opgave 1Opgave 1 Gestolen identiteit
De roman ‘Cel’ gaat over het personage Michael Bellicher. In het begin
van het verhaal rijdt Michael over een tweebaansweg wanneer de auto die
voor hem rijdt plotseling over de kop slaat.
Volgens Maurice Merleau-Ponty hébben we niet alleen een lichaam, maar
zíjn we ook ons lichaam.
12p
Leg met tekst 1 uit dat Michael volgens Merleau-Ponty:
− een lichaam heeft, en
− een lichaam is.
Michael belt 112 en als de politie komt, is hij verbaasd dat de agenten
hem telkens dezelfde vragen stellen over zijn naam, zijn adres en het
merk van zijn auto. Hij moet zelfs mee naar het bureau en daar blijkt dat
hij ervan wordt verdacht enkele dagen eerder in een bronskleurige BMW
te zijn doorgereden na een dodelijke aanrijding met een fietser.
Michael is onschuldig. Hij heeft geen bronskleurige BMW, laat staan dat
hij daarmee een fietser heeft aangereden. Hij was op het tijdstip van de
aanrijding bovendien op een andere plek. Maar vervelend genoeg kan hij
dat niet bewijzen.
Hoewel Michael dus zeker weet dat hij het misdrijf (doorrijden na een
aanrijding) niet heeft gepleegd, gaan de agenten ervan uit dat Michael
betrokken is. Zij geven Michael het gevoel dat hij zelf niet weet wie hij
eigenlijk is. In zijn cel denkt Michael het volgende:
In de introspectietheorie van René Descartes spelen twee kenmerken een
rol bij zelfkennis. Neocartesianen hebben kritiek op Descartes’ theorie.
23p
Geef beide kenmerken van de introspectietheorie van Descartes weer.
Leg vervolgens met een van deze kenmerken uit dat Michael in tekst 2:
− eerst uitgaat van de introspectietheorie van Descartes en
− vervolgens van de neocartesiaanse opvatting over de
introspectietheorie.
Michael ontdekt dat zijn identiteit in de vorm van zijn creditcard, bankpas
en burgerservicenummer is gestolen. Iemand heeft op zijn naam de
bronskleurige BMW gekocht en daarmee het misdrijf gepleegd. Maar de
politie gelooft dit niet.
Stel dat de politie een leugendetector gebruikt om erachter te komen of
Michael het misdrijf heeft gepleegd. Michael spreekt de waarheid en toch
geeft de leugendetector om de een of andere reden aan dat hij liegt. De
leugendetector geeft dus een verkeerde uitslag en de politie gelooft de
leugendetector. Doordat de politie hem niet gelooft, voelt Michael zich
beroofd van zijn ware zelf.
Of het zelf echt bestaat, betekent in een manifest wereldbeeld iets anders
dan in een wetenschappelijk wereldbeeld.
Volgens breinreductionisten bestaat het zelf niet.
33p
Leg uit dat het zelf volgens de breinreductionisten niet bestaat.
Beargumenteer vervolgens of jij het eens bent met deze opvatting van het
breinreductionisme, met:
− het onderscheid tussen een manifest en een wetenschappelijk
wereldbeeld en
− de foute uitslag van de leugendetectortest.
Gaandeweg de roman worden de gevolgen van Michaels gestolen
identiteit steeds dramatischer. Iemand pleegt onder zijn naam nog een
misdrijf en koopt een huis met een hypotheekschuld van ruim drie miljoen.
Michael krijgt hulp van een beveiliger die dag en nacht bij hem is. Zo heeft
hij een alibi voor eventuele toekomstige misdrijven die met zijn gestolen
identiteit worden gepleegd.
Bovendien blokkeert Michael zijn rekeningen; van zijn advocaat mag
Michael zelf helemaal geen uitgaven meer doen.
Daarop doet Michael de volgende uitspraak: “Dat was het. Ik mocht niets
meer. Als ik een hamburger wilde moest ik het vragen.”
Michael gaat vanaf dat moment niet meer over zijn eigen leven. Hij is zijn
vrijheid kwijt.
41p
Leg met Michaels uitspraak uit welke vrijheid hij heeft verloren, zijn
negatieve vrijheid of zijn positieve vrijheid.
De manier waarop Michael zijn leven gaat leiden, verandert door de
gestolen identiteit steeds ingrijpender. Hij kan zelfs niet meer werken. Dat
valt hem zwaar, want zijn werk als communicatieadviseur betekent veel
voor hem.
Christine Korsgaard introduceert het begrip ‘praktische identiteit’. Mensen
hebben verschillende praktische identiteiten.
52p
Leg met Korsgaards begrip ‘praktische identiteit’ uit:
− dat Michael een van zijn praktische identiteiten verliest en
− dat Korsgaard de waarde van authenticiteit benadrukt.
Michaels identiteit blijkt te zijn gestolen toen hij online iets kocht. Een
hacker helpt Michael om uit te zoeken wie de dief is. Deze hacker zegt:
Deze hacker stelt persoonlijke identiteit gelijk aan online-identiteit. Wat
iemand op internet koopt, welke sites hij bezoekt en dus welke interesses
hij heeft, welke sociale media hij gebruikt: deze informatie vormt een set
gegevens die iemands persoonlijke identiteit voor het grootste gedeelte
kenmerken.
Om te bepalen wat iemands persoonlijke identiteit is, kan een
onderscheid worden gemaakt tussen kwalitatieve identiteit en numerieke
identiteit.
62p
Geef dit onderscheid weer.
Beargumenteer vervolgens met dit onderscheid of de virtuele kloon uit
tekst 3 dezelfde is als Michael.
De roman ‘Cel’ roept niet alleen vragen op over persoonlijke identiteit,
maar ook over internet. Kan een online gestolen identiteit een bedreiging
vormen voor onze persoonlijke identiteit in het offline leven? Het antwoord
op die vraag hangt af van je houding ten aanzien van techniek.
In dit geval kan een onderscheid worden gemaakt tussen internet als
instrument en internet als iets dat constitutief is voor wie wij zijn.
72p
Leg het onderscheid uit tussen internet als instrument en internet als iets
dat constitutief is voor wie wij zijn.
Beargumenteer vervolgens met dit onderscheid of een online gestolen
identiteit volgens jou een bedreiging vormt voor persoonlijke identiteit in
het offline leven.
