opgave 1Opgave 1 − Burkina Faso, Frankrijk en Vietnam
Wereld
Opgave 1 − Burkina Faso, Frankrijk en Vietnam
Bij deze opgave horen de bronnen 1 tot en met 3.
Gebruik de bronnen 1 en 2.
In de koloniale periode is de basis gelegd van het huidige
centrum-periferiepatroon. Na de dekolonisatie behoorden Burkina Faso en
Vietnam beide tot de groep van perifere landen. Tegenwoordig neemt
Vietnam in het wereldsysteem een andere positie in.
12pGeef met twee voorbeelden uit bron 2 aan waaruit deze andere positie
van Vietnam blijkt.
Gebruik bron 1.
In Burkina Faso is door de kolonisatie Frans de officiële taal geworden. In
Vietnam is de officiële taal Vietnamees gebleven.
22pBeredeneer met bron 1 waarom in Burkina Faso de officiële taal Frans is
geworden, maar in Vietnam niet.
Gebruik de bronnen 2 en 3.
32pNeem de onderstaande tabel over op je antwoordblad.
Geef in de tabel aan welk cirkeldiagram uit bron 3 bij elk land hoort en
welk leeftijdsdiagram uit bron 3 bij elk land hoort.
Gebruik bron 1.
42pGeef twee oorzaken waardoor de ligging van Burkina Faso in de huidige
globaliserende wereld minder gunstig is dan de ligging van Vietnam.
opgave 2Opgave 2 − Globalisering in de bosbouw
Bij deze opgave horen de bronnen 4 en 5.
Gebruik uit het kaartenkatern de kaart over landschapszones.
Op deze kaart staan de zes landschapszones weergegeven.
52pNoteer op je antwoordblad de twee landschapszones waarin geen bos
groeit.
Schrijf achter elke landschapszone waardoor daar geen bos groeit.
Gebruik de bronnen 4 en 5.
Op de kaart in bron 5 is een centrum-periferiepatroon zichtbaar. Deze
kaart kan echter niet gebruikt worden om de ruimtelijke afwenteling van
de centrumlanden op de perifere landen aan te tonen.
62pGeef aan
− dat op de kaart in bron 5 een centrum-periferiepatroon zichtbaar is;
− dat deze kaart niet gebruikt kan worden om de ruimtelijke afwenteling
van centrumlanden op perifere landen aan te tonen.
Gebruik bron 5.
In een van de BRIC-landen is de ontwikkeling in bosgebied tegengesteld
aan de andere drie BRIC-landen.
71pWelk BRIC-land is dit?
In Afrika is de laatste decennia veel bos gekapt.
83pGeef drie redenen waarom in Afrika de laatste decennia veel bos gekapt
is.
− één reden vanuit de economische dimensie;
− één reden vanuit de politieke dimensie;
− één reden vanuit de sociaal-culturele dimensie.
opgave 3Opgave 3 − Goudkoorts in California
Aarde
Opgave 3 − Goudkoorts in California
Bij deze opgave horen de bronnen 6 tot en met 8.
Gebruik de bronnen 6 en 7 en het kaartenkatern.
De Sierra Nevada is miljoenen jaren geleden ontstaan door subductie.
Tegenwoordig vindt bij de Sierra Nevada geen subductie meer plaats.
92pGeef
− de namen van de tektonische platen die betrokken waren bij het
ontstaan van de Sierra Nevada;
− het type plaatgrens dat daar tegenwoordig voorkomt.
Gebruik de bronnen 6 en 7.
De gouddeeltjes die bij Coloma worden gevonden lagen oorspronkelijk
niet daar. Het proces waardoor bij Coloma gouddeeltjes terecht zijn
gekomen is te beschrijven in vier stappen.
Stap 1: diep in de ondergrond van de Sierra Nevada ontstaan goudaders.
103pBeschrijf de volgende drie stappen in het proces waardoor bij Coloma
gouddeeltjes terecht zijn gekomen.
Gebruik bron 8.
De goudzoekers passeerden op hun reis richting de goudvelden
Lake Tahoe in de Sierra Nevada. Dit meer ligt in een afgevlakt landschap
met brede dalen.
111pGeef aan door welke vorm van erosie dit afgevlakte landschap met brede
dalen is ontstaan.
Gebruik het kaartenkatern.
Het gebied ten westen van de Sierra Nevada heeft een ander klimaat dan
het gebied ten oosten van de Sierra Nevada.
122pGeef aan
− welk klimaat het gebied ten westen van de Sierra Nevada heeft en
welk klimaat het gebied ten oosten van de Sierra Nevada heeft;
− waardoor dit verschil in klimaat ontstaat.
opgave 4Opgave 4 − De langste zeilwedstrijd ter wereld
Bij deze opgave horen de bronnen 9 tot en met 12.
Om de juiste koers te varen maken zeilers gebruik van de overheersende
zee- en luchtstromen.
Stelling 1: zee- en luchtstromen verdelen warmte en koude over het
aardoppervlak.
Stelling 2: zeestromen worden onder andere aangedreven door de wind.
Stelling 3: zeestromen draaien op het noordelijk halfrond tegen de wijzers
van de klok in.
132pGeef voor elke stelling aan of die juist of onjuist is.
Gebruik de bronnen 9 en 10 en het kaartenkatern.
De kortste route tijdens de tweede etappe, van Lissabon naar Kaapstad,
gaat langs de zuidwestkust van Afrika. Toch kiezen de zeilers voor de
langere, maar snellere route langs de kust van Zuid-Amerika.
141pGeef de oorzaak waardoor de route langs de kust van Zuid-Amerika
sneller is dan de route langs de zuidwestkust van Afrika.
De tweede etappe eindigde bij de Tafelberg in Kaapstad (zie bron 11). De
basis van deze berg bestaat uit graniet. Daarop ligt een laag zandsteen.
152pGeef aan tot welke hoofdgroep van gesteenten
− graniet behoort;
− zandsteen behoort.
Gebruik de bronnen 9 en 12 en het kaartenkatern.
De zeilers begonnen hun race in Alicante en kwamen achtereenvolgens
langs de steden Hongkong, Auckland en Göteborg. In bron 12 staan de
klimaatgrafieken van deze vier steden.
162pNoteer onder elkaar op je antwoordblad de steden Alicante, Hongkong,
Auckland en Göteborg.
Schrijf achter elke stad de letter van de bijbehorende klimaatgrafiek.
opgave 5Opgave 5 − Soja en vlees uit Brazilië
Ontwikkelingsland − Brazilië
Opgave 5 − Soja en vlees uit Brazilië
Bij deze opgave horen de bronnen 13 tot en met 15.
In het tijdschrift de Groene Amsterdammer stond over de uitbreiding van
de teelt van sojabonen (zie bron 13) de volgende uitspraak:
"De Amazone is het Wilde Westen van Brazilië. Machtige heren
beschermen hun belangen met hulp van pistoleiros (gewapende
bandieten)."
Met een dergelijke karakterisering wordt een bepaald beeld van het
Amazonegebied opgeroepen.
172pGeef aan
− met welk begrip een dergelijk beeld wordt aangeduid;
− wie in deze uitspraak bedoeld worden met de 'machtige heren'.
Gebruik de bronnen 13 tot en met 15 en het kaartenkatern.
Door de lage prijs van het veevoer zijn de productiekosten van
varkensvlees in de − in Brazilië centraal gelegen − deelstaat Mato Grosso
laag.
182pGeef twee oorzaken van de lage prijs van het veevoer in de deelstaat
Mato Grosso.
Gebruik de bronnen 13 en 15.
Mondiaal neemt de vleesconsumptie toe. Deze toename kan leiden tot
een afname van de biodiversiteit in Brazilië.
193pGeef eerst een reden waarom de vleesconsumptie mondiaal toeneemt.
Beredeneer vervolgens dat een toename van de mondiale
vleesconsumptie kan leiden tot een afname van de biodiversiteit in
Brazilië.
Een boycot van Braziliaans vlees kan de vleessector in Brazilië in gevaar
brengen (zie bron 13). Good governance zou een boycot van Braziliaans
vlees kunnen tegen gaan, maar het is moeilijk om in Brazilië tot
good governance te komen.
202pGeef twee redenen waarom het in Brazilië moeilijk is om tot
good governance te komen.
opgave 6Opgave 6 − Het stroomgebied van de Amazone
Bij deze opgave horen de bronnen 16 tot en met 18.
Gebruik het kaartenkatern.
De Amazone heeft bij de monding het grootste debiet van alle rivieren op
aarde. Dit komt door een combinatie van twee factoren.
212pGeef deze twee factoren.
Gebruik bron 16 en het kaartenkatern.
221pGeef aan in welke richting de foto in bron 16 is gemaakt.
Kies uit noord, oost, zuid of west.
Gebruik het kaartenkatern.
De Rio Negro voert in de periode juni-augustus het meeste water af.
232pLeg dit uit aan de hand van de ligging van luchtdrukgebieden.
Je uitleg moet een oorzaak-gevolgrelatie bevatten.
Gebruik bron 17.
Langs de Juruá, een zijrivier van de Amazone in het westen van Brazilië,
liggen meren met de vorm van een hoefijzer. Deze hoefijzervormige
meren zijn oude meanders van de rivier. De vier meren die in bron 17 zijn
aangegeven, zijn niet even oud.
242pNoteer de letters van deze vier hoefijzervormige meren van oud naar jong
op je antwoordblad.
Gebruik bron 18 en het kaartenkatern.
In Brazilië liggen stuwdammen niet in de Amazone zelf, maar in zijrivieren
van de Amazone.
252pGeef twee fysisch-geografische oorzaken waardoor in de Amazone zelf
geen stuwdammen zijn aangelegd.
opgave 7Opgave 7 − De Noord/Zuidlijn
Leefomgeving
Opgave 7 − De Noord/Zuidlijn
Bij deze opgave horen de bronnen 19 tot en met 21.
Gebruik bron 19.
De Noord/Zuidlijn heeft de bereikbaarheid van het noorden van
Amsterdam ten opzichte van de rest van Amsterdam verbeterd.
262pGeef hiervan twee oorzaken met behulp van de kaart in bron 19.
Stelling: de Noord/Zuidlijn heeft de woonomgeving voor de bewoners van
het centrum van Amsterdam verbeterd.
272pGeef
− een argument voor deze stelling;
− een argument tegen deze stelling.
Gebruik de bronnen 19 tot en met 21.
De Noord/Zuidlijn kan het proces van gentrification rond station
Amsterdam-Noord versterken.
282pGeef aan
− waarom de Noord/Zuidlijn het proces van gentrification rond station
Amsterdam-Noord kan versterken;
− waarom het proces van gentrification voor de huidige bewoners rond
Amsterdam-Noord ongunstig kan zijn.
Gebruik de bronnen 19 en 20.
Een van de stations aan de Noord/Zuidlijn kan zich ontwikkelen tot een
van de grootste stations van Nederland.
293pGeef
− de naam van dit station;
− twee redenen waarom dit station zich kan ontwikkelen tot een van de
grootste stations van Nederland.
opgave 8Opgave 8 − Ruimte voor de Rivier
Bij deze opgave horen geen bronnen.
Gebruik uit het kaartenkatern de kaarten over bodemgebruik in 1900 en
2012.
De afgelopen eeuw heeft het veranderde bodemgebruik in Nederland
geleid tot een onregelmatiger regiem van de grote rivieren.
302pLeg dit uit.
Je uitleg moet een oorzaak-gevolgrelatie bevatten.
Dijkverzwaringen worden zo veel mogelijk binnendijks gedaan en niet in
de uiterwaarden.
311pGeef de reden waarom dijkverzwaringen zo veel mogelijk binnendijks
worden gedaan.
Gebruik uit het kaartenkatern de kaart Ruimte voor de Rivier.
In de Nederlandse rivieren zijn in het verleden kribben aangelegd. Die
kribben zijn in het kader van het programma Ruimte voor de Rivier
verlaagd.
322pGeef aan
− waarom in het verleden kribben zijn aangelegd;
− waarom die kribben in het kader van het programma Ruimte voor de
Rivier zijn verlaagd.
Gebruik uit het kaartenkatern de kaart Ruimte voor de Rivier.
Niet alle betrokken partijen staan positief tegenover de maatregelen die in
het kader van het programma Ruimte voor de Rivier zijn genomen.
332pGeef aan
− waarom boeren vaak de voorkeur geven aan dijkverzwaringen in
plaats van aan uiterwaardvergraving;
− waarom een vereniging als Natuurmonumenten vaak juist de voorkeur
geeft aan uiterwaardvergraving in plaats van aan dijkverzwaringen.
Bronvermelding
Een opsomming van de in dit examen gebruikte bronnen, zoals teksten en afbeeldingen, is te vinden in het bij dit examen
behorende correctievoorschrift, dat na afloop van het examen wordt gepubliceerd.
