dat zij nog aanzienlijk achterblijven bij autochtone jongeren. De integratie verloopt niet voor alle groepen even goed. Surinamers en Antillianen nemen in het algemeen op een hoger niveau deel aan de samenleving dan Turken en Marokkanen. Binnen al deze groepen heerst echter diversiteit. Een succesvolle voorhoede onderscheidt zich van een achterhoede die niet veel vooruitgang boekt. De toekomst hangt in sterke mate af van de wedloop tussen immigratie en integratie. De gunstige economische conjunctuur die zich voor de toekomst openbaart, bevordert waarschijnlijk beide processen; het is niet te zeggen welk van beide het meest. vrij naar: Nimwegen, N. van e.a., Bevolkingsvraagstukken in Nederland anno 2000, NIDI, Den Haag, 2000 bron 2 Functieniveau van werkenden in Nederland, naar geslacht mannen vrij naar: Nimwegen, N. van e.a., Bevolkingsvraagstukken in Nederland anno 2000, NIDI, Den Haag, 2000 Gebruik de bronnen 1 en 2 bij de vragen 1 tot en met 3. Bij deze vragen vergelijk je verschijnselen en gebieden met elkaar en leg je relaties tussen die verschijnselen en gebieden. Volgens de Rapportage Minderheden van het Sociaal en Cultureel Planbureau (zie bron 1) verkeren de meeste allochtone jongeren van de tweede generatie in een aanzienlijke achterstandssituatie ten opzichte van de autochtone jongeren. Eén van de oorzaken van deze achterstand zou het spreidingspatroon van de buitenlandse migranten kunnen zijn.
→ A: Wat is het spreidingspatroon van buitenlandse migranten op lokale schaal? B: Geef de verklaring voor dit spreidingspatroon op lokale schaal. Uit de bronnen 1 en 2 blijkt dat de integratie in de Nederlandse samenleving van Surinamers en Antillianen over het algemeen beter verloopt dan van Turken en Marokkanen.
→ Leg dit uit. bron 3 Aantal legale immigranten in de VS in 1995 per 1000 inwoners, per staat In 1995 kwamen 720.461 legale immigranten de VS binnen. vrij naar: Smith, J.P., e.a., The New Americans, National Academic Press, Washington D.C., 1997 bron 4 In 1986 konden illegale migranten, die konden bewijzen dat zij lang in de Verenigde Staten woonden, een legale status krijgen. Om de illegale immigratie te beperken werd na 1986 de zuidgrens nog strenger bewaakt dan voor die tijd en moesten werkgevers controleren of hun werknemers legaal in de Verenigde Staten verbleven. Ondanks deze maatregelen was het aantal illegale migranten in 1996 weer op het niveau van 1986. Tussen 1986 en 1996 zijn tussen de 3 en 4 miljoen illegale immigranten het land binnengekomen. vrij naar: Smith, J.P., e.a., The New Americans, National Academic Press, Washington D.C., 1997 Gebruik de bronnen 3 en 4 en eventueel de atlas bij de vragen 4 tot en met 7. Vanaf de jaren zestig krijgen de Verenigde Staten te maken met een groeiende stroom illegale migranten. Deze stroom wordt onder meer veroorzaakt door het minder belangrijk worden van factoren die de migratie afremmen.
→ A: Geef een economische pushfactor in de landen van herkomst die de trek naar de VS (mede) verklaart. B: Geef een demografische factor in de landen van herkomst die de trek naar de VS (mede) beïnvloedt. Het spreidingspatroon van legale immigranten, zoals weergegeven in bron 3, is veroorzaakt door verschillende factoren.
bron 5 Goederenstromen vanuit Rotterdam en andere grote havens naar Europese bestemmingen Legenda: belangrijkste haven van aanvoer omvang van de goederenstromen vanuit Rotterdam 64 mln ton/jaar Rotterdam - Ruhrgebied Rotterdam - Antwerpen 48 mln ton/jaar bron: Ruimtelijke Verkenningen 1996, Den Haag, 1996 De kleur van een gebied geeft aan via welke haven dit gebied zijn goederen van landen buiten Europa ontvangt.
bron 6 Goederenstromen vanuit Europese gebieden naar Rotterdam en andere grote havens Legenda: belangrijkste haven van afvoer omvang van de goederenstromen naar Rotterdam bron: Ruimtelijke Verkenningen 1996, Den Haag, 1996 De kleur van een gebied geeft aan via welke haven dit gebied zijn goederen naar landen buiten Europa exporteert. bron 7 Aandeel van de transportwijze in de totale aan- en afvoer naar/van Rotterdam Legenda: weg spoor binnenvaart zee overig naar Rotterdam naar achterland bron: Ruimtelijke Verkenningen 1996, Den Haag, 1996
Gebruik de bronnen 5 tot en met 7, kaart 60-61 (52e druk: 68-69) en eventueel andere kaarten uit de atlas bij de vragen 8 tot en met 12. Bij deze vragen selecteer je kaarten, vergelijk je verschijnselen en gebieden met elkaar en leg je relaties tussen die verschijnselen en gebieden. Rotterdam en Hamburg zijn belangrijke havens voor landen in Oost-Europa als het gaat om de afvoer van goederen uit die landen (bron 6). Voor de aanvoer zijn ze echter veel minder van betekenis (bron 5).
→ A: Leg uit waarom de goederenstroom van Rotterdam en Hamburg naar de landen in Oost-Europa in de afgelopen 10-15 jaar gering was. Maak bij de beantwoording gebruik van kaart 68D (52e druk: 78D). Het is te verwachten dat de goederenstroom naar de Oost-Europese landen in de toekomst zal toenemen. B: Op grond van welke kaart in de atlas kan verwacht worden dat de achterliggende oorzaak voor de geringe goederenstroom naar de Oost-Europese landen in de toekomst zal verdwijnen? Bron 7 laat het aandeel van de aan- en afvoer naar transportwijze voor de haven van Rotterdam zien.
→ A: Met welke kaart (51e druk) / Met welk kaartblad (52e druk) in de atlas kun je dit aantonen? B: In welk opzicht verschillen Hamburg en Rotterdam van elkaar wat betreft de overheersende transportwijze? De in bron 6 genoemde havens zijn niet alle even belangrijk voor de afvoer van goederen uit Europa. Je zou hiervoor een argument kunnen vinden in bron 6. Toch zegt dat argument niet alles.
→ A: Welke van de genoemde havensteden neemt binnen Europa de minst belangrijke positie in? B: Welk argument kun je daarvoor in bron 6 vinden? C: Leg uit dat dat argument niet voldoende is om de minst belangrijke positie van een havenstad aan te tonen. Gebruik atlaskaart 57E (52e druk: 65E) bij vraag 13. Kaart 57E (52e druk: 65E) uit de atlas laat zien dat de vestigingsvoorkeur van ondernemers verandert in de loop van de tijd.
bron 8 Europese luchthavens bron: De Grote Bosatlas, 51e druk, kaart 72B, 1999 Gebruik de bronnen 8, 9 en de atlaskaarten op bladzijde 70 (52e druk: 80) bij de vragen 14 tot en met 16. Bij deze vragen selecteer je kaarten, vergelijk je verschijnselen en gebieden met elkaar en wissel je van analyseniveau. Een Amerikaans bedrijf dat computers in elkaar zet en ze vervolgens afzet op de Europese markt zoekt een goede vestigingsplaats in Europa. De computeronderdelen komen uit Amerika en Zuidoost-Azië. Er komen 950 arbeidsplaatsen. Er zijn na de eerste selectie nog drie plaatsen overgebleven voor een mogelijke locatie van het bedrijf: • de gemeente Haarlemmermeer (Nederland) • de gemeente Clermont-Ferrand (Frankrijk) • de gemeente Livorno (Italië)
Het bedrijf heeft vervolgens een aantal locatiefactoren, zowel op nationaal als op regionaal niveau, onderzocht. Op basis hiervan zijn scores toegekend. Deze zijn vermeld in bron 9. bron 9 Resultaat van de scores op een aantal locatiefactoren van drie gewenste vestigingsplaatsen Locatiefactoren Haarlemmermeer Clermont- Ferrand Livorno wegings- factor rangorde score rangorde score rangorde score Inflatie 2 1 3 Koopkracht ten opzichte van Nederland 1 2 3 Opleidingsniveau 2 1 3 Ligging ten opzichte van een belangrijke zeehaven 1 3 2 Ligging aan een belangrijke spoorlijn 1 3 2 Ligging ten opzichte van belangrijke autosnelwegen 1 3 2 bron: De Grote Bosatlas, 51e druk , 1999, 52e druk, 2001 Een plaats die (voor het bedrijf) het beste scoorde bij een locatiefactor kreeg scorepunt 1. De slechtst scorende plaats kreeg scorepunt 3. Het bedrijf meent nog meer gegevens nodig te hebben en vraagt jou nog enkele belangrijke locatiefactoren voor te stellen.
→ Selecteer aan de hand van de kaarten op bladzijde 70 (52e druk: 80) en bron 8 zelf nog één andere, voor het bedrijf zeer belangrijke, locatiefactor van economische aard en één locatiefactor van geografische aard en schrijf ze op je antwoordblad. Het bedrijf laat ook nu weer de scores bepalen. Nu er door het bedrijf gegevens verzameld zijn, moet er nog een conclusie worden getrokken uit de beschikbare gegevens.
→ Wat is de volgende stap die gezet moet worden om tot een beslissing te komen? Stel dat het Amerikaanse computerbedrijf uiteindelijk toch niet besluit zich in Europa te vestigen, maar een locatie net buiten Europa kiest, bijvoorbeeld Tunis in Noord-Afrika. Sommige locatiefactoren zijn dan niet meer van belang.
→ A: Noem een locatiefactor uit bron 9 die dan niet of nauwelijks meer van belang is en leg uit waarom die minder belangrijk is geworden. De keuze voor vestiging in een niet-Europees land kan voor dit Amerikaanse bedrijf belemmerend werken. B: Geef een verklaring waarom de keuze voor een niet-Europees land een belemmering zou kunnen zijn.
Ierland: de tijger van Europa
Vanwaar deze bloei?
Landen Economie Bevolking BBP/BNP Financieel Inkomen Bevolkingsontwikkeling BBP BNP Ontwik- keling BNP Sterkte economie Inflatie Buiten- landse schulden Koop- kracht t.o.v. Ned. Bevol- kings- groei Migratie- saldo 1998 1998 1990-1998 2000 1990-1998 1998 1998 2000 2000 per inwoner (EU=100) euro’s per inwoner jaarlijks % toe- of afname index kre- dietwaar- digheid jaarlijks % prijs-stijging in % van de export per inwoner (Nederland= 100) % per jaar per 1000 inwoners per jaar 1 Albanië 4,2 2.463 2,7 12,6 51,5 74 13 0,3 -10,4 2 België 109,4 20.315 1,6 85,6 2,3 15 106 0,2 1,0 3 Bosnië- Hercegovina - - - - - 2302 - 3,1 25,9 4 Bulgarije 6,6 4.027 -1,8 32,5 116,9 160 21 -1,2 -5,1 5 Denemarken 148,3 20.515 2,7 86,3 1,6 90 107 0,3 2,0 6 Duitsland 117,0 18.942 0,9 92,9 2,2 0 99 0,3 4,0 7 Estland 16,7 6.504 -1,4 49,4 75,4 15 34 -0,6 -0,8 8 Finland 106,8 17.751 1,8 85,6 1,7 70 92 0,2 0,6 9 Frankrijk 109,1 18.244 1,2 91,7 1,7 41 95 0,4 0,7 10 Griekenland 51,7 12.035 1,2 62,5 11,0 329 63 0,2 2,0 11 Hongarije 21,3 8.456 0,9 59,2 22,0 107 44 -0,3 0,7 12 Ierland 99,6 15.472 6,1 84,8 2,0 18 81 1,2 5,3 13 IJsland 127,0 21.306 1,5 69,7 2,9 116 111 0,6 -2,3 14 Italië 91,5 17.514 1,0 82,0 4,4 18 91 0,1 1,7 15 Joegoslavië - - - 7,3 - 487 - -1,0 - 16 Kroatië 21,7 5.760 0,5 41,8 131,2 71 30 0,9 8,0 17 Letland 12,0 4.968 -5,0 43,4 71,1 22 26 -0,8 -1,3 18 Litouwen 13,0 5.403 -5,2 40,8 111,5 35 28 -0,3 0,2 19 Luxemburg 201,2 31.565 1,5 90,5 2,2 0 164 1,3 9.2 20 Macedonië 5,6 3.633 -1,4 - 17,9 140 19 0,0 -5,7 21 Malta 45,0 -19.695 12,6 62,3 -5,5 8 103 0,7 2,4 22 Moldavië 1,7 1.716 -8,3 16,0 173,9 106 9 0,0 -0,3 23 Nederland 109,3 19.200 2,1 92,1 2,1 0 100 0,6 2,3 24 Noorwegen 149,1 22.529 3,7 89,5 1,8 0 117 0,5 2,1 25 Oekraïne 3,9 2.692 -11,4 18,1 440,0 70 14 -0,8 -0,8 26 Oostenrijk 117,6 19.905 1,5 89,4 2,5 39 104 0,2 2,5 27 Polen 18,4 6.487 4,4 58,5 26,9 95 34 0,0 -0,5 28 Portugal 48,0 12.529 2,1 79,7 5,8 52 65 0,2 0,5 29 Roemenië 7,6 4.792 -0,6 27,5 113,8 98 25 -0,2 -0,6 30 Rusland 8,5 5.315 -7,2 19,6 230,9 186 28 -0,4 1,0 31 Slovenië 43,9 21.754 6,7 63,1 2,1 48 65 0,1 -7,8 32 Slowakije 17,0 8.277 1,1 42,9 11,4 68 43 0,1 0,5 33 Spanje 63,1 13.726 1,7 80,4 4,2 81 71 0,1 0,9 34 Tsjechië 24,6 10.489 -0,2 59,1 13,7 71 55 -0,1 1,0 35 Turkije 14,1 5.671 2,9 39,0 79,4 161 30 1,3 - 36 Verenigd Koninkrijk 103,3 17.470 2,0 91,1 3,0 0 91 0,2 1,1 37 Wit-Rusland 9,9 5.430 -3,7 12,7 449,9 13 28 -0,2 3,0 38 Zweden 114,4 17.069 0,6 83,9 2,4 78 89 0,0 0,9 39 Zwitserland 166,9 23.113 -0,2 93,8 1,7 0 120 0,3 1,4
Toon met behulp van een cijfer uit bron 12 aan dat Ierland in de jaren negentig van de
A: Met welke kaart op bladzijde 68 (52e druk: 78) van de atlas is dat het beste uit te leggen?
A: Formuleer een hypothese over de relatie tussen het migratiesaldo en de economische
Noem twee redenen waarom het lidmaatschap van de EU zo sterk heeft bijgedragen aan de
Beschrijf aan de hand van figuur 184E (52e druk: 77D) in de atlas:
Europees Parlement zet vraagtekens bij kandidaat-lidmaatschap
Noem een politiek criterium waaraan Turkije naar de mening van veel EU-politici zal
Noem een argument vóór het versterken van de banden tussen Turkije en de EU, met
Toon met cijfers uit het statistisch overzicht aan dat toetreding van Turkije tot de EU tot
Leg aan de hand van een kaart uit de atlas uit dat een eventuele toetreding van Turkije tot
Noem twee bezwaren van economische aard die juist bij de Zuid-Europese landen leven.
Bij dit examen hoort geen uitwerkbijlage.
