opgave 1Tekst 1 Wij weten het beter
11p
Wat is de belangrijkste functie van de eerste alinea van de tekst ‘Wij weten het
beter’?
De eerste alinea
A bevat de hoofdgedachte van de tekst.
B maakt duidelijk hoe het vervolg van de tekst zal zijn opgebouwd.
C schetst door middel van voorbeelden een probleem.
D vat beknopt samen wat in het vervolg van de tekst wordt besproken.
Na de inleiding, deel 1, kan de tekst ‘Wij weten het beter’ worden onderverdeeld
in vier delen, die van de volgende kopjes kunnen worden voorzien:
2 Reikwijdte gezagscrisis
3 Ontstaan gezagscrisis
4 Toekomst gezagscrisis
5 Oplossing gezagscrisis
21p
Bij welke alinea begint deel 2?
31p
Bij welke alinea begint deel 3?
41p
Bij welke alinea begint deel 4?
51p
Bij welke alinea begint deel 5?
61p
Welke functie heeft alinea 3 ten opzichte van alinea 2 in de tekst ‘Wij weten het
beter’?
Alinea 3 geeft
A een gevolg van wat beschreven is in alinea 2.
B een oplossing bij het gestelde in alinea 2.
C een uitwerking van het gestelde in alinea 2.
D een voorbeeld bij de inhoud van alinea 2.
Binnen het tekstgedeelte van alinea 3 tot en met 6 heeft elke alinea een eigen
functie ten opzichte van de overige alinea’s van dit tekstgedeelte.
71p
Wat is de belangrijkste functie van alinea 4 binnen dit tekstgedeelte?
Binnen dit tekstgedeelte vervult alinea 4 vooral de functie van een
A conclusie.
B gevolg.
C onderbouwing.
D verklaring.
In een tekst kan een standpunt of constatering worden onderbouwd met
verschillende typen argumenten, zoals argumenten op basis van feiten,
gevolgen, geloof, voorbeelden en intuïtie.
82p
Kies de twee typen argumenten waarvan gebruik wordt gemaakt in alinea
4 en 5.
Alinea 6 en 7 geven verklaringen voor (het ontstaan van) de gezagscrisis die
afkomstig zijn van Paul Schnabel.
91p
Welke van onderstaande uitspraken ten aanzien van alinea 6 en 7 is waar?
In alinea 7 wordt beschreven op welke wijze Schnabel zijn verklaringen voor de
gezagscrisis, genoemd in alinea 6,
A bewijst.
B relativeert.
C uitdiept.
D weerlegt.
“Sommigen proberen het gezagsetiket van zich af te schudden door te zeggen
dat ze machteloos staan tegenover internationale spelregels of door
bijvoorbeeld in het dossier rekeningrijden het gezag in de Tweede Kamer in te
ruilen voor draagvlak bij de burgers. Daarmee lopen ze weg voor hun
verantwoordelijkheid.” (regels 110-119)
103p
Wat zouden politici moeten doen om hun verantwoordelijkheid juist wél te
nemen, gelet op alinea 7?
Formuleer je antwoord in maximaal 10 woorden.
111p
Wat wordt in de tekst bedoeld met ‘de valse autoriteit’ (regel 121)?
Een ‘valse autoriteit’ is iemand
A die denkt dat hij gezag heeft maar niet als autoriteit wordt erkend.
B die gezag uitstraalt zonder dat hij verantwoordelijkheid draagt.
C die politiek betrokken lijkt maar eigenlijk alleen uit is op roem.
D die wordt vertrouwd zonder dat dit ergens op gebaseerd is.
122p
Waardoor wordt in de praktijk het respect voor gezag aangetast, gelet op
alinea 9?
Formuleer je antwoord in maximaal 10 woorden.
In alinea 3 staat dat de besluitvorming in gevaar kan komen, als het gezag ter
discussie wordt gesteld.
133p
Leg uit hoe een gezagscrisis kan leiden tot het stokken van de besluitvorming.
Maak voor je antwoord gebruik van alinea 10.
Formuleer je antwoord in maximaal 25 woorden.
“Vanaf de jaren negentig is de macht nog verder gedelegeerd.” (regels 164-165)
141p
Op welke manier wordt deze bewering in alinea 10 beargumenteerd?
Met argumenten op basis van
A feiten.
B gevolgen.
C intuïtie.
D wetenschap.
“Door deze ontwikkelingen wordt volgens Furedi het gezag steeds verder
uitgehold.” (regels 188-190)
151p
Welke van onderstaande zinnen geeft het beste de oorzaak voor deze uitholling
weer?
A Burgers hebben te hoge verwachtingen ten aanzien van onderzoekers en
consultants.
B Onafhankelijke, door de overheid opgedragen onderzoeken creëren een
schijnzekerheid.
C Representatieve onderzoeken lijken onafhankelijk, maar spreken elkaar te
vaak tegen.
D Veel gezagsdragers besteden uit angst voor risico’s onderzoek uit aan
externe deskundigen.
161p
Hoe kijkt Furedi in aansluiting op de opvattingen van filosofe Hannah Arendt aan
tegen het verkrijgen van gezag, gelet op alinea 11?
A Furedi denkt dat gezagsdragers alleen dwang hebben als middel om gezag
te verkrijgen van de burger.
B Furedi vindt dat iemand pas gezag kan krijgen, wanneer erkend wordt dat
deze persoon deskundig is.
C Furedi vindt het tegenstrijdig dat iemand pas gezag zou krijgen als dat
gezag ter discussie wordt gesteld.
D Furedi ziet dwang als het uiterste middel om gezag te krijgen wanneer
mensen gezag in twijfel trekken.
“We noemen onszelf een kennismaatschappij, maar in feite zijn we een
informatiemaatschappij.” (regels 233-236)
171p
Wat wordt hiermee bedoeld, gelet op alinea 12?
A De burger zoekt tegenwoordig zelf de informatie die hij nodig heeft,
googelend op internet bij elkaar.
B Door internet zijn burgers veranderd in gehaaide experts, die snel aan
informatie kunnen komen.
C Veel informatie over een bepaald thema hebben, wil nog niet zeggen dat je
ook veel ervaring in iets hebt.
D Via internet krijgt de burger toegang tot veel informatie, maar dat maakt hem
nog geen expert.
In alinea 13 stelt Furedi dat de kloof tussen gezagsdragers en burgers niet
kleiner maar juist groter gemaakt moet worden.
181p
In welke alinea van het tekstgedeelte alinea 3 tot en met alinea 10 kwam de
kwestie van de kloof tussen gezagsdragers en burgers al eerder aan de orde?
tekstfragment 1
De opstellers van een regeerakkoord moeten keuzes maken en hun verantwoordelijkheid nemen. In de afgelopen tijd is er wel een erg groot beroep gedaan op het verkrijgen van maatschappelijk draagvlak. Rekeningrijden invoeren? Eerst de ANWB raadplegen. AOW? Vragen we aan de SER. Bezuinigen? Delegeren we aan ambtenaren. Een gedegen visie inspireert en vereist geen meerderheid in een opiniepeiling om zichzelf te rechtvaardigen. Bovendien komen we dan sneller aan uitvoering toe.
naar: Marten van den Bossche en Marcel Canoy, NRC Handelsblad, 18 juni
2010
In alinea 14 van de tekst ‘Wij weten het beter’ wordt een visie op een uitweg uit
de gezagscrisis gegeven.
192p
Sluit de hoofdgedachte van tekstfragment 1 aan op die visie?
Licht je antwoord toe in maximaal 20 woorden.
tekstfragment 2
De prijs die we betalen voor onze grenzeloze hang naar vrijheid, heet bureaucratie. Er is gezag nodig om het openbare leven in goede banen te leiden en ons privéleven richting te geven. Bij gebrek aan gezag moeten regels en procedures ons persoonlijk gedrag sturen om te voorkomen dat we het openbare leven ondermijnen. Regels die leiden tot meer regels. Onze nieuwe gedragscodes komen niet voort uit morele overwegingen, maar we kiezen de gedragsvorm die ons op dat moment het beste uitkomt. Niet het gezag van de leraar doet ertoe, wel dat van het rolmodel, niet dat van de geestelijke, wel dat van de beroemdheid. En wie zelfs dát niet accepteert, rest slechts het gezag van het ‘ik’. Ook ‘ik’ ben echter uiteindelijk afhankelijk van de aanwijzingen en adviezen van de deskundige. Zonder gezag kunnen we niet.
naar: Frank Furedi, NRC Handelsblad, 14 november 2009
202p
Welk standpunt inzake ‘gezag’ wordt zowel in de tekst ‘Wij weten het beter’ als
in tekstfragment 2 ingenomen?
Formuleer je antwoord in maximaal 10 woorden.
211p
In welke alinea van de tekst ‘Wij weten het beter’ komt het standpunt van de
auteur het duidelijkst naar voren?
Let op: de laatste vragen van dit examen staan op de volgende pagina.
221p
Welke van onderstaande zinnen geeft het beste de hoofdgedachte van de tekst
‘Wij weten het beter’ weer?
A Gezagsdragers moeten hun ideeën durven uitvoeren en burgers zouden
minder moeten leunen op gezagsdragers.
B Gezagsdragers moeten meer afstand nemen tot de burgers en burgers
moeten gezagsdragers kritischer benaderen.
C Gezagsdragers moeten meer luisteren naar de burgers en burgers moeten
meer gehoorzamen aan gezagsdragers.
D Gezagsdragers moeten zich beter laten adviseren door deskundigen en
burgers moeten minder betweterig zijn.
