bronnen

Eindexamen economie vmbo kb 2004, tijdvak 2

bij dit examen

Meerkeuzevragen
Schrijf alleen de hoofdletter van het goede antwoord op.

opgave 1NINA MOBIEL

Bij de beantwoording van de vragen 1 tot en met 5 moet je soms gebruikmaken van informatie 1 en 2 in de bijlage. Veel scholieren hebben een eigen ‘mobieltje’ (GSM). Nina wil daarom ook een eigen GSM kopen. In een folder ziet ze een advertentie van bouwmarkt Plusklus. De aangeboden GSM is klein en…

Bij de beantwoording van de vragen 1 tot en met 5 moet je soms gebruikmaken van informatie 1 en 2 in de bijlage. Veel scholieren hebben een eigen ‘mobieltje’ (GSM). Nina wil daarom ook een eigen GSM kopen. In een folder ziet ze een advertentie van bouwmarkt Plusklus. De aangeboden GSM is klein en licht en dat lijkt haar wel wat. Gebruik informatie 1 bij de vragen 1 tot en met 3.

In de folder van Plusklus staat vermeld: 'Beste koop Consumentengids mei 2003'. Deze vermelding is een voorbeeld van A ideële reclame. B informatieve reclame. C misleidende reclame.
In een folder van telefoonwinkel Teleshop ziet Nina dezelfde GSM. Zij vergelijkt de prijzen en ziet dat de LG bij bouwmarkt Plusklus een stuk goedkoper is dan bij Teleshop. Hoeveel procent is de LG, zonder abonnement, bij Plusklus goedkoper dan bij Teleshop? A 33,4% B 49,7% C 50,3% D 66,6%
Bij beide winkels kan Nina deze LG kopen. Als Nina alléén naar de prijs van het toestel kijkt, dan zal zij bij Plusklus kopen. → Noem een reden voor Nina om de LG toch bij Teleshop te kopen. Nina wil meer informatie hebben over GSM’s. Zij bekijkt het vergelijkend warenonderzoek van de…

Bij beide winkels kan Nina deze LG kopen. Als Nina alléén naar de prijs van het toestel kijkt, dan zal zij bij Plusklus kopen. → Noem een reden voor Nina om de LG toch bij Teleshop te kopen. Nina wil meer informatie hebben over GSM’s. Zij bekijkt het vergelijkend warenonderzoek van de Consumentenbond. Ze maakt een selectie van 8 toestellen die klein en licht zijn (informatie 2). Nina wil dat de GSM minimaal goed scoort op gebruiksgemak en duurzaamheid. Nina kan maximaal € 400 besteden. Gebruik informatie 2 bij de vragen 4 en 5.

Nina ziet dat de Nokia op twee onderdelen slechts redelijk scoort. De LG scoort overal goed of zeer goed. Toch krijgen beide GSM’s hetzelfde puntentotaal. “Hoe kan dat?”, denkt Nina. → Geef antwoord op Nina’s vraag.
→ Moet Nina, naar aanleiding van het vergelijkend warenonderzoek, een andere GSM kiezen dan de LG uit de folders? Verklaar je standpunt.

opgave 2MALI

Bij de beantwoording van de vragen 6 tot en met 10 moet je soms gebruikmaken van informatie 3 in de bijlage. Mali behoort tot de armste landen van de wereld. Ongeveer 64% van de bevolking leeft onder de armoedegrens. Mali is voor wat betreft de uitvoer afhankelijk van Datum 12-12-2002 Tijd 15:05:36…

Bij de beantwoording van de vragen 6 tot en met 10 moet je soms gebruikmaken van informatie 3 in de bijlage. Mali behoort tot de armste landen van de wereld. Ongeveer 64% van de bevolking leeft onder de armoedegrens. Mali is voor wat betreft de uitvoer afhankelijk van Datum 12-12-2002 Tijd 15:05:36 HOE GROOT IS JOUW WERELD? Gebruik informatie 3.

Nederland is welvarender dan Mali. Om de welvaart tussen landen te vergelijken wordt soms gebruik gemaakt van het nationaal inkomen per hoofd van de bevolking. Volgens informatie 3 is dat in Nederland $ 25.703. → Hoe groot is in Mali het nationaal inkomen per hoofd van de bevolking? Laat de…

Nederland is welvarender dan Mali. Om de welvaart tussen landen te vergelijken wordt soms gebruik gemaakt van het nationaal inkomen per hoofd van de bevolking. Volgens informatie 3 is dat in Nederland $ 25.703. → Hoe groot is in Mali het nationaal inkomen per hoofd van de bevolking? Laat de berekening zien.

Het gebruik van het nationaal inkomen per hoofd van de bevolking, om de welvaart in Mali te vergelijken met de welvaart in Nederland, heeft nadelen. → Noem één nadeel. Gebruik informatie 3.
De handelspositie met het buitenland is voor veel ontwikkelingslanden slecht. → Hoe groot is het tekort van Mali wat betreft de handel met het buitenland? Laat de berekening zien.
Mali heeft een monocultuur. Wat is een kenmerk van een monocultuur? A De export brengt maar weinig geld op. B De export is extra gevoelig voor prijsschommelingen. C De import is extra gevoelig voor prijsschommelingen. D De import kost veel geld.
Wat wil NOVIB met haar poster voor Mali bereiken? A leningen B noodhulp C schuldsanering D structurele hulp

opgave 3EEN GESLAAGD UITSTAPJE

Bij de beantwoording van de vragen 11 tot en met 15 moet je soms gebruikmaken van informatie 4 en 5 uit de bijlage. Je bent nu bezig met je examen. Direct na het examen ga je met jouw klas van 21 leerlingen naar Six Flags, om het einde van je examenjaar te vieren. Jij gaat dit dagje organiseren.…

Bij de beantwoording van de vragen 11 tot en met 15 moet je soms gebruikmaken van informatie 4 en 5 uit de bijlage. Je bent nu bezig met je examen. Direct na het examen ga je met jouw klas van 21 leerlingen naar Six Flags, om het einde van je examenjaar te vieren. Jij gaat dit dagje organiseren. Uit gesprekken met medeleerlingen is jou duidelijk geworden: • Voor dit uitstapje mag maximaal € 25 per leerling als bijdrage gevraagd worden. Hiervoor moet in elk geval het vervoer geregeld zijn en krijgen de leerlingen een entreekaartje. • Ook leerlingen uit andere 4vmbo klassen moeten de mogelijkheid hebben om mee te gaan. Hoe meer leerlingen er mee gaan, hoe beter. Gebruik informatie 4 en 5 bij de vragen 11 tot en met 14.

In jouw klas zitten 21 leerlingen. Als er uit andere klassen ook leerlingen meegaan wordt de prijs per leerling lager. Waardoor komt dat? A Omdat per leerling de buskosten lager worden. B Omdat per leerling de entreekosten lager worden. C Omdat per leerling de buskosten en de entreekosten lager…

In jouw klas zitten 21 leerlingen. Als er uit andere klassen ook leerlingen meegaan wordt de prijs per leerling lager. Waardoor komt dat? A Omdat per leerling de buskosten lager worden. B Omdat per leerling de entreekosten lager worden. C Omdat per leerling de buskosten en de entreekosten lager worden.

Voor de busreis kies je voor de offerte van Drenthe tours. Je gaat ervan uit dat alle zitplaatsen in de bus bezet worden en dat de twee begeleiders niet hoeven te betalen. Alle deelnemers nemen hun eigen lunchpakket mee. → Hoeveel zou het uitstapje totaal per leerling gaan kosten? Laat de…

Voor de busreis kies je voor de offerte van Drenthe tours. Je gaat ervan uit dat alle zitplaatsen in de bus bezet worden en dat de twee begeleiders niet hoeven te betalen. Alle deelnemers nemen hun eigen lunchpakket mee. → Hoeveel zou het uitstapje totaal per leerling gaan kosten? Laat de berekening zien. Iedereen uit je eigen klas blijkt mee te gaan. Daarnaast melden zich nog 53 leerlingen uit andere 4vmbo klassen aan. Je legt het probleem voor aan de busmaatschappij en zij zorgen voor een verlengde bus met 80 zitplaatsen. Die bus is 30% duurder dan een bus voor 50 personen.

→ Welke prijs vraagt de busmaatschappij voor de verlengde bus? Laat de berekening zien.
opgave als beeld van het examen
→ Vul onderstaande begroting verder in. Er gaan drie docenten mee als begeleider. Bij elke regel die ingevuld moet worden staat een letter. Neem de letters A , B , C en D over op je antwoordpapier en zet er de juiste berekening of het juiste bedrag achter. Ontvangsten Uitgaven…

→ Vul onderstaande begroting verder in. Er gaan drie docenten mee als begeleider. Bij elke regel die ingevuld moet worden staat een letter. Neem de letters A , B , C en D over op je antwoordpapier en zet er de juiste berekening of het juiste bedrag achter. Ontvangsten Uitgaven ============================= =============================== bijdrage leerlingen kosten bus A ………… × € 25 = € ……… B entreekaarten (met reservering) C ………… overschot ---------- + totaal € =======

Op de begroting staat een overschot. Er ontstaat een discussie. De leerlingen willen het overschot gebruiken om de bijdrage per leerling te verlagen. Hun leraar economie zegt dat het juist verstandig is om een overschot op de begroting te laten staan. → Geef eerst een argument voor het standpunt…

Op de begroting staat een overschot. Er ontstaat een discussie. De leerlingen willen het overschot gebruiken om de bijdrage per leerling te verlagen. Hun leraar economie zegt dat het juist verstandig is om een overschot op de begroting te laten staan. → Geef eerst een argument voor het standpunt van de leerlingen en daarna een argument voor het standpunt van de leraar economie.

opgave 4EEN NIEUWE WASMACHINE

Bij de beantwoording van de vragen 16 tot en met 20 moet je soms gebruikmaken van
informatie 6 tot en met 8 in de bijlage.
Ella Frieling heeft een andere wasmachine nodig. Na twaalf jaar trouwe dienst heeft
haar oude wasmachine het begeven. Ze ziet de folder van Electrohuis.
Gebruik informatie 6.
161p
Electrohuis gebruikt een aantal marketinginstrumenten om wasmachines te verkopen. Het
bedrijf voert promotiebeleid door een reclamefolder uit te geven.
Hoe blijkt uit de folder dat Electrohuis gebruik maakt van plaatsbeleid?
171p
Op 8 februari bekijkt Ella de folder van Electrohuis om een wasmachine uit te zoeken. Op
10 februari bestelt ze in de winkel de wasmachine van haar keuze. Ze sluit alleen de
standaardgarantie af. Op 22 feburari wordt de wasmachine bezorgd en op 24 februari
betaalt Ella de rekening.
Wanneer is de koop gesloten?
A op 8 februari
B op 10 februari
C op 22 februari
D op 24 februari
Gebruik informatie 7 voor de vragen 18 en 19.
181p
Na 14 maanden gaat het verwarmingselement van de nieuwe wasmachine kapot. Ella
gaat naar Electrohuis en vraagt om een gratis reparatie. “Helaas,” zegt de verkoper, “in
onze garantievoorwaarden kunt u lezen dat ……...”
Schrijf de rest van het antwoord van de verkoper op.
191p
Hoe Ella thuis met de wasmachine omgaat, kan ook een argument zijn voor de verkoper
om een gratis reparatie van het verwarmingselement te weigeren.
Er zijn drie mogelijke situaties:
1 Henk, de man van Ella, heeft zelf geprobeerd het element te repareren;
2 Ella gebruikt de wasmachine drie keer per week;
3 Ella laat de wasmachine alleen op goedkope nachtstroom draaien.
In welke situatie mag de verkoper gratis reparatie weigeren?
A situatie 1
B situatie 2
C situatie 3
Gebruik informatie 8.
201p
Ella heeft de wasmachine normaal gebruikt en geen dingen gedaan die volgens de
garantiebepalingen niet mogen. Zij vindt dat Electrohuis als verkoper de reparatie gratis
moet uitvoeren. Electrohuis zegt dat ze dan maar extra garantie had moeten bijkopen.
Ella legt de zaak voor aan de Geschillencommissie. Die geeft haar gelijk.
Welk argument zal de Geschillencommissie gebruiken om Ella gelijk te geven?

opgave 5VOOR WAT HOORT WAT

Bij de beantwoording van de vragen 21 tot en met 25 moet je soms gebruikmaken van
informatie 9 in de bijlage.
De Nederlandse onderneming TPG wil mensen in ontwikkelingslanden helpen. Op die
manier laat TPG zien dat de onderneming oog heeft voor de armoede in de wereld.
Tegelijkertijd heeft TPG er zelf ook voordeel van. Lees het volgende krantenbericht:
TPG steekt € 5 miljoen in Wereldvoedselprogamma
TPG heeft een contract getekend om gedurende minimaal vijf jaar het
Wereldvoedselprogramma (WFP) te sponsoren. Per jaar zal € 5 miljoen
beschikbaar worden gesteld. Naast contant geld gaat dat in de vorm van
het inzetten van TPG-personeel en de levering van kennis en systemen in
de strijd tegen honger.
211p
Ontwikkelingslanden kunnen moeilijk zelfstandig uit de problemen komen. Ze zitten in een
vicieuze cirkel: de problemen beginnen en eindigen met een laag inkomen.
Hieronder staan enkele tussenstappen:
1 lage productie
2 weinig bestedingen
3 weinig werkgelegenheid
In welke van de onderstaande regels staan de tussenstappen in een zodanige volgorde
dat ze de vicieuze cirkel van een ontwikkelingsland vormen?
A laag inkomen 1 2 3 laag inkomen
B laag inkomen 1 3 2 laag inkomen
C laag inkomen 2 1 3 laag inkomen
D laag inkomen 2 3 1 laag inkomen
E laag inkomen 3 1 2 laag inkomen
F laag inkomen 3 2 1 laag inkomen
221p
De samenwerking van TPG met het WFP zal zich met name richten op: noodvoedselhulp,
hulp bij de verspreiding van goederen en hulp bij voedsel-op-school-campagnes.
Van de toegezegde 5 miljoen euro wordt 4 miljoen euro niet in geld maar in de vorm van
personeel en materialen gegeven.
Noem voor de ontwikkelingslanden een voordeel van deze verdeling van de hulp van
TPG.
Gebruik informatie 9 voor de vragen 23 en 24.
231p
Een woordvoerder van het WFP zegt: “Door de samenwerking met TPG op het gebied
van transport kunnen wij efficiënter werken.”
Leg uit waarom het WFP met behulp van TPG efficiënter kan werken.
242p
Hoeveel procent van de totale omzet steekt TPG per jaar in het WFP?
Laat de berekening zien en rond de uitkomst af op twee decimalen.
251p
De deelname van TPG aan het ontwikkelingswerk kan voor TPG in de toekomst een
voordeel opleveren in het ontwikkelingsland waar ze nu actief zijn.
Noem een voorbeeld van zo’n toekomstig voordeel voor TPG in het ontwikkelingsland.

opgave 6SAMEN ÉÉN WORDEN KOST GELD

Bij de beantwoording van de vragen 26 tot en met 30 moet je soms gebruikmaken van
informatie 10 en 11 in de bijlage.
In januari 2003 staat een groot aantal landen klaar om vanaf 2004 lid te worden van
de Europese Unie (EU). Drie van die landen zijn Hongarije, Polen en Tsjechië.
In die landen denken ze dat door de toetreding tot de EU de welvaart extra snel zal
toenemen. Maar uit een onderzoek van de Europese Commissie blijkt dat een
kandidaat-lidstaat er soms in het eerste jaar van het lidmaatschap financieel op
achteruit gaat.
Gebruik informatie 10.
261p
Welke van de drie kandidaat-lidstaten zal/zullen in 2004 per saldo méér betalen dan
ontvangen?
A alleen Hongarije
B alleen Polen
C alleen Tsjechië
D alleen Hongarije en Tsjechië
E alleen Polen en Tsjechië
F Hongarije, Polen en Tsjechië
271p
Leg uit waarom zelfs een land dat elk jaar meer betaalt dan ontvangt toch er voor
kiest lid te zijn van de Europese Unie.
Koen en Sacha gebruiken de informatiebronnen 10 en 11 in hun praktische opdracht
over de uitbreiding van de Europese Unie: 'Samen één worden kost geld'.
281p
Koen schrijft bij informatie 10: “In 2005 zal Polen 25.455 miljoen euro als contributie aan
de EU moeten betalen.
Hoeveel geld verwacht Polen in 2005 te ontvangen van de EU?
A 1.500 miljoen euro
B 23.955 miljoen euro
C 25.455 miljoen euro
D 26.955 miljoen euro
292p
Sacha schrijft bij informatie 11 op: “Van deze drie landen heeft Polen het laagste
nationaal inkomen per inwoner.”
Klopt dat? Verklaar je antwoord met een berekening.
301p
“Omdat Polen het laagste nationaal inkomen per inwoner heeft, krijgt Polen van deze drie
landen verreweg het meeste geld van de EU,” schrijft Sacha vervolgens op.
Noem een argument voor deze uitspraak van Sacha.

opgave 7ONS EERSTE KOOPHUIS

Bij de beantwoording van de vragen 31 tot en met 35 moet je soms gebruikmaken van
informatie 12 tot en met 14 in de bijlage.
Frank en Korrie Huis in ‘t Veld hebben hun eerste huis gekocht. Ze hebben er voor
gekozen een makelaar in te schakelen voor de bemiddeling.
Gebruik informatie 12 en 13.
311p
Hoeveel moesten Frank en Korrie aan de makelaar betalen voor zijn bemiddeling?
A € 1.680
B € 1.875
C € 2.262,50
322p
Frank en Korrie konden het koophuis gedeeltelijk met eigen geld betalen. Even hebben zij
getwijfeld of zij voor het resterende bedrag een persoonlijke lening of een hypothecaire
lening zouden afsluiten. Uiteindelijk kozen ze voor een hypothecaire lening.
Noem twee redenen voor mensen om te kiezen voor een hypothecaire lening en niet
voor een persoonlijke lening.
331p
Ze hebben ook een notaris ingeschakeld.
Noem een taak van een notaris bij de aankoop van een huis.
Gebruik informatie 12 en 14.
341p
Frank en Korrie sluiten een overlijdensrisicoverzekering af. Ze sluiten die verzekering,
met een looptijd van 30 jaar, alleen af op het leven van Frank.
Waarom sluiten Frank en Korrie de overlijdensrisicoverzekering alleen op het leven
van Frank af?
Gebruik informatie 12.
352p
Als verzekerd bedrag voor de overlijdensrisicoverzekering nemen Frank en Korrie de
koopsom van hun woning plus 10% extra voor overige kosten.
De premie voor deze verzekering bedraagt 3 promille.
Hoe hoog is de premie die zij voor deze verzekering betalen?
Laat de berekening zien.
Let op: de laatste vragen van dit examen staan op de volgende pagina.

opgave 8DE EURO WORDT DUUR BETAALD

Bij de beantwoording van de vragen 36 tot en met 40 hoef je géén gebruik te maken van
informatie in de bijlage.
Tanja en Gerard wonen in Utrecht. Tanja is bezig met de gezinsadministratie. Ze zucht
eens diep. Deze maand weer een tekort. “Sinds de invoering van de euro gebeurt dat
steeds vaker,” zegt ze. Gerard zegt: “We hebben behoorlijk last van euro-inflatie.”
361p
Leg uit wat Gerard bedoelt met ‘euro-inflatie’.
371p
Tanja en Gerard hebben het gevoel dat winkeliers de invoering van de euro hebben
misbruikt om de prijzen te verhogen. Tanja maakt een overzicht van oude en nieuwe
prijzen van een paar producten.
product oude prijs, omgerekend in euro’s prijs na invoering van de euro t-shirt € 5,88 € 6,00 parkeertarief binnenstad € 2,25 € 3,50 croissant € 0,90 € 0,99
Met hoeveel procent is het parkeertarief binnenstad gestegen?
Laat de berekening zien.
381p
De winkelier die de croissant verkoopt heeft de prijs na de invoering van de euro
verhoogd. De nieuwe prijs van € 0,99 is bewust gekozen als een vorm van prijsbeleid.
Leg dit prijsbeleid uit.
391p
Gerard is gek op hamburgers. Hij bekijkt de onderstaande afbeelding uit een krant.
€ 3,- € 2,70 € 2,50 dnalredeN dnalstiuD ëilatI Wat kost een Big Mac in euro's?
Welke functie heeft geld in deze afbeelding?
A rekenmiddel
B ruilmiddel
C spaarmiddel
401p
“Met de komst van de euro is het inderdaad gemakkelijker om de prijzen van een Big Mac
tussen de verschillende landen te vergelijken,” zegt Gerard, “maar, wat doe ik er mee?”
Noem een reden waarom het voor Gerard moeilijk is voordeel te halen uit deze
prijsvergelijking.