Eindexamen aardrijkskunde vmbo bb 2015, tijdvak 1

In bron 1 zie je een weerkaart van Nederland. • Noem een weerelement dat niet op de kaart is te zien. .................................................................................................................. ..................................................................................................................

De weerkaart in bron 2 geeft het weerbeeld op 12 maart 2014. Welke beschrijving van het weer in Nederland op die dag is juist? A bewolkt, droog en zeer koud voor deze tijd van het jaar B bewolkt, veel sneeuwval en koud voor deze tijd van het jaar C onbewolkt, droog en zeer warm voor deze tijd van het jaar D onbewolkt, regenachtig en niet erg koud of warm voor deze tijd van het jaar

Er worden drie uitspraken gedaan naar aanleiding van bron 3. Uitspraak 1: Volgens deze grafiek is de gemiddelde temperatuur in Amsterdam in januari tussen 5 en 10 graden Celsius. Uitspraak 2: Volgens deze grafiek valt er in Amsterdam gemiddeld meer dan 50 millimeter neerslag per maand. Uitspraak 3: Volgens deze grafiek zijn december en januari de droogste maanden in Amsterdam. Wat is juist? A Alleen uitspraak 1 is juist. B Alleen uitspraak 2 is juist. C Alleen uitspraak 2 en 3 zijn juist. D Alle uitspraken zijn juist.

In bron 4 is het gemiddeld aantal vorstdagen per jaar in Nederland aangegeven. Vorstdagen zijn dagen waarop de minimumtemperatuur lager is dan 0 ºC. Naar aanleiding van bron 4 worden twee uitspraken gedaan. Uitspraak 1: Op de kaart is te zien dat hoe verder je van de kust afgaat, hoe kleiner het aantal vorstdagen is. Uitspraak 2: Op de kaart is de matigende invloed van de zee op het klimaat in Nederland te zien. Wat is juist? A Alleen uitspraak 1 is juist. B Alleen uitspraak 2 is juist. C Beide uitspraken zijn juist. D Beide uitspraken zijn onjuist.

In bron 5 is de gemiddelde hoeveelheid neerslag per jaar in millimeters in Nederland in de periode 1981 ̶ 2010 te zien. Wat is de oorzaak van het feit dat in gebied X meer neerslag valt dan gemiddeld in Nederland? A de breedteligging B de hoogteligging C de ligging aan de Maas D de overheersende wind uit het zuidoosten

Naar aanleiding van bron 6 worden vier uitspraken gedaan. Welke uitspraak op basis van bron 6 is juist? A In de zomer hebben strandtoeristen meer kans op zon in Zeeland dan op de Waddeneilanden. B In de zomer hebben strandtoeristen meer kans op zon aan zee dan aan het IJsselmeer. C In de zomer heeft West-Nederland de meeste kans op droogte. D In de zomer hebben de boeren langs de rivieren de meeste kans op droogte.

Bekijk bron 7. In de tekst over deze waterbalans in bron 8 is een aantal woorden weggelaten. • Welke woorden horen bij de cijfers 1, 2, 3 en 4 in de tekst? Kies uit de volgende woorden: neerslag, verdamping, neerslagoverschot, neerslagtekort, irrigatie en drainage. Let op: je hoeft niet alle woorden te gebruiken. 1: .............................................................................................................. 2: .............................................................................................................. 3: .............................................................................................................. 4: ..............................................................................................................

Bekijk bron 15. In gebied 1 valt veel neerslag. Drie leerlingen doen ieder een uitspraak over gebied 1 op de kaart van bron 15. • Geef bij elke uitspraak aan of deze juist of onjuist is. Door de ligging op hoge breedte valt alle neerslag in gebied 1 in de vorm van sneeuw. In gebied 1 waait er meestal een wind uit het binnenland. In gebied 1 valt vooral stuwingsneerslag.

Op de kaart in bron 18 zijn drie omschrijvingen in de legenda vervangen door de cijfers 1, 2 en 3. Achter welke letter staan de juiste omschrijvingen bij de cijfers uit de legenda?   legendacijfer 1 legendacijfer 2 legendacijfer 3 A bos granen groenten, fruit en wijnbouw B bos groenten, fruit en wijnbouw granen C granen bos groenten, fruit en wijnbouw D groenten, fruit en wijnbouw granen bos

Op de foto van bron 19 is het smeltwater in de bovenloop van een rivier in Zwitserland te zien. Een deel van dit smeltwater komt terecht in sommige Nederlandse rivieren. In welke twee rivieren in Nederland komt dit smeltwater uiteindelijk terecht? A in de Maas en de Waal B in de Maas en de IJssel C in de Rijn en de IJssel D in de Rijn en de Schelde

Naar aanleiding van bron 20 worden drie uitspraken gedaan. • Geef bij elke uitspraak aan of deze juist of onjuist is. De letter X op de kaart in bron 20 staat in de bovenloop van De grens de rivier. tussen twee stroomgebieden noemen we een waterscheiding. Op de kaart van bron 20 is te zien dat de Maas het grootste stroomgebied heeft.

Op de kaart van bron 21 zie je de herkomst van het drinkwater in Nederland. In de legenda zijn twee omschrijvingen vervangen door de cijfers 1 en 2. Achter welke letter staan de juiste omschrijvingen bij de cijfers uit de legenda van bron 21?   legendacijfer 1 legendacijfer 2 A drinkwater vooral uit de uiterwaarden drinkwater vooral uit oppervlaktewater B drinkwater vooral uit grondwater drinkwater vooral uit de uiterwaarden C drinkwater vooral uit grondwater drinkwater vooral uit oppervlaktewater D drinkwater vooral uit oppervlaktewater drinkwater vooral uit grondwater

Op de kaart van bron 21 is een aantal spaarbekkens aangegeven. Wat is de belangrijkste functie van deze spaarbekkens? A het opslaan van irrigatiewater voor de landbouw B het opslaan van water voor gebruik door elektriciteitscentrales C het opslaan van water voor drinkwaterproductie D het opslaan van vervuild water afkomstig uit de industrie bron 22 Ontwikkeling gebruik leidingwater en Nederlandse bevolking, 1990 ̶ 2006 1990 1992 1994 1996 1998 2000 2002 2004 2006

In de aardrijkskundeles bestuderen drie leerlingen de grafiek van bron 22. Ze doen er ieder een uitspraak over. • Geef van elke uitspraak aan of deze juist of onjuist is. Het totale watergebruik door huishoudens in Nederland is tussen 1990 en 2006 met ruim tien procent toegenomen. De omvang van de bevolking is tussen 1990 en 2006 meer toegenomen dan het totale watergebruik door huishoudens. Bedrijven zijn tussen 1990 en 2006 minder leidingwater gaan gebruiken.

Zie bron 23. Na de watersnoodramp in 1953 werden onder andere de Haringvlietdam en de Brouwersdam gebouwd. De Westerschelde en de Nieuwe Waterweg werden niet met een vaste dam afgesloten. • Noem de reden hiervoor. De reden is ............................................................................................... ..................................................................................................................

Op de kaart in bron 24 is te zien dat langs de rivieren op een aantal plaatsen de uiterwaarden worden afgegraven. Er worden drie uitspraken gedaan over deze afgravingen. Uitspraak 1: Bij uiterwaardafgraving wordt het gebied tussen de zomerdijk en de winterdijk verlaagd. Uitspraak 2: Als de zomerdijken ook worden verlaagd, dan zullen door uiterwaardafgraving de uiterwaarden vaker en langer onder water staan. Uitspraak 3: Uiterwaardafgraving vermindert de veiligheid in het rivierengebied. Wat is juist? A Alleen uitspraak 1 is juist. B Alleen uitspraak 1 en 2 zijn juist. C Alleen uitspraak 2 en 3 zijn juist. D Alle uitspraken zijn juist.

Bekijk de kaarten in bron 25 en bron 26. • Vul in onderstaande tekst over de rivier de Eufraat de twee juiste begrippen in. Kies uit de volgende begrippen: gemengde rivier, regenrivier, het voorjaar, de winter. De Eufraat is een ...................................................................................... .................................................................................................................. De bovenloop van deze rivier zal in ........................................................... .................................................................................................................. het meeste water afvoeren.

Water wordt een steeds groter probleem in het Midden-Oosten. • Noem twee oorzaken waardoor er in het Midden-Oosten een steeds groter watertekort ontstaat. oorzaak 1 .................................................................................................. .................................................................................................................. oorzaak 2 .................................................................................................. ..................................................................................................................

In de tekst van bron 28 worden twee voorbeelden gegeven van duurzaam watergebruik. • Geef deze twee voorbeelden van duurzaam watergebruik. voorbeeld 1 ............................................................................................... .................................................................................................................. voorbeeld 2 ............................................................................................... ..................................................................................................................

Bekijk bron 29 en lees bron 30 over de watervoorziening in een dorp bij Jeruzalem. De daling van de grondwaterstand door het winnen van water uit nieuwe putten in de omgeving is niet de enige oorzaak voor het droogvallen van de put in het dorp. Wat is een andere oorzaak voor het droogvallen van de put? A De dichte begroeiing op de hellingen neemt veel water op. B De doorlatendheid van de grond is toegenomen door ontbossing. C Door het droge klimaat wordt het grondwater maar langzaam aangevuld.

In bron 32 zie je dat de leeftijdsopbouw in Nederland in 2009 niet gelijk is aan die van 1950. Er worden drie uitspraken gedaan over de verschillen. Uitspraak 1: In 2009 werden er meer kinderen geboren dan in 1950. Uitspraak 2: In 2009 is het aantal 65-plussers groter dan in 1950. Uitspraak 3: In zowel 1950 als in 2009 zijn er meer vrouwen dan mannen bij de 65-plussers. Wat is juist? A Alleen uitspraak 1 is juist. B Alleen uitspraak 1 en 2 zijn juist. C Alleen uitspraak 2 en 3 zijn juist. D Alle uitspraken zijn juist.

Bekijk bron 34 en lees bron 35. Wat was de belangrijkste reden dat veel inwoners van Amsterdam naar Flevoland verhuisden? A Er waren meer banen in Flevoland. B Er waren meer betaalbare, ruime woningen met een tuin in Flevoland. C Er waren meer scholingsmogelijkheden in Flevoland. D Er waren meer voorzieningen in Flevoland, zoals winkels en musea.

Drie leerlingen doen ieder een uitspraak over de grafiek van bron 36. • Geef bij elke uitspraak aan of deze juist of onjuist is. De totale bevolkingsgroei is de som van het geboorteoverschot en het migratieoverschot. Het geboorteoverschot en het migratieoverschot zijn in de periode 1970 ̶ 2010 sterk gedaald. In 2005 groeide de Nederlandse bevolking meer door het geboorteoverschot dan door het migratieoverschot.

Het bodemgebruik in Nederland is veranderd in de periode 1900 ̶ 2007 (zie bron 37). Drie leerlingen doen ieder een uitspraak naar aanleiding van bron 37. • Geef bij elke uitspraak aan of deze juist of onjuist is. De daling van het bodemgebruik voor natuur is het gevolg van de langere periodes van droogte. Het agrarisch bodemgebruik is na 1950 vooral gedaald door toenemend bodemgebruik voor bebouwing. De oppervlakte bebouwing is in de periode 1970 ̶ 1990 gestegen door de suburbanisatie.

Op de kaart van bron 39 zie je dat sommige gebieden in China dichtbevolkt zijn en sommige gebieden dunbevolkt. Wat is hiervan een oorzaak? A Het oosten van China heeft veel meer werkgelegenheid dan het westen. B Het oosten van China heeft veel minder landbouwgronden dan het westen. C Het westen van China heeft een beter klimaat om in te wonen dan het oosten. D Het westen van China trekt veel meer toeristen dan het oosten.

Veel boeren in China verhuisden naar de steden. Wat is de belangrijkste reden dat steeds meer boeren van het platteland naar de steden trekken? A De veiligheid voor hun gezin is er groter. B De boeren kunnen daar een hogere opleiding volgen. C Er was veel werkgelegenheid in de industrie. D Er zijn grotere en goedkopere woningen beschikbaar.

Lees de tekst in bron 42. • Noem naar aanleiding van de tekst in bron 42 twee belangrijke oorzaken van de vervuilde lucht in veel Chinese steden. oorzaak 1 .................................................................................................. .................................................................................................................. oorzaak 2 .................................................................................................. .................................................................................................................. Bronvermelding Een opsomming van de in dit examen gebruikte bronnen, zoals teksten en afbeeldingen, is te vinden in het bij dit examen behorende correctievoorschrift, dat na afloop van het examen wordt gepubliceerd.