opgave 1De koloniale relatie tussen Nederland(ers) en Nederlands-Indië
De volgende gebeurtenissen uit de geschiedenis van Nederlands-Indië staan in
willekeurige volgorde:
1 Johannes van den Bosch introduceert het Cultuurstelsel.
2 H.W. Daendels moet Java overdragen aan de Engelsen.
3 Multatuli beschrijft in ‘Max Havelaar’ de ellende van de Javaanse boeren.
4 Gouverneur-generaal Van der Capellen neemt maatregelen om de Javaanse
boeren te beschermen tegen uitbuiting door de inlandse vorsten.
5 J.B. Van Heutsz levert een felle strijd tegen de bevolking van Atjeh.
6 Prins Diponogoro organiseert een opstand tegen de Nederlanders op Java.
12p
Zet deze gebeurtenissen in de juiste tijdvolgorde van vroeger naar later. Noteer
alleen de nummers.
Gebruik bron 1.
Deze beschrijving is kenmerkend voor de contacten tussen Nederlanders en de
Javaanse bevolking omstreeks 1830.
23p
Licht dit toe door:
− uit te leggen waarom dit past bij die contacten met een voorbeeld uit de bron
en
− (zonder bron) aan te geven wat er omstreeks 1900 verandert in die
contacten.
Gebruik bron 2.
Deze prent over de NHM past in een liberale krant uit die tijd.
33p
Toon aan dat deze bewering juist is, door:
− met een element uit de prent uit te leggen welke kritiek er op de NHM wordt
geleverd en
− uit te leggen waarom dit past bij opvattingen van liberalen uit die tijd.
Gebruik bron 3.
Deze tabel is een momentopname van de Europese bevolking van Java.
42p
Geeft deze tabel de situatie vóór of na 1870 weer? Licht je keuze toe.
Omstreeks 1900 was het Koninklijk Nederlands Indische Leger (het KNIL)
anderhalf keer zo groot als omstreeks 1840.
52p
Leg uit dat deze vergroting samenhangt met het nieuwe koloniale beleid.
De Nederlandse industrie raakte in de negentiende eeuw afhankelijk van
Nederlands-Indië voor grondstoffen en afzetmarkten.
62p
Licht dit toe met twee voorbeelden, één op het gebied van de
grondstoffenvoorziening en één op het gebied van afzetmarkten.
Gebruik bron 4.
Stel: Je hebt een werkstuk geschreven over de geschiedenis van Nederlands-
Indië en je vindt deze foto. Je stelt vast dat de foto bruikbaar is bij twee
verschillende paragrafen van je werkstuk, namelijk bij je beschrijving van:
− het Nederlands-Indische bestuurssysteem en
− tempo doeloe.
74p
Geef:
− van elk een korte omschrijving en
− voor elke paragraaf van je werkstuk telkens één reden waarom deze foto
daarbij een geschikte illustratie is.
Je vindt de volgende drie uitspraken van Indonesische leiders:
1 “Wij willen een partij zijn, die los van religie of sociale klasse streeft naar
onafhankelijkheid”.
2 “Wij willen als brede beweging democratisering van het koloniale bestuur”.
3 “Wij willen samen met de Nederlanders onder onze leiding de ontwikkelde
Javanen emanciperen”.
Je kent drie Indonesische groepen:
A. Boedi Oetomo, B. Sarekat Islam en C. PNI (Partai Nasional Indonesia).
82p
Maak de juiste drie combinaties.
Gebruik bron 5.
Een bewering:
Dit examen is een voorbeeld van Japanse propaganda in Indonesië die gericht
is op toekomstige ambtenaren.
95p
Ondersteun deze bewering door:
− eerst met een voorbeeld uit de bron te laten zien welke verbetering de
Japanners in hun ogen in Azië hebben gebracht en
− daarna bij dit voorbeeld uit te leggen waardoor dit een eenzijdige weergave
is en
− ten slotte een reden te noemen voor de grote aandacht van het Japanse
bestuur voor deze examens.
Gebruik bron 6.
Deze tekst kan dienen om te laten zien dat in Nederlands-Indië:
1 de Ethische Politiek onbedoelde gevolgen heeft en
2 er sprake is van Europees superioriteitsgevoel.
104p
Leg dit voor elk van deze twee onderdelen uit.
Gebruik bron 6.
Abdulgani vermeldt dit persoonlijke voorval in de jaren 1930 om er politiek
gebruik van te maken.
112p
Leg dit uit.
Een zin uit een Nederlands geschiedenisboek:
“Op 27 december 1949 wordt de soevereiniteitsoverdracht getekend, waarbij
Indonesië onafhankelijkheid wordt verleend”.
122p
Leg uit welk bezwaar een Indonesiër tegen deze weergave van de
gebeurtenissen zou kunnen hebben.
In 1950 werd de Republik Maluku Selatan (de Republiek der Zuid Molukken,
RMS) uitgeroepen. De aanhangers van deze RMS moesten niets hebben van de
staatkundige verandering die Soekarno in hetzelfde jaar in Indonesië
doorvoerde.
132p
Geef hiervoor een verklaring. Doe dit door uit te leggen
− welke staatkundige verandering Soekarno in 1950 doorvoerde, en
− waarom deze verandering onaanvaardbaar was voor de aanhangers van de
RMS.
In de tijd dat president Soekarno aan de macht was, heeft de Republiek
Indonesië zich niet ontwikkeld tot een werkelijk democratische staat.
143p
Noem drie omstandigheden die de ontwikkeling van de democratie in Indonesië
belemmerden.
