opgave 1Opgave 1
Brabantse nachten zijn lang …
Voetbalvereniging Z8G uit de Brabantse Kempen viert binnenkort haar
60-jarig jubileum. De feestcommissie is van plan een spectaculaire
Brabantse Avond te organiseren met een optreden van Guus Meeuwis als
hoofdact. De locatie hiervoor is het sportpark en de naastgelegen
weilanden die worden gehuurd. De penningmeester heeft een inschatting
gemaakt van de opbrengsten en kosten (zie bron 1).
12pGeef een voorbeeld van vaste (constante) kosten van de Brabantse
Avond en licht toe waarom deze kosten constant zijn.
Tijdens een vergadering van de feestcommissie wordt er gediscussieerd
over de prijs van het toegangskaartje.
− De voorzitter:
“Mijn voorstel is om iedereen die lid is van onze vereniging een korting
te geven op het toegangskaartje.”
− De secretaris:
“Ik stel voor de prijs vast te stellen op € 25, dan is er sprake van een
break-even situatie.”
− De locatiebeheerder:
“Maar dan hebben we een capaciteitsprobleem. Ik stel voor de prijs
zodanig vast te stellen dat de Brabantse Avond wordt uitverkocht,
zonder vraagoverschot.”
− De penningmeester:
“Ik stel voor de winst te maximaliseren. Maar dan wordt de capaciteit
van de locatie maar voor 87,5% benut.”
Gebruik de uitspraak van de voorzitter.
22pGeef twee voorwaarden waaraan moet zijn voldaan om, zoals in het
voorstel van de voorzitter, prijsdiscriminatie te kunnen toepassen.
Gebruik de uitspraak van de secretaris en bron 1.
32pToon aan met een berekening dat de verwachte totale constante kosten
van de Brabantse Avond € 123.750 bedragen.
Gebruik bron 1.
42pBereken de winst van de Brabantse avond bij het voorstel van de
locatiebeheerder.
Gebruik bron 1.
52pToon aan met een berekening dat de locatie bij het voorstel van de
penningmeester maar voor 87,5% wordt benut.
De voorzitter: “Wij hebben te maken met een tegenvaller. De verwachte
vraag naar onze toegangskaartjes is bepaald vóórdat de datum van de
finale van het Europees Kampioenschap (EK) voetbal bekend werd.”
De voorzitter vervolgt zijn betoog.
Gebruik bron 1.
63pMaak van het verdere betoog van de voorzitter een economisch juiste
redenering.
“Nu blijkt dat de finale van het EK voetbal samenvalt met de Brabantse
Avond zal de …(1)… voor de Brabantse Avond afnemen omdat de EK-
finale een …(2)… goed is van onze Brabantse Avond. We moeten de
vraagvergelijking dus aanpassen naar …(3)…. Dat betekent dat bij elke
prijs het …(4)… surplus zal afnemen.”
Kies uit:
bij (1) betalingsbereidheid / inkomenselasticiteit
bij (2) complementair / inferieur / substitutie
bij (3) Qv = −150P + 11.000 / Qv = −150P + 13.000
bij (4) consumenten- / producenten- / totale
opgave 2Opgave 2
Het Britse pond crasht
uit een Nederlandse krant, 24 juni 2016: De Britse bevolking sprak zich gisteren tijdens het referendum uit voor een vertrek uit de Europese Unie (EU). Deze aankondiging van de Brexit leidde tot een koersdaling van het Britse pond als gevolg van het gedrag van beleggers. Verder heeft een aantal banken aangekondigd hun hoofdvestiging van Londen naar het Europese vasteland te gaan verplaatsen. De koersdaling van het Britse pond ten opzichte van de euro en de dollar heeft gevolgen voor de internationale handel van Groot Brittannië (GB). Er wordt bijvoorbeeld verwacht dat meer buitenlandse toeristen een weekend naar Londen zullen boeken. Daarnaast wordt verwacht dat de concurrentiepositie van onder meer Nederlandse agrariërs zal verslechteren, terwijl de concurrentiepositie van Britse agrariërs zal verbeteren. De koersdaling kan ook gevolgen hebben voor de inflatie in GB, die waarschijnlijk zal toenemen.
72pLeg uit dat door het gedrag van beleggers de Brexit kan leiden tot een
koersdaling van het Britse pond.
Op basis van het krantenbericht kunnen drie mogelijke gevolgen van de
Brexit worden verwacht:
1 Hoofdvestigingen van banken vertrekken uit Londen.
2 Meer buitenlandse toeristen komen naar Londen.
3 Export van Britse agrarische producten stijgt.
Deze activiteiten worden geregistreerd op de betalingsbalans.
83pGeef aan voor elk van bovenstaande gevolgen:
− of deze dan op de lopende rekening (LR) of op de kapitaalrekening
(KR) van de betalingsbalans van GB wordt geregistreerd en
− of het inkomsten of uitgaven betreft.
Een toerist uit Nederland en een toerist uit de Verenigde Staten (VS) zijn
voor een stedentrip in Londen. Beiden wisselen op 24 juni 2016, na de
uitslag van het referendum, hun eigen valuta om in Britse ponden.
Gebruik bron 1.
92pToon aan met een berekening dat de toerist uit de VS het meeste
financiële voordeel heeft van de koersdaling van het Britse pond.
Volgens het krantenartikel zal door de koersdaling van het Britse pond de
concurrentiepositie van Nederlandse agrariërs verslechteren.
102pLeg uit op welke twee manieren dat gebeurt.
112pLeg uit dat een koersdaling van het Britse pond kan leiden tot (een
toename van de) inflatie in GB.
De Bank of England (de Britse Centrale Bank) heeft naar aanleiding van
de Brexit de prognoses van de Britse economische groei bijgesteld. De
president van de Bank of England doet de volgende uitspraak: “Het
rentetarief wordt verlaagd van 0,5% naar 0,25%, waardoor de
economische groei zich zal herstellen.”
122pLeg uit op welke twee manieren een renteverlaging kan bijdragen aan
herstel van de economische groei.
opgave 3Opgave 3
Zorgeloos kiezen?
Met de komst van de Zorgverzekeringswet (2006) is elke Nederlander
wettelijk verplicht een basisverzekering af te sluiten bij een
zorgverzekeraar. Elke zorgverzekeraar heeft een acceptatieplicht en mag
dus niemand weigeren. De basisverzekering is verplicht gesteld om te
voorkomen dat er averechtse selectie optreedt. Averechtse selectie kan
ertoe leiden dat de premies gaan stijgen. Verder regelt de wet dat iedere
verzekerde een eigen risico heeft, om moral hazard te beperken. Dit
verplichte eigen risico kent een minimumbedrag, maar de verzekerde kan
dit eigen risico wel verhogen in ruil voor een lagere premie.
132pLeg uit dat averechtse selectie tot een stijging van de premies kan leiden.
141pLeg uit dat een eigen risico moral hazard kan beperken.
Bij zorgverzekeraar Personis is de hoogte van de maandpremie van de
basisverzekering afhankelijk van twee factoren, namelijk:
− de gekozen polis (zie bron 1A)
− het gekozen eigen risico (zie bron 1B)
Gebruik bron 1A.
152pVerklaar dat de zorgverzekeraar de Zilverpolis goedkoper kan aanbieden
dan de Platinapolis.
Gebruik bron 1B.
162pLeg uit dat de keuzemogelijkheid voor een verhoogd eigen risico een
manier is om asymmetrische informatie te beperken.
Karin van Lier heeft afgelopen jaar bij zorgverzekeraar Personis een
Platinapolis met het minimale eigen risico afgesloten (zie bron 2). Voor
het komende jaar wil ze op haar jaarpremie besparen en is daarom bereid
te veranderen van polis en van eigen risico. Het komende jaar:
− vindt ze het niet meer noodzakelijk terecht te kunnen bij een
zorgverlener in de buurt, maar wil ze wel graag haar medicijnen
kunnen ophalen bij de plaatselijke apotheek.
− heeft zij voldoende spaargeld om onverwachte zorgkosten op te
vangen zodat ze kan kiezen voor het maximale eigen risico.
Gebruik bovenstaande tekst en bron 1A, 1B en 2.
172pBereken of het bedrag dat Karin maximaal aan jaarpremie kan besparen,
hoger of lager is dan de extra benodigde hoeveelheid spaargeld.
opgave 4Opgave 4
Eilanden van verschil
Bonaire, Sint Eustatius en Saba (de BES-
eilanden) zijn sinds 2010 bijzondere gemeentes
van Nederland. Deze BES-eilanden hebben
gezamenlijk circa 24.000 inwoners.
Nuestra en Mateo, twee havoleerlingen van het
Bonairecollege, onderzoeken of er verschillen in
inkomensverdeling bestaan tussen de eilanden
onderling en tussen de eilanden als geheel en
‘Europees’ Nederland. Op internet vinden
Nuestra en Mateo de volgende gegevens:
− een tabel met de secundaire-inkomensverhouding op Bonaire, Saba,
St. Eustatius en ‘Europees’ Nederland (zie bron 1)
− een Lorenzcurve van de secundaire-inkomensverdeling op Saba (zie
bron 2)
− een tabel met de secundaire-inkomensverdeling op Bonaire, Saba en
St. Eustatius (zie bron 3)
− een diagram met de verdeling van de huishoudens over de
BES-eilanden (zie bron 4)
182pMaak de onderstaande tekst economisch correct.
Inkomens die in een land worden verdiend met het ter beschikking stellen
van productiefactoren worden …(1)… genoemd. Een voorbeeld daarvan is
…(2)…. De optelsom van al deze inkomens vormt het bruto binnenlands
product van een land, berekend via de …(3)… methode.
Kies uit:
bij (1) overdrachtsinkomens / primaire inkomens / secundaire inkomens
bij (2) rente / subsidie / uitkering
bij (3) objectieve / subjectieve
Gebruik bron 3.
192pToon aan met een berekening dat de secundaire-inkomensverhouding van
St. Eustatius 1: 10,8 is.
Gebruik bron 1 en 3.
202pBereken het coördinaat van punt A in bron 2.
Gebruik bron 1 en 2.
212pZal de Lorenzcurve van de secundaire-inkomensverdeling van Bonaire
links of rechts van de Lorenzcurve van Saba liggen? Licht je keuze toe.
Nuestra en Mateo willen het verschil in de secundaire-
inkomensverhouding tussen de BES-eilanden gezamenlijk en ‘Europees’
Nederland bepalen. De secundaire-inkomensverhouding van ‘Europees’
Nederland hebben ze gevonden op internet. Deze is 1: 6,7 (zie bron 1),
die van de BES-eilanden gezamenlijk moeten ze nog uitrekenen. Mateo:
“We gaan er daarbij van uit dat het inkomen per hoofd van de bevolking
van de BES-eilanden gelijk is en de huishoudens even groot zijn.”
Gebruik bovenstaande tekst en bron 1 en 4.
222pBereken de secundaire-inkomensverhouding van de BES-eilanden
gezamenlijk.
Nuestra en Mateo schrijven in hun profielwerkstuk als conclusie:
“De verdeling van het secundaire inkomen op de BES-eilanden is schever
dan die in ‘Europees’ Nederland door het verschil in belastingstelsels.
‘Europees’ Nederland heeft een progressief belastingstelsel, terwijl de
BES-eilanden een proportioneel belastingstelsel hebben voor inkomens
tot ruim een kwart miljoen US dollar.”
232pLeg de bovenstaande conclusie van Nuestra en Mateo uit. Betrek in je
uitleg beide belastingstelsels.
opgave 5Opgave 5
Prijzenoorlog
uit een krant, februari 2017: Er is een parkeertarievenoorlog uitgebroken tussen de twee parkeergelegenheden bij vliegveld Aeroport. Vorige week opende prijsvechter Budget Parking (BP) de slagbomen van haar gloednieuwe parkeergelegenheid, een kilometer verwijderd van het vliegveld. Nog geen week later heeft BP haar parkeertarieven al verlaagd. Victor Valet, eigenaar van BP: “Bij ons leidt een prijsverlaging tot meer omzet. Onze parkeergelegenheid ligt iets verder van het vliegveld af dan die van onze concurrent Central Parking (CP), maar de consument let bij parkeren uitsluitend op de prijs en zal daarom massaal kiezen voor BP. En massa is kassa. Acht uur parkeren is bij BP bijna 80% goedkoper dan bij CP.” De woordvoerder van CP kondigt aan dat CP zal reageren met een tariefsverlaging.
242pIs er na toetreding van BP op de parkeermarkt rondom het vliegveld
Aeroport sprake van monopolistische concurrentie of van oligopolie? Licht
je keuze toe.
252pZien consumenten, volgens Victor Valet, parkeren bij vliegveld Aeroport
als een homogeen goed of als een heterogeen goed? Licht je keuze toe.
262pGaat Victor Valet uit van een prijselastische of prijsinelastische vraag naar
parkeren bij hun parkeergelegenheid? Licht je keuze toe.
Gebruik bron 1.
272pToon aan met een berekening dat acht uur parkeren bij BP inderdaad
bijna 80% goedkoper is dan bij CP.
Op de lokale omroep wordt een econoom geïnterviewd over de werking
van de prijzenoorlog.
− De econoom:
“Stel dat BP en CP de tariefsverlaging nog niet hebben ingevoerd en
voor de eenmalige en gelijktijdige beslissing staan: wel of geen
tariefsverlaging. Deze situatie heb ik in een schema gezet (bron 2) en
zoals u ziet ….”
− De interviewer:
“Ja, ik zie het al. Er is hier sprake van een gevangenendilemma ….”
Gebruik bron 2.
282pHeeft de interviewer gelijk met zijn uitspraak over het
gevangenendilemma? Licht je keuze toe.
