Het waddengebied is onder andere zo bijzonder vanwege het spel van eb en vloed. Door die eb en vloed verandert het waddengebied bijna voortdurend van vorm. Het waddengebied, zie de bronnen 1 en 2, is in juli 2009 aangewezen als werelderfgoed van de natuur. Wat zal het effect van deze aanwijzing zijn op het aantal toeristen dat naar de Waddeneilanden zal komen? A Er zullen meer toeristen komen. B Er zullen minder toeristen komen. C Deze aanwijzing zal geen effect hebben.
Hieronder staan twee uitspraken naar aanleiding van bron 4. 1 Het aantal lange vakanties naar het buitenland is altijd hoger geweest dan het aantal lange vakanties in het binnenland. 2 Tussen 1968 en 2007 is het aantal lange vakanties toegenomen. → Neem de nummers 1 en 2 van deze uitspraken over op het antwoordblad en zet erachter of deze uitspraak juist is of onjuist.
Het diagram van bron 6 toont de meest gebruikte vervoersmiddelen voor lange vakanties van Nederlanders in 2007. De namen van de vervoersmiddelen zijn vervangen door de cijfers 1 t/m 4. In willekeurige volgorde zijn dit: vliegtuig, touringcar, trein en auto. → Neem de cijfers 1 en 4 over op het antwoordblad en zet erachter welk vervoermiddel hiermee bedoeld wordt.
bron 7 Gran Canaria A T L A N T I S C H E O C E A A N Galdar Puerto de las Nieves Arucas Arucas Agaete Agaete Tafira Tafira PPPiiicccooo dddeee BBBaaannndddaaammmaaa Artenara Artenara CCrruuzz ddee TTeejjeeddaa ((11558800)) San San Nicolas Nicolas de de Tolentino Tolentino PPiiccoo ddee llaass NNiieevveess ((11994499)) De familie Klaassen (vader, moeder en twee dochters: Carien van 16 en Maxime van 14) besluit de kerstvakantie door te brengen op Gran Canaria (zie bron 7). De dochters willen het liefst in een hotel bij Playa del Inglés. De ouders daarentegen geven de voorkeur aan een vakantiehuisje bij San Bartolomé de Tirajana.
De oplossing is een week Playa del Inglés (de eerste week) en een week San Bartolomé de Tirajana (de tweede week). “Dat komt wel goed uit”, zegt Carien, “want na zo’n vliegreis wil je snel naar je hotel en niet uren in een taxi naar je huisje.” Klopt deze uitspraak van Carien (zie bron 7)? A Het maakt niets uit, want naar beide plaatsen ben je even lang onderweg. B Ja, die klopt, want je bent sneller in het hotel in Playa del Inglés. C Nee, die klopt niet, want San Bartolomé de Tirajana ligt dichter bij het vliegveld. bron 8 Een cruisereis
In bron 8 wordt een cruise naar Azië en Australië aangeboden. Welke van de onderstaande begrippen hebben betrekking op deze reis? A georganiseerde reis – actieve vakantie – massatoerisme B georganiseerde reis – passieve vakantie – elitetoerisme C ongeorganiseerde reis – passieve vakantie – elitetoerisme D ongeorganiseerde reis – actieve vakantie – massatoerisme
bron 9 Een treinreis in Marokko Nabila en Chantal willen in de zomer na hun eindexamen een 8-daagse reis door Marokko maken. Ze kiezen voor een treinreis langs enkele grote Marokkaanse steden. Ze vertrekken uit Fès en reizen via Rabat en Casablanca naar Marrakech (zie bron 9). In de koningssteden, die ze aandoen, willen ze excursies en rondwandelingen maken om zoveel mogelijk indrukken op te doen.
Turkije is ook voor Nederlanders een belangrijk vakantieland. In de periode 1990 - 2003 kende het toerisme hier een grote bloei. Met behulp van bron 11 kun je afleiden wat voor type vakantie het meest voorkomt in Turkije. Welk type vakantie is dat? A natuurvakantie B skivakantie C strandvakantie bron 12 Midden-Europa
De natuurlijke sneeuwzekerheid is in de Alpenlanden beter dan in Tsjechië. Wat is de belangrijkste reden dat de sneeuwzekerheid in Tsjechië veel kleiner is dan die in het Alpengebied? A De skigebieden liggen in de Alpen allemaal op de sneeuwzekere zuidhelling. B De skigebieden liggen in de Alpen altijd boven de boomgrens. C De skigebieden zijn in de Alpen over het algemeen hoger gelegen. D In de skigebieden in de Alpen wordt geen gebruikgemaakt van sneeuwkanonnen. bron 13 Sneeuwkanonnen in Tsjechië
In de wintersportgebieden wordt steeds meer gebruikgemaakt van sneeuwkanonnen. Met het gebruik ervan is niet iedereen gelukkig. Hieronder staan drie uitspraken over sneeuwkanonnen. 1 Met sneeuwkanonnen wordt het wintersportseizoen verlengd. 2 Sneeuwkanonnen zijn milieuvriendelijk. 3 Sneeuwkanonnen kunnen alleen gebruikt worden boven de boomgrens. → Neem de cijfers 1, 2 en 3 over op het antwoordblad en zet erachter of deze uitspraken juist zijn of onjuist.
In de afbeelding van bron 14 wordt een deel van de waterkringloop weergegeven. Bij neerslag en verdamping staat de hoeveelheid water in km 3 aangegeven. Hoeveel bedraagt in deze kringloop de nuttige neerslag? A 37.500 km 3 per jaar B 62.500 km 3 per jaar C 100.000 km 3 per jaar D 162.500 km 3 per jaar
Het gebied op de foto van bron 16 maakt deel uit van de Maasplassen bij Roermond (zie de kaart van bron 17). Deze Maasplassen zijn vooral voor de industrie en de toeristische sector erg belangrijk. → Noem behalve industrie en toerisme nog een voorbeeld waarvoor de Maasplassen belangrijk zijn. bron 18 Toegang tot veilig drinkwater
De kaart van bron 18 geeft een beeld van het aantal mensen in een land zonder veilig drinkwater. Hieronder volgen drie uitspraken naar aanleiding van deze bron. 1 Het zijn vooral de arme landen waar veel mensen geen veilig drinkwater hebben. 2 In Europa hebben alle inwoners toegang tot veilig drinkwater. 3 Het zijn allemaal droge landen waar veel inwoners geen veilig drinkwater hebben. → Neem de cijfers 1, 2 en 3 over op het antwoordblad en zet erachter of deze uitspraak juist is of onjuist.
Zo’n één miljard mensen op de wereld heeft geen toegang tot veilig drinkwater. Waardoor is het drinkwater voor deze mensen vaak niet veilig? A Drinkwater wordt vaak uit vervuilde rivieren gehaald. B Drinkwaterleidingen zijn in vervuilde gebieden aangelegd. C Omdat zij het drinkwater moeten opvangen in aardewerkpotten.
De advertentie van bron 19 riep mensen op om te gaan stemmen voor de waterschapsverkiezingen van 2008. Waterschappen zijn belangrijk voor Nederland in verband met kwalitatief en kwantitatief waterbeheer. Zij hebben zich onder andere tot taak gesteld om: 1 afvalwater te zuiveren 2 overtollig water af te voeren 3 het grondwater op peil te houden 4 bescherming te bieden tegen overstromingen 5 regenwaterafvoer en rioolwaterafvoer van elkaar te scheiden → Noteer de nummers van de taken die horen bij kwalitatief waterbeheer op je antwoordblad. bron 20 Tekst
Grote rivieren in Nederland zoals de Rijn en Maas moeten steeds meer water verwerken. Er moeten zowel in Nederland als in de buurlanden maatregelen worden genomen om overstromingen in Nederland te voorkomen. → Noem twee voorbeelden van maatregelen die zowel in Nederland als in de buurlanden genomen kunnen worden.
In de Spaanse noordoostelijke regio’s Catalonië en Aragón heeft de overheid strenge beperkingen afgekondigd voor het gebruik van drinkwater. Eén zo’n beperking is (zie bron 21) de zwembaden niet langer met kraanwater te vullen. → Noem nog een andere beperking van het drinkwaterverbruik die de overheid zou kunnen opleggen.
In 2007 werd in dit gebied de Kok-Aral Dam in gebruik genomen (zie bron 26). De dam ligt tussen het zuidelijke en noordelijke deel van het Aralmeer. Hieronder volgen drie uitspraken over de gevolgen van deze dam. Welke uitspraak is juist? A Deze dam heeft evenveel positieve gevolgen voor zowel het noordelijke als het zuidelijke Aralmeer. B Deze dam heeft vooral positieve gevolgen voor het noordelijke Aralmeer. C Deze dam heeft vooral positieve gevolgen voor het zuidelijk Aralmeer bron 27 Akthar Mohammed bij het irrigatiekanaal bron 28 De Barakzai-driehoek in Afghanistan
Op de foto van bron 27 staat Akthar Mohammed. Deze leider van de noordelijke Barakzai-stam was één van de initiatiefnemers van het irrigatiekanaal dat ook staat afgebeeld op bron 28. “Het was ontzettend zwaar werk”, zegt Akthar Mohammed. → Noem een element af te leiden uit de bronnen (27 en 29) waaraan je kunt aflezen dat dit inderdaad ontzettend zwaar werk moet zijn geweest.
In de tekst van bron 30 staat dat China kampt met veel waterproblemen. Veel waterbronnen zijn ernstig vervuild. Met name de landbouw en de industrie zijn hiervoor verantwoordelijk. → Geef eerst een voorbeeld van watervervuiling door de landbouw. → Geef vervolgens een voorbeeld van watervervuiling door de industrie. Let op: de laatste vraag van dit examen staat op de volgende pagina.
Zo’n grootschalig project als dit kanalenproject in China kent ook bezwaren. Hieronder staan drie bezwaren. 1 Er gaan historische plekken verloren. 2 Het water moet via twee huizenhoge buizen onder de Gele Rivier (Huang He) door worden geleid. 3 De vergoeding voor het onteigende land is erg laag. Deze uitspraken worden in willekeurige volgorde gedaan door de volgende personen: − een arme boer − een dorpsbewoner − een bouwkundige → Welk bezwaar hoort bij welke persoon? Neem de cijfers 1, 2 en 3 van de bezwaren over op het antwoordblad en zet er de bijbehorende persoon achter. Bronvermelding Een opsomming van de in dit examen gebruikte bronnen, zoals teksten en afbeeldingen, is te vinden in het bij dit examen behorende correctievoorschrift, dat na afloop van het examen wordt gepubliceerd.
Bij dit examen hoort geen uitwerkbijlage.
A
B
B
C
B
B
C
A
C
C
C
A
A
A
C
B
