bronnen

Eindexamen nederlands havo 2002, tijdvak 2

opgave 1Tekst 1 Het creatieve monster

De tekst Het creatieve monster kan onderverdeeld worden in drie delen waar
achtereenvolgens de volgende kopjes boven geplaatst kunnen worden:
1 Hoog aanzien van creativiteit in economie en samenleving
2 Nadelige kanten van grote rol creativiteit in persoonlijk leven
3 Vraagtekens bij beleid bedrijfsleven.
11p
Bij welke alinea begint deel twee?
21p
Bij welke alinea begint deel drie?
Het tekstgedeelte van alinea 3 tot en met 7 kan onderverdeeld worden in drie delen:
deel 1: alinea 3;
deel 2: alinea 4, 5 en 6;
deel 3: alinea 7.
Binnen dit geheel vervult elk deel een eigen functie. Benoem die functie door voor elk deel
één van de volgende functiewoorden te kiezen: aanleiding, conclusie, definitie, oplossing,
samenvatting, tegenwerping, vaststelling, voorbeelden.
31p
Welk functiewoord past bij deel 1?
41p
Welk functiewoord past bij deel 2?
51p
Welk functiewoord past bij deel 3?
tekstfragment Tegenwoordig werkt iedereen onder druk. In tijden van recessie grijpt men zoals in een
aanval van paniek terug op ‘beproefde concepten’, totdat deze volledig spaak lopen. Het
gevolg is dat niemand het nog heeft over creativiteit. De persoonlijke, economische en
politieke toekomst wordt tegenwoordig bij voorkeur zo somber mogelijk afgeschilderd.
Voor sommige mensen is dat gunstig: waar niemand meepraat, staat de hiërarchie zo
stevig als een rots en wordt de eigen positie niet door nieuwkomers bedreigd. Problemen
zijn er genoeg, maar de oplossingen zoekt men steeds vaker in het wegnemen van
verkeerde verwachtingen en het uitwissen van dromen.
Waarom valt zo veel mensen niets meer in? Waarom is uitgerekend in deze tijd waarin zo
veel opgelost moet worden, geestelijke verveling een epidemische ziekte? Waarom laten zo
veel mensen zich ketenen door oude denkwijzen? Waarom mag creatief denken niet meer?
Naar: Peter Weiler, Verhoog uw creatief denkvermogen, 1998.
63p
Welk wezenlijk verschil in waarneming is er met betrekking tot het verschijnsel creativiteit
in het bedrijfsleven tussen Tijn Sadée, zoals in alinea 1 tot en met 6 is verwoord, en Peter
Weiler (zie bovenstaand tekstfragment)?
Neem in je antwoord zowel de waarneming van Sadée als van Weiler op.
Gebruik voor je antwoord maximaal 25 woorden.
In regels 66–67 spreekt de auteur van “onrust” en “mislukking”.
71p
In welke alinea vooral gaat hij in op deze beide verschijnselen?
A alinea 8
B alinea 9
C alinea 10
D alinea 11
“Soms denk … me dat.” (regels 124–127)
81p
Wie is de ik-figuur in dit citaat?
A de auteur
B de fotojournalist
C een kennis van de auteur
D een kennis van de fotojournalist
“‘Iets in de media willen doen’ is het beste voorbeeld.” (regels 123–124)
92p
Wat wil de auteur met dit voorbeeld duidelijk maken over artistieke ambities?
Gebruik voor je antwoord maximaal 20 woorden.
“Maar te vrezen valt, dat zij blind is voor deze raadgevingen.” (regels 165–167)
101p
Waarop is die vrees gebaseerd?
A Op haar gebrek aan respect voor echte kunstenaars.
B Op haar hardnekkigheid en zelfoverschatting.
C Op haar onkunde en onwetendheid.
In de regels 178–179 is sprake van “de paradox van de kunstzinnige burger”.
111p
Welke uitspraak met betrekking tot deze paradox is juist?
De kunstzinnige burger probeert origineel te zijn, maar
A beseft niet dat dit streven vandaag de dag weinig bijzonder is.
B heeft niet door dat de cultuur slechts gebaat is bij routine.
C is te angstig om zijn artistieke doelen te bereiken.
D kan door een gebrek aan talent zijn ideaal niet verwezenlijken.
121p
Welke uitspraak met betrekking tot de opvattingen van Patricia de Martelaere
(zie alinea 15) is juist?
A Haar opvatting is een ondersteuning van de opvatting van de auteur, want ook de auteur
vindt dat het streven naar uniek-zijn meestal alleen maar negatieve gevolgen heeft.
B Haar opvatting is een ondersteuning van de opvatting van de auteur, want ook de auteur
vindt dat het streven naar uniek-zijn meestal voortkomt uit angst en frustratie.
C Haar opvatting wordt door de auteur bestreden, want de auteur vindt dat de burger die naar
originaliteit streeft de routine juist ontvlucht.
D Haar opvatting wordt door de auteur bestreden, want de auteur vindt dat de cultuur juist niet
gebaat is bij een samenleving waarin de routine een grote rol speelt.
132p
Welke twee verschillende gevoelens veroorzaken of versterken in mensen de drang tot
creativiteit, gelet op alinea 14 en 15?
“Illustratief is… hebben bezuinigd.” (regels 185–187)
141p
Wat kan uit het voorbeeld worden opgemaakt?
A Door bezuinigingen zullen de banken op den duur veel klanten verliezen.
B Het bedrijfsleven weet de talenten van werknemers onvoldoende te benutten.
C Het streven naar originaliteit ontaardt in het bedrijfsleven in routine.
D Werknemers die beweren creatief te zijn, zijn dat in de praktijk dikwijls juist niet.
De titel van de tekst luidt “Het creatieve monster”.
154p
Geef twee verschillende, uit de tekst af te leiden redenen waarom creativiteit iets
monsterlijks zou hebben.
Nummer deze redenen en gebruik per reden niet meer dan 15 woorden.
161p
Welke conclusie kan getrokken worden na lezing van de slotalinea?
A Creativiteit is een noodzakelijke voorwaarde om in het bedrijfsleven gedisciplineerd te
kunnen werken.
B De activiteiten in de creatieve wereld hebben feitelijk weinig met kunstzinnigheid en
fantasie te maken.
C Professionele creativiteit stelt geheel andere eisen dan in de zakelijke buitenwereld
doorgaans wordt verondersteld.
D Regelmaat en orde zijn kwaliteiten die vandaag de dag in het bedrijfsleven weinig worden
aangetroffen.
171p
Welke zin drukt het beste de hoofdgedachte uit van de tekst Het creatieve monster?
A Het geloof dat in ieder van ons een kunstenaar schuilgaat, heeft een prikkelend effect op
individuele burgers en groeperingen in de samenleving.
B Het is doorgaans beter tevreden te zijn met een weinig creatief beroep dan zich geforceerd
over te moeten geven aan de door de werkgever opgelegde eis tot creativiteit.
C In onze maatschappij treffen wij een verkeerde omgang met het verschijnsel creativiteit aan,
die schadelijk is voor personen en bedrijven.
D Wie op zoek gaat naar de kunstenaar in zichzelf, dient zich te realiseren dat hem
ontberingen wachten en teleurstelling op de loer ligt.
Let op: de laatste vragen van dit examen staan op de volgende pagina.
181p
Hoe kan het schrijfdoel van de tekst Het creatieve monster het beste worden getypeerd?
A betogend
B tot handeling aansporend
C uiteenzettend
D vermakend
tekstfragment Creativiteit is meer dan actieve vrijetijdsbesteding, zoals knutselen, pottenbakken en
schilderen van traditionele motieven. Bij creativiteit kunnen we denken aan bijzondere
scheppingen van componisten, schrijvers, schilders, uitvinders en wetenschappers.
Creativiteit zit echter ook in de fantasie van een kind, in dromen, in originele oplossingen
voor huis-tuin-en-keukenproblemen of in fantasierijke vormen van uitnodigingen, feesten,
brieven of felicitaties. Creativiteit is iets voor elk mens, voor elke situatie, hoe gewoon
ook, die ongewone vondsten, ideeën en daden vraagt of mogelijk maakt.
Naar: Siegfried Preiser, Meer succes door creatief denken, 1997
193p
Wat is het wezenlijke verschil in opvatting over creativiteit tussen Tijn Sadée en Siegfried
Preiser? Neem in je antwoord zowel de opvatting van Sadée als van Preiser op.
Gebruik voor je antwoord maximaal 25 woorden

opgave 2Tekst 2 Veiligheid is een illusie

2021p
Maak een goedlopende samenvatting in correct Nederlands van maximaal 200 woorden van
de tekst Veiligheid is een illusie. Uit je samenvatting moet voor iemand die de
oorspronkelijke tekst niet gelezen heeft, duidelijk worden:
• wat in de ogen van de auteur belangrijke observaties zijn met betrekking tot het verschijnsel
angst (noem vijf verschillende observaties of kenmerken);
• hoe de huidige omvang van het verschijnsel angst kan worden verklaard;
• hoe de politiek op het verschijnsel angst reageert en wat het (nadelige) gevolg is;
• wat het verschil is tussen gevaren en risico’s en hoe mensen hun gevoel van onveiligheid
bestrijden;
• hoe en met welk argument de schrijver dit gedrag beoordeelt;
• welk advies hij aan zijn oordeel verbindt en wat zijn argument daarvoor is.
√(Einde)
Lees verder