bij dit examen
LET OP: De cursieve regel achter de vraagzin kan − afhankelijk van de feitelijke vraag − bijvoorbeeld vermelden: − dat een verklaring een situatiebeschrijving en een algemene regel (= verklarend principe) moet bevatten. − dat een uitleg bij een ‘Leg uit waarom vraag’ een oorzaak en een gevolg moet bevatten. − dat een redenering bij een ‘Redeneervraag’ een vergelijking en een gevolg/conclusie moet bevatten. − enzovoorts Je kunt dit examen maken met de 52e druk of met de 53e druk van de atlas. Schrijf op de eerste regel van je antwoordblad welke druk je gebruikt, de 52e of de 53e.
Elke opgave bestaat uit enkele vragen. Bij elke vraag kun je, indien gewenst, de
atlas gebruiken.
De kaartnummers in de vragen verwijzen naar de 52e druk, of, als ze tussen
haakjes staan, naar de 53e druk van de atlas.
opgave 1Opgave 1 − Emigratie uit Afrika
Migratie en vervoer
Opgave 1 − Emigratie uit Afrika
De migratie vanuit Afrika naar andere continenten berust op een ander
migratiemotief dan de migratie tussen Afrikaanse landen onderling.
11pWelk motief voor migratie zal ook de komende jaren veel emigratie uit Afrika
veroorzaken?
22pWelk motief voor migratie zal ook de komende jaren veel migratie binnen Afrika
veroorzaken en welke atlaskaart geeft daarover informatie?
Gebruik de bronnen 1 en 2 van het bronnenboekje.
Bron 1 heeft betrekking op de wens van migranten om naar een bepaald
migratieland te vertrekken. Het is niet zeker dat bijvoorbeeld Marokkanen ook
werkelijk naar de ‘populaire landen’ zullen emigreren.
31pMet welk begrip uit de interactietheorie van Ullman wordt het verschijnsel
aangeduid dat er voor zorgt dat de gewenste emigratie vaak geen werkelijkheid
wordt?
De gewenste landen van bestemming van migranten uit Marokko zijn andere
dan de gewenste landen van bestemming van migranten uit Egypte.
Je kunt het begrip ‘complementariteit’ niet gebruiken om dit verschil in gewenste
bestemming te verklaren.
42pLeg uit dat dit in dit geval niet kan.
Migratie is een selectief proces.
51pHoe blijkt dat uit bron 2 voor het land Egypte?
opgave 2Opgave 2 − Asielverzoeken in de Europese Unie
Gebruik bron 3 van het bronnenboekje.
Als het gaat over asielverzoeken, is de Europese Unie te vergelijken met een
waterbed. Als op één plaats de druk wordt opgevoerd, verplaatst het water zich
naar andere delen. Maar de totale hoeveelheid water blijft gelijk.
62pLeg de werking van de EU als waterbed uit.
Je uitleg moet een oorzaak-gevolg relatie bevatten.
In de jaren negentig van de twintigste eeuw kwamen er soms zoveel
asielzoekers naar Europa dat inwoners van de verschillende landen de
‘asieldruk’ te hoog vonden oplopen.
72pIs bron 3 geschikt om conclusies te trekken over de toe- of afname van deze
asieldruk in de verschillende landen? Motiveer je keuze.
Er waren in 2001 veel verzoeken om asiel in Oostenrijk door inwoners van
Rusland, Tsjechië, Slowakije en Polen.
81pNoem de belangrijkste geografische oorzaak van de keuze voor Oostenrijk van
de asielzoekers uit de genoemde landen.
92pWaarom zijn er na 2004 minder asielverzoeken door Russen in Oostenrijk en
meer in Tsjechië, Slowakije en Polen?
Je antwoord moet een oorzaak-gevolg relatie bevatten.
In de periode 1999-2002 vroegen veel personen uit de Democratische Republiek
Kongo asiel aan in België en Frankrijk.
102pGeef met behulp van één atlaskaart een belangrijke reden voor de voorkeur van
de asielzoekers voor deze beide landen. Noteer ook de gevonden kaart.
opgave 3Opgave 3 − De afgeslankte Betuweroute
Gebruik de bronnen 4, 5 en 6 van het bronnenboekje.
112pBeredeneer dat de aanleg van de Noordtak de havens van Rotterdam en
Bremen/Hamburg meer complementair had kunnen maken.
Je redenering moet een oorzaak-gevolg relatie bevatten.
122pBeredeneer dat de aanleg van de Zuidtak had kunnen leiden tot een afname van
het aandeel van Bremen/Hamburg in de totale goederenoverslag van
West-Europa.
Je redenering moet een oorzaak-gevolg relatie bevatten.
Het afslanken van de Betuweroute heeft gevolgen voor de gebruikswaarde van
deze spoorlijn. Er zal minder gebruik van worden gemaakt. Aan de criteria
‘doelmatige aanleg’ en ‘doelmatig gebruik’ van de Betuweroute kan
waarschijnlijk niet meer worden voldaan.
133pLeg in drie stappen uit dat door het schrappen van zijtakken er van doelmatige
aanleg en doelmatig gebruik van de Betuweroute waarschijnlijk geen sprake
meer kan zijn.
Maak hierbij gebruik van de begrippen uit de kolom ‘af te meten aan’ uit bron 6.
Je uitleg moet een keten van twee oorzaak-gevolg relaties bevatten.
Bij het bepalen van het definitieve traject van de Betuweroute is ervoor gekozen
de mate van overlast voor andere ruimtegebruikers zo veel mogelijk te
beperken.
141pHoe blijkt dit uit de overzichtskaart van Midden-Nederland uit de atlas?
opgave 4Opgave 4 − Mainports van het luchtverkeer
Gebruik de bronnen 7 en 8 van het bronnenboekje.
Op de kaart van bron 7 zijn de belangrijkste dertig mainports van het
luchtverkeer aangegeven. De mainports vertonen een ongelijkmatige spreiding.
152pGeef de verklaring voor deze ongelijkmatige spreiding.
Je verklaring moet een situatiebeschrijving en een algemene regel bevatten.
Voor de ruimtelijke spreiding van de mainports van het luchtverkeer (bron 7) zijn
verschillende oorzaken aan te wijzen. Eén van de mogelijke oorzaken is te
vinden in bron 8.
Onderzoeksvraag:
Welke relatie bestaat er tussen de positie die een stad inneemt als
economisch machtscentrum en de positie die een stad inneemt als
mainport van het luchtverkeer?
Je gaat met behulp van de bronnen 7 en 8 onderzoeken wat het antwoord is op
deze onderzoeksvraag.
163puitwerkbijlageVul de figuur op de uitwerkbijlage in door:
− er een titel boven te zetten
− de (tel)eenheid naast de verticale as in te vullen
− de economische machtscentra 1 tot en met 9 uit bron 8 op de juiste plaats in
de figuur te zetten. Plaats 10, Amsterdam, is al ingevuld.
172pBeantwoord nu de onderzoeksvraag op basis van de ingevulde figuur.
Na het invullen blijkt dat Amsterdam een uitzonderingspositie in de figuur
inneemt.
182pGeef de verklaring voor het naar verhouding zo grote aantal vervoerseenheden
van Amsterdam.
Je verklaring moet een situatiebeschrijving en een algemene regel bevatten.
Op Europese schaal is in bron 7 het ‘hub and spoke’-patroon zichtbaar.
Londen is dan veruit de grootste hub.
193pNoem drie gegevens uit bron 7 waaruit kan worden afgeleid dat Londen veruit
de grootste hub van Europa is.
opgave 5Opgave 5 − Wieringen en de Wieringermeer
Natuur en milieu
Opgave 5 − Wieringen en de Wieringermeer
Gebruik de bronnen 9 en 10 en atlaskaarten 44A en 45A (53e druk: 49A en 49C)
De Wieringermeer is een droogmakerij.
203pGeef drie kenmerken van het landschap die je kunt aflezen van bron 9 en
waaruit je kunt afleiden dat de Wieringermeer een droogmakerij is.
De biodiversiteit op Wieringen is vermoedelijk veel groter dan die in de
Wieringermeer.
212pGeef twee gegevens uit het bronnenmateriaal waaruit je dat kunt afleiden.
222pLeg met behulp van bovengenoemde atlaskaarten uit dat de aanleg van het
Wieringerrandmeer de cultuurhistorie van Wieringen beter zichtbaar maakt.
opgave 6Opgave 6 − De ecologische voetafdruk
Uit het Living Planet Report 2002 blijkt dat de ecologische voetafdruk van de
wereldbevolking in 1999 was toegenomen tot 2,3 hectare per persoon. De
ecologische voetafdruk van Nederland was in dat jaar 4,8 hectare per persoon.
Stelling:
Het is terecht dat Nederland landbouwgrond en grondstoffen buiten de
Nederlandse landsgrenzen gebruikt.
231pGeef een argument vóór de stelling.
241pGeef een argument tégen de stelling.
De ecologische voetafdruk op mondiale schaal was in 1999 al toegenomen tot
2,3 hectare per persoon. De ecologische voetafdruk zal nog verder toenemen.
China zal daarin een grotere rol spelen dan Afrika.
252pLeg uit dat China in vergelijking met Afrika hierin een grotere rol zal spelen. Laat
het veel grotere aantal inwoners van China in je antwoord buiten beschouwing.
Je uitleg moet een oorzaak-gevolg relatie bevatten.
opgave 7Opgave 7 − Bedreigd hoogveen
Op kaart 40A (53e druk: 44) zijn hoogveenafzettingen / is hoogveen afgebeeld.
Het betreft slechts kleine gebieden. Vroeger waren ze veel groter.
Kaart 41A (53e druk: 45) geeft een aanwijzing voor de verklaring van de afname
van de hoogveengebieden.
261pWelke aanwijzing is dat?
Alle ecotopen, dus ook hoogveenecotopen, ondergaan drie soorten van
verstoring van het ecologisch evenwicht (= aantasting).
272pGeef twee van deze verstoringen.
Kleine hoogveengebieden zijn veel gevoeliger voor aantasting dan grote
hoogveengebieden.
282pLeg dit uit met behulp van de eilandtheorie.
Je uitleg moet een oorzaak-gevolg relatie bevatten.
opgave 8Opgave 8 − Een buitendijkse polder in Friesland
Gebruik bron 11 van het bronnenboekje.
292pGeef twee kenmerken van het verkavelingspatroon in het gebied van bron 11.
Het agrarische grondgebruik in een buitendijkse polder is veeteelt, terwijl het
aangrenzende binnendijkse gebied voor akkerbouw wordt gebruikt.
302pLeg uit waarom buitendijkse polders niet voor akkerbouw worden gebruikt.
Je uitleg moet een oorzaak-gevolg relatie bevatten.
312pLeg uit met behulp van een ecologisch begrip waarom het doorsteken van de
dijken van de buitendijkse polder een vorm van natuurontwikkeling is.
Je uitleg moet een oorzaak-gevolg relatie bevatten.
Bronvermelding
Een opsomming van de in dit examen gebruikte bronnen, zoals teksten en afbeeldingen, is te vinden in het bij dit examen
behorende correctievoorschrift, dat na afloop van het examen wordt gepubliceerd.
