bronnen

Eindexamen bedrijfseconomie havo 2026, tijdvak 2

opgave 1Opgave 1

Jessie en Bianca hebben op 1 januari 2025 een huis gekocht met een
hypothecaire lening. Bij het afsluiten van de hypothecaire lening was het
verplicht om een overlijdensrisicoverzekering af te sluiten. Een
overlijdensrisicoverzekering is een levensverzekering.
11p
Noem een verschil tussen een levensverzekering en een
schadeverzekering.
Jessie en Bianca hebben voor verschillende verzekerde percentages
gekozen. Het verzekerde bedrag van de overlijdensrisicoverzekering
wordt als volgt berekend:
− bij het overlijden van Jessie wordt 60% van de schuldrest van de
hypothecaire lening aan Bianca uitgekeerd.
− bij het overlijden van Bianca wordt 20% van de schuldrest van de
hypothecaire lening aan Jessie uitgekeerd.
Een lager verzekerd percentage van de schuldrest van de hypothecaire
lening leidt tot een lagere premie van de overlijdensrisicoverzekering.
22p
Noem twee andere financiële redenen waarom Jessie en Bianca hebben
gekozen voor een verschil in het verzekerde percentage van de
schuldrest van de hypothecaire lening.
Gegevens van de hypothecaire lening:
hypothecaire lening € 240.000 afsluitdatum 1 januari 2025 aflossingsvorm aflossing op basis van annuïteiten jaarlijkse annuïteit € 11.621 interest 2,6% per jaar looptijd lening 30 jaar periode dat de interest is vastgezet (rentevaste periode) 10 jaar betaling aflossing en interest jaarlijks achteraf

hypothecaire lening € 240.000 afsluitdatum 1 januari 2025 aflossingsvorm aflossing op basis van annuïteiten jaarlijkse annuïteit € 11.621 interest 2,6% per jaar looptijd lening 30 jaar periode dat de interest is vastgezet (rentevaste periode) 10 jaar betaling aflossing en interest jaarlijks achteraf op 31 december, voor het eerst op 31 december 2025

31p
Noem een financieel voordeel voor Jessie en Bianca om te kiezen voor
een hypothecaire lening met aflossing op basis van annuïteiten ten
opzichte van een hypothecaire lening met lineaire aflossing.
Jessie overlijdt op 1 januari 2027. Voor de verzekeraar ontstaat er op
deze datum een verplichting om het verzekerde bedrag aan Bianca uit te
keren als gevolg van het overlijden van Jessie.
43p
Bereken de uitkeringsverplichting die door het overlijden van Jessie op
1 januari 2027 ontstaat.

opgave 2Opgave 2

Bij deze opgave horen de informatiebronnen 1 tot en met 4.
In deze opgave blijven de belastingen buiten beschouwing.
Lisa heeft een passie voor vintage meubels en koffie. Ze is op
1 januari 2025 KRING gestart om van haar passie haar werk te maken.
Informatiebron 1 bevat het eerste deel van haar ondernemingsplan met
een beschrijving van KRING. Uit het ondernemingsplan blijkt het belang
van maatschappelijk verantwoord ondernemen.
53p
Noem de drie P’s van maatschappelijk verantwoord ondernemen en licht
met behulp van informatiebron 1 toe hoe KRING deze P’s heeft
uitgewerkt.
Het assortiment van KRING is zowel breed als diep.
De... (a)... van het assortiment van KRING bestaat uit de verschillende
productcategorieën meubels, accessoires en koffie. Een voorbeeld van de
... (b)... van het assortiment is de productgroep koffie. Er worden veel
verschillende koffiedrankjes aangeboden die verkrijgbaar zijn bij de
koffiebar.
61p
Noteer de letters a en b op het antwoordblad.
Kies uit: breedte / diepte.
Voor de financiering van de benodigde investeringen maakt Lisa gebruik
van eigen vermogen, een onderhandse lening bij haar neef en
leverancierskrediet.
De neef van Lisa stelt voor het verstrekken van de onderhandse lening als
voorwaarde dat KRING een rechtsvorm zonder rechtspersoonlijkheid
heeft.
72p
Leg uit waarom de neef van Lisa deze voorwaarde stelt. Betrek zowel de
rechtsvorm als de onderhandse lening in het antwoord.
Openingsbalans
Informatiebron 2 bevat informatie over de investeringen en de
bijbehorende financiering voor de start van KRING.
84puitwerkbijlage
Stel met behulp van informatiebron 2 de balans van KRING per
1 januari 2025 op.
Vul hiervoor de uitwerkbijlage bij deze vraag verder in.
Liquiditeitsbegroting
Lisa stelt een liquiditeitsbegroting op over het eerste kwartaal van 2025.
92p
Bereken de uitgaven aan de onderhandse lening die op 31 maart 2025
betaald moeten worden (zie informatiebron 2).
Informatiebron 3 bevat informatie over de inkopen van KRING en de
gedeeltelijk opgestelde liquiditeitsbegroting voor het eerste kwartaal van
2025. De maanden januari en februari zijn al ingevuld.
102p
Bereken het bedrag aan contante inkopen in de maand maart 2025.
Conclusie
Lisa onderzoekt of zij maandelijks een privéopname van € 3.800 kan
doen. Om een privéopname mogelijk te maken kan ze eventueel
gebruikmaken van een rekening-courantkrediet van de bank met een
kredietlimiet van € 10.000.
Informatiebron 4 bevat de overige gegevens over het eerste kwartaal van
2025.
114puitwerkbijlage
Toon met een berekening aan of Lisa in de maand maart van 2025
gebruik moet maken van het rekening-courantkrediet om een
privéopname van € 3.800 te kunnen doen.
Vul hiervoor de uitwerkbijlage bij deze vraag volledig in (zie
informatiebronnen 2 tot en met 4).

opgave 3Opgave 3

Devin overweegt om haar spaarrekening bij Bank A op te heffen en een
beleggingsrekening te openen bij een duurzamere bank. Ze maakt daarbij
gebruik van De Eerlijke Geldwijzer. De Eerlijke Geldwijzer maakt het
mogelijk om de scores van banken op een aantal duurzaamheidsthema’s
zoals klimaat, mensenrechten en dierenwelzijn te vergelijken.
De scores van de banken zijn hieronder te vinden waarbij 10 de hoogste
en 1 de laagste score is.
banken score Mensen- rechten score Klimaat- bewust handelen score Belastingen score Gender- gelijkheid score Dieren- welzijn Bank A 8 7 5 4 7 Bank B 7 5 4 4 5 Bank C 9 9 8 8 9 Bank D 10 10 8 7 8
Voor Devin weegt niet ieder duurzaamheidsthema even zwaar mee. Ze
maakt daarom gebruik van de volgende wegingsfactoren voor de thema’s
die zij belangrijk vindt:
duurzaamheidsthema wegingsfactor a. Mensenrechten 5 b. Klimaatbewust handelen 4 c. Belastingen 2 d. Gendergelijkheid 1 e. Dierenwelzijn 3     totaal wegingsfactoren 15
Devin kiest voor de bank die de hoogste gewogen gemiddelde score heeft
op de vijf duurzaamheidsthema’s. Bank A en Bank B scoren op alle
thema’s lager dan de andere banken waardoor zij al afvallen. Het
gewogen gemiddelde van Bank C is een 8,8.
121p
Toon met een berekening aan dat Devin zal overstappen naar Bank D.
Devin neemt op 1 juli 2025 het bedrag op haar spaarrekening bij
bank A op en beëindigt de spaarrekening. Deze spaarrekening heeft een
vaste looptijd met een einddatum van 1 juli 2030. Er is op deze
spaarrekening twee keer geld ingelegd:
− op 1 juli 2010 een bedrag van € 10.000;
− op 1 juli 2015 een bedrag van € 12.500.
Van 1 juli 2010 tot 1 juli 2015 was de samengestelde interest 2,5% per
jaar en daarna 1,5% per jaar.
Door het voortijdig opnemen van het spaarbedrag bij Bank A is Devin een
boetebedrag verschuldigd. De Bank rekent een boete van 1% over de
oorspronkelijk ingelegde bedragen voor elk jaar dat dit bedrag nog vast
zou moeten staan.
Het spaarbedrag na aftrek van de boete gaat Devin beleggen bij
Bank D.
132p
Bereken het totale bedrag dat Devin na aftrek van de boete op 1 juli 2025
kan beleggen bij Bank D.
Devin kan bij het beleggen kiezen voor zelf geselecteerde aandelen of
voor het beleggen in een beleggingsfonds van Bank D. Devin kiest voor
het beleggen in een beleggingsfonds.
142p
Noem twee financiële voordelen voor het beleggen in een
beleggingsfonds in plaats van zelf geselecteerde aandelen.

opgave 4Opgave 4

In deze opgave blijven belastingen buiten beschouwing.
Leraar bedrijfseconomie Nadal besluit om samenvattingen uit te geven in
een boekje: Always BeCo voor het eindexamen Havo (kortweg: ABC).
Nadal heeft onderstaande grafiek gemaakt van de totale kosten, afgezet
tegen het aantal verkochte boekjes. De totale kosten bestaan uit variabele
en constante kosten.
figuur bij de opgave
151p
Bereken de variabele kosten per boekje.
Nadal heeft een enquête afgenomen in zijn havo-examenklassen.
Hieronder is een overzicht gegeven van het aantal leerlingen dat het
boekje wil kopen bij twee verschillende verkoopprijzen. De verkoopprijs
van dit boekje bij de concurrent bedraagt € 15,95.
  totaal aantal leerlingen aantal leerlingen dat maximaal € 15,95 wil betalen aantal leerlingen dat maximaal € 10 wil betalen 1) klas a 30 10 18 klas b 26 10 16 klas c 24 15 18         totaal 80 35 52
noot 1 Leerlingen met een betalingsbereidheid van € 10 zullen ABC ook daadwerkelijk kopen.
Nadal besluit zijn boekje ABC tegen een verkoopprijs van € 10 te
verkopen.
162p
Noem het prijsbeleid dat Nadal toepast. Licht het antwoord toe.
Nadal gaat ervan uit dat alleen havo-examenkandidaten met
bedrijfseconomie in hun vakkenpakket zijn boekje ABC zullen kopen en
dat een leerling nooit meer dan 1 boekje koopt.
In onderstaande grafiek is het totale aantal examenkandidaten gegeven,
uitgesplitst naar niveau.
figuur bij de opgave
noot 1 Er zijn in totaal 172.000 examenkandidaten. Van de havo-examenkandidaten heeft
30% het vak bedrijfseconomie.
Nadal gaat ervan uit dat landelijk het percentage van de leerlingen dat
ABC koopt 50 procentpunt lager is dan in zijn eigen examenklassen bij
een prijs van € 10.
173p
Bereken hoeveel leerlingen ABC zullen kopen. Bereken hiervoor eerst
hoeveel procent van de leerlingen in zijn klassen bereid is om € 10 te
betalen. Rond af op hele leerlingen.
182p
Bereken het resultaat dat Nadal bij dit aantal boeken zal behalen.
Om een grotere afzet te behalen zou Nadal, behalve een nog lagere prijs
te kiezen, ook een ander instrument van de marketingmix kunnen
gebruiken.
192p
Noem een ander marketinginstrument dan prijsbeleid en leg uit hoe Nadal
dit instrument kan inzetten.

opgave 5Opgave 5

Bij deze opgaven horen informatiebronnen 5 tot en met 7.
Bij deze opgave blijven de belastingen buiten beschouwing.
De introductiecommissie van de hbo opleiding Ondernemerschap en
Retail Management (ORM) organiseert de introductieweek van studiejaar
2025-2026. De directie van de ORM-opleiding stelt hiervoor jaarlijks een
bijdrage beschikbaar aan de introductiecommissie.
In het voorjaar van 2025 komt de introductiecommissie voor het eerst
samen om de exploitatiebegroting op te stellen en vast te stellen hoeveel
mentoren er onder studenten geworven moeten worden.
De introductiecommissie wil op tijd beginnen met het werven van
mentoren. Daarvoor is een vacature opgesteld. De verantwoordelijkheid
van de mentor voor het bedenken en laten uitvoeren van leuke
kennismakingsactiviteiten en het wegwijs maken van nieuwe studenten is
een onderdeel van … (a)… (zie informatiebron 5).
201p
Geef aan wat er bij (a) moet komen te staan.
Kies bij (a) uit: het functieprofiel / de functiewaardering.
Voor het opstellen van de exploitatiebegroting dient de resultatenrekening
van de introductieweek van het vorige studiejaar als uitgangspunt
(zie informatiebron 6).
De volgende kosten stijgen volgens de introductiecommissie met 8% in
schooljaar 2025-2026:
− de kosten van de fotograaf
− de boothuur
− de huur van de feestlocatie
Het aantal studenten dat deelneemt aan de introductie stijgt met meer dan
8%.
211p
Leg uit of deze kosten variabele of constante kosten zijn
De exploitatiebegroting 2025-2026 wordt door de introductiecommissie
verder ingevuld, waarna deze begroting wordt voorgelegd aan de directie.
Bij de exploitatiebegroting wordt uitgegaan van:
− hetzelfde percentage niet-betalende studenten voor het studiejaar
2025-2026 als in het studiejaar 2024-2025;
− het verwachte aantal studenten voor het studiejaar 2025-2026
(zie informatiebron 6).
226puitwerkbijlage
Bereken welke bijdrage er van de directie nodig is om de
exploitatiebegroting sluitend te krijgen (zie informatiebronnen 5 tot en
met 7).
Vul de uitwerkbijlage bij deze vraag volledig in.
De directie heeft de exploitatiebegroting ontvangen en geeft in juni 2025
aan een lagere bijdrage te geven dan de bijdrage waar de
introductiecommissie om vraagt. De introductiecommissie bedenkt twee
oplossingen om de exploitatiebegroting sluitend te krijgen:
− studenten vóór de start van de introductieweek de eigen bijdrage laten
betalen.
− de boottocht vervangen door een roeiclinic, verzorgd door de
roeivereniging.
Een van de voordelen van het vooraf laten betalen is dat er geen niet-
betalende studenten zullen zijn.
232p
Noem twee andere bedrijfseconomische voordelen voor de
introductiecommissie van het vooraf laten betalen van de eigen bijdrage.
Een van de introductiecommissieleden is lid van de plaatselijke
roeivereniging en zal het bestuur van de vereniging vragen of de
vereniging een roeiclinic wil organiseren tegen een vergoeding van
gemaakte kosten.
242p
Noem twee bedrijfseconomische redenen waarom de roeivereniging
genoegen neemt met alleen een vergoeding van gemaakte kosten voor
het verzorgen van een roeiclinic tijdens de introductieweek.

opgave 6Opgave 6

In deze opgave blijft de dividendbelasting buiten beschouwing.
Neero nv is een onderneming die elektrische scooters verkoopt.
De creditzijde van de balans van Neero is hieronder gegeven.
creditzijde balans 31 december 2025 (getallen x € 1.000)     Aandelenkapitaal   4.000 Reserves   1.500 Resultaat 2025 voor belasting   500 Hypothecaire lening   5.000 Crediteuren   1.800 Rekening-courantkrediet   200       Totaal   13.000
Het aantal aandelen van Neero is 250.000.
Voor het berekenen van vennootschapsbelasting worden de volgende
tarieven gebruikt:
voor het resultaat: tarief tot en met € 200.000 19% over het meerdere 25,8%
Op 1 januari 2026 wordt het resultaat over 2025 verdeeld.
De volgende verdeling van het resultaat over 2025 na aftrek van
vennootschapsbelasting is vastgesteld:
− Voor aandeelhouders is € 1,45 dividend per aandeel beschikbaar.
− Het overige deel van het resultaat wordt gereserveerd.
251p
Noem het orgaan binnen de onderneming dat de verdeling van het
resultaat goedkeurt.
262p
Bereken het totale bedrag dat Neero reserveert als gevolg van de
verdeling van het resultaat over 2025.
De directie bestudeert de solvabiliteit op 1 januari 2026 na de verdeling
van het resultaat over 2025, maar voordat het dividend en de
vennootschapsbelasting zijn betaald.
272p
Bereken de solvabiliteit op 1 januari 2026 (EV/VV) na verdeling van het
resultaat, maar voordat het dividend en de vennootschapsbelasting zijn
betaald.
De directie is tevreden over de solvabiliteit, maar zoekt nog naar een
andere mogelijkheid dan winstinhouding om het eigen vermogen te laten
toenemen.
281p
Noem een andere manier dan winstinhouding om het eigen vermogen te
laten toenemen.
Bronvermelding
Een opsomming van de in dit examen gebruikte bronnen, zoals teksten en afbeeldingen, is te vinden in het bij dit examen
behorende correctievoorschrift.