Eindexamen biologie havo 2017 tijdvak 2

bij dit examen

Tenzij anders vermeld, is er sprake van normale situaties en gezonde

organismen.

opgave 1Voeding in het ziekenhuis

Evan werkt als diëtist in het voedingsteam van een ziekenhuis. Tijdens zijn werk komt hij met veel aspecten van voeding in aanraking. Bij mensen van wie de nieren minder goed functioneren, is de uitscheiding van ureum verstoord. Om te voorkomen dat de ureumconcentratie in het bloed te snel oploopt, adviseert Evan deze patiënten een aangepast dieet.

Welke voedingsstoffen zijn in dit dieetadvies beperkt? A eiwitten B koolhydraten C vetten De internist heeft Evan gevraagd aanwezig te zijn bij de controle van een patiënt met een resorptiestoornis. Bij deze stoornis worden te weinig of geen voedingsstoffen uit het voedsel opgenomen in het bloed. De benodigde voedingstoffen moeten dan via een infuus in de bloedbaan worden toegediend. In afbeelding 1 is het beeld weergegeven van een MRI-scan van de patiënt met een resorptiestoornis.

Noteer de letter die het gedeelte aangeeft dat bij deze patiënt niet goed functioneert.

Na de controle wordt Evan gevraagd een recept te schrijven voor de samenstelling van de infuusvloeistof. Voedingstoffen in een normale maaltijd zijn onder andere: zetmeel, eiwitten, glucose, vezels, vitamines en aminozuren.

Noteer welke van deze voedingstoffen Evan in het recept moet opnemen. Door de chirurg is bij de patiënt een ‘lange lijn’ aangelegd (afbeelding 2). Deze bestaat uit een katheter onder de huid in de sleutelbeenader en een aansluitgedeelte (sponsje) in de huid. Via de lange lijn kan voeding vanuit een infuuszak worden toegediend. afbeelding 2 bevestigingsplaats in de huid De permanente katheter wordt altijd in een ader aangebracht.

Waarom wordt deze katheter in een ader aangebracht en niet in een slagader? A omdat de kleppen in de ader het terugstromen van de voedingstoffen voorkomen B omdat in een ader een lagere bloeddruk heerst dan in een slagader C omdat vanuit de darmen de voedingsstoffen het eerst in een ader komen D omdat vanuit een ader het bloed eerder in het hart is

Een patiënt vraagt aan Evan: “Waarom schenken jullie geen grapefruitsap in plaats van sinaasappelsap? Grapefruitsap is toch veel gezonder?” Evan legt uit dat grapefruitsap de werking van een aantal medicijnen beïnvloedt. Een van de medicijnen die door grapefruitsap wordt beïnvloed is buspirone, een kalmeringsmiddel.

Leg uit dat mensen die dit middel slikken en toch grapefruitsap drinken last kunnen krijgen van slaperigheid. Pas een dag na het drinken van grapefruitsap hebben de darmcellen de hoeveelheid enzymen weer op peil gebracht. Activiteiten die in darmcellen kunnen plaatsvinden zijn: DNA-synthese, eiwitsynthese en RNA-synthese.

Welke van deze processen moeten plaatsvinden om de hoeveelheid enzymen weer op peil te brengen? A alleen DNA-synthese en eiwitsynthese B alleen DNA-synthese en RNA-synthese C alleen RNA-synthese en eiwitsynthese D DNA-synthese, RNA-synthese en eiwitsynthese

opgave 2Bloedtransfusies tijdens de Eerste Wereldoorlog

In de Eerste Wereldoorlog (1914-1918) zijn veel soldaten gesneuveld op

het slagveld. Het gebruik van zware munitie leidde tot forse verwondingen

waardoor veel soldaten overleden als gevolg van bloedverlies. In het

kader van een project over de Eerste Wereldoorlog kozen Tom en Michael

ervoor onderzoek te doen naar bloedtransfusies tijdens deze periode.

Michael leest dat de Britse medische staf adviseerde om de gewonden

met bloedverlies een infuus met een zoutoplossing te geven. Helaas bleek

dit infuus in de meeste gevallen niet voldoende en verloren de gewonden

snel het bewustzijn waarna ze alsnog stierven. Het verlies van bewustzijn

wordt veroorzaakt door het ontbreken van een bepaald bloedbestanddeel

in de zoutoplossing.

72p

Welk bloedbestanddeel ontbreekt in de zoutoplossing waardoor het

verlies van bewustzijn kan optreden?

bloedplaatjes

bloedplasma

rode bloedcellen

witte bloedcellen

De Canadese medische staf zag

meer nut in het toedienen van bloed

dat alle bloedbestanddelen bevat. In

eerste instantie vond de transfusie

plaats via een slangetje van donor

naar ontvanger. Later werd het

donorbloed opgevangen in een fles

voordat het werd overgebracht naar

de patiënt (afbeelding 1).

82p

Noteer welke bloedvaten en welke delen van het hart het donorbloed

achtereenvolgens passeert op de kortste weg van een ader in de linker-

onderarm van de ontvanger naar zijn hersenen.

Als het bloed werd opgevangen in een fles was het nodig om de inhoud

van de fles in beweging te houden zodat het bloed niet stolde.

92p

Welke bloedbestanddelen zetten de bloedstolling in gang?

bloedplaatjes en bloedplasma

bloedplaatjes en rode bloedcellen

bloedplaatjes en witte bloedcellen

bloedplasma en rode bloedcellen

bloedplasma en witte bloedcellen

rode bloedcellen en witte bloedcellen

afbeelding 2 Al in 1904 had Karl Landsteiner ontdekt dat er 0 verschillende bloedgroepen zijn: het AB0- systeem. Hij merkte op dat bij het mengen van bloed van twee personen in sommige gevallen klontering optreedt. Verder onderzoek leidde tot A B een transfusieschema (afbeelding 2) waarin te zien is welke donoren geschikt zijn voor welke ontvangers met andere bloedgroepen. AABB

Tom leest dat het in 1916 nog niet gebruikelijk was om de bloedgroepen

van donor en ontvanger te bepalen. Het gevolg hiervan was dat een

aantal gewonden alsnog overleed als gevolg van een transfusie met bloed

van een verkeerde bloedgroep. Tom probeert een schatting te maken hoe

groot de kans hierop is. Hij neemt aan dat een bloedtransfusie met bloed

van een niet-geschikte donor altijd leidt tot het overlijden van de

ontvanger en dat de verdeling van de bloedgroepen onder de militairen in

de Eerste Wereldoorlog hetzelfde is als in Nederland op dit moment

(tabel 1).

tabel 1

bloedgroep percentage 0 47% A 42% B 8% AB 3%

101p

Hoe groot is de kans dat een gewonde soldaat met bloedgroep B

overlijdt als gevolg van een bloedtransfusie met bloed waarvan de

bloedgroep onbekend is? Ga uit van de aannames die Tom doet.

Tom en Michael maken een werkplan om met een experiment in de klas

te laten zien dat niet elke bloeddonor geschikt is om bloed te doneren aan

iemand met bloedgroep A.

Michael (die weet dat hij bloedgroep A heeft) stelt voor om op een aantal

voorwerpglaasjes een druppel van zijn eigen bloed te doen. Met een

speciale prikpen kan hij een klein gaatje in zijn vinger maken, zodat er

langzaam bloed uit druppelt.

De andere leerlingen uit de klas nemen dan ieder een voorwerpglaasje

met een druppel bloed van Michael en leggen op 1 cm afstand van deze

druppel, een druppel van hun eigen bloed (afbeelding 3).

afbeelding 3

Vervolgens mengen ze met een schoon stokje de twee druppels bloed en

kijken of er klontering optreedt.

112p

Leg uit hoe een proces op molecuulniveau zal leiden tot bloedklontering

op sommige voorwerpglaasjes.

Onder begeleiding van Toms moeder die huisarts is, proberen ze het

experiment uit met hun eigen bloed. Tom heeft bloedgroep 0. Na het

mengen van de druppels bloed treedt er klontering op. De jongens trekken

hieruit de conclusie dat Tom geen bloeddonor kan zijn voor Michael. Deze

conclusie komt niet overeen met het transfusieschema uit afbeelding 2.

121p

Wat zien Tom en Michael over het hoofd waardoor ze een onjuiste

conclusie trekken uit het verkregen resultaat?

Tom en Michael bespreken met hun biologieleraar of ze het experiment

met de klas mogen uitvoeren. Hij vindt het een interessant idee, maar

zegt dat er wel veiligheidsrisico’s zijn waarmee rekening gehouden moet

worden.

131p

Noteer een veiligheidsrisico waarvan sprake is bij dit practicum.

opgave 3Koraal bedreigd!

Toen Sylvia Earle (afbeelding 1) als afbeelding 1

12-jarig meisje verhuisde naar

Florida raakte ze verknocht aan de

zee. Als marien bioloog zet ze zich

nu in voor de bescherming van

koraalriffen.

Ze vertelt: “In mijn leven is het

aantal koraalriffen gehalveerd en is

95 procent van de grote vissen

uitgemoord.”

Koraalriffen worden gevormd door koralen. Dit zijn kolonies van koraaldiertjes van een paar millimeter groot die in symbiose leven met eencellige algen. De algen produceren organische stoffen die door de koraaldiertjes gebruikt worden. Koraalriffen bestaan voor het grootste gedeelte uit het uitwendig kalkskelet dat door de koralen gedurende duizenden jaren opgebouwd is.

De symbiose van koraaldiertjes en algen is een vorm van mutualisme.

141p

Welk gegeven ontbreekt in het tekstkader om deze symbiose als

mutualisme te kunnen benoemen?

Algen die samenleven met de koraaldiertjes behoren vrijwel allemaal tot

het geslacht Symbiodinium. De algen worden helemaal opgenomen in de

cellen van de gastheer (afbeelding 2).

afbeelding 2

152p

Via welk proces worden de algen opgenomen in de cellen van de

koraaldiertjes?

via diffusie

via endocytose

via exocytose

via osmose

Het rif wordt door koraaldiertjes uit kalk opgebouwd. Kalk (CaCO3) is een

verbinding met calcium, en maakt dus deel uit van de calciumkringloop.

161p

Van welke andere kringloop maakt kalk ook deel uit?

Voor de teruggang van de koraalriffen worden diverse oorzaken genoemd.

Eén daarvan is temperatuurstijging ten gevolge van het versterkte

broeikaseffect. Temperatuurstijging leidt tot een verstoring van de

fotosynthese bij de algen. Als gevolg hiervan ontstaat er een stressreactie

bij de koraaldiertjes waardoor de algen uitgestoten worden. Dit noemen

we koraalverbleking. Hierdoor kunnen de koraaldiertjes uiteindelijk

afsterven en blijft van het afgestorven koraal alleen het witte kalkskelet

over.

De verstoring van de fotosynthese zou veroorzaakt kunnen worden

doordat de betrokken enzymen niet meer optimaal werken.

171p

Waardoor vermindert enzymwerking als de temperatuur hoger is dan de

optimumtemperatuur?

Een andere mogelijke oorzaak voor de teruggang van koraalriffen is

overbevissing. Vissen en zee-egels ‘begrazen’ het zeewier dat ook op het

rif groeit. Als de vissen verdwijnen, worden deze wieren niet meer beperkt

in hun groei en worden koralen weggeconcurreerd. De wieren en koralen

beconcurreren elkaar onder andere om een geschikte groeiplaats.

182p

Om welke andere factor beconcurreert het zeewier het koraal waardoor

koraal beperkt wordt in zijn groei?

om organische stoffen

om zonlicht

om zuurstof

De terugkeer van plantenetende vissen kan bijdragen aan het herstel van

het koraal. Ondanks een visverbod blijkt het heel lastig om vissen terug te

krijgen tussen het afgestorven koraal.

Om te onderzoeken waardoor dit komt, afbeelding 3

ontwierp de Amerikaanse onderzoeker

Danielle Dixson een aquarium (zie

bovenaanzicht in afbeelding 3), waarin ze

larven van koraalvissen de keuze gaf

tussen zeewater van een gezond koraalrif

(pijl A) en zeewater van een rif met

afgestorven koraal (pijl B). Het bleek dat

een grote meerderheid van de larven

koos voor de kant met zeewater van een

gezond koraalrif.

Het vermoeden bestond dat de larven niet

alleen werden afgestoten door het water

van het aangetaste koraalrif, maar dat ze

ook werden aangetrokken door het

zeewater van het gezonde koraalrif.

instroom A B scheidingswand net plaats waar larven worden losgelaten net uitstroomgaten

Om deze tweede hypothese te testen werd een tweede experiment

uitgevoerd in dit aquarium. Een van de keuzes in dit experiment was

zeewater van een gezond koraalrif.

191p

Noteer wat als andere keuze werd aangeboden in dit tweede experiment.

De eigenschap dat de larven van koraalvissen in staat zijn om te

detecteren welk water afkomstig is van gezond koraalrif, is in de loop van

de evolutie als gevolg van mutaties ontstaan.

202p

Leg uit hoe het komt dat vrijwel alle huidige larven van koraalvissen deze

eigenschap bezitten.

Voor koraalriffen die nog niet onherstelbaar zijn aangetast, lijkt het

instellen van een beschermd natuurgebied de beste oplossing. Sylvia

Earle lanceerde het idee om flinke delen oceaan in te richten als

natuurpark, zogenaamde ‘Hopespots’.

In deze Hopespots is het verboden om te vissen.

211p

Noteer nog een regel die voor zo’n Hopespot zou moeten gelden zodat

het koraalrif intact blijft.

opgave 4Groene ogen

Alicia heeft groene ogen. Haar vader en zus hebben blauwe ogen en haar moeder heeft bruine ogen. Van de biologieles herinnert ze zich: “Blauw is recessief en bruin is dominant”. Ze vraagt zich af hoe het dan kan dat ze zelf groene ogen heeft. afbeelding 1 In afbeelding 1 is de doorsnede van een oog weergegeven.

− Noteer de letter of de letters die een deel aangeven waarin het OCA2- gen in cellen aanwezig is. − Noteer de letter die het deel aangeeft waarin genexpressie van het OCA2-gen leidt tot een bruine oogkleur. Schrijf je antwoord zó op: OCA-gen aanwezig in: … genexpressie leidt tot bruine oogkleur in: …

Personen bij wie expressie van het OCA2-gen zowel in de ogen als in de huid volledig afwezig is, hebben een gebrek aan melanine en zijn daardoor albino.

− Noteer een gezondheidsrisico dat aan dit gebrek aan melanine is verbonden. − Noteer een maatregel die dit risico kan verkleinen. De eigenschap ‘groene ogen’ komt ongeveer even vaak voor bij mannen als bij vrouwen.

Noteer het gegeven uit de bovenstaande tekst dat dit verklaart. Tabel 1 geeft aan welke combinatie van allelen tot welke oogkleur leidt. Voor het OCA2-gen zijn de allelen B (van bruin) en b aangegeven; voor het EYCL1-gen de allelen G (van groen) en g. tabel 1 OCA2-gen EYCL1-gen oogkleur BB GG bruin BB Gg bruin BB gg bruin Bb GG bruin Bb Gg bruin Bb gg bruin bb GG groen bb Gg groen bb gg blauw

Alicia (met groene ogen) heeft een zus met blauwe ogen. Hun vader heeft blauwe ogen; hun moeder heeft bruine ogen.

Welke allelen van het OCA2-gen heeft hun moeder ? En welke allelen van het EYCL1-gen heeft hun moeder ? OCA2-gen EYCL1-gen A BB GG B BB Gg C BB gg D Bb GG E Bb Gg F Bb gg In twee families waarvan de stambomen in afbeelding 2 zijn weergegeven heeft een aantal grootouders groene ogen, de andere grootouders hebben blauwe ogen. In beide families wordt een kleinkind verwacht. Deze kleinkinderen zijn in de stamboom met cijfers aangegeven. afbeelding 2

Welk van deze kleinkinderen krijgt of welk van deze kleinkinderen krijgen zeker groene ogen? (Ga ervan uit dat er geen mutaties optreden.) A geen van beide B alleen 1 C alleen 2 D zowel 1 als 2

opgave 5Stikstofbinding

In kassen van Wageningen Universiteit bootst een botanisch analist de

omstandigheden van het tropisch regenwoud na. Onder deze

omstandigheden wordt de boom Parasponia andersonii, afkomstig uit de

wouden van Papoea Nieuw-Guinea, in potten gekweekt.

afbeelding 1

In de regenwouden is Parasponia een echte pionierplant. Na kaalkap van het regenwoud duikt hij als eerste op. Zijn houtige takken groeien drie tot vier meter per jaar dankzij zijn geheime wapen: zijn wortelknolletjes (afbeelding 1) waarin stikstofbindende bacteriën leven. Deze knolletjesbacteriën zetten stikstofgas uit

de lucht om in voor planten opneembare stikstofverbindingen. Deze

symbiose komt ook voor bij vlinderbloemige planten zoals bonen, erwten,

soja en klaver (afbeelding 2).

De Parasponia wordt uitgebreid onderzocht omdat het, voor zover

bekend, de enige niet-vlinderbloemige plantensoort is met deze symbiose.

afbeelding 2

De botanisch analist stelt de abiotische en biotische omstandigheden in

de kas zo in, dat de planten uit het tropisch regenwoud optimaal kunnen

groeien.

281p

Noteer twee abiotische factoren die de analist hiervoor in de kas moet

reguleren.

292p

Voor de productie van welke stoffen gebruikt Parasponia stikstof uit

opneembare stikstofverbindingen als bouwstof?

voor zowel DNA als voor eiwitten

voor zowel DNA als voor vetten

voor zowel koolhydraten als voor eiwitten

voor zowel koolhydraten als voor vetten

302p

Via welke vaten worden de stikstofverbindingen naar de bladeren van

Parasponia vervoerd? En via welke vaten worden de voor de bacterie

benodigde suikers vanuit de boombladeren naar de wortelknolletjes

vervoerd?

stikstofverbindingen en suikers via de bastvaten

stikstofverbindingen en suikers via de houtvaten

stikstofverbindingen via de bastvaten en suikers via de houtvaten

stikstofverbindingen via de houtvaten en suikers via de bastvaten

Vlinderbloemige planten kunnen worden gebruikt als groenbemesting.

Door het onderploegen van deze planten komen stikstofverbindingen in

de bodem. Deze worden door bacteriën omgezet in voor planten

opneembare stikstofverbindingen.

312p

Welke bacteriën zijn verantwoordelijk voor deze omzettingen?

denitrificerende bacteriën en nitrificerende bacteriën

denitrificerende bacteriën en knolletjesbacteriën

rottingsbacteriën en nitrificerende bacteriën

rottingsbacteriën en knolletjesbacteriën

In Afrika worden diverse peulvruchten verbouwd die geen symbiose met

knolletjesbacteriën zijn aangegaan. Om de opbrengst van gewassen te

vergroten wordt in Wageningen voor enkele van deze vlinderbloemige

plantensoorten onderzoek gedaan naar een mogelijke symbiose met

knolletjesbacteriën.

Omdat niet elke knolletjesbacteriestam geschikt is voert de botanisch

analist in de kassen een experiment uit om voor een Afrikaanse

vlinderbloemige soort een geschikte knolletjesbacteriestam te vinden.

323p

− Beschrijf een proefopzet waarmee hij kan vaststellen welke

knolletjesbacteriestam geschikt is voor een symbiose met deze plant.

− Noteer wat hij moet meten om te kunnen vaststellen welke

bacteriestam geschikt is.

Tijdens de evolutie zijn genetische veranderingen in de vlinderbloemige

planten opgetreden die symbiose met knolletjesbacteriën mogelijk hebben

gemaakt. Voor de wereldvoedselvoorziening zou het gunstig zijn als de

betrokken genen bij andere gewassen kunnen worden ingebouwd,

bijvoorbeeld bij aardappelen en tomaten.

Er zijn mensen die bezwaren hebben tegen het gebruik van genetisch

gemodificeerde gewassen, omdat ze bang zijn dat de ingebouwde genen

ongewenste effecten hebben in de cellen van het lichaam van de mens.

331p

Verklaar dat het zeer onwaarschijnlijk is dat genen van genetisch

gemodificeerde tomaten in cellen van een mens terechtkomen.

Parasponia wordt in Wageningen uitgebreid onderzocht omdat de plant in

symbiose leeft met knolletjesbacteriën terwijl het geen vlinderbloemige

plant is.

341p

Noteer een reden waarom het belangrijk is voor de wereldvoedsel-

voorziening om ook te onderzoeken of andere niet-vlinderbloemige

planten een symbiose kunnen aangaan met knolletjesbacteriën.

opgave 6Ziekte van Kennedy

Zijn bij Johan de zenuwcellen van het autonome zenuwstelsel of van het animale zenuwstelsel verstoord? Zijn dit bewegings- of gevoelszenuwcellen? deel van het zenuwstelsel A animaal B animaal C autonoom D autonoom De repeat in het AR-gen leidt tot een mRNA-molecuul met een herhaling van CAG-codons. Hierdoor bevat de testosteron-receptor een reeks van een bepaald aminozuur die bij Johan langer is dan bij gezonde personen.

Welk aminozuur komt in die lange reeks voor? A asparagine B asparaginezuur C glutamine D glutaminezuur

Om het effect van de afwijkende vorm van de testosteron-receptor te onderzoeken, werden muizen met het afwijkende AR-gen onderzocht. Uit verschillende weefsels werd RNA geïsoleerd en geanalyseerd. Hieruit bleek van welke genen veel RNA aanwezig is in de cellen van de verschillende weefsels.

Welk proces dat in cellen plaatsvindt, werd met dit onderzoek onderzocht? A accumulatie B genexpressie C mutatie D recombinatie

afbeelding 2 In afbeelding 2 is een schematische doorsnede van het ruggenmerg weergegeven.

− Noteer de letter waarmee het gedeelte is aangegeven waaruit het weefsel in de preparaten afkomstig is. − Verklaar je antwoord. Om te onderzoeken of ophoping van het CGRP1-eiwit door de afwijkende testosteron-receptor wordt veroorzaakt, is een tweede experiment uitgevoerd. In dit experiment werden muizen met het afwijkende AR-gen gebruikt waarbij de teelballen waren verwijderd. In de zenuwcellen van deze muizen werd geen ophoping van het CGRP1-eiwit geconstateerd.

Leg uit dat dit resultaat de hypothese ondersteunt dat de afwijkende testosteron-receptor leidt tot de ophoping van het CGRP1-eiwit. De ziekte van Kennedy is een erfelijke ziekte die wordt veroorzaakt door een X-chromosomaal recessief allel. De ziekte is nu niet te genezen. In de toekomst is behandeling misschien mogelijk met behulp van gentherapie.

Welke aanpassing in het DNA zou de effecten van de aandoening kunnen verminderen met daarbij de minste bijwerkingen? A een AR-gen met 34 repeats inbrengen B een extra CGRP1-gen inbrengen C het afwijkende AR-gen uitschakelen D het CGRP1-gen uitschakelen

opgave 7Vissen gedrogeerd door afvalwater

Medicijnen die terechtkomen in afvalwater kunnen onverwachte

ecologische effecten hebben. Dat schrijven Zweedse onderzoekers in het

tijdschrift Science op basis van onderzoek aan baarzen.

De onderzoekers ontdekten dat baarzen (afbeelding 1) meer en sneller eten en roekelozer worden onder invloed van het middel oxazepam. Dit kalmeringsmiddel wordt door mensen gebruikt om angstgevoelens te verminderen. De stof komt via de menselijke urine echter onbedoeld ook terecht in het aquatische milieu. De onderzoekers stelden baarzen bloot aan hoeveelheden van het middel zoals die ook in het milieu voorkomen. Daaruit bleek dat kleine hoeveelheden van dit medicijn al voldoende zijn om het gedrag van de baarzen te beïnvloeden. Dat kan volgens de onderzoekers leiden tot veranderingen in de soortensamenstelling van het ecosysteem waarvan deze baarzen deel uitmaken. afbeelding 1

411p

Verklaar dat de concentratie oxazepam in baarzen lager zal zijn dan in

een mens die oxazepam gebruikt.

Oxazepam is een direct werkend kalmeringsmiddel en helpt gevoelens

van angst en spanning te verminderen. In de hersenen versterkt

oxazepam de werking van de remmende neurotransmitter GABA.

422p

Remt of stimuleert oxazepam het ontstaan van impulsen? En, op welke

plek in de hersenen vindt dit proces plaats?

oxazepam

remt het ontstaan van impulsen

in de grote hersenen

remt het ontstaan van impulsen

stimuleert het ontstaan van impulsen in de grote hersenen

De piek in werkzaamheid van oxazepam wordt bereikt na ongeveer 3 uur en het werkt tot ongeveer 6 uur na inname. Na deze periode is het middel uitgewerkt doordat een gedeelte door het lichaam is omgezet in een niet- werkzame stof en een gedeelte zonder omzetting is uitgescheiden.

431p

In welk orgaan wordt, na opname in het bloed, de meeste oxazepam

omgezet?

Bij gebruik volgens de bijsluiter scheiden de nieren het geneesmiddel vrij

snel uit. Bij een overdosis wordt daarom geadviseerd veel water te

drinken.

Twee mechanismen in de nieren zijn:

1 Door een grotere vochtopname wordt in de kapsels van Bowman meer

voorurine gevormd.

2 Door een verhoogde afgifte van ADH wordt er in de nierkanaaltjes

meer vocht teruggeresorbeerd (gereabsorbeerd).

442p