bij dit examen
Dit examen gaat over strijd, over de verschillende manieren waarop
kunstenaars, architecten en vormgevers reageren op conflictsituaties of
de gevolgen ervan.
opgave 1Uit de as herrezen
Vragen bij afbeelding 1 tot en met 7
In tijden van oorlog en als gevolg van terroristische aanslagen worden vaak belangrijke gebouwen verwoest. Dit blok gaat over architectuur die werd vernield en weer is opgebouwd, of die in een herinneringsbeeld voortleeft.
De Frauenkirche uit Dresden (Duitsland) is gebouwd in 1722 naar een
ontwerp van de architect George Bähr, in de stijl van de barok. In de
Tweede Wereldoorlog werd de kerk, samen met een groot deel van de
stad, vernield door een bombardement van de Engelsen en Amerikanen.
Op figuur 1 hieronder zie je de verwoeste Frauenkirche kort na de oorlog.
Mensen halen stenen uit de puinhopen voor de wederopbouw van
Dresden. Sommige stenen zijn gebruikt voor de herbouw van de
Frauenkirche, maar die begon pas vijftig jaar later! De kerk was in 2005
klaar. Figuur 2 op de pagina hiernaast toont een recente foto van de kerk.
figuur 1
figuur 2
Bekijk figuur 2.
De Frauenkirche was de eerste grote protestantse kerk in Duitsland na de
Reformatie. Het is een typisch voorbeeld van de barok. De kerk is aan de
buitenkant redelijk rijk gedecoreerd.
13p
Noem nog drie kenmerken van de barok die je aantreft in het exterieur
van deze kerk.
De barokkerken uit het noorden van Europa zijn soberder van stijl dan de
barokkerken uit het zuiden van Europa.
21p
Geef een verklaring voor dit verschil.
Noteer de nummers 1 tot en met 4 op je antwoordblad.
32p
Geef van elk van de onderstaande beweringen over de barok aan of deze
juist is of onjuist.
De barok was een Europese bouwstijl die
1 zich ontwikkelde vanuit de renaissance.
2 een variant was van de rococo.
3 zijn oorsprong had in Italië.
4 zich uitbreidde naar Midden- en Zuid-Amerika.
Op de herbouw van de Frauenkirche is veel kritiek. De Amerikaanse
journalist George Packer noemt de herbouwde kerk spottend een
'barokfantasie'. Hij beschuldigt de bestuurders van Dresden ervan dat met
de volledige reconstructie van de oorspronkelijke kerk de geschiedenis
van de stad is weggevaagd.
42p
Geef een argument ter onderbouwing van zijn kritiek.
Geef ook een argument dat ingaat tegen zijn kritiek.
In de Tweede Wereldoorlog zijn meerdere kerken zwaar beschadigd.
Op figuur 3 hieronder zie je de Kaiser-Wilhelm-Gedächtnis-Kirche in
Berlijn. Deze romaans geïnspireerde kerk uit 1895 raakt tijdens de
Tweede Wereldoorlog zwaar beschadigd. Na de oorlog, in 1957, krijgt de
Duitse architect Egon Eiermann de opdracht om op dezelfde plek een
nieuwe kerk te bouwen. Hij ontwerpt een ensemble van gebouwen van
staal en beton, waarbij de beschadigde toren van de oude kerk behouden
blijft. Je ziet zijn kerk op afbeelding 1.
figuur 3
Op figuur 4 hieronder zie je een doorsnede van de nieuwe
Gedächtniskirche. Het geheel staat op een rechthoekig, verhoogd
platform.
figuur 4
Eiermann zegt: "Ik kan aan de oude toren geen zinvolle inhoud geven.
(…) Ik laat de oude toren staan (…) Ik wek hem niet weer tot leven. De
toren blijft dood."
Bekijk afbeelding 1 en figuur 4.
Eiermanns nieuwe kerk versterkt de indruk dat de oude toren "dood" is.
52p
Bespreek twee aspecten van de vormgeving waaruit die indruk blijkt.
Bekijk afbeelding 1.
De Kaiser-Wilhelm-Gedächtnis-Kirche is een belangrijke kerk in Berlijn.
Onder keizer Wilhelm verwees de kerk naar het glorieuze Heilige Roomse
Rijk. De stad wil de oude toren behouden, omdat deze herinnert aan die
glorietijd van het Duitse rijk.
61p
Geef nog een argument voor het behoud van de oude toren.
Op afbeelding 2 zie je een deel van de gevel van de achthoekige kerkruimte en op afbeelding 3 een detail. De kerk is opgebouwd uit een skelet van staal, opgevuld met rasters van beton die gekleurd glas bevatten. Op afbeelding 4 zie je een deel van het interieur en op afbeelding 5 een detail van de glaswand.
Het contrast tussen het exterieur en interieur van dit deel van de kerk is
opmerkelijk groot. Het publiek dat de kerkruimte betreedt wordt volkomen
verrast door de hemelse sfeer.
72p
Beschrijf twee aspecten van de vormgeving die het contrast tussen
exterieur en interieur versterken. Laat de aankleding van het interieur
buiten beschouwing.
Op 11 september 2001 werden de twee hoogste torens van New York, die
onderdeel waren van het World Trade Center, door een terroristische
aanslag met vliegtuigen verwoest. Daarbij kwamen duizenden mensen om
het leven. Je ziet de torens voor de aanval op figuur 5 hieronder.
figuur 5
Op afbeelding 6 en 7 zie je Tribute in Light (Eerbetoon in licht), een
tijdelijk kunstwerk dat naar deze dramatische gebeurtenis verwijst. De
installatie bevindt zich op het dak van een naburige parkeergarage en is
elk jaar op 11 september te zien. De installatie bestaat uit tientallen
schijnwerpers die enkele kilometers ver de lucht in schijnen.
82p
Geef twee redenen waarom juist deze sterke lichtbundels zich zo goed
lenen voor het maken van een herinneringsbeeld.
De architectuurcriticus Robert Bevan deed in 2006 een onderzoek naar de wereldwijde vernietiging van gebouwen tijdens oorlogen en terreuracties. Hij constateert dat het aanvallen van belangrijke gebouwen een effectief middel is om een volk of land te treffen. Hij noemt dit "war against architecture".
92p
Leg uit waarom "oorlog tegen architectuur" een effectief middel is om een
volk of land te treffen. Doe dit aan de hand van een voorbeeld uit dit blok.
Laat het gegeven dat er mogelijk veel slachtoffers vallen buiten
beschouwing.
opgave 2Slagveld
Vragen bij afbeelding 8 tot en met 14
Op afbeelding 8 zie je Cavalerie doet een uitval vanuit een fort op een
heuvel uit 1646 van de Nederlandse schilder Philips Wouwerman. Op het
schilderij is een strijd te zien met soldaten te paard (cavalerie). De strijd is
heftig: mensen worden onder de voet gelopen en slachtoffers liggen in het
water.
103p
Beschrijf aan de hand van de voorstelling nog drie aspecten waaraan je
kunt zien dat de strijd heftig is.
Links van het midden zie je het fort op de heuvel van waaruit de cavalerie
ten strijde trekt. Wouwerman stuurt de blik van de beschouwer naar het
fort op de heuvel.
112p
Beschrijf twee manieren waarop Wouwerman de blik van de beschouwer
naar het fort op de heuvel stuurt. Laat daarbij de wolkenlucht buiten
beschouwing.
De strijd op dit schilderij heeft niet in werkelijkheid plaatsgevonden, maar
is verzonnen door Wouwerman. De veldslag was voor hem vooral een
geschikt onderwerp om te laten zien hoe virtuoos hij was in het schilderen
van paarden. Dat laatste zie je op details van het schilderij, zoals op
figuur 6 en 7.
figuur 6
figuur 7
Bekijk afbeelding 8 en figuur 6 en 7.
123p
Geef aan de hand van de afbeelding en de figuren drie voorbeelden
waaruit die virtuose manier van paarden schilderen blijkt.
Op afbeelding 9 zie je het schilderij La guerre (De oorlog) van Henri
Rousseau uit 1894. Het meisje voor het zwarte paard symboliseert de
oorlog die over het land raast. In haar handen draagt ze attributen die
verwijzen naar de strijd: een zwaard en een brandende fakkel.
Rousseau schilderde dit werk lang na de bloedige Frans-Duitse Oorlog
(1870-1871). De gevolgen van die bloedige strijd waren na twintig jaar
nog zichtbaar in het straatbeeld, bijvoorbeeld in de aanwezigheid van veel
oorlogsinvaliden.
Rousseau verbeeldt in dit schilderij de verschrikkelijke gevolgen van
oorlog. De geknakte bomen met weinig bladeren roepen bijvoorbeeld
associaties op met verkoold leven.
132p
Bespreek aan de hand van de voorstelling nog drie verschrikkelijke
gevolgen van oorlog waarnaar Rousseau verwijst.
Rousseau, van beroep tolbeambte, had geen kunstopleiding gevolgd. Zijn
ongeschoolde manier van schilderen werd 'primitief' of 'naïef' genoemd. In
het schilderij op afbeelding 9 is bijvoorbeeld het meisje op een naïeve
manier weergegeven.
141p
Leg aan de hand van de houding van het meisje uit waaruit die 'naïeve'
manier van schilderen blijkt.
La guerre wordt in 1894 voor het eerst tentoongesteld op de Salon des
Indépendants, een expositie van onafhankelijke moderne kunstenaars in
Parijs. Het werk wordt door velen bespot, niet alleen vanwege die naïeve
manier van schilderen, ook vanwege de vreemde voorstellingen.
Maar sommigen reageren juist heel positief op het schilderij, zoals de
jonge schilder Louis Roy. Hij ziet in het schilderij van Rousseau zelfs een
aankondiging van 'een nieuwe kunst'.
151p
Leg aan de hand van een aspect van het schilderij uit welke nieuwe
kunststroming uit het eind van de negentiende eeuw Roy hier
waarschijnlijk bedoelt.
Ook in de twintigste eeuw zijn de verschrikkingen van de oorlog voor
kunstenaars vaak aanleiding om bijzonder werk te maken. In de jaren
zestig was Amerika in oorlog met Vietnam. Voor het eerst zagen veel
mensen vanuit de huiskamer op televisie hoe gewelddadig oorlog kon zijn.
Op afbeelding 10 zie je War (Vietnam Piece) uit 1967 van de
Amerikaanse kunstenaar Duane Hanson. Op figuur 8 hieronder zie je een
gedeelte van het werk in een museum. Met dit werk verzette de
kunstenaar zich tegen de oppervlakkige manier waarop het oorlogsgeweld
in de media getoond werd. Hij wilde dat de bezoeker door zijn werk meer
betrokken werd bij de gevolgen van de oorlog: je ziet soldaten die pijn
lijden, die uitgeput of mogelijk gesneuveld zijn.
figuur 8
Bekijk afbeelding 10 en figuur 8.
162p
Bespreek twee manieren waarop Hanson de bezoeker ook door de
vormgeving meer direct bij de gevolgen van oorlog betrekt.
Hanson heeft dit werk in het bijzonder gemaakt als kritiek op de
Amerikaanse bemoeienissen bij de oorlog in Vietnam. Maar het werk kan
ook gezien worden als een aanklacht tegen oorlog in het algemeen.
171p
Leg uit waarom War (Vietnam Piece) ook te zien is als een aanklacht
tegen oorlog in het algemeen.
Op afbeelding 11, 12, 13 en 14 zie je foto's die de Belgische fotograaf
Bart Michiels tussen 2001 en 2009 maakte. Voor deze serie fotografeerde
hij plekken waar ooit grote veldslagen hebben plaatsgevonden.
De titels van de foto's verwijzen onder andere naar de naam van de plaats
waar en het jaar waarin de veldslag of invasie ooit plaatsvond. Zo is de
titel van afbeelding 11 Verdun 1916, Le Mort Homme, 2001. In Verdun
vond, tijdens de Eerste Wereldoorlog, een van de grootste veldslagen uit
de geschiedenis plaats. Er stierven meer dan 700.000 soldaten.
Michiels verblijft doorgaans langere tijd op de plek die hij wil fotograferen
om het juiste moment af te wachten. Hij kiest zorgvuldig zijn invalshoek en
fotografeert het landschap zo dat het resultaat in eerste instantie een
esthetische natuuropname lijkt, maar ook geïnterpreteerd kan worden als
een verlaten slagveld.
Bekijk afbeelding 11, 12, 13 en 14.
184p
Leg voor elke afbeelding uit hoe de fotograaf het effect van een verlaten
slagveld weet op te roepen.
Vergeleken met de andere kunstwerken uit dit blok geeft de fotoserie van
Michiels zowel de meest realistische voorstelling van een slagveld, als de
minst realistische.
192p
Leg dit uit.
Michiels wil met zijn foto's de verschrikkingen van oorlog onder de
aandacht brengen van het publiek.
201p
Ben jij van mening dat Michiels' fotoserie het publiek confronteert met
huidige oorlogen? Ondersteun je antwoord met een argument.
opgave 3Op de barricades
Vragen bij afbeelding 15 tot en met 20
Rond 1900 waren de werk- en leefomstandigheden van veel arbeiders
bijzonder slecht. De arbeiders van de Nederlandse Spoorwegen gingen
hierover de strijd aan met hun werkgevers: de directie van de
spoorwegen. In januari 1903 vond de eerste grote spoorwegstaking in
Nederland plaats. De directie ging uiteindelijk in op de eisen van de
stakers. Het spoorwegpersoneel won de strijd.
Op afbeelding 15 zie je een prent van de tekenaar Albert Hahn. Hij
maakte die voor de voorpagina van het socialistische dagblad Het Volk.
Je ziet de voorpagina van het dagblad op figuur 9 hieronder.
figuur 9
De prent geeft de visie weer van de tekenaar op de spoorwegstaking.
Hahn benadrukt in deze prent de macht van de arbeider.
Bekijk afbeelding 15.
213p
Noem drie manieren waarop Hahn in deze prent de macht van de arbeider
benadrukt.
Hahn werd als tekenaar bij dagblad Het Volk van de socialistische partij
(SDAP) aangesteld om voor de krant op zondag in overleg met de
redactie een politieke prent te leveren. De redactie was zeer tevreden
over deze prent van Hahn voor het dagblad.
222p
Geef twee redenen waarom de prent van Hahn goed past bij de politieke
visie van het dagblad. Betrek de prent steeds in je antwoord.
Tijdens de Tweede Wereldoorlog staakten arbeiders ook tegen onderdrukkende maatregelen van de Duitse bezetter. Toen in februari 1941 ruim 425 joden werden opgepakt en in veewagens werden afgevoerd besloten onder anderen de Amsterdamse havenarbeiders uit protest tegen deze Jodenvervolging te gaan staken. Al snel sloten veel andere arbeiders zich aan.
Op afbeelding 16 en 17 zie je De dokwerker van de Nederlandse
beeldhouwer Mari Andriessen. Andriessen kreeg na de oorlog van de
gemeente Amsterdam de opdracht een monument te maken ter
nagedachtenis aan het dappere verzet van de havenarbeiders (de
dokwerkers). Het bronzen beeld werd in 1952 onthuld. Het beeld staat nu
op het Jonas Daniël Meijerplein voor de synagoge.
De dokwerker drukt onverzettelijkheid uit.
233p
Noem drie aspecten van het bronzen beeld die bijdragen aan die indruk
van onverzettelijkheid.
In een eerdere versie van het beeld heeft Andriessen de dokwerker een
knuppel in de hand gegeven. In de uiteindelijke versie laat hij die knuppel
weg.
242p
Beschrijf het verschil in interpretatie tussen De dokwerker met een
knuppel en De dokwerker zonder knuppel.
Op 28 maart 1952 schreef het Haarlems Dagblad: "Mari Andriessen heeft
ter symbolisering van de staking een gewone dokwerker genomen en
geenszins een geïdealiseerde arbeider."
Op figuur 10 hieronder zie je een voorbeeld van een beeld in de stijl van
het socialistisch-realisme. Dit beeld staat in Charkov (Oekraïne) en werd
na de Tweede Wereldoorlog gemaakt in opdracht van de Sovjet-Unie.
figuur 10
figuur 11
Het realisme van Andriessens arbeider op figuur 11 verschilt sterk van de
arbeiders op figuur 10.
251p
Beschrijf het belangrijkste verschil in stijl tussen het realisme van
Andriessen en het socialistisch-realisme van de kunstenaar uit de Sovjet-
Unie.
261p
Leg uit dat het realisme van Andriessen na de Tweede Wereldoorlog ook
uitgelegd kan worden als verzet tegen het socialistisch-realisme.
In 1989 vonden studentenprotesten plaats op het Plein van de Hemelse
Vrede in Beijing (Peking) in China. De protesten, gericht tegen het
communistische bewind, werden met grof geweld beëindigd. Vele doden
en gewonden waren het gevolg. Op 5 juni 1989, een dag na het militair
ingrijpen, hield een anonieme man een colonne tanks tegen die het plein
wilde ontruimen.
figuur 12
Op figuur 12 hierboven zie je de foto die een Amerikaanse journalist van
deze gebeurtenis maakte. Het maken van een dergelijke foto was zeer
gevaarlijk, want de Chinese veiligheidsdienst liet niet toe dat het geweld
tegen burgers internationaal bekend werd. Maar de journalist wist het
materiaal naar het buitenland te smokkelen.
De foto werd wereldberoemd, en in 1989 gekozen tot World Press Photo:
een internationale prijs voor journalistieke fotografie. De voorstelling
verwijst op kernachtige wijze naar een voor iedereen herkenbare vorm
van verzet.
271p
Leg aan de hand van de voorstelling uit naar welke vorm van verzet wordt
verwezen.
De Spaanse kunstenaar Fernando Sánchez Castillo nam deze foto als
uitgangspunt voor het beeld Tank Man uit 2013. Je ziet het werk op
afbeelding 18. De kunstenaar heeft een heel eigen interpretatie gegeven
van de man die voor de tanks staat. Zo geeft hij een driedimensionale
voorstelling van de man.
De kunstenaar heeft voor de romp en ledematen een etalagepop gebruikt,
en die van kleren voorzien. Het hoofd en de handen zijn gemaakt van
gegoten siliconen, een soort kunsthars.
282p
Geef twee redenen voor het feit dat de kunstenaar alleen het hoofd en de
handen in kunsthars uitvoert.
Op afbeelding 19 en 20 zie je Tank Man tijdens de kunstmanifestatie 'Call
of the Mall' (2013) in het winkelcentrum Hoog Catharijne in Utrecht. Hier
werd het beeld tentoongesteld tussen winkelend publiek. Omdat mensen
aanvankelijk tegen het beeld aan liepen of het wilden aanraken moest het
kunstwerk omheind en bewaakt worden.
Castillo beoogt met dit werk het winkelend publiek te laten nadenken over
mensen en problemen elders op de wereld. Hij probeert de aandacht van
het publiek te trekken door middel van vervreemding.
292p
Bespreek twee manieren waarop Castillo vervreemding gebruikt om
daarmee de aandacht van het publiek te trekken.
Je zou kunnen stellen dat zowel Andriessen als Castillo door middel van
hun werk zelf strijden voor een betere wereld.
301p
Welke van deze twee kunstenaars doet dat volgens jou het beste? Geef
daarvoor een argument.
opgave 4Exclusief zitten
Vragen bij afbeelding 21 tot en met 25
De meubelmaker Gerrit Rietveld streefde naar een nieuwe vormgeving die
paste bij de moderne tijd. Op afbeelding 21 zie je zijn Rood-blauwe stoel
uit 1923. De stoel is gemaakt van vurenhouten balkjes en multiplex platen
en het geheel is gelakt in de kleuren rood, geel, blauw en zwart.
Op figuur 13 hieronder zie je een gewone leunstoel uit de jaren twintig.
Vergeleken met deze stoel is de leunstoel van Rietveld heel modern.
figuur 13
Bekijk figuur 13 op de vorige pagina en afbeelding 21.
312p
Beschrijf aan de hand van Rood-blauwe stoel waarom de vorm en de
constructie vergeleken met de gewone stoel zo modern zijn. Laat de kleur
buiten beschouwing.
Naast meubelmaker was Rietveld architect en lid van De Stijl. De leden van De Stijl streefden naar een universele vormgeving voor architectuur, toegepaste vormgeving en beeldende kunst. In 1924 ontwierp hij het Rietveld Schröderhuis. Dit woonhuis ontwierp Rietveld in nauw overleg met de opdrachtgeefster, Truus Schröder. Beiden wensten dat het huis zou passen bij de leefwereld van de moderne mens.
figuur 14
figuur 15
Op figuur 14 zie je een Nederlands interieur van omstreeks 1920. Op figuur
15 zie je het interieur van het Rietveld Schröderhuis in Utrecht, met rechts
Rietvelds Rood-blauwe stoel. In 1924 grensde het huis nog aan een weiland,
maar door de groei van het aantal huizen en wegen, ligt het huis van
Rietveld tegenwoordig midden in de stad.
Bekijk figuur 15.
Rietveld was van mening dat "een goed ingerichte woning heilzaam was voor
lichaam en geest". Grote ramen zorgen voor inval van veel en direct licht en
dat is heilzamer dan een donker interieur.
322p
Bespreek nog twee aspecten van het interieur die Rietvelds woning zo
"heilzaam" maakten, dat wil zeggen: goed voor lichaam en geest.
Rietveld streefde ernaar meubels te ontwerpen die - op den duur - in grote aantallen beschikbaar en betaalbaar zouden zijn voor een groot publiek. Zo hield hij in zijn ontwerpen rekening met de mogelijkheid om het ontwerp uiteindelijk industrieel te produceren.
Bekijk afbeelding 21.
332p
Geef twee redenen waarom Rietvelds Rood-blauwe stoel zich goed zou
kunnen lenen voor industriële productie.
Op afbeelding 22 zie je een stoel van de Nederlandse ontwerper Maarten Baas. De stoel maakt deel uit van de serie Smoke uit 2002. Van alledaagse keukenstoelen tot exclusieve ontwerpen zoals die van Rietveld, verbrandt Baas de bovenste laag. Vervolgens behandelt hij het oppervlak met een coating, zodat weer op de stoelen gezeten kan worden.
Op figuur 16 hieronder zie je hoe Baas een stoel van Rietveld met een
gasbrander bewerkt.
figuur 16
Bekijk afbeelding 22 en figuur 16.
Maarten Baas moet tijdens het bewerken van de stoel zorgvuldig te werk
gaan om uiteindelijk een bruikbare stoel over te houden.
342p
Bespreek twee aspecten waarmee Baas rekening moet houden tijdens het
maakproces om toch een goede stoel over te houden.
Baas heeft kritiek op ontwerpen die rationeel en afstandelijk zijn, zoals de
stoelen van Rietveld: "Ik wil iets maken wat niet dat afstandelijke karakter
heeft, maar wat meer persoonlijk is."
352p
Beschrijf twee aspecten van de Smoke-stoel waaruit dit streven naar het
meer persoonlijk maken van de meubels blijkt.
De eigenaar van een invloedrijke galerie uit New York was zeer
enthousiast over het werk van Baas. Hij vroeg Baas om vijfentwintig
designklassiekers te 'smoken', waaronder stoelen van Rietveld, Gaudi en
Eames. Ze werden in 2004 tentoongesteld in New York onder de noemer
Where There's Smoke (Waar rook is).
Ontwerpen uit deze tentoonstelling Where there's smoke worden nu als
zeer exclusief beschouwd.
362p
Geef twee oorzaken voor deze exclusiviteit.
Droog Design is een platform voor hedendaags design. Het bestaat al sinds 1993. Verschillende vormgevers maken ontwerpen die onder de naam van dit platform worden aangeboden. In 2000 presenteerde Droog Design de collectie Do Create: het bestaat uit een serie voorwerpen die door de gebruiker afgemaakt of verfraaid dienen te worden.
Op afbeelding 23 en 24 zie je uit deze serie de Do hit chair van Marijn van
der Poll. Het ontwerp bestaat uit een metalen blok, en wordt geleverd met
een hamer en een instructie: "Pak de hamer en sla je eigen stoel. Na een
paar minuten of uren hard werken ben je de co-designer geworden van
Do hit." Op figuur 17 zie je iemand zo'n stoel slaan.
figuur 17
Bekijk afbeelding 23, 24 en figuur 17.
Het is technisch best lastig om een stoel te slaan die vriendelijk in gebruik
is.
372p
Beschrijf twee technische problemen waarmee degene die slaat te maken
krijgt bij het creëren van een gebruiksvriendelijke stoel.
Let op: de laatste vragen van dit examen staan op de volgende pagina.
Je kunt stellen dat degene die slaat de ontwerper is van de stoel.
382p
Geef een argument dat deze stelling ondersteunt. Geef ook een
tegenargument.
Via de website van Droog Design kun je de Do hit chair aanschaffen voor
een bedrag van € 4890. Je kunt er ook een bestellen die door Van der
Poll geslagen is. De kosten voor deze laatste versie bedragen € 7930.
391p
Geef een verklaring voor het grote prijsverschil.
Op afbeelding 25 zie je de foto die Droog Design gebruikte als
publiciteitscampagne voor de Do hit chair. De toelichting hierop luidt:
"Consumenten [worden] uitgenodigd tot interactie en spel, zodat ze
invloed kunnen uitoefenen op het ontwerp. Je koopt een ervaring: hoe je
het object verandert of hoe je op het object reageert is wat telt."
In deze campagne drijft Droog Design de spot met enkele traditionele
opvattingen over de status van design.
401p
Beschrijf hoe Droog Design in deze campagne de spot drijft met een
traditionele opvatting over de status van design.
411p
Leg uit waarom de spot in deze campagne niet serieus bedoeld is.
Bronvermelding
Een opsomming van de in dit examen gebruikte bronnen, zoals teksten en afbeeldingen, is te vinden in het bij dit examen
behorende correctievoorschrift, dat na afloop van het examen wordt gepubliceerd.
Bij dit examen hoort geen uitwerkbijlage.
13p
21p
32p
42p
52p
61p
72p
82p
92p
103p
112p
123p
132p
141p
151p
162p
171p
184p
192p
201p
213p
222p
233p
242p
251p
261p
271p
282p
292p
301p
312p
322p
332p
342p
352p
362p
372p
382p
391p
401p
411p
