opgave 2Opgave 2 Fietsen op Bonaire
Fietsen op Bonaire wordt steeds populairder. Het wordt gezien als een
gezond en duurzaam alternatief voor het vele autogebruik op het eiland.
Toeristen maken graag gebruik van huurfietsen om het eiland te
verkennen.
Op Bonaire is een beperkt aantal fietsverhuurbedrijven actief. Zij verhuren
gewone fietsen voor toeristen die op de goed aangelegde wegen willen
fietsen. Daarnaast verhuren de bedrijven speciale mountainbikes aan
toeristen die op zandwegen of in nationale parken willen fietsen. Ook de
lokale bevolking gebruikt de huurfietsen naast de eigen fiets.
Gebruik bovenstaande tekst.
82pMaak van onderstaande tekst een economisch juiste redenering.
De Bonairiaanse fietsverhuurmarkt kan worden gezien als een markt van
...(1)…. De huurfietsen kunnen worden gezien als …(2)… producten.
Huurfietsen en eigen fietsen kunnen worden gezien als...(3)… goederen.
Kies uit:
bij (1) volkomen concurrentie / monopolistische concurrentie / oligopolie
bij (2) homogene / heterogene
bij (3) substitutie / complementaire
Verhuurbedrijf Hopi Bon wil ook fietsen gaan verhuren. Het bedrijf gaat
fietsenrekken plaatsen langs de kust en in enkele binnenlandse plaatsen.
Toeristen kunnen fietsen huren en betalen per dag. Ze kunnen de fietsen
overal op het eiland plaatsen in de daarvoor bestemde fietsenrekken. Ze
kunnen dan eventueel overstappen op een ander type fiets. Hopi Bon
rekent eenzelfde prijs voor de twee typen fietsen. De directeur van Hopi
Bon maakt een analyse (zie bron 1).
Gebruik bron 1.
92pZijn de variabele kosten degressief, proportioneel of progressief?
Leg je antwoord uit.
Hopi Bon heeft als doelstelling maximale winst.
Gebruik bron 1.
103pBereken het resultaat per dag van Hopi Bon.
De welvaart die ontstaat op deze fietsverhuurmarkt kan worden gemeten
aan de hand van het consumenten- en producentensurplus. Door een
prijsverlaging stijgt de welvaart.
Gebruik bron 1.
113pLeg het welvaartseffect uit als Hopi Bon een lagere prijs rekent dan de
prijs bij maximale winst.
Doe het als volgt:
− Leg het effect van een lagere prijs uit op het consumentensurplus.
− Leg het effect van een lagere prijs uit op het dalende
producentensurplus.
− Leg het effect van een lagere prijs uit op het stijgende
producentensurplus.
Hopi Bon wil starten met een huurprijs van $ 16, om daarna deze te
verhogen naar $ 24. De directeur onderzoekt of het starten met een lage
prijs ervoor zorgt dat bij een prijsverhoging de omzet zal stijgen.
Gebruik bron 1.
123pZal de omzet van Hopi Bon stijgen of dalen? Leg je antwoord uit door
eerst de prijselasticiteit van de vraag te berekenen.
De directeur wil de lokale bevolking een jaarabonnement aanbieden,
zodat ook zij meer gebruik kunnen maken van de huurfietsen.
Dit jaarabonnement voor de inwoners is persoonsgebonden.
De inwoners betalen een lagere prijs per dag dan de toeristen.
132pLeg uit of het plan van de directeur voldoet aan de twee voorwaarden van
prijsdiscriminatie.
In Kralendijk, de hoofdstad van Bonaire, worden de huurfietsen door de
toeristen overal en nergens achtergelaten, behalve in de daarvoor
bestemde fietsenrekken. Dit leidt tot ergernis onder de bevolking.
Bovendien raken de huurfietsen hierdoor beschadigd. De directeur van
Hopi Bon besluit om een eigen risico in te stellen, zodat de overlast en de
schade verminderen.
Gebruik bovenstaande tekst.
142pLeg uit dat een eigen risico beide problemen op kan lossen.
opgave 3Opgave 3 CO2 -rechten
De landen van de Europese Unie (EU) hebben een akkoord gesloten
waarin staat dat de uitstoot van CO2 fors moet dalen. De EU geeft elke
lidstaat een hoeveelheid CO2-emissierechten. Een emissierecht geeft het
recht tot uitstoot van één ton CO2. De overheid van een lidstaat mag deze
emissierechten verdelen onder haar bedrijven.
De bedrijven kunnen de emissierechten met elkaar verhandelen. Als een
bedrijf meer CO2 wil uitstoten, moet het rechten kopen van een bedrijf dat
bereid is minder CO2 uit te stoten (dan wat het aan emissierechten van de
overheid heeft gekregen).
151pGeef een verklaring waarom het emissierechtensysteem bedrijven kan
prikkelen om minder CO2 uit te stoten.
Bedrijven kunnen ook ervoor kiezen om duurzamer te produceren
waardoor zij minder emissierechten hoeven op te kopen.
Een econoom onderzoekt de casus van twee bedrijven: Gas en Kolen. In
het model van de econoom staan winstveranderingen voor beide
bedrijven voor het komende jaar.
Pay-offmatrix winstveranderingen in miljoenen euro’s
162pLeg uit of beide bedrijven in een gevangenendilemma terecht komen.
Ga als volgt te werk:
− Leg met behulp van getallen uit hoe de dominante strategie van beide
bedrijven tot stand komt.
− Leg uit of er sprake is van een gevangenendilemma.
Investeringen in duurzame productiemethoden leiden tot hoge verzonken
kosten. Hierdoor gaan bedrijven op zoek naar nieuwe markten, waardoor
de totale CO2-uitstoot niet daalt.
172pLeg uit dat de hoge verzonken kosten ervoor kunnen zorgen dat de totale
CO2-uitstoot niet daalt.
De Nederlandse overheid geeft een groot deel van de verkregen
emissierechten aan bedrijven die vooral produceren voor de export.
182pLeg uit dat het grotendeels toewijzen van emissierechten aan
internationaal opererende bedrijven een vorm van protectie is.
De EU wil de daling van de CO2-uitstoot versnellen. De EU besluit om het
aantal emissierechten te verlagen, zodat er minder rechten overblijven
voor bedrijven. Dit heeft twee gevolgen voor het groen bbp.
192pLeg beide gevolgen uit voor het groen bbp.
Stel dat de EU besluit tot het volgende systeem van emissierechten.
De EU stelt de prijs van emissierechten gelijk aan de maatschappelijke
kosten die gepaard gaan met de uitstoot. Bedrijven kunnen onbeperkt
rechten aankopen bij de EU tegen deze prijs. Er worden geen rechten
meer gegeven door de EU.
201pBenoem het effect van dit andere systeem van de EU op de negatieve
externe effecten van CO2-uitstoot.
opgave 4Opgave 4 AOW-leeftijd
De AOW is een basispensioen voor ouderen. Door de vergrijzing
verslechtert de betaalbaarheid van de AOW: er zijn minder werkenden die
premie betalen waarmee de uitkeringen in dat jaar worden betaald. De
Nederlandse overheid heeft daarom een aantal jaar geleden besloten de
AOW-leeftijd geleidelijk te verhogen van 65 naar 67 jaar en daarna te
koppelen aan de levensverwachting. De AOW-leeftijd stijgt dan mee met
de gemiddelde levensverwachting.
211pWordt de AOW-uitkering volgens het kapitaaldekkingsstelsel of het
omslagstelsel gefinancierd? Motiveer je keuze.
222pLeg uit dat het verhogen van de AOW-leeftijd de betaalbaarheid van de
AOW verbetert. Maak in je antwoord gebruik van zowel de inkomsten als
de uitgaven van de overheid.
Een deel van de bevolking wil terug naar een AOW-leeftijd van 65 jaar.
Een onderzoeker analyseert hoe de extra kosten van een verlaging van
de AOW-leeftijd kunnen worden gefinancierd en heeft van drie
maatregelen de gevolgen doorgerekend (zie bron 1).
Gebruik bron 1.
232pLeg uit dat maatregel 1 op langere termijn kan leiden tot hogere
collectieve zorguitgaven.
De onderzoeker: “Bij maatregel 2 ontvangen AOW’ers een lagere
maandelijkse uitkering. Bovendien komt de koopkracht van AOW’ers
verder onder druk te staan, zelfs al bij een inflatie van 1%. Voor een
(echt)paar met een AOW-uitkering als enige bron van inkomsten, levert
maatregel 2 een koopkrachtdaling van minimaal 6% op.”
Gebruik bron 1 en 2.
242pToon met een berekening aan dat door maatregel 2 de koopkrachtdaling
voor een (echt)paar minimaal 6% is bij een inflatie van 1%.
De onderzoeker zegt over maatregel 3: “Dit leidt ertoe dat een
alleenstaande oudere met een AOW-uitkering als enige inkomstenbron,
jaarlijks een paar duizend euro meer belasting in box 1 moet betalen ten
opzichte van de huidige situatie.”
Gebruik bron 1, 2 en 3.
252pBereken hoeveel euro een alleenstaande oudere extra in box 1 moet
betalen door maatregel 3.
opgave 5Opgave 5 AI in de verzekeringssector
Door de steeds grotere beschikbaarheid van gegevens en de sterk
toegenomen rekenkracht van computers heeft artificiële intelligentie (AI)
zich sinds 2023 snel ontwikkeld. Met behulp van artificiële intelligentie
kunnen grote hoeveelheden gegevens worden geanalyseerd. Steeds
meer verzekeraars maken gebruik van artificiële intelligentie bij het
beoordelen van individuele risico’s van verzekerden en daardoor bij het
vaststellen van een premie per verzekerde.
Gebruik bovenstaande tekst.
261pGeef een verklaring waarom de verzekeringsmarkt een markt is van
onvolkomen concurrentie.
De risico-inschatting door verzekeraars werkt vervolgens door in de
premie. Dit zou kunnen leiden tot een vermindering van averechtse
selectie.
272pLeg uit dat de inzet van artificiële intelligentie kan leiden tot een afname
van averechtse selectie.
Een toezichthouder financiële markten doet de volgende uitspraak: “Als
verzekeraars artificiële intelligentie inzetten om premies te personaliseren
op basis van het individuele risicoprofiel van verzekerden, kan de
solidariteit tussen verzekerden onder druk komen te staan”.
282pLeg de uitspraak van de toezichthouder uit.
Uit onderzoek blijkt dat vooral buitenlandse verzekeraars gebruik maken
van artificiële intelligentie om data te analyseren en daarmee gerichter de
goede risico’s aantrekken.
292pLeg de gevolgen van de grotere inzet van artificiële intelligentie door
buitenlandse verzekeraars uit voor de winstgevendheid van binnenlandse
verzekeraars.
Bronvermelding
Een opsomming van de in dit examen gebruikte bronnen, zoals teksten en afbeeldingen, is te vinden in het bij dit examen
behorende correctievoorschrift.
