opgave 1Opgave 1 − Indiase emigranten
Aanwijzingen voor de kandidaat
Je kunt dit examen maken met de 53e druk of met de 52e druk van de atlas. Schrijf op de eerste regel van je antwoordblad welke druk je gebruikt, de 53e of de 52e. Elke opgave bestaat uit enkele vragen. Bij elke vraag kun je, indien gewenst, de atlas gebruiken. De kaartnummers in de vragen verwijzen naar de 53e druk, of, als ze tussen haakjes staan, naar de 52e druk van de atlas.
Wereld
Opgave 1 − Indiase emigranten
Bestudeer bron 1 uit het bronnenboekje die bij deze opgave hoort.
Migranten uit India hebben meer kans op succes in landen als de
Verenigde Staten, Canada en het Verenigd Koninkrijk dan migranten uit China of
Vietnam.
12pWelke factor draagt bij aan die grotere kans op succes van hooggeschoolde
Indiërs?
Geef ook een atlaskaart (nummer en letter) die je antwoord ondersteunt.
Gebruik bron 1.
Veel van de Indiërs die hun land verlaten zijn hoogopgeleid.
22pGeef twee redenen waarom juist hoog opgeleiden uit India zijn vertrokken.
De aanzienlijke financiële bijdrage door arbeidsmigranten maakt India minder
arm. Maar niet iedereen heeft familieleden in het buitenland die als
arbeidsmigrant werken en geld overmaken. Daardoor zou de sociale
ongelijkheid in India kunnen worden vergroot. Toch zijn veel Indiërs ervan
overtuigd dat ook de zwakkeren in de samenleving mee profiteren van deze
ontwikkeling. Dat geldt bijvoorbeeld voor de Indiërs die werken in de informele
sector.
32pBeredeneer waarom de financiële bijdrage van arbeidsmigranten ook gunstig is
voor de informele sector.
Meestal wordt braindrain als negatief gezien voor de economische ontwikkeling
van een (ontwikkelings)land. In India ziet men ook positieve kanten van
braindrain, zeker als arbeidsmigranten na enige jaren uit het buitenland
terugkeren en zich weer in India vestigen.
41pGeef een mogelijk voordeel van deze remigratie voor India.
opgave 2Opgave 2 − Globalisering in de katoenproductie en de
textielindustrie
Bestudeer bron 1 uit het bronnenboekje die bij deze opgave hoort.
Rivoli concludeert dat de vrije markt erg weinig te maken heeft met de
ontstaansgeschiedenis van haar T-shirt. Vraag en aanbod, ondernemersrisico
en buitenlandse concurrentie hebben een minimale invloed op de Amerikaanse
katoenteelt.
Rivoli geeft in haar boek aan dat de katoenteelt in de Verenigde Staten door het
Amerikaanse overheidsbeleid sterk wordt bevoordeeld. Dit heeft gevolgen voor
onder andere Afrikaanse katoenboeren.
52pBeschrijf de invloed van het Amerikaanse overheidsbeleid op de
afzetmogelijkheden van Afrikaanse katoenboeren.
Afrikaanse katoenboeren produceren kwalitatief hoogwaardige katoen. Toch
maken ze weinig kans op de wereldmarkt, zelfs op een geliberaliseerde
wereldmarkt.
62pGeef twee niet-politieke redenen waarom de Afrikaanse katoenboeren ook op
een geliberaliseerde wereldmarkt moeilijk kunnen concurreren.
In de tweede helft van de twintigste eeuw vond een uitschuiving van de
textielindustrie plaats van rijke landen naar landen als bijvoorbeeld China en
Indonesië. Een van de redenen hiervan waren de lage lonen in die landen.
72pGeef voor deze uitschuiving nog twee economische redenen die te vinden zijn in
de twee genoemde landen.
Binnen de internationale arbeidsverdeling nemen China en Afrika een
verschillende positie in. Dit is onder andere af te lezen uit de samenstelling van
het exportpakket van beide gebieden.
83pOp welke wijze blijkt de verschillende positie uit de samenstelling van het
exportpakket van beide gebieden?
Geef bij je antwoord één atlaskaart (nummer en letter) waarop je je antwoord
baseert.
Selecteer die kaart uit de kaartbladen DE WERELD ontwikkelingskenmerken
(52e druk: DE AARDE ontwikkelingskenmerken).
opgave 3Opgave 3 − De Samariakloof op Kreta
Aarde
Opgave 3 − De Samariakloof op Kreta
Bestudeer de bronnen 1 en 2 uit het bronnenboekje die bij deze opgave horen.
Gebruik bron 1.
De Samariakloof aan de zuidkust van Kreta is ontstaan als gevolg van een
aantal geologische processen.
91pZet de drie fasen in het ontstaan van de Samariakloof, A, B en C, in de juiste
volgorde van oud naar jong.
Gebruik bron 1.
De Samariakloof is ontstaan in een kalksteenafzetting.
102pBeschrijf het ontstaan van kalksteen.
Gebruik bron 1.
111pWelk endogeen proces heeft zich afgespeeld in de periode tussen de afzetting/
vorming van de kalksteen en de vorming van de Samariakloof?
Gebruik bron 1.
121pWelk type verwering zal vooral bijdragen aan de vorming van de Samariakloof?
Gebruik bron 1.
De erosie van de Samariakloof is onder andere afhankelijk van het verhang
van de rivier die er doorheen stroomt.
131pWelke relatie bestaat er tussen het verhang en de mate van erosie?
Gebruik bron 2.
142pBeredeneer dat de erosiekracht van de rivier in de Samariakloof in de winter het
sterkst is.
opgave 4Opgave 4 − Agrarische productie in de Sousvlakte
Bestudeer de bronnen 1 tot en met 4 uit het bronnenboekje die bij deze opgave
horen.
Gebruik bron 2.
De Sousvlakte ligt in het stroomgebied van de rivier de Sous in het zuiden van
Marokko. Het is een belangrijk agrarisch gebied. Uit de bron blijkt dat niet al
het aangevoerde oppervlaktewater van de Sous wordt gebruikt.
152pVia welke twee onderdelen van de waterkringloop ‘verdwijnt’ het niet-gebruikte
deel van het aangevoerde oppervlaktewater uit de Sousvlakte?
Gebruik bron 2.
161pHoe blijkt uit de bron dat het grondwatergebruik in de Sousvlakte niet duurzaam
is?
Gebruik bron 3.
173pBeredeneer met behulp van de bron welke vorm van bodemgebruik het beste is
voor een meer duurzame en meer exportgerichte ontwikkeling van de landbouw
in de Sousvlakte.
Gebruik de bronnen 3 en 4.
De Marokkaanse overheid streeft naar een duurzamer watergebruik per hectare.
182pWelk gewas uit bron 3 zou vanuit dat streven als eerste in aanmerking komen
− om minder te verbouwen dan in 2001?
− om meer te verbouwen dan in 2001?
opgave 5Opgave 5 − Klimatologische verschijnselen in Indonesië
Ontwikkelingsland − Indonesië
Opgave 5 − Klimatologische verschijnselen in Indonesië
Bestudeer bron 1 uit het bronnenboekje die bij deze opgave hoort.
Een aantal plaatsen op Java kent in de maanden juni tot en met augustus een
droge periode als gevolg van de dan heersende moessonwind.
192pLeg uit waardoor de moesson in die periode weinig neerslag brengt.
Je uitleg moet een oorzaak-gevolg relatie bevatten.
Indonesië kent vooral een tropisch regenklimaat, maar in bijvoorbeeld Irian Jaya
en Kalimantan komt ook nog een ander klimaat voor.
201pWelke fysischgeografische factor is hiervoor verantwoordelijk?
opgave 6Opgave 6 − Indonesië: platentektoniek en vulkanisme
Bestudeer de bronnen 1 en 2 uit het bronnenboekje die bij deze opgave horen.
Gebruik bron 2.
Hieronder staan - in willekeurige volgorde - een aantal stappen die hebben
geleid tot het ontstaan van de vulkaan de Karangetang:
a Convergentie van platen;
b Een deel van de oceanische korst en het daarop gelegen sediment smelt in
het binnenste van de aarde;
c As en ander vulkanisch materiaal worden afgezet op de vulkaanhelling;
d Gesmolten materiaal met een relatief lage dichtheid stijgt op;
e De druk in de magmahaard wordt groter dan de druk van de bovenliggende
gesteenten;
f subductie.
213pSchrijf de letters van de stappen in de juiste volgorde op je antwoordblad.
Begin met stap a.
Bron 2 is een foto van de vulkaan de Karangetang.
222pWelke vulkaanvorm en welk eruptietype heeft de Karangetang?
232pLeg uit waardoor de uitbarsting van de Karangetang vooraf werd gegaan door
een aantal aardschokken.
Je uitleg moet een oorzaak-gevolg relatie bevatten.
opgave 7Opgave 7 − Demografische ontwikkelingen en verstedelijking in
Indonesië
Bestudeer de bronnen 1 en 2 uit het bronnenboekje die bij deze opgave horen.
De cijfers in bron 1 laten verschillende demografische ontwikkelingen voor
Indonesië zien.
242pGeef twee verschillende ontwikkelingen in de leeftijdsopbouw die uit de bron zijn
af te lezen.
In Indonesië vindt een grote trek naar de steden plaats. Niet alle
leeftijdsgroepen trekken in dezelfde mate naar de steden. Door dit selectieve
karakter van de trek naar de steden is de urbanisatiegraad in Indonesië tussen
2001 en 2011 extra versterkt.
252pLeg uit waardoor de selectieve migratie de urbanisatiegraad extra versterkt.
Je uitleg moet een oorzaak-gevolg relatie bevatten.
Gebruik bron 2.
De verstedelijking in Indonesië is onevenwichtig.
262pGeef met behulp van de bron hiervoor twee aanwijzingen.
opgave 8Opgave 8 − Wijkprofielen van zes wijken in de gemeente Tilburg
Leefomgeving
Opgave 8 − Wijkprofielen van zes wijken in de gemeente Tilburg
Bestudeer de bronnen 1 tot en met 3 uit het bronnenboekje die bij deze opgave
horen.
De bronnen 2 en 3 geven informatie over enkele woningkenmerken en
bewonerskenmerken van een zestal wijken in de gemeente Tilburg.
271pWelke relatie bestaat er tussen de economische waarde van de woningen en de
leeftijdsopbouw in de zes wijken?
Gebruik de bronnen 1 en 2.
De gemeente Tilburg heeft vanaf 1990 in wijk E een aantal woningen laten
slopen en vervangen door nieuwbouw.
283pWelk soort woningen (zie bron 2) is gesloopt?
Geef twee redenen waarom juist dat soort woningen is vervangen door
nieuwbouw.
Gebruik de bronnen 1, 2 en 3.
In wijk F bestaat een duidelijke relatie tussen bepaalde woningkenmerken en de
gezinsfase waarin de bewoners in die wijk verkeren.
292pBeredeneer deze relatie.
302pIn welke wijk, A, B, C, D, E of F, is het meest aan stadsvernieuwing gedaan?
Geef een argument voor je keuze.
opgave 9Opgave 9 − Waterbeheersing in de 21e eeuw
Bestudeer bron 1 uit het bronnenboekje die bij deze opgave hoort.
Landschapsarchitect Adriaan Geuze tekende in 2007 in opdracht van
Rijkswaterstaat en samen met TNO een nieuwe kaart van Nederland (bron 1).
Deze kaart laat zien hoe Nederland kan worden ingericht om de gevolgen van
klimaatverandering het hoofd te bieden. Het gaat hier niet om al bestaande
plannen. Het is meer een schets die aangeeft hoe Nederland zich in de
21e eeuw beter kan beschermen tegen een stijgende zeespiegel, hogere
waterstanden, hevige regenval en bodemdaling.
Gebruik bron 1.
Een belangrijk element in de kaart is de aanleg van twee klimaatdijken. Deze
dijken moeten ervoor zorgen dat Nederland beschermd wordt tegen overlast van
de grote rivieren. Eén van de verschillen tussen de nieuwe klimaatdijken en de
huidige rivierdijken is dat de klimaatdijken niet langs Neder-Rijn, Lek en IJssel
zijn gepland.
312pBeredeneer met behulp van de bron waarom er geen klimaatdijken zijn gepland
langs Neder-Rijn, Lek en IJssel.
Gebruik bron 1.
322pGeef twee verschillen tussen de ligging van de klimaatdijken en de ligging van
de huidige rivierdijken.
Gebruik bron 1.
Waarschijnlijk zal niet worden besloten tot de aanleg van klimaatdijken. Dat
heeft te maken met kenmerken van het betreffende gebied.
332pGeef twee van deze kenmerken.
Gebruik bron 1.
342pLeg uit op welke manier de hoge sponzen in de bron het regiem van de rivieren
kunnen beïnvloeden.
Je uitleg moet een oorzaak-gevolg relatie bevatten.
Bronvermelding
Een opsomming van de in dit examen gebruikte bronnen, zoals teksten en afbeeldingen, is te vinden in het bij dit examen
behorende correctievoorschrift, dat na afloop van het examen wordt gepubliceerd.
