Eindexamen aardrijkskunde vmbo kb 2006, tijdvak 1

tabel 1 Enkele bevolkingsgegevens van de Rotterdamse wijken Wijken % allochtonen huishoudinkomen (gemiddelde van Nederland is 100)   1991 2004 2000 Stadscentrum 48,0 50,8 100,6 A 58,9 71,0 77,8 B 28,5 31,1 89,4 Noord 42,1 49,3 89,4 Hillegersberg-Schiebroek 22,8 26,1 108,9 Kralingen-Crooswijk 39,8 47,6 95,5 Prins Alexander 23,7 26,2 100,0 C 51,8 62,8 79,5 D 25,4 36,2 87,5 Charlois 32,2 52,0 81,1 E 13,8 13,0 94,4 Hoogvliet 28,1 31,8 90,6 Gemiddelde Rotterdam 36,9 45,2 90,0

Rotterdam wil de instroom van kansarmen in achterstandswijken gaan beperken. Op het kaartje staan de wijken Centrum, Charlois, Delfshaven en Feijenoord waar de gemeente Rotterdam gaat experimenteren met een aangescherpte woonvergunning. Men wil in deze wijken verpaupering tegengaan. Welk kenmerk hoort het beste bij verpaupering? A weinig openbaar groen B een tekort aan parkeerruimte C slechte bereikbaarheid van de wijk D slecht onderhoud van de woningen

Het experiment van de gemeente Rotterdam om een aangescherpte woonvergunning in te voeren, roept gemengde reacties op. Kun je mensen wel verbieden om in een bepaalde wijk te gaan wonen? Jan vindt van wel. Hij is dan ook een voorstander van het plan. Cees is het niet met Jan eens. Hij vindt het een slecht plan. → Met wie ben jij het eens? Kies eerst voor Jan of Cees en geef daarna een argument voor je keuze.

De stad Utrecht kent een groot aantal verschillende wijken. De foto’s 3, 4, 5 en 6 geven een beeld van een aantal straten in Utrecht. Op twee van deze foto’s zijn straten afgebeeld waar veel autochtone mensen zullen wonen. Op de twee andere foto’s zijn straten afgebeeld waar veel allochtone mensen zullen wonen. → Noem eerst een foto waar veel autochtonen zullen wonen en daarna een foto waar veel allochtonen zullen wonen.

Steeds meer allochtonen beginnen een eigen zaak. Ze zijn in de grote steden in veel wijken niet meer uit het straatbeeld weg te denken. Celal Oruç (zie foto 7) is eigenaar van een winkelketen in telecomapparatuur. Hij verwacht binnen een aantal jaren over ruim 40 winkels in Nederland te beschikken. → Geef een reden waarom Celal Oruç vooral allochtonen als klant heeft.

diagrammen 3, 4, 5 en 6 Sociale betrokkenheid in de maatschappij naar etnische afkomst in 2003 diagram 3 diagram 4 neemt minimaal 1x per maand deel aan vereni- is geïnteresseerd in gingsleven politieke onderwerpen familiecontact 40 80 % 30 % 60 60 20 40 40 10 20 0 s s ks s s 0 s s ks s s a m a a n u r a a n a n d a m a a n u r a a n a n d i n a t illi T kk e r l i n a t illi T kk e r l S u r A n M a r o N e d S u r A n M a r o N e d

In de diagrammen 3, 4, 5 en 6 staat de sociale betrokkenheid in de maatschappij weergegeven naar etnische afkomst. Het gaat hierbij om vier verschillende vormen van betrokkenheid (zie de diagrammen 3, 4, 5 en 6). Uit de diagrammen blijkt dat Nederlanders minder vaak … 1 … dan allochtonen. Turken houden zich het minst bezig met … 2 … → Wat moet er ingevuld worden bij nummer 1 en bij nummer 2 ?

tabel 2 Inwoners van New York, 2000   aantal procent Totale bevolking 8.008.278 100,0       Blanke Amerikanen 2.801.267 35,0 Zwarte Amerikanen 1.962.154 24,0 Latijns-Amerikanen * 2.160.554 27,4 Aziatische Amerikanen 783.058 9,8 Overig 301.245 3,8 *Latijns-Amerikanen zijn afkomstig uit Midden-Amerika en Zuid-Amerika. diagram 7 Bevolkingssamenstelling van New York, 2000 100 Legenda: % 75 Latijns-Amerikanen 50 Blanke Amerikanen 25 0 totaal onder 18 18 en ouder 8.008.278 1.940.269 6.068.009

Tabel 2 en diagram 7 geven een overzicht van de bevolking van New York in 2000. Hieronder staan twee uitspraken naar aanleiding van tabel 2 en diagram 7. 1 De bevolking van New York is multicultureel. 2 De niet-blanke New Yorkers vormen een minderheid van de bevolking van de stad. → Neem de cijfers 1 en 2 over op het antwoordblad en zet erachter of deze uitspraak juist is of onjuist.

Nourdin en Tamara bestuderen diagram 7. Nourdin zegt dat in de nabije toekomst het aantal Latijns-Amerikanen van New York sterk zal toenemen. Tamara is het met haar eens. “De stad heeft een grote aantrekkingskracht, er zullen veel Latijns-Amerikanen naar New York trekken,” zegt zij. Volgens Nourdin is er een andere reden voor een sterke groei van het aantal Latijns- Amerikanen van New York in de nabije toekomst. → Wat is die reden? Gebruik bij je antwoord diagram 7. foto 8 Een plek in New York

Hierboven staan vier foto’s van vier verschillende wijken (zie de foto’s 9, 10, 11 en 12). Deze wijken zijn alle vier in een verschillende periode gebouwd. → Noteer op het antwoordblad eerst het nummer van de foto van de wijk die het eerste werd gebouwd en daarna het nummer van de foto van de wijk die het laatste werd gebouwd.

In welke twee gebieden vindt de stadsvernieuwing in Nederland vooral plaats? 1 vooral in stedelijke gebieden 2 vooral in landelijke gebieden 3 vooral in de oude woonwijken bij het centrum 4 vooral in de wijken aan de rand van de stad → Neem de cijfers van de twee juiste antwoorden over op het antwoordblad.

In de klas ontstaat tijdens de aardrijkskundeles een discussie over het begrip drempelwaarde. Merle zegt: “In het dorp waar ik woon, wonen ongeveer 3.500 mensen. Steeds meer winkeliers in mijn dorp houden ermee op. Er zijn nu nog maar twee winkels.” Jorn zegt: “Laatst was ik op bezoek bij mijn tante op Ameland. Daar wonen ook ongeveer 3.500 mensen. Het viel mij op dat daar heel veel winkels waren.” De docente zegt: “Maar Ameland is een eiland.” → Waarom kunnen er op het eiland Ameland meer winkels bestaan dan in het dorp van Merle?

tabel 3 Het belang van de gewenste aanwezigheid van voorzieningen in de wijk ‘de Hartkamp’ in Raalte in procenten, 2002 voorzieningen (zeer) belangrijk niet (zo) belangrijk geen antwoord Speelgelegenheid 76 13 11 Basisonderwijs 71 16 13 Huisartsen 62 29 9 Sportveld 48 40 12 Recreatiemogelijkheden 48 41 11 Peuterspeelzaal 44 42 14 Fysiotherapie 44 45 11 Kinderopvang 42 45 13 Recreatieve activiteiten 42 46 12 EHBO/Rode Kruisgeb ouw 42 48 10 Sportzaal 41 48 11 Creatieve activiteiten 41 50 9 Tandarts 41 50 9 Ontmoetingsactiviteiten 38 52 10 Wijkcentrum 37 53 10 Winkel 36 55 9 Cursussen 28 60 12 Kerken 27 63 10 Scouting 18 70 12 Café 11 79 10 kaart 5 Raalte en omgeving De gemeente Raalte heeft onderzoek gedaan naar de leefbaarheid in een aantal woonwijken. Eén van deze wijken was ‘de Hartkamp’. Aan de bewoners is gevraagd in welke mate zij de aanwezigheid van voorzieningen in de wijk belangrijk vinden. In tabel 3 is een overzicht van de voorzieningen weergegeven.

Naar aanleiding van tabel 3 ontstaat er in de klas een discussie. Carolien zegt: “Aan de uitslag is te zien dat het een wijk betreft waar voornamelijk ouderen wonen.” Tom zegt: “Aan de uitslag is te zien dat het een wijk betreft waar veel gezinnen met kleine kinderen wonen.” Eén van beiden heeft gelijk. → Kies eerst wie gelijk heeft, Carolien of Tom, en zet daarachter waarom die gelijk heeft.

In tabel 3 staat een groot aantal voorzieningen opgesomd die bewoners meer of minder belangrijk vinden. Welke van deze voorzieningen rekenen we tot de culturele voorzieningen? A huisartsen en peuterspeelzaal B fysiotherapie en sportzaal C creatieve activiteiten en kerken D winkel en kinderopvang foto’s 13, 14, 15 en 16 foto 13 foto 14 Een inrichtingselement foto 15 foto 16 Een inrichtingselement

Op de foto’s 13, 14, 15 en 16 zie je een aantal inrichtingselementen van het dorp Mariënheem in Overijssel (zie kaart 5). Op welke foto’s staan inrichtingselementen die bijdragen aan de leefbaarheid van het dorp? A alleen op de foto’s 13 en 14 B alleen op de foto’s 15 en 16 C alleen op de foto’s 13, 14 en 15 D alleen op de foto’s 14, 15 en 16 E op alle vier de foto’s

diagram 10 percentage gevraagde mensen dat last heeft van ......... Leidschenveen/Ypenburg tekst 9 Achteruitgang en overlast Den Haag heeft acht stadsdelen. In mei 2002 is in Den Haag voor de vierde keer een enquête uitgevoerd met vragen over de beleving van leefbaarheid en veiligheid. De uitslag van deze enquête maakt de verschillen tussen de acht verschillende stadsdelen van Den Haag goed duidelijk. Van drie stadsdelen is het diagram weergegeven. In tekst 9 lees je vier vormen van achteruitgang van stadsdelen.

Bestuurders van grote steden zoals Den Haag discussiëren voortdurend over oplossingen voor de onveiligheid in hun stad. Zo is er een groep bestuurders die meer politie wil inzetten om meer veiligheid te krijgen (‘meer blauw op straat’). Een andere groep bestuurders vindt dat je meer veiligheid krijgt door iets te doen aan de armoedebestrijding. → Geef eerst een argument voor ‘meer blauw op straat’ en daarna een argument voor de armoedebestrijding. tabel 4 Leefomstandigheden in vier landen, 1997- 2000   aantal inwoners per arts sterftecijfer levensverwachting in jaren bij geboorte eiwitconsumptie in gram per inwoner per dag Afghanistan 7.692 18 46 49 Kongo 3.333 16 47 43 Nederland 385 9 78 106 Cambodja 10.000 11 57 47

Tabel 4 geeft een overzicht van de leefomstandigheden in vier landen. Carien heeft deze tabel opgenomen in haar presentatie. Ze doet er de volgende twee uitspraken over: 1 De hoogte van het sterftecijfer is niet alleen afhankelijk van de leefomstandigheden. 2 Er is een duidelijk verband tussen levensverwachting en eiwitconsumptie. → Neem de cijfers 1 en 2 over op het antwoordblad en schrijf erachter of deze uitspraak juist is of onjuist. kaart 7 Jeugd in de wereld

diagrammen 11, 12, 13 en 14 Bevolkingsdiagrammen diagram 11 diagram 12 75-79 80-84 85+ 70-74 65-69 60-64 55-59 50-54 45-49 40-44 35-39 30-34 25-29 20-24 15-19 10-14 5- 9 0- 4 jaar 4% 3 2 1 0 1 2 3 4% diagram 13 diagram 14 75-79 85+ 80-84 70-74 65-69 60-64 Legenda: mannen 55-59 50-54 45-49 40-44 35-39 30-34 25-29 20-24 15-19 10-14 5- 9 0- 4 jaar 10%9 8 7 6 5 4 3 2 1 0 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10% 6% 5 4 3 2 1 0 1 2 3 4 5 6% jaar

Karel is bezig met zijn werkstuk over bevolkingsgroei. Hij vindt deze vier bevolkings- diagrammen in een atlas. Ze hebben betrekking op vier verschillende landen. Twee van deze landen zijn Peru en Kameroen. Hij knipt ze uit en stopt ze in zijn map. Maar nu hij ze wil inplakken weet hij niet meer welk bevolkingsdiagram bij welk land hoort. Misschien kun jij hem helpen. Welke van deze bevolkingsdiagrammen hoort bij Kameroen, een land met slechte leefomstandigheden (zie ook kaart 7)? A diagram 11 B diagram 12 C diagram 13 D diagram 14

In de klas bespreekt de leraar de kaarten 8 en 9. Tom zegt: “Er is een duidelijk verband tussen het BNP per inwoner en de levensverwachting bij de geboorte.” Bianca zegt: “Ik ben het wel met je eens, maar toch gaat dat niet altijd voor alle landen op.” Welk land zal Bianca bedoeld hebben toen ze zei dat het niet helemaal opgaat? A Spanje B Botswana C Nieuw-Zeeland

Stan en Dian willen in hun sectorwerkstuk de leefomstandigheden gaan onderzoeken van Suriname en Nederland. Een aantal mogelijke onderdelen waarnaar ze zouden kunnen kijken zijn: − analfabetisme − zuigelingensterfte − aantal inwoners − godsdienst − percentage kinderen beneden 1 jaar dat is ingeënt − levensverwachting − bevolkingsdichtheid − oppervlakte in km 2 → Welke vier onderdelen kunnen ze het best gebruiken om de verschillen in leefomstandigheden tussen deze twee landen te beschrijven?