Eindexamen scheikunde havo 1989, tijdvak 2Scan van het oorspronkelijke examen.

• aantal protonen en aantal elektronen = 49 1

• aantal neutronen = 115-aantal protonen 1

• In³⁺ 1

• In₂O₃ 1

HeBeO

• juiste symbolen 1

• juiste indices 1

Xe + F₂ → XeF₂ K = 1 / ([Xe][F₂])

• bij de reactievergelijking de juiste formules voor de pijl 1

• bij de reactievergelijking de juiste formule na de pijl 1

• juiste evenwichtsvoorwaarde 2

Opmerkingen

• indien foute coëfficiënten in een overigens juiste reactievergelijking zijn gebruikt 1 punt aftrekken

• K = [Xe][F₂] ook goed rekenen

• voor een evenwichtsvoorwaarde waarin de concentratie van xenondifluoride is opgenomen, maar die overigens juist is, 1 punt toekennen

• voor een evenwichtsvoorwaarde waarin geen concentratiehaken zijn gebruikt, maar die overigens juist is, 1 punt toekennen

• voor een evenwichtsvoorwaarde waarin foute exponenten zijn aangebracht, maar die overigens juist is, 1 punt toekennen

• voor een evenwichtsvoorwaarde waarbij in de concentratiebreuk een „+"teken is opgenomen, maar die overigens juist is, 1 punt toekennen

• wanneer alleen de juiste concentratiebreuk is vermeld voor de evenwichtsvoorwaarde 1 punt toekennen.

Een juiste berekening leidt tot het antwoord 0,1500

• omrekenen naar aantal mol opgelost XeF₂: 6,350 delen door 169,3 1

• berekening molariteit: vermenigvuldigen met 4 1

Een oplossing van xenondifluoride geleidt de elektrische stroom slecht.

2Cl⁻ → Cl₂ + 2e⁻ XeF₂ + 2H⁺ + 2e⁻ → Xe + 2HF of XeF₂ + 2e⁻ → Xe + 2F⁻

• eerste halfreactie (vorming chloor) 1

• in tweede halfreactie XeF₂ links en Xe rechts van de pijl 1

• in tweede halfreactie H⁺ en e⁻ links en HF rechts van de pijl òf e⁻ links en F⁻ rechts 1

• in tweede halfreactie juiste aantal elektronen links van de pijl en vergelijking kloppend gemaakt 1

Een juiste berekening leidt tot het antwoord pH = 0,386

• berekening molariteit HCl: 15,0 delen door 36,5 1

• berekening pH (omdat molariteit H⁺ gelijk is aan molariteit HCl): −log molariteit HCl 1

• bij nummer 1: NaNO₃ 1

• bij nummer 2: Na₂CO₃ 1

• bij nummer 3: AgNO₃ 1

• bij nummer 4: ZnS 1

• Tijdens het proces (in de oven) vindt tegelijkertijd afvoer van produkt(en) en aanvoer van grondstof(fen) plaats 1

• dus continu proces 1

Een juiste berekening leidt tot het antwoord 16,1 (kg cokes)

• berekening aantal mol ijzer: 100 maal 1000 gedeeld door 55,8 1

• berekening aantal mol CO: aantal mol ijzer vermenigvuldigen met 1,5 1

• berekening aantal mol C: aantal mol CO delen door 2 1

• berekening aantal kg C: aantal mol C vermenigvuldigen met 12,0 en delen door 1000 1

• koolstofmonooxide neemt zuurstof op of de ijzer(III)deeltjes nemen elektronen op 1

• dus koolstofmonooxide is reductor 1

SiO₂ + CaCO₃ → CaSiO₃ + CO₂

• formule CO₂ als reactieprodukt 1

• rest van de vergelijking 1

• koolstofdioxide 1

• stikstof 1

Opmerking Formules in plaats van namen ook goed rekenen.

MgO + 2H⁺ → Mg²⁺ + H₂O

• juiste formules voor de pijl 1

• juiste formules na de pijl 1

Opmerking Indien vergelijking niet kloppend is 1 punt aftrekken.

Een juiste berekening leidt tot het antwoord 0,121 dm³

• berekening aantal mol NaHCO₃: 0,400 delen door 84,0 1

• omrekenen van mol naar dm³: vermenigvuldigen met 25,4 1

• Lood(II)sulfaat staat elektronen af bij omzetting naar lood(IV)oxide 1

• De plaat waarop lood(IV)oxide ontstaat moet dus verbonden zijn met de positieve pool 1

• 2H⁺ + 2e⁻ → H₂ 1

• 2H₂O → O₂ + 4H⁺ + 4e⁻ 1

C₄H₄S + 4 H₂ → C₄H₁₀ + H₂S

• formule butaan achter de pijl 1

• rest van de vergelijking 1

van het verschil in oplosbaarheid in sulfinol

• bij (X): sulfinol 1

• bij (Y): waterstofsulfide 1

Opmerking Bij (Y) H₂S ook goed rekenen.

C₇H₁₆ → 2 C₂H₄ + C₃H₈ of C₇H₁₆ → C₂H₄ + C₂H₆ + C₃H₆

• formule etheen na de pijl 1

• rest van de vergelijking 1

Bij methode b kan tijdens het ontzwavelen waterstof aan etheen geaddeerd worden.

Opmerking Een antwoord dat gebaseerd is op de gedachte, dat bij het kraken thiofeen niet mee reageert en dus (in tegenstelling tot wat bij methode a het geval is) niet bijdraagt aan de hoeveelheid etheen die wordt gevormd, ook goed rekenen

Een juiste berekening leidt tot het antwoord 3,0·10³

• molekuulmassa van C₆H₁₀O₅-eenheid is 162 (u) 1

• berekening aantal eenheden: 4,9·10⁵ delen door molekuulmassa van C₆H₁₀O₅-eenheid 1

[figuur: structuurformule van één glucose-eenheid (zesring met O, verbonden via –O– aan beide kanten) waarin de drie OH-groepen zijn vervangen door acetaatgroepen O–C(=O)–CH₃; ook CH₂–O–C(=O)–CH₃]

• correcte notatie van de acetaatgroep 1

• drie OH-groepen vervangen door acetaatgroepen 1

• berekening van door water opgenomen warmte per graad temperatuurstijging: 1500 × 4,18 J 1

• berekening van totaal door water opgenomen warmte: vermenigvuldigen met 48,0 1

• berekening aantal mol methaan: 6,96 delen door 16,0 1

• rest van de berekening 1

Antwoorden als „er gaat warmte verloren (bijvoorbeeld aan materiaal of buitenlucht)" of „niet alle warmte wordt door het water opgenomen" zijn voldoende.

A = 1 mol CO + 2 mol H₂O + 0,5 mol O₂ B = 8,90·10⁵ C = 6,05·10⁵ D = 2,85·10⁵

• bij A ingevuld: 1 mol CO + 2 mol H₂O 1

• bij A ook ingevuld: 0,5 mol O₂ 1

• bij B (–) 8,90·10⁵ en bij C (–) 6,05·10⁵ ingevuld 1

• bij D het verschil tussen B en C ingevuld 1

O₂

• naam in plaats van formule 1

[tabel] kleur reactiemengsel: net voor het eindpunt geel; net na het eindpunt (geel)paars vaste stof aanwezig? net voor het eindpunt ja; net na het eindpunt ja

• kleuren juist aangegeven 1

• aanwezigheid vaste stof juist aangegeven 1

• aantal ml toegevoegd permanganaat = 29,2 1

• aantal mmol toegevoegd permanganaat: aantal ml toegevoegd permanganaat vermenigvuldigen met 0,0360 1

• aantal mmol H₂S = aantal mmol permanganaat maal 5/2 1

• molariteit is aantal mmol H₂S gedeeld door 25,0 1

• berekening aantal dm³ H₂S per l oplossing: 0,105 vermenigvuldigen met 24,0 1

• omrekenen °C naar K: 20 + 273 1

• aflezen aantal dm³ H₂S per liter: 2,76 (± 0,02) 1

• conclusie dat oplossing onverzadigd was 1

C₈H₄O₃

• één onjuiste index in overigens juiste formule 1

[figuur: vergelijking in structuurformules: ftaalzuuranhydride + 2 benzenol → fenolftaleïne + H₂O]

• structuurformules benzenol en ftaalzuuranhydride voor de pijl 1

• structuurformule fenolftaleïen en formule water na de pijl 1

Opmerking Indien vergelijking niet kloppend is 1 punt aftrekken.

Een antwoord als „Een groot gedeelte is apolair" is voldoende.

• naam van een sterke base als stof die in oplossing B kan zijn opgelost 1

• noemen van geschikt hulpmiddel om pH-metingen mee te doen 1

• vermelding dat base moet worden toegedruppeld tot oplossing in erlenmeyer net paars-rood wordt 1

• vermelding van op juiste moment aflezen van de pH (van de oplossing in de erlenmeyer) 1