bronnen

Eindexamen aardrijkskunde vmbo bb 2004, tijdvak 1

bij dit examen

Meerkeuzevragen
- Omcirkel het goede antwoord (voorbeeld 1).
- Geef verbeteringen aan volgens de voorbeelden 2 of 3.
A
A
A
√((1)) BC (2) X^B_C (3) ^B XX^B^C
D
D
D

opgave 1OMGAAN MET NATUURLIJKE HULPBRONNEN

figuur 1
De kringloop van het water
2 1 ZEE
12p
In figuur 1 is de kringloop van het water getekend.
In deze figuur staan de cijfers 1 en 2.
De cijfers 1 en 2 staan hieronder.
Schrijf erachter wat er bij deze cijfers gebeurt.
Kies hierbij uit condensatie, neerslag en verdamping.
1........................................................................................................................................
..........................................................................................................................................
2........................................................................................................................................
..........................................................................................................................................
figuur 2
Waterverbruik in Nederland per dag in het jaar 2000
persoonlijke hygiëne WC afwas was voedselbereiding overig
21p
Net als in andere rijke landen wordt er ook in Nederland steeds meer water verbruikt.
Geef daarvoor een reden.
..........................................................................................................................................
..........................................................................................................................................
31p
Waarvoor gebruikt een gemiddelde Nederlander per dag het meeste water (zie figuur 2)?
A voor de afwas
B voor de persoonlijke hygiëne
C voor de wc
D voor overig
foto 1
Voorbeelden van watergebruik
foto 1 Voorbeelden van watergebruik
41p
Water kun je voor van alles gebruiken.
Op foto 1 staat een aantal voorbeelden waarvoor water wordt gebruikt.
Schrijf hieronder een voorbeeld op dat je kunt zien op foto 1.
..........................................................................................................................................
..........................................................................................................................................
51p
Tijdens de aardrijkskundeles onderzoeken de leerlingen waarom we zuinig moeten zijn
met water.
Volgens Femke hoeven we helemaal niet zuinig te zijn met water.
Ze zegt: “Kijk maar naar de wereldkaart in de atlas, dan zie je dat het grootste deel van
de aarde uit water bestaat.”
Femke heeft gelijk dat het grootste deel van de aarde uit water bestaat.
Toch kunnen we het grootste deel van dat water niet gebruiken.
Wat is daarvan de belangrijkste reden?
..........................................................................................................................................
..........................................................................................................................................
tekst 1
Waterprobleem in Asendabo
Wij vinden het heel normaal dat er schoon water uit de kraan komt als je die kraan
opendraait. Er zijn echter ook veel landen waar de bevolking geen of onvoldoende
schoon drinkwater heeft.
Een voorbeeld daarvan is Ethiopië (een land in Afrika). Daar ligt het dorpje Asendabo.
De dorpsbewoners halen het water uit een riviertje. Daarvoor moeten ze één uur
lopen. Het water is niet erg schoon. Veel mensen worden daardoor ziek.
61p
In het dorpje Asendabo is een probleem met
A de kwaliteit van het water.
B de hoeveelheid water.
C zowel de kwaliteit van het water als de hoeveelheid water.
foto 2
Een ton voor water
foto 2 Een ton voor water
71p
Door de Nederlandse actie ‘een ton voor water’ is het probleem van het drinkwater in
Asendabo nu verbeterd (zie tekst 1).
Met het ingezamelde geld zijn waterleidingen aangelegd.
De mensen worden daardoor niet meer zo snel ziek.
Dit is een voorbeeld van hulp in
A een land.
B een plaats.
C een provincie.
^kH^a^a^ro^t^1o g water bedreigt 10 miljoen Chinezen
C H I N A Shanghai Wuhan Y 0 125 250 km a Chengqing n g t HUNAN z g e n a Xi Drie-Klovendam Dongtingmeer overvol; nood- Legenda: toestand in provincie Hunan rivier meer 0 500 1000 km
81p
In de provincie Hunan in China (zie kaart 1) werd in de zomer van 2002 de noodtoestand
uitgeroepen.
Het Dongtingmeer was door overvloedige regenval zo vol geraakt dat dit meer dreigde te
overstromen.
De gevolgen van een eventuele overstroming zijn rampzalig.
Het herstel van de schade kost altijd veel geld en kan lang duren.
Schrijf een voorbeeld op van een schade die een overstroming kan veroorzaken.
..........................................................................................................................................
..........................................................................................................................................
91p
De dijken van het Dongtingmeer hebben het gehouden.
Er is geen overstroming gekomen.
Om het gevaar van nieuwe overstromingen te voorkomen, kunnen de volgende
maatregelen worden genomen:
1 het verhogen van de dijken langs het Dongtingmeer
2 het herbebossen van het gebied waar de rivier de Xiang doorstroomt
3 het uitbaggeren van de rivier de Xiang.
Welke maatregel is voor de toekomst het beste?
A maatregel 1
B maatregel 2
C maatregel 3
102p
In China wordt de grootste stuwdam ter wereld gebouwd: de Drie-Klovendam (zie
kaart 1).
In klas 4 VMBO ontstaat een discussie in de aardrijkskundeles over het wel of niet
bouwen van deze enorme stuwdam.
Jan zegt: “Deze grote stuwdam heeft enorme voordelen voor dit deel van China.”
Karin zegt: “Deze grote stuwdam heeft ook nadelen voor dit deel van China.”
Noem eerst een voordeel dat Jan genoemd kan hebben en daarna een nadeel dat
Karin genoemd kan hebben.
Jan:...................................................................................................................................
..........................................................................................................................................
Karin:................................................................................................................................
..........................................................................................................................................
kaart 2
Waterhuishouding in Nederland
Terschelling e e z n e d d a W Leiduin NNNiiieeeuuuwwweeegggeeeiiinnn RRRoootttttteeerrrdddaaammm BBBiiieeesssbbbooosss Legenda: 0 15 30 km herkomst van het drinkwater grondwater rivier/kanaal oppervlaktewater…

Terschelling e e z n e d d a W Leiduin NNNiiieeeuuuwwweeegggeeeiiinnn RRRoootttttteeerrrdddaaammm BBBiiieeesssbbbooosss Legenda: 0 15 30 km herkomst van het drinkwater grondwater rivier/kanaal oppervlaktewater spaarbekken grondwater met geïnfiltreerd winning van ongezuiverd oppervlaktewater oppervlaktewater grond- en oppervlaktewater transportleiding voor ongezuiverd oppervlaktewater oppervlaktewater en grondwater met geïnfiltreerd oppervlaktewater

112p
Hieronder staan twee uitspraken naar aanleiding van kaart 2.
1 Rotterdam is voor zijn drinkwater vooral afhankelijk van oppervlaktewater.
2 De inwoners van Terschelling halen hun water vooral uit de Waddenzee.
Welke uitspraak is juist?
Omcirkel hieronder achter de cijfers 1 en 2 juist of onjuist.
1 juist / onjuist
2 juist / onjuist
121p
Op kaart 2 staan ook de winplaatsen van ongezuiverd oppervlaktewater aangegeven.
Waar komt dit ongezuiverde oppervlaktewater vooral vandaan?
A uit de kanalen
B uit de rivieren
C uit de zee
131p
De lengte van de transportleiding van ongezuiverd oppervlaktewater van Nieuwegein naar
Leiduin is ongeveer:
A 20 km
B 60 km
C 100 km
D 140 km
141p
Waarom wordt dit ongezuiverde oppervlaktewater naar de duinen (bijvoorbeeld
Leiduin) gebracht?
..........................................................................................................................................
..........................................................................................................................................
151p
Op kaart 2 staan in de Biesbos spaarbekkens aangegeven.
Spaarbekkens zijn tijdelijke opslagplaatsen van
A grondwater.
B irrigatiewater.
C rivierwater.
foto 3
Een boer laat zijn akker onder water lopen voordat hij de akker inzaait met tarwe
foto 3 Een boer laat zijn akker onder water lopen voordat hij de akker inzaait met tarwe
foto 4
Slangen voeren het water aan en geven dit druppel voor druppel af
foto 4 Slangen voeren het water aan en geven dit druppel voor druppel af
162p
Op de foto’s 3 en 4 zie je twee vormen van irrigatie.
Op welke foto zie je de zuinigste vorm van irrigatie en waarom is dat de zuinigste
vorm?
Omcirkel foto 3 of foto 4.
foto 3 / foto 4
Reden:..............................................................................................................................
..........................................................................................................................................

opgave 2TRANSPORT EN INFRASTRUCTUUR

kaart 3
Nieuw bedrijventerrein bij Apeldoorn
figuur bij de opgave
172p
Aan de oostkant van Apeldoorn is een groot nieuw bedrijventerrein van 65 hectare
aangelegd (zie kaart 3).
Volgens de gemeente Apeldoorn is dit dé ideale plaats voor zo’n bedrijventerrein.
Geef met behulp van kaart 3 twee redenen waarom dit dé ideale plaats is voor een
nieuw bedrijventerrein.
1........................................................................................................................................
..........................................................................................................................................
2........................................................................................................................................
..........................................................................................................................................
tekst 2
Nedlloyd wil meer vervoer per trein
ROTTERDAM, 2 FEBRUARI 2002
Rederij P&O Nedlloyd gaat het eigen vervoer
van containers over het spoor uitbreiden.
Het bedrijf streeft naar een toename van 25
procent per jaar.
Containervervoer over de weg loopt de
meeste vertraging op door …X… vindt
Nedlloyd.
181p
In tekst 2 is / zijn bij de letter X één woord / meerdere woorden weggelaten.
Wat moet er bij X worden ingevuld?
A files
B slechte wegen
C slecht weer
D stakingen
kaart 4
Twee treinroutes voor gevaarlijke stoffen
Legenda: spoorlijn Delfzijl Groningen Amsterdam Amersfoort Utrecht Rotterdam DUITSLAND Breda Eindhoven Venlo BELGIË 0 30 60 km
Op 20 augustus 2002 lekte een spoorwagon op het station van Amersfoort.
De spoorwagon was geladen met een gevaarlijke, giftige stof.
De trein was op weg van Rotterdam, via Amersfoort, naar Delfzijl (zie kaart 4).
191p
Vanaf het station in Amersfoort naar Delfzijl rijdt de trein naar
A het noordoosten.
B het noordwesten.
C het zuidoosten.
D het zuidwesten.
201p
Er rijden ook veel treinen met gevaarlijke stoffen op de route van Rotterdam–Venlo
(zie kaart 4).
Geef een reden waarom juist over deze route veel treinen met gevaarlijke stoffen
rijden.
..........................................................................................................................................
..........................................................................................................................................
211p
De bewoners die langs de route Rotterdam–Venlo wonen, zijn niet blij met al die
transporten van gevaarlijke stoffen.
Toch heeft het vervoer van deze stoffen per trein voordelen, als je het vergelijkt met het
vervoer per vrachtauto.
Waarom kun je gevaarlijke stoffen beter per trein vervoeren dan met een vrachtauto?
..........................................................................................................................................
..........................................................................................................................................
221p
Ruwe aardolie wordt in Nederland vaak via pijpleidingen onder de grond vervoerd.
Geef een voordeel van het gebruik van pijpleidingen voor het vervoer van ruwe
aardolie.
..........................................................................................................................................
..........................................................................................................................................
231p
Een andere grondstof die per pijpleiding vervoerd wordt, is
A aardgas.
B graan.
C grind.
D ijzererts.
241p
Tijdens de ochtendspits en de avondspits rijden er te veel auto’s op de weg.
Het gevolg is dan files.
Eén van de manieren om het aantal auto’s in de spits te verminderen is het openbaar
vervoer te verbeteren.
Noem een andere manier om het aantal auto’s tijdens de spits te verminderen.
..........................................................................................................................................
..........................................................................................................................................
tekst 3
figuur bij de opgave
kaart 5
Tweede Maasvlakte
Legenda: duinen vaargeul N O O R D Z E E Nieuwe W Eerste aterweg Maasvlakte Tweede Maasvlakte Voorne-Putten 0 2 4 km
251p
Deze Tweede Maasvlakte (zie tekst 3 en kaart 5) zal ongeveer 1000 tot 1200 hectare
groot worden.
Geef een reden waarom men deze Tweede Maasvlakte wil aanleggen.
..........................................................................................................................................
..........................................................................................................................................
261p
In plaats van vrachtauto’s gebruikt men steeds vaker binnenvaartschepen om containers
te vervoeren.
Wat is een voordeel van het vervoer van containers met een binnenvaartschip als je
dat vergelijkt met een vrachtauto?
..........................................................................................................................................
..........................................................................................................................................
tekst 4
Bijna half miljard euro voor 150 kilometer spitsstroken.
De minister van Verkeer en Waterstaat gaat de komende 4 jaar 150 km spitsstroken
aanleggen en bestaande wegen verbreden.
Spitsstroken zijn extra rijstroken, die kunnen worden opengesteld als het erg druk is,
bijvoorbeeld in de spits.
De minister heeft hier tot 2006 € 460 miljoen voor beschikbaar.
foto 5
Een spitsstrook
foto 5 Een spitsstrook
271p
Uit tekst 4 blijkt dat de minister 150 km extra asfalt wil aanleggen.
Niet iedereen is het hier mee eens.
Er zijn ook mensen die vinden dat het openbaar vervoer verbeterd moet worden.
Kies jij voor:
nummer 1: extra asfalt
nummer 2: verbetering van het openbaar vervoer
Omcirkel hierboven het nummer van je keuze en geef de reden van jouw keuze.
Reden:..............................................................................................................................
..........................................................................................................................................
grafiek 1
Verplaatsingen
figuur bij de opgave
282p
Grafiek 1 laat zien dat 38% van het autogebruik is voor ritjes van 0-5 km.
Hieronder staan twee uitspraken over deze ritjes van 0-5 km.
1 Deze ritjes worden vooral gemaakt voor het boodschappen doen.
2 Deze ritjes worden vooral gemaakt om naar de vakantiebestemming te reizen.
Welke uitspraak is juist?
Omcirkel hieronder achter de cijfers 1 en 2 juist of onjuist.
1 juist / onjuist
2 juist / onjuist
291p
Welk transportmiddel zou het gebruik van de auto bij deze ritjes van 0-5 km sterk kunnen
verminderen?
A fiets
B taxi
C trein
foto’s 6, 7, 8 en 9
Vier mogelijkheden van containervervoer
foto 6
foto 7
Een mogelijkheid van containervervoer
Een mogelijkheid van containervervoer
foto 7 Een mogelijkheid van containervervoer
foto 8
foto 8
foto 9
Een mogelijkheid van containervervoer
Een mogelijkheid van containervervoer
foto 9 Een mogelijkheid van containervervoer
foto 9 Een mogelijkheid van containervervoer
301p
De foto’s 6, 7, 8 en 9 laten vier verschillende mogelijkheden van containervervoer zien.
Welke foto laat de duurste manier zien om containers te vervoeren?
A foto 6
B foto 7
C foto 8
D foto 9
311p
Welke foto laat de goedkoopste manier zien om containers te vervoeren?
A foto 6
B foto 7
C foto 8
D foto 9
kaart 6
Netwerk van hogesnelheidslijnen in Europa
Dublin KKKooopppeeennnhhhaaagggeeennn AAAmmmsssttteeerrrdddaaammm BBBeeerrrllliiijjjnnn Londen Warschau BBBrrruuusssssseeelll LLLLLuuuuuxxxxxeeeeemmmmmbbbbbuuuuurrrrrggggg Parijs Praag WWWWWeeeeennnnneeeeennnnn…

Dublin KKKooopppeeennnhhhaaagggeeennn AAAmmmsssttteeerrrdddaaammm BBBeeerrrllliiijjjnnn Londen Warschau BBBrrruuusssssseeelll LLLLLuuuuuxxxxxeeeeemmmmmbbbbbuuuuurrrrrggggg Parijs Praag WWWWWeeeeennnnneeeeennnnn Bratislava BBBeeerrrnnn ZZZaaagggrrreeebbb Madrid Rome Legenda: 0 200 400 km doorgaande hogesnelheidslijn

Wenen(voorbeeldvaneenhoofdstad)
321p
Sander en Debbie willen vanuit Brussel naar een andere Europese hoofdstad voor een
korte vakantie.
Zij willen in één keer met de hogesnelheidslijn naar hun vakantiebestemming
reizen (zie kaart 6).
Uit hoeveel Europese hoofdsteden kunnen zij kiezen?
A 2 hoofdsteden
B 3 hoofdsteden
C 4 hoofdsteden
D 5 hoofdsteden
kaart 7
Uitbreiding Schiphol
Legenda: 5 stedelijk gebied Haarlem aankomst- en vertrekhallen Amsterdam water 6 bestaande baan 4 mogelijke nieuwe banen 1 Buitenveldertbaan 1 2 Aalsmeerbaan 3 Kaagbaan Hoofddorp 2 4 Zwanenburgbaan 5 Vijfde baan 3 6…

Legenda: 5 stedelijk gebied Haarlem aankomst- en vertrekhallen Amsterdam water 6 bestaande baan 4 mogelijke nieuwe banen 1 Buitenveldertbaan 1 2 Aalsmeerbaan 3 Kaagbaan Hoofddorp 2 4 Zwanenburgbaan 5 Vijfde baan 3 6 6P 7 Parallelle Kaagbaan 7 Amstelveen Aalsmeer Uithoorn 0 2 4 km

332p
De uitbreiding van Schiphol met een 6de en een 7de baan heeft voordelen en nadelen
(zie kaart 7).
Noem eerst een voordeel en daarna een nadeel van deze uitbreiding.
Voordeel:...........................................................................................................................
..........................................................................................................................................
Nadeel:..............................................................................................................................
..........................................................................................................................................