bronnen

Eindexamen fries havo 2009, tijdvak 1

opgave 1Tekst 1 Is WIllie Wortel foar it Frysk?

11p
Hoe fielde de skriuwer him as promotor fan in nije Fryske lesmetoade?
A Hy fielde him hiel noflik yn dy rol. Dat docht bliken út de kombinaasje fan de
earste en de twadde sin.
B Hy fielde him hiel noflik yn dy rol. Dat docht bliken út de twadde sin.
C Hy fielde him hielendal net noflik yn dy rol. Dat docht bliken út de earste sin.
D Hy fielde him net hielendal noflik yn dy rol. Dat docht bliken út de
kombinaasje fan de earste en de twadde sin.
21p
Hokker ‘kopke’ slút it bêste oan by de kearn fan alinea 2?
A Arumer skoalbern skoare it bêste resultaat
B It bêste Frysk yn de lytse bouhoeke
C Nije lesmetoade oeral goed ûntfongen
D Skoalbern optein oer nije lesmetoade
32p
Fetsje it tekstpart “Under de... serieus nommen.” (r. 27-49) gear yn maksimaal
30 wurden.
41p
Wat is it ferbân tusken “Under de... yn 1980” (r. 27-33) en “Dat soks... serieus
nommen.” (r. 34-49)?
A konkludearjend
B oarsaaklik
C opsomjend
D tsjinstellend
E útlizzend
51p
Wat is it ferbân tusken “Dat soks... serieus nommen.” (r. 34-49) en “En dat... yn
Fryslân.” (r. 49-51)?
A konkludearjend
B oarsaaklik
C opsomjend
D tsjinstellend
E útlizzend
61p
Wat is it ferbân tusken “En dat... yn Fryslân.” (r. 49-51) en “Okkerdeis kaam...
minder Frysk.” (r. 53-68)?
A konkludearjend
B oarsaaklik
C opsomjend
D tsjinstellend
E útlizzend
71p
Wat is it ferbân tusken “Okkerdeis kaam... minder Frysk.” (r. 53-68) en “It mei...
achterút kachelt.” (r. 68-74)?
A konkludearjend
B oarsaaklik
C opsomjend
D tsjinstellend
E útlizzend
82p
Yn hokker trije situaasjes wurdt ûnderling hyltyd minder Frysk brûkt?
92p
Mei wat foar doel hellet de skriuwer ‘Koarnjum’ en ‘Gau’ (r. 79) oan?
Brûk net mear as 20 wurden.
102p
Sitearje de kearnsin út alinea 4.
Neffens de skriuwer is Studio F gjin “ôfdwaande remeedzje om it Frysk in grutter
plak te jaan yn it ûnderwiis” (r. 85-87).
112p
Wêrom hat it promoaten fan dy lesmetoade neffens him dochs wol sin?
Brûk net mear as 30 wurden.
122p
Sitearje de kearnsin út alinea 5.
132p
Fan watfoar stylfiguer is ‘fruchtbere jûn’ (r. 133) in foarbyld? Motivearje dyn
antwurd.
Yn r. 125-126 neamt de skriuwer in tal saakkundigen.
141p
Wêrom fynt de skriuwer dy saakkundigen ‘Willie Wortels’ (r. 140)?
Brûk net mear as 10 wurden.
De skriuwer wol net oansjoen wurde foar in ‘swiersettige ûndergongsfilosoof’
(r. 81-82).
152p
Op grûn fan hokker alinea’s soe men oars dy yndruk wol krije kinne?
Neam trije alinea’s.
161p
Wat is neffens de skriuwer it wichtichst foar it Frysk?
A In sterkere wetlike basis foar it Frysk.
B It brûken fan de metoade Studio F yn it ûnderwiis.
C It ynsjoch dat meartaligens in ferriking is.
D Kreative ideeën foar de takomst fan it Frysk.
171p
Wat is it wichtichste skriuwdoel fan de tekst?
A ferdivedearje
B ynformearje
C oantrune
D oertsjûgje

opgave 2Tekst 2 It sûpen giet gewoan troch ...

182p
Wêrom pleite de skriuwer foar in plan tsjin alkoholmisbrûk?
Brûk net mear as 15 wurden.
191p
Wêrom sil it alkoholprobleem wol net oanpakt wurde?
Brûk net mear as 10 wurden.
Yn r. 28 hat de skriuwer it oer de ‘maatskiplike kosten’ fan alkohol.
202p
Op hokker trije terreinen dogge dy kosten har foar? Brûk yn totaal net mear as
fiif wurden.
“En dochs is alkohol maatskiplik folslein akseptearre.” (r. 58-59)
212p
Kloppet dy bewearing? Motivearje dyn antwurd mei in sin út it foarôfgeande part
fan de tekst.
222p
Watfoar maatregel bedoelt de skriuwer mei ‘in fanatike oanpak’ yn r. 70-71 en
wêrom is er dêr net foar?
Brûk net mear as 12 wurden.
231p
Wat is it ferskil tusken it drankmisbrûk fan earder en dat fan no?
Brûk net mear as 20 wurden.
Yn alinea 8 stiet in riddenearring dy’t as in drôchreden beskôge wurde kin.
242p
Meitsje dúdlik om hokker riddenearring it giet en lis út wêrom’t der sprake fan in
drôchreden is.
251p
Wêrom makket de skriuwer de gemeenten it ferwyt fan ‘symboalpolityk’ (r. 110)?
Brûk net mear as 15 wurden.
Om it alkoholmisbrûk ûnder jongeren tsjin te gean komt de skriuwer mei in hiele
list fan maatregels, û.o. it oanskerpjen fan de wetjouwing (r. 129-130).
262p
Jou dêrfan fjouwer foarbylden út de tekst.
Behalve it oanskerpjen fan de wetjouwing neamt de skriuwer noch in hiel oar
soarte maatregel.
271p
Hokker maatregel is dat?
281p
Wat is it wichtichste skriuwdoel fan de tekst?
A ferdivedearje
B ynformearje
C oantrune
D oertsjûgje

opgave 3Tekst 3 Kolaatsje op alkoholgearkomste

291p
Wêrom wol de provinsje de help fan de probleemgroep ynskeakelje? Brûk net
mear as fiif wurden.
Binnendijk fûn it ‘in nuttige jûn’ (r. 58-59).
302p
Fûnen de oanwêzige jongeren dat ek?
Ljochtsje dyn antwurd ta mei trije foarbylden út de tekst.
311p
Wat is it wichtichste skriuwdoel fan de tekst?
A ferdivedearje
B ynformearje
C oantrune
D oertsjûgje
Ut tekst 3 docht bliken dat ien fan de yn tekst 2 neamde maatregels tsjin
alkoholmisbrûk ûnder jongeren wierskynlik net folle resultaat ha sil.
322p
Neam dy maatregel. Brûk net mear as fiif wurden.
“De diskusje leit it ûnderlizzende fan it hiele probleem bleat.” (r. 47-48)
332p
Kaam dêrby in nij gegeven oan it ljocht of wie dat allang bekend?
Ljochtsje dyn antwurd ta en behelje dêryn tekst 2.
Bronvermelding
Een opsomming van de in dit examen gebruikte bronnen, zoals teksten en afbeeldingen, is te vinden in het bij dit examen
behorende correctievoorschrift, dat na afloop van het examen wordt gepubliceerd.