bronnen

Eindexamen maatschappijkunde vmbo bb 2005, tijdvak 1 (maatschappijleer 2)

bij dit examen

Meerkeuzevragen
- Omcirkel het goede antwoord (voorbeeld 1).
- Geef verbeteringen aan volgens de voorbeelden 2 of 3.
A
A
A
√((1)) BC (2) X^B_C (3) ^B XX^B^C
D
D
D

opgave 1DE MULTICULTURELE SAMENLEVING

tekst 1
Wethouder: stop allochtonen
ROTTERDAM - De Rotterdamse wethouder M. Pastors (Volkshuisvesting,
Leefbaar Rotterdam) wil de gemeentegrenzen sluiten voor kansarme allochtonen.
Volgens Pastors moet er een ‘totale stop’ komen op de komst van kansarme
allochtonen. Met die allochtonen worden vooral uitgeprocedeerde, illegale
asielzoekers uit Somalië en voormalig Joegoslavië bedoeld. Hij wil allochtonen die
in Rotterdam willen wonen, beoordelen op inkomen, taalniveau en strafblad.
naar: NRC Handelsblad van 5 september 2003
11p
In tekst 1 kun je lezen dat men een bepaalde groep mensen niet meer wil toelaten in de
gemeente. Dit voorstel is mogelijk in strijd met een wetsartikel.
Er is een wetsartikel dat verbiedt dat personen of groepen verschillend worden behandeld
op grond van ras, huidskleur, godsdienst of op welke grond dan ook.
Waarin staat dit wetsartikel?
Dit staat in
A de Algemene Politie Verordening.
B de Grondwet.
C het Algemeen Wetboek.
D het Wetboek van Strafrecht.
21p
In tekst 1 kun je lezen dat in het voorstel vooral illegalen geweerd moeten gaan worden.
Illegalen zijn mensen die
A crimineel zijn.
B geen toestemming hebben om in Nederland te verblijven
C hier als vluchteling verblijven.
D op weg zijn naar hun eigen land.
31p
De volgende personen willen zich in Nederland vestigen.
Wie wordt er bij controle meteen teruggestuurd?
A Een Rus die wil gaan werken bij een aspergeteler.
B Een vervolgde christen uit Iran.
C Een vrouw uit Duitsland, die hier wil komen studeren.
illustratie 1
figuur bij de opgave
bron: http://www.gotika.nl/
41p
Sommige mensen voelen zich erg aangetrokken tot een bepaald soort muziek en zijn ook
herkenbaar, bijvoorbeeld door de kleding die zij dragen. Je zou het een subcultuur
kunnen noemen.
Bij welke subcultuur behoort illustratie 1?
A de jongerencultuur
B de plattelandscultuur
C een religieuze cultuur met vrije opvattingen
cartoon 1
figuur bij de opgave
51p
Mensen hebben soms de neiging om bepaalde groepen op steeds dezelfde manier te
zien.
In cartoon 1 zie je een Fransman op een dergelijke manier afgebeeld.
Welk verschijnsel herken je in cartoon 1?
A discriminatie
B racisme
C stereotypering
illustratie 2
figuur bij de opgave
bron: http://www.pienternet.be van 3 september 2003
61p
Je ziet in illustratie 2 een voorbeeld van het verbeteren van de positie van allochtonen in
het onderwijs. Je ziet een foto van een speciaal project voor allochtone meisjes.
Maar niet alleen op het gebied van het onderwijs wil de overheid de positie van
allochtonen verbeteren.
Op welk gebied wil de overheid de positie van allochtonen ook verbeteren?
Op het gebied van
A de arbeidsmarkt.
B de godsdienst.
C het verenigingsleven.
tekst 2
Overval door vrouwen in sluier
Twee gesluierde vrouwen hebben zaterdagmiddag een gewapende overval
gepleegd op een Blokker-filiaal aan de Johan Huizingalaan in Amsterdam-West.
Ze bedreigden het personeel met vuurwapens en gingen er met geld en goederen
vandoor. De vrouwen droegen lange gewaden. Alleen de ogen waren zichtbaar.
bron: Het Parool van 26 mei 2003
Een reactie uit buurt: “Nu worden ook alle Marokkaanse meisjes crimineel.”
71p
De buurt heeft veel te lijden onder crimineel gedrag van jongeren.
Hoe noem je de reactie van de buurtbewoner?
A een objectieve mening
B een stereotypering
C een vooroordeel
cartoon 2
figuur bij de opgave
bron: NRC Handelsblad van 3 juni 2003
81p
Dit is een cartoon, bedoeld als grap met een ernstige achtergrond.
Waarover wil de tekenaar een grap maken?
De tekenaar wil een grap maken over
A de discriminatie van allochtonen.
B de emigratie van autochtonen.
C de vermenging van verschillende culturen.
grafiek 1
Alcoholgebruik onder jongeren van veertien en vijftien jaar Totaalpercentages Autochtonen Surinamers 666777%%% 444555%%% Turken Marokkanen 10% 4% Percentage jongeren van 14 en 15 jaar dat per maand minstens 1 keer…

Alcoholgebruik onder jongeren van veertien en vijftien jaar Totaalpercentages Autochtonen Surinamers 666777%%% 444555%%% Turken Marokkanen 10% 4% Percentage jongeren van 14 en 15 jaar dat per maand minstens 1 keer alcohol gebruikt.

naar: Het Parool van 5 september 2003
92p
Bekijk de grafiek goed. Deze gaat over het gebruik van alcohol onder jongeren.
Er volgen twee beweringen.
1 Er drinken meer autochtone jongeren alcohol dan Surinaamse. juist / onjuist
2 Er drinken minder Marokkaanse jongeren alcohol dan Turkse. juist / onjuist
Zijn deze beweringen juist of onjuist?
Omcirkel de juiste antwoorden.
tekst 3
Amsterdamse wijk fietst niet meer
Met de komst van veel Turken en Marokkanen in een Amsterdamse wijk werd de
populariteit van het fietsen minder. Aad Brands moet nu de deuren van zijn
rijwielspeciaalzaak CYCLES BRANDS sluiten.
naar: Het Parool van 2 september 2003
101p
Wat herken je in tekst 3?
A een geslaagd voorbeeld van integratie
B het overnemen van elkaars cultuur
C terugdringing van de autochtone cultuur
tekst 4
Patiënt wil geen homo; ontslag dus
Een woonproject voor ernstig lichamelijk gehandicapten heeft een homoseksuele
medewerker ontslagen, omdat de bewoners geen homo over de vloer wensten.
bron: Het Parool van 15 augustus 2003
111p
In tekst 4 herken je een voorbeeld van
A discriminatie.
B racisme.
C stereotypering.
tekst 5
Kerwin nog altijd herinnerd
Dit jaar was er aan mediabelangstelling voor de jaarlijkse Kerwin-herdenking geen
gebrek. Gisteren was het twintig jaar geleden dat de vijftienjarige Kerwin
Duinmeijer in de Damstraat werd neergestoken door een skinhead van dezelfde
leeftijd.
figuur bij de opgave
Kerwin Duinmeijer, 15 jaar
bron: Het Parool van 21 augustus 2003
122p
De moord op Kerwin Duinmeijer bracht in Nederland een grote schok teweeg omdat de
moordenaar duidelijk handelde uit racistische motieven.
Er zijn verschillende mogelijkheden om racisme te bestrijden.
Er volgen twee uitspraken:
1 Je kunt aangifte doen bij een meldpunt.
juist / onjuist
2 Je kunt lid worden van een extreem-rechtse partij.
juist / onjuist
Zijn deze uitspraken juist of onjuist?
Omcirkel de juiste antwoorden.
grafiek 2
Aantal allochtonen in procenten 50 Legenda: Rotterdam 40 4 grote steden gemiddeld Nederland 30 20 10
1995 1996 1997 1998 1999 2000 2001 2002
jaren
131p
Wat kun je uit grafiek 2 opmaken?
Dat
A er in Rotterdam veel meer allochtonen wonen dan in de andere drie grote steden.
B het aantal allochtonen in Nederland sterk aan het stijgen is.
C het percentage allochtonen in Rotterdam boven de 50% ligt.
D het percentage allochtonen in Rotterdam lijkt op dat van de andere drie grote steden.
141p
Welke groep mensen wordt gezien als een etnische minderheid in Nederland?
A Amerikanen
B Duitsers
C Engelsen
D Turken
tekst 6
Burgemeester Cohen van Amsterdam liet een stuk
schrijven “Erbij horen en meedoen”
Amsterdam stelt dat immigratie geen tijdelijk, maar een blijvend verschijnsel is. Er
wordt van de nieuwkomers en van de autochtonen iets verwacht. Om die reden
werd een nieuw inburgingsloket geopend.
bron: Het Parool van 27 mei 2003
151p
In Amsterdam werd een ínburgeringsloket geopend.
Wat hoort bij inburgering?
A het goed leren spreken van de Nederlandse taal
B het verkrijgen van een Nederlands paspoort
C het vieren van Sinterklaas
163p
Niet alle groepen allochtonen zijn tegelijk naar Nederland toegekomen, maar eigenlijk is
dat immigratieproces al veel langer aan de gang.
Hieronder volgen drie perioden:
1 van 1946 tot 1962
2 van 1960 tot nu
3 van 1995 tot 2004
In welke periode zijn de volgende allochtone groepen naar Nederland gekomen?
Vul het juiste nummer in bij periode in de onderstaande tabel.
Groep
Periode
Turken   Indische Nederlanders   gevluchte Afghanen  
172p
Er zijn verschillende redenen die mensen hebben om naar Nederland toe te komen:
1 grote welvaartsverschillen tussen de landen
2 de onveilige situatie in een land
3 het toenemen van de welvaart in hun eigen land
4 het verplaatsen van fabrieken naar landen met lagere lonen
Welke twee van de bovenstaande redenen hebben mensen vooral om naar Nederland
te komen?
Doe het zo:
Reden nummer …… en ……
tekst 7
Groei
Naar verwachting zal de bevolking van Amsterdam groeien van 735.000 in 2002
naar 797.000 in 2015. De sterkst groeiende groep is die van de Marokkanen, van
59.000 in 2002 naar 84.000 in 2015.
bron: NRC Handelsblad van 5 juni 2003
181p
Wat is geen oorzaak voor de groei van het aantal Marokkanen in Amsterdam?
A asielverzoeken
B geboorten
C gezinsvorming
191p
De overheid probeert de positie van allochtonen in het onderwijs te verbeteren.
Welke maatregel kan het beste genomen worden?
A een goed systeem van leerlingbegeleiding opzetten
B grotere klassen maken
C minder streng optreden bij spijbelgedrag
202p
De Nederlandse overheid voert een restrictief toelatingsbeleid, dat wil zeggen dat de
overheid minder asielzoekers wil toelaten. Vier mogelijke redenen hiervoor zijn:
1 De kosten voor het asielbeleid zijn erg hoog.
2 Er is een woningtekort.
3 Het Nederlandse bedrijfsleven heeft de nieuwkomers hard nodig.
4 De werkeloosheid zal door dit beleid dalen.
Welke twee redenen horen bij een restrictief toelatingsbeleid?
Schrijf de nummers van de juiste redenen op.
Reden nummer …… en ……

opgave 2POLITIEK EN BELEID

tekst 8 Waarden moeten ons wat waard zijn In Leeuwarden zal het CDA niet instemmen met de bezuiniging van het college van B en W van Leeuwarden op de subsidie voor godsdienstonderwijs op openbare scholen. De fractie steunt daarmee een oproep van de Raad van Kerken in Leeuwarden. Ook hebben de…

tekst 8 Waarden moeten ons wat waard zijn In Leeuwarden zal het CDA niet instemmen met de bezuiniging van het college van B en W van Leeuwarden op de subsidie voor godsdienstonderwijs op openbare scholen. De fractie steunt daarmee een oproep van de Raad van Kerken in Leeuwarden. Ook hebben de fracties van ChristenUnie, PAL/GroenLinks en Leefbaar Leeuwarden hun bezwaren al kenbaar gemaakt. naar: Liwardders van 19 september 2003

In tekst 8 staat dat verschillende partijen het niet eens zijn met een bezuiniging die het college wil doorvoeren op het godsdienstonderwijs. Herken je een politiek probleem in tekst 8? A Ja, want de Raad van Kerken houdt zich met het probleem bezig. B Ja, want politieke partijen houden zich er mee…

In tekst 8 staat dat verschillende partijen het niet eens zijn met een bezuiniging die het college wil doorvoeren op het godsdienstonderwijs. Herken je een politiek probleem in tekst 8? A Ja, want de Raad van Kerken houdt zich met het probleem bezig. B Ja, want politieke partijen houden zich er mee bezig. C Nee, want het heeft niets te maken met de landelijke politiek. D Nee, want het probleem speelt zich alleen af in de gemeente Leeuwarden.

In tekst 8 staat dat de Raad van Kerken een oproep heeft gedaan om het godsdienstonderwijs op openbare scholen te behouden. De Raad van Kerken is een belangengroep. Wat is een verschil tussen een politieke partij en een belangengroep? A Een politieke partij gaat over vele zaken, een belangengroep…

In tekst 8 staat dat de Raad van Kerken een oproep heeft gedaan om het godsdienstonderwijs op openbare scholen te behouden. De Raad van Kerken is een belangengroep. Wat is een verschil tussen een politieke partij en een belangengroep? A Een politieke partij gaat over vele zaken, een belangengroep niet. B Een belangengroep gaat over vele zaken, een politieke partij niet. C Van een politieke partij kun je lid worden, van een belangengroep niet. D Van een belangengroep kun je lid worden, van een politieke partij niet.

tekst 9 Urker raad krijgt klachten over jeugd De Urker gemeenteraad en de krant 'Nieuws op Urk' ontvingen onlangs een brief van de familie Oosting uit Assen, met daarin klachten over de Urker jeugd. Het gemeentebestuur wordt in de brief opgeroepen om de jeugd normen en waarden aan te leren en…

tekst 9 Urker raad krijgt klachten over jeugd De Urker gemeenteraad en de krant 'Nieuws op Urk' ontvingen onlangs een brief van de familie Oosting uit Assen, met daarin klachten over de Urker jeugd. Het gemeentebestuur wordt in de brief opgeroepen om de jeugd normen en waarden aan te leren en respect voor anderen. Onderstaand de brief van het gezin . Geachte Burgemeester, wethouders en raadsleden, Afgelopen zondag hebben wij de plaats Urk bezocht. Hier hebben wij in een tijdsbestek van 30 minuten een aantal vervelende ervaringen opgedaan met de jeugd van Urk. Het begon allemaal nog onschuldig (dat wil niet zeggen dat het niet kinderachtig is) met het uitschelden van onze dochter van 10 jaar voor 'rooie' door de opgeschoten jeugd (16/17 jaar) van Urk. Zij heeft namelijk mooi rood haar. Zijzelf gaf al aan dat het sukkels zijn. Daarna op de pier een ander incident met de jeugd van Urk. Het muurtje zat vol met jeugd, de weg stond vol met auto's en fietsen. Op zich geen punt, wij konden daar wel langs. Echter één van de jeugdigen dacht dat hij met zijn auto voorrang had op ons en drukte door. Hier werd door ons iets over gezegd, waarop hij vol gas en scheldend wegreed. U mag uw kinderen dan een christelijke opvoeding meegeven, maar leer ze ook normen en waarden en respect voor anderen. Met vriendelijke groet, J. Oosting Assen naar: Nieuws op Urk van 18 september 2003

Individuele burgers hebben verschillende mogelijkheden om de politiek te beïnvloeden. De familie Oosting uit tekst 9 doet dat ook. Mogelijkheden zijn: 1 lid worden van een politieke partij 2 deelname aan of lid worden van een actie-/pressiegroep 3 inschakelen van de media 4 klagen bij de Nationale…

Individuele burgers hebben verschillende mogelijkheden om de politiek te beïnvloeden. De familie Oosting uit tekst 9 doet dat ook. Mogelijkheden zijn: 1 lid worden van een politieke partij 2 deelname aan of lid worden van een actie-/pressiegroep 3 inschakelen van de media 4 klagen bij de Nationale Ombudsman 5 benaderen van politici 6 gebruik maken van het stemrecht → Van welke twee mogelijkheden heeft de familie Oosting (zie tekst 9) gebruik gemaakt? Schrijf de juiste nummers op. Mogelijkheid nummer …… en ……

opgave als beeld van het examen
Wie zitten er in de gemeenteraad? A alle gemeenteraadsleden die voor een politieke partij in de raad gekozen zijn B de burgemeester, de wethouders en de gemeenteraadsleden C de minister van binnenlandse zaken, de burgemeester en de wethouders cartoon 3 bron: Trouw van 17 september 2003
Deze cartoon werd gemaakt naar aanleiding van het beleid van het tweede kabinet Balkenende, bestaande uit CDA, VVD en D66. Welke politieke stroming heeft grote problemen met de afbraak van de verzorgingsstaat zoals dat te zien is in cartoon 3? A de christen-democratische stroming B de liberale…

Deze cartoon werd gemaakt naar aanleiding van het beleid van het tweede kabinet Balkenende, bestaande uit CDA, VVD en D66. Welke politieke stroming heeft grote problemen met de afbraak van de verzorgingsstaat zoals dat te zien is in cartoon 3? A de christen-democratische stroming B de liberale stroming C de sociaal-democratische stroming

tekst 10 NVU meldt zich in Landgraaf Na Kerkrade, Arnhem en Rotterdam heeft de Nederlandse Volks Unie (NVU) zich voor de gemeenteraadsverkiezingen in Landgraaf laten registreren. De partij lijkt al campagne te voeren in Landgraaf, getuige de aanwezigheid van enkele posters met teksten als…

tekst 10 NVU meldt zich in Landgraaf Na Kerkrade, Arnhem en Rotterdam heeft de Nederlandse Volks Unie (NVU) zich voor de gemeenteraadsverkiezingen in Landgraaf laten registreren. De partij lijkt al campagne te voeren in Landgraaf, getuige de aanwezigheid van enkele posters met teksten als ‘Asielzoekers nee’, en ‘Geen moskee in deze wijk’. “Kennelijk zijn die posters en stickers vanuit een andere stad komen aanwaaien”, reageert burgermeester Janssen, “want zover ik weet staat de bouw van een moskee niet in ons bestemmingsplan.” bron: Algemeen Dagblad van 10 december 2001 Zie tekst 10.

Tot welke politieke stroming behoort de NVU? A de christen-democratische stroming B de linkse stroming C de rechts-extremistische stroming tabel 1 De samenstelling van de gemeenteraad van Westland Partij Zetelverdeling 1. CDA 14 2. VVD 5 3. Progressief Westland (PvdA, D66, LEF, GroenLinks) 4 4.…

Tot welke politieke stroming behoort de NVU? A de christen-democratische stroming B de linkse stroming C de rechts-extremistische stroming tabel 1 De samenstelling van de gemeenteraad van Westland Partij Zetelverdeling 1. CDA 14 2. VVD 5 3. Progressief Westland (PvdA, D66, LEF, GroenLinks) 4 4. ChristenUnie-SGP 2 5. Lijst Pim Fortuyn 4 6. Lijst Kraft - 7. GemeenteBelang Westland 8

Welke politieke stroming is het grootst in de gemeenteraad van Westland? A de christen-democratische stroming B de liberale stroming C de sociaal-democratische stroming
Welke taak hoort niet bij het parlement? A een regering benoemen B een wet veranderen C ministers ter verantwoording roepen D wetten goed- of afkeuren
opgave als beeld van het examen
→ Vul de volgende begrippen in op de juiste plaats in de tekst. Je krijgt vier begrippen waarvan je er twee moet gebruiken. • dictator • democratie • media • minister-president De …… (1) …… besloot het parlement naar huis te sturen en de …… (2) …… verder onder controle te brengen. 1= ……………………………….…

→ Vul de volgende begrippen in op de juiste plaats in de tekst. Je krijgt vier begrippen waarvan je er twee moet gebruiken. • dictator • democratie • media • minister-president De …… (1) …… besloot het parlement naar huis te sturen en de …… (2) …… verder onder controle te brengen. 1= ………………………………. 2= ………………………………. tekst 11 Kabinet tegen gaswinning DEN HAAG - Het kabinet blijft streven naar een verbod op gaswinning onder de Waddenzee, ook als een opgerichte commissie anders adviseert. De adviesgroep gaat op verzoek van de regering na hoe de verschillende belangen in het natuurgebied zijn af te stemmen. naar: De Leeuwarder Courant van 21 september 2003

De overheid speelt op verschillende terreinen een rol. Defensie is daar een voorbeeld van. Welk terrein van het overheidsbeleid herken je in tekst 11? A de openbare orde en veiligheid B de sociale zekerheid C de volksgezondheid D het milieu
Titia maakt zich hevig zorgen over het milieu in de Waddenzee. Gasboringen en olielozingen zijn volgens haar een grote bedreiging voor de Waddenzee. Ze besluit lid te worden van Milieudefensie en GroenLinks. Wat voort soort groeperingen zijn Milieudefensie en GroenLinks ? A een Milieudefensie…

Titia maakt zich hevig zorgen over het milieu in de Waddenzee. Gasboringen en olielozingen zijn volgens haar een grote bedreiging voor de Waddenzee. Ze besluit lid te worden van Milieudefensie en GroenLinks. Wat voort soort groeperingen zijn Milieudefensie en GroenLinks ? A een Milieudefensie politieke partij GroenLinks een pressiegroep B een politieke partij een vakbond C een pressiegroep een politieke partij D een vakbond een politieke partij Let op: de laatste vragen van dit examen staan op de volgende pagina.

opgave als beeld van het examen
De minister van Verkeer en Waterstaat is van plan de wegenbelasting af te schaffen en de benzineprijs te verhogen. Een groot deel van de Tweede Kamer denkt dat de benzine dan te duur wordt. Welke van de onderstaande oplossingen kun je een compromis tussen de Kamer en de minister noemen? A De…

De minister van Verkeer en Waterstaat is van plan de wegenbelasting af te schaffen en de benzineprijs te verhogen. Een groot deel van de Tweede Kamer denkt dat de benzine dan te duur wordt. Welke van de onderstaande oplossingen kun je een compromis tussen de Kamer en de minister noemen? A De benzine wordt duurder en de wegenbelasting blijft hetzelfde. B De benzine wordt 25% duurder en de wegenbelasting 25% lager. C De minister blijft bij zijn plannen. tekst 12 De rechtsstaat Minister Remkes van Binnenlandse Zaken gaf op een vraag in de Tweede Kamer het volgende antwoord: “De regering doet er alles aan om aanslagen, zoals die op de treinen in Madrid zijn geweest, in Nederland te voorkomen. Toch moet niet uit het oog verloren worden …………………………………………………………………”

Welk kenmerk van de rechtsstaat moet op de puntjes in tekst 12 worden ingevuld? A dat internationale verdragen opsporing moeilijker maken. B dat ook de overheid aan de wet gebonden is. C dat er flink bezuinigd moet worden.
De minister-president heeft wekelijks overleg met koningin Beatrix. Zij nemen dan onder andere de genomen besluiten door. Wie is het officiële staatshoofd van Nederland? A de koningin B de minister-president C de voorzitter van de Tweede Kamer
Elke politieke stroming kent een aantal uitgangspunten. Er volgen vier uitgangspunten: 1 economische vrijheid is van groot belang 2 streven naar gelijkheid 3 een kleine rol van de overheid 4 centraal leiderschap → Welke twee uitgangspunten passen bij de liberale stroming? Schrijf de juiste nummers…

Elke politieke stroming kent een aantal uitgangspunten. Er volgen vier uitgangspunten: 1 economische vrijheid is van groot belang 2 streven naar gelijkheid 3 een kleine rol van de overheid 4 centraal leiderschap → Welke twee uitgangspunten passen bij de liberale stroming? Schrijf de juiste nummers op. Uitgangspunt nummer …… en ……