Eindexamen scheikunde havo 1988, tijdvak 1Scan van het oorspronkelijke examen.

• notie dat atoomnummers het aantal elektronen in een atoom weergeven 1

• notie dat een ion K⁺ één elektron minder en een ion Cl⁻ één elektron meer heeft 1

• indien als antwoord „beide ionen hebben 18 elektronen" zonder verdere uitleg 1

• notie dat een watermolecuul aan de kant van de atomen H (enigszins) positief geladen is en/of aan de kant van het atoom O (enigszins) negatief geladen is 1

• dus: negatief ion 1

Het juiste antwoord is dat noch reactie 1, noch reactie 2 een redoxreactie is.

• ieder ander antwoord dan het goede 0

• notie dat door reactie 2 ionen Cu²⁺ aan evenwicht 1 worden onttrokken 1

• dus: evenwicht 1 verschuift naar links (loopt af naar links) 1

Voorbeelden van juiste antwoorden zijn: aardolie en steenkool Ook namen van aardolieprodukten (zoals benzine e.d.) mogen goed worden gerekend.

• per juiste naam 1

Een juiste berekening leidt tot het antwoord 1,9·10³ (m³)

• berekening aantal m³ verbrand methaan: 86/100 × 2,2·10³ 1

• molverhouding CH₄ : CO₂ = 1 : 1 (evt. impliciet) 1

• molverhouding = volumeverhouding (evt. impliciet) 1

• dus: aantal m³ koolstofdioxide: 86/100 × 2,2·10³ = 1,9·10³ 1

Opmerking: berekening met V_m = 22,4 (dm³ mol⁻¹) en overigens correct ook goed rekenen

Het juiste antwoord dient gebaseerd te zijn op het aflezen uit het diagram dat het CO₂ gehalte in 1988 0,035 (vol %) is.

• notie dat minder fotosynthese optreedt 1

• dus: hoger koolstofdioxidegehalte 1

Het juiste antwoord is: 2Ce⁴⁺ + Tl⁺ ⇄ 2Ce³⁺ + Tl³⁺

• juiste elementsymbolen 1

• juiste ionladingen 1

• vergelijking kloppend gemaakt aan de hand van ionladingen 1

• evenwichtsteken 1

Het antwoord dient de notie te bevatten dat concentraties door het nemen van een monster niet veranderen.

• begin van de curve in oorsprong 1

• tekening van de curve tot horizontaal globaal juist (snijpunt curves ongeveer op hoogte 2,25) 1

• vanaf (ongeveer) vierde tijdstreepje horizontaal 1

• horizontaal (ongeveer) op hoogte 3,5 1

• vergelijking 2 Cl⁻ → Cl₂ + 2 e⁻ 1

• vergelijking 2 H₂O + 2 e⁻ → 2 OH⁻ + H₂ 2

• aanduiding dat de reactie met e⁻ rechts van de pijl aan de positieve elektrode en die met e⁻ links van de pijl aan de negatieve elektrode plaatsvindt 1

Een antwoord als „het mengsel over/door een hygroscopische stof leiden" of „het mengsel afkoelen" is voldoende.

• notie dat beide stoffen per mol evenveel N bevatten 1

• dus: ureum heeft het hoogste massapercentage 1

• indien antwoord via berekening van de massapercentages: per juiste berekening van het massapercentage 1

• notie dat in ruimte 1 de overgang g → l plaatsvindt 1

• dus: ruimte 1 moet worden afgekoeld 1

Het juiste antwoord is: H₂N–CO–NH₃OH → H₂N–CO–NH₂ + H₂O

• formule H₂O als reactieprodukt 1

• rest van de vergelijking 1

Het juiste antwoord is salpeterzuur.

• indien formule (HNO₃ of H⁺ + NO₃⁻) i.p.v. naam 1

Een juiste berekening leidt tot de verhouding mol ureum : mol ammoniumnitraat = 17 : 6 (deze verhouding mag ook anders zijn aangegeven, bijvoorbeeld 42,5 : 15)

• berekening aantal mol ammoniak als uitgangsstof voor ammoniumnitraat: 100 – 85 1

• omrekening aantal mol ammoniak in aantal mol ureum: 85/2 1

• aantal mol ammoniak = aantal mol ammoniumnitraat (evt. impliciet) 1

• aangeven van de gevraagde molverhouding 1

• index 9 bij C 1

• index 10 bij H 1

• 1 punt aftrekken indien index bij O ≠ 3

• structuurformule 4-hydroxybenzeencarbonzuur 1

• structuurformule ethanol 1

Het juiste antwoord bestaat uit vier structuurformules: twee mono-esters (1- en 2-) en twee di-esters (1,2- en 1,3-)

• per juiste structuurformule 1

• 1 punt aftrekken voor iedere doublure

• notie dat uit twee moleculen één molecuul ontstaat o.i.d. 1

• dus: additiereactie 1

Het juiste antwoord is: H₃C–N(H)–H + H₃C–N=CH₂ → H₃C–N(H)–CH₂–N(H)–CH₃

• structuurformule methaanamine als uitgangsstof 1

• rest van de vergelijking 1

• (binding) 3 1

• (binding) 6 1

• 1 punt aftrekken voor iedere onjuiste binding

• notie dat er dwarsverbindingen ontstaan of een driedimensionaal netwerk ontstaat o.i.d. 1

• dus: thermoharder 1

Het antwoord dient de notie te bevatten dat nagespoeld moet worden

• halfvergelijking 2 I⁻ → I₂ + 2 e⁻ 1

• halfvergelijking O₂ + 4 H⁺ + 4 e⁻ → 2 H₂O (zie opmerking) 2

• notie dat uit de posities in tabel 48 blijkt dat O₂ (+ H⁺) een sterkere oxidator is dan I₂ o.i.d. 1

Opmerking: de halfvergelijking O₂ + 2 H⁺ + 2 e⁻ → 2 H₂O₂ ook 2 punten

• notie dat er CO₂ wordt gevormd 1

• notie dat „dit de lucht wegdrukt" of „een isolerende laag vormt" o.i.d. 1

Een antwoord als „dan is de kleuromslag duidelijker" is voldoende

• indien als antwoord uitsluitend: „zetmeel is indicator" 1

• notie dat beide vergelijkingen betrekking hebben op evenveel mol I₂ 1

• rest van de afleiding 1

Een juiste berekening leidt tot het antwoord 2,925 (massa %)

• omrekening aantal mmol thio in aantal mmol H₂O₂ in 25,00 ml oplossing: delen door 2 1

• berekening aantal mmol H₂O₂ in maatkolf: vermenigvuldigen met 4 1

• berekening aantal mg H₂O₂ in maatkolf: vermenigvuldigen met 34,01 1

• berekening massapercentage: delen door 2656 en vermenigvuldigen met 100 1