Eindexamen nederlands vmbo bb 2006, tijdvak 2 (lees- en schrijfvaardigheid)

Zijn dromen bedrog? 1 Je hoort het wel eens iemand zeggen: "Ik heb vannacht zo’n enge droom gehad!" Anderen vertellen dat ze juist heerlijk hebben gedroomd. Weer anderen weten zeker dat ze helemaal niet gedroomd hebben. Eeuwenlang proberen mensen er al achter te komen hoe dromen ontstaan en of een leuke of vervelende droom ook een bepaalde betekenis heeft. Ondanks alle onderzoeken die er naar dromen zijn gedaan, is daar nog maar weinig met zekerheid over te zeggen. 2 Als je 's nachts slaapt, dan rust je uit. Je lichaam laadt energie voor de nieuwe dag. Maar in je hoofd gebeuren er op dat moment de raarste dingen. Je hersenen draaien op volle toeren om alle indrukken van de voorgaande dag te verwerken. Uit onderzoek is gebleken, dat iedereen elke nacht minstens vijf keer droomt. Je denkt dus misschien dat je geen droom gehad hebt, maar dat is niet waar: je bent alleen weer alles vergeten. Ook de mensen die hun droom wel kunnen navertellen, weten nog maar een heel klein deel van wat er zich die nacht allemaal in hun hoofd afgespeeld heeft. kwamen langs een basketbalveldje! Toen 3 Volgens onderzoekers hebben dromen wel degelijk nut. Je moet je hersenen zien als een grote emmer, waar een heleboel in kan. Alles wat je overdag ziet, hoort, meemaakt en doet, bewaar je in die emmer. Als je 5 's nachts droomt, wordt die emmer als het ware leeggekiept. Hoe zijn ze daar nou achter gekomen? De onderzoekers hebben tientallen mensen onderzocht. Ze lieten ze in slaap vallen en controleerden hun hersenactiviteit. Telkens als ze begonnen te dromen, werd de helft van hen wakker gemaakt. De andere helft mocht rustig doorslapen. 's Morgens waren de mensen die doorgeslapen hadden erg vrolijk. De proefpersonen die echter steeds weer gewekt werden, waren erg chagrijnig en geïrriteerd doordat ze niet konden dromen. Het was zelfs zo erg, dat het onderzoek na een tijdje gestopt moest worden, omdat ze psychische klachten kregen. Hiermee was het nut van dromen wel bewezen! 4 De vraag of dromen iets betekenen, is moeilijker te beantwoorden. Sommige mensen zijn ervan overtuigd dat dromen ooit

Niet meer bang voor de tandarts 1 Niemand gaat echt graag naar de tandarts. Maar wat moet je doen als je echt doodsbenauwd bent? De angsttandarts biedt dan uitkomst. Journaliste Naima brengt een bezoekje aan de praktijk van Richard Reinders in Kerkrade en kijkt haar ogen uit. 2 "Ik durf niet", zegt Ilona terwijl ze naar de tandartsstoel kijkt. Ze trilt zichtbaar. Ruim elf jaar is ze niet naar de tandarts geweest, omdat ze zó bang was. Ook poetste ze haar tanden niet meer en durfde ze zelfs niet meer in de spiegel te kijken, bang om haar slechte gebit te zien. Via internet ontdekte ze dat er een angsttandarts bestaat. Ze vertelt: "Daar 5 In het begin was het moeilijk. Omdat we met krijg je een behandeling, terwijl je buiten bewustzijn bent. Dat leek me ideaal, dus maakte ik meteen een afspraak. Vandaag gaat het gebeuren." ziekenhuis uit te laten voeren. Ik heb de 3 Maar nu ze er eenmaal is, vindt ze het toch weer eng. In de behandelkamer is het druk. Er zijn vier assistenten en twee tandartsen aanwezig. Bovendien is er een anesthesist, die in samenwerking met zijn assistent de patiënten verdoven moet. Ilona wordt omringd door vriendelijke mensen die haar de hele tijd geruststellen. Uit de radio klinkt zachte muziek en tegen de muur staat een televisie, waar een natuurprogramma op te zien is. Hoewel het duidelijk een tandarts- praktijk is, is de sfeer er toch anders. Het is er gemoedelijk, bijna rustgevend. Richard Reinders, de angsttandarts, geeft Ilona een hand en vraagt of ze wil gaan liggen in de tandartsstoel. Een assistent sproeit vloeistof op de rug van Ilona's hand. Daardoor voelt ze de verdovingsnaald straks niet, waar het narcosemiddel doorheen zal vloeien. De anesthesist Wim Jesse neemt het nu over. Ilona zucht, ze spreekt zichzelf moed in en dan kan de behandeling beginnen. patiënt, want lange wachttijden zijn heel 4 Terwijl Wim het slaapmiddel toedient, vertelt Richard hoe zijn tandartspraktijk ontstaan is: "Ik sprak regelmatig met mensen die heel erg 6 Richard buigt zich over Ilona, die inmiddels in bang waren voor de tandarts. Vaak kwamen ze veel te laat bij een tandarts, pas als ze de pijn echt niet meer konden verdragen of wanneer er een tand afgebroken was. Er gingen vaak jaren overheen voordat ze

ontzettend slecht voor haar gezondheid, want al die bacteriën trekken door haar hele lichaam", zegt Richard. Ilona merkt er niets van dat al haar tanden getrokken worden. Na een half uurtje wordt ze wakker. Ilona is verbaasd dat het allemaal zo snel gegaan is. Als ze helemaal bijgekomen is, schuift de tandarts het nieuwe gebit in haar mond. Het is een hele verbetering. Ilona is er erg blij mee. Opgelucht gaat ze naar huis. Het is duidelijk dat er eindelijk een uitkomst is voor mensen die bang zijn voor de tandarts. Het gaat er wel helemaal anders aan toe bij de angsttandarts, maar het is een perfecte oplossing. Naar een artikel uit Vriendin, nummer 1, 2004

Ruzie om bavianen 1 In het najaar van 2004 verschijnen er in korte tijd enkele berichten in de media over problemen met bavianen in Dierenpark Amersfoort. De groep apen is veel te groot geworden en het park ziet nog maar één uitkomst: de dieren laten inslapen. Diverse actiegroepen reageren op die berichten en beschuldigen de directie van het park van wanbeleid. Hoe komt het toch dat dierentuinen en actiegroepen die het voor dieren opnemen elkaar steeds weer in de haren vliegen? 2 Wat is er aan de hand met dierenpark Amersfoort? In 2000 heeft het park een groep mantelbavianen overgenomen van een dierentuin in Emmen. In korte tijd is het aantal apen gegroeid tot zeventig. Dat is te veel voor het bavianengebied. Het nachtverblijf bijvoorbeeld is gemaakt voor hooguit vijftig dieren. Doordat in andere dierentuinen ook al 5 De directie van dierenpark Amersfoort vindt (te) veel bavianen zijn, kunnen ze nergens anders terecht. Als Dierenpark Amersfoort er niet in slaagt om een nieuw onderkomen te vinden voor de bavianen, laat het dierenpark "Je doet het als dierenpark nooit goed in de misschien twintig dieren inslapen. Volgens de ogen van de actiegroepen. Wij hebben wet is dat onder bepaalde voorwaarden toegestaan, bijvoorbeeld als de kwaliteit van het leven binnen de groep onvoldoende is en als er geen mogelijkheden zijn om dieren door andere dierentuinen te laten opnemen. wordt gekeken naar het belang van de Actie 3 Het bericht dat men de dieren wil afmaken, leidt meteen tot veel reacties bij allerlei groepen zoals bij de PvdD, de Partij voor de Dieren. Deze groep spoort mensen in het hele land aan om een e-mail te sturen naar Dierenpark Amersfoort. Op deze manier kunnen tegenstanders duidelijk maken dat ze het niet eens zijn met de ruiming van de apen. Volgens de PvdD is de actie een groot succes, omdat er op één dag wel meer dan duizend e-mails zijn verstuurd. De directie van het dierenpark spreekt dat tegen. Er zijn wel veel e-mails binnengekomen, maar lang niet allemaal op één dag. Reactie 4 Twee dagen na de e-mailactie van de PvdD geeft de directie van het dierenpark een verklaring aan de pers: "Dierenpark Amersfoort is nooit van plan geweest om de bavianen te laten inslapen. Er wordt een geschikt onderkomen gezocht en tot het zover is, wordt de groep opgesplitst. Door