opgave 1Opgave 1 Justitie in de buurt
In het najaar van 1999 publiceerde de voormalige minister van Justitie Winnie Sorgdrager
het boek Een verantwoordelijke minister. In dit boek analyseert zij de veranderende rol van
het ministerie van Justitie in de Nederlandse samenleving. Tekst 1 uit het bronnenboekje is
een fragment uit haar boek. De vragen 1 tot en met 8 hebben betrekking op deze tekst.
Bij het bestrijden van de verschillende vormen van criminaliteit voert de overheid een
repressief en een preventief beleid.
12p
Leg uit dat het voorstel van ’Justitie in de buurt’ zowel een voorbeeld is van repressief als
van preventief beleid.
22p
Leg met behulp van de tekst uit welk soort criminaliteit de minister wil bestrijden met het
voorstel ’Justitie in de buurt’.
Er zou binnen de wijkkantoren van Justitie een netwerk van instellingen kunnen
ontstaan, bestaande uit onder meer het Openbaar Ministerie, de reclassering en Bureau
Slachtofferhulp (regel 26–32).
32p
Welke twee taken heeft het Openbaar Ministerie vooral in de wijkkantoren van Justitie?
De reclassering speelt een rol in de wijkkantoren van Justitie.
42p
Noem twee taken van de reclassering.
Ook het Bureau Slachtofferhulp heeft een plaats in de wijkkantoren van Justitie.
52p
Noem twee taken van het Bureau Slachtofferhulp.
Volgens de tekst is het wijkkantoor een bijkantoor van het arrondissementsparket en
maakt het kantongerecht nog geen deel uit van dit kantoor.
62p
Welke verdachten worden berecht door de arrondissementsrechtbank en welke
verdachten door het kantongerecht?
In de tekst staat dat taakstraffen, HALT-projecten en andere maatregelen snel kunnen
worden geregeld.
72p
Welke doelstellingen staan voorop bij het opleggen van taakstraffen?
Noem er twee en licht elke doelstelling toe.
82p
Wat is het doel van HALT-projecten?
Zie tekst 2 uit het bronnenboekje.
Er zijn verschillende theorieën die een verklaring geven voor crimineel gedrag.
92p
Welke theorie sluit met name aan bij de aanpak van het Preventieproject Recidive
Eindhoven?
Licht het antwoord toe.
opgave 2Opgave 2 Gasboringen in de Waddenzee
In het najaar van 1999 beheerste het kabinetsplan om gasboringen in de Waddenzee toe
te staan, het politieke nieuws.
De partijen van het tweede paarse kabinet (PvdA, VVD, D66) verschilden onderling van
mening over de toelaatbaarheid van het boren naar gas in de Waddenzee. De centrale
vraag was of boringen zouden leiden tot bodemdaling van de Waddenzee. De vragen 10 tot
en met 16 behandelen dit politiek meningsverschil naar aanleiding van tekst 3 uit het
bronnenboekje.
102p
Geef twee redenen waarom het toestaan van boren naar gas in de Waddenzee een
politiek probleem is.
De omzetting van eisen in overheidsbeleid verloopt in een aantal fasen.
112p
Van welke fase in het totstandkomen van beleid is sprake in de tekst?
Geef ter ondersteuning van je antwoord een verwijzing naar de tekst.
123p
Noem uit de tekst drie omgevingsfactoren die van invloed zijn op de besluitvorming over
gasboringen in de Waddenzee.
De Tweede Kamer heeft twee taken.
132p
Welke taak van de Tweede Kamer herken je in de tekst?
Licht je antwoord toe.
De Tweede Kamer beschikt over staatsrechtelijke en informele middelen om haar taken
uit te oefenen.
142p
Van welke informele middelen kunnen kamerleden gebruik maken?
Noem er twee en licht ze toe.
De PvdA en de VVD taxeren de schadelijke gevolgen van gasboringen in de Waddenzee
verschillend. Deze verschillende taxaties zullen mogelijk corresponderen met de politieke
uitgangspunten van PvdA en VVD en de belangen waarvoor ze zeggen te staan.
152p
Leg uit waarom de VVD het risico dat aan de gasboringen vastzit, lager taxeert dan de
PvdA.
Ga in je antwoord uit van de politieke uitgangspunten van beide partijen of van de
belangen waarvoor ze opkomen.
In de tekst is sprake van twee actoren die elk vanuit verschillende belangen proberen de
politieke besluitvorming te beïnvloeden: Greenpeace en de Nederlandse Aardolie
Maatschappij (NAM).
164p
A Noem twee machtsbronnen van Greenpeace en twee van de NAM.
B Geef van beide actoren een voorbeeld hoe ze elk de politiek kunnen beïnvloeden.
opgave 3Opgave 3 De multiculturele stad
Gebruik voor deze opgave tekst 4 uit het bronnenboekje.
In de Volkskrant van 7 maart 1998 komt professor Veenman aan het woord. Hij heeft in
opdracht van de gemeente een analyse gemaakt van de problemen van Rotterdam als
multi-etnische stad en hij komt met een aantal beleidsaanbevelingen.
De aanwezigheid van migranten in Rotterdam confronteert deze stad met verschillende
maatschappelijke vraagstukken.
174p
Naar welke algemene maatschappelijke vraagstukken van de multi-etnische samenleving
verwijst professor Veenman?
Noem er twee en licht elk toe door te verwijzen naar de tekst.
Vaak wordt het begrip multiculturele samenleving in twee betekenissen gebruikt.
184p
Geef aan dat professor Veenman beide betekenissen van het begrip multiculturele
samenleving hanteert.
Ondersteun elke betekenis met een gegeven uit de tekst.
Om de problematiek van de multi-etnische samenleving zoals deze staat beschreven in de
tekst in kaart te brengen, kun je gebruik maken van de benaderingswijzen van
maatschappijleer.
192p
A Geef een citaat of een gegeven uit de tekst dat past bij de politiek-juridische
benaderingswijze.
B Geef een citaat of een gegeven uit de tekst dat past bij de sociaal-culturele
benaderingswijze.
De achterstandssituatie van veel allochtonen in Rotterdam kun je verklaren met factoren
die te maken hebben met positieverwerving en positietoewijzing.
204p
Noem uit de tekst twee factoren die te maken hebben met positieverwerving en twee
factoren die betrekking hebben op positietoewijzing.
In regel 69–70 staat de opvatting dat allochtone groeperingen alleen via het zuilenmodel
kunnen emanciperen.
212p
Ben je het eens of oneens met deze opvatting?
Motiveer je antwoord door uit te gaan van de mogelijkheden die het zuilenmodel al of
niet biedt voor de emancipatie van allochtone groeperingen.
Zie regel 72–89 van tekst 4.
In de uitspraken van professor Veenman kun je voorbeelden herkennen van de rol die
socialisatoren spelen bij het scheppen van maatschappelijke kansen van allochtone
jongeren.
224p
Leg uit aan de hand van twee socialisatoren die Veenman noemt dat deze socialisatoren
de maatschappelijke kansen van allochtone jongeren verkleinen.
Volgens professor Veenman worden de kansen van de allochtone groepen ook bepaald
door de autochtone ’poortwachters’ zoals ’de school, het arbeidsbureau en de
personeelsfunctionaris’ (regel 90–94).
234p
Leg uit hoe deze autochtone poortwachters de maatschappelijke kansen van allochtonen
mede kunnen bepalen.
Maak daarbij gebruik van het begrip dominante cultuur.
Professor Veenman typeert Rotterdam als een multi-etnische stad. Wat voor Rotterdam
geldt, geldt ook voor veel andere steden in Nederland.
Het ontstaan van Nederland als een multi-etnische samenleving is het gevolg van de
komst van migranten.
244p
A Noem twee groepen migranten die vanwege de dekolonisatie in de jaren vijftig naar
Nederland kwamen.
B Leg uit wat het overheidsbeleid was ten aanzien van deze groepen migranten.
252p
A Wat was het beleid of de rol van de overheid in de jaren zestig en begin jaren zeventig
jegens migranten in Nederland?
B Geef een reden voor dit beleid of deze rol van de overheid.
opgave 4Opgave 4 Functies van politieke partijen
De vragen 26 tot en met 30 hebben betrekking op tekst 5 en 6 en tabel 1 uit het
bronnenboekje.
In de winter van 1999/2000 werd er in diverse publicaties aandacht besteed aan de positie
van de politieke partijen in de Nederlandse parlementaire democratie. In deze opgave
staan de functies van politieke partijen in het proces van politieke besluitvorming centraal.
Om te laten zien hoe burgers kunnen deelnemen aan het politieke besluitvormingsproces,
onderscheidt men vaak verschillende vormen van participatie.
264p
Welke twee vormen van participatie herken je in beide teksten?
Ondersteun je antwoord met een verwijzing naar de teksten.
Politieke partijen hebben onder meer de volgende functies:
communicatiefunctie
participatiefunctie
selectiefunctie
In tekst 5 wordt gesteld, dat politieke partijen verschillende functies minder goed vervullen.
272p
Welke twee functies vervullen politieke partijen minder goed volgens deze tekst?
Licht het antwoord toe.
In het algemeen vervullen politieke partijen een andere rol in het politieke
besluitvormingsproces dan belangengroepen. Volgens tekst 5 ondervinden politieke
partijen in toenemende mate concurrentie van belangengroepen. Daardoor lijkt één
verschil tussen politieke partijen en belangengroepen minder goed zichtbaar te worden.
282p
Welk verschil tussen politieke partijen en belangengroepen lijkt volgens tekst 5 minder
zichtbaar te worden?
De schrijver van tekst 6 maakt een onderscheid in de aantrekkingskracht van politieke
partijen. Politieke partijen met een duidelijk politiek profiel zoals de SP, GroenLinks en
de ChristenUnie hebben naar verhouding meer leden dan de grote politieke partijen.
292p
Leg uit waarom deze partijen zich politiek duidelijker kunnen profileren dan partijen als
CDA, D66, PvdA en VVD.
Zie tabel 1.
De daling van het ledenaantal van politieke partijen vanaf de jaren zestig is mede te
verklaren vanuit ontwikkelingen in de Nederlandse samenleving.
302p
Noem een maatschappelijke ontwikkeling in de Nederlandse samenleving die de daling
van het ledenaantal van politieke partijen vanaf de jaren zestig mede kan verklaren.
Licht je antwoord toe.
opgave 5Opgave 5 Statistieken over criminaliteit
Deze opgave heeft betrekking op de tabellen 2 tot en met 5 uit het bronnenboekje.
Tabel 2 laat zien dat in totaal zo’n 1150 jongeren onder de achttien jaar volgens het
volwassenenstrafrecht zijn veroordeeld.
312p
Geef daarvoor een reden.
Hoewel tabel 2 geen informatie geeft over de verschillen tussen jongens en meisjes, maken
vooral jongens zich schuldig aan crimineel gedrag. Het aandeel dat meisjes hebben in de
criminaliteit is gering.
322p
Noem twee mogelijke verklaringen voor het feit dat jongens zich meer schuldig maken
aan crimineel gedrag dan meisjes.
Vergelijk de gegevens van tabel 3 met die van tabel 4.
334p
Worden de gegevens over onveiligheidsgevoelens bij vrouwen uit tabel 3 gesteund door
de onderzoeksgegevens uit tabel 4?
Geef twee redeneringen.
Zie tabel 4.
343p
A Van welke onderzoeksmethode heeft het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS)
gebruik gemaakt?
B Noem een voordeel van deze onderzoeksmethode.
C Welke kanttekening kun je plaatsen bij deze onderzoeksmethode?
Volgens tabel 5 hebben inwoners van stedelijke gebieden een grotere kans om slachtoffer
van een delict te worden dan inwoners van minder verstedelijkte gebieden. Dit zou
komen doordat in stedelijke gebieden meer criminaliteit voorkomt dan in minder
verstedelijkte gebieden.
352p
Geef twee redenen waarom in stedelijke gebieden naar verhouding meer criminaliteit
voorkomt dan in minder verstedelijkte gebieden.
