bronnen

Eindexamen geschiedenis en staatsinrichting vmbo kb 2022, tijdvak 1

bij dit examen

Meerkeuzevragen
Schrijf alleen de hoofdletter van het goede antwoord op.

opgave 2Nederland (1848-1914)

11p
In 1844 stelden enkele liberalen voor om de grondwet te wijzigen,
waardoor de koning minder macht zou krijgen. Koning Willem II
accepteerde dat voorstel toen niet. Maar in 1848 was hij zó bang dat hij
toch de opdracht gaf om de grondwet te wijzigen.
Waarvoor was koning Willem II bang?
A voor een referendum
B voor een wereldoorlog
C voor nationalisme
D voor revolutie
21p
In de nieuwe Grondwet van 1848 staan rechten die gelden voor alle
Nederlanders. Er staan ook rechten in deze Grondwet die alleen gelden
voor leden van de Tweede Kamer.
Welk recht geldt alleen voor de leden van de Tweede Kamer?
A het recht op vrijheid van drukpers
B het recht op vrijheid van meningsuiting
C het recht van amendement
D het recht van interpellatie
32p
Een invulopdracht over de nieuwe Grondwet van 1848:
1 Alleen rijke mensen kregen door het … (algemeen kiesrecht /
censuskiesrecht) meer invloed op het bestuur van Nederland.
2 Door de nieuwe grondwet werd Nederland een … (dictatuur /
parlementaire democratie).
Kies telkens uit de twee mogelijkheden.
Doe het zo:
zin 1:... (kies uit: algemeen kiesrecht / censuskiesrecht).
zin 2:... (kies uit: dictatuur / parlementaire democratie).
Gebruik bron 1.
41p
Op de foto is een situatie te herkennen die veel voorkwam in Nederland in
de negentiende eeuw.
Wat is de oorzaak van deze situatie? En welk gevolg is te herkennen in
de bron?
A
B
C
D
oorzaak gevolg industrialisatie kinderarbeid industrialisatie laag inkomen sociale wetgeving kinderarbeid sociale wetgeving laag inkomen
Gebruik bron 2.
51p
Noem de naam van de politiek leider die wordt beschreven.
Gebruik nogmaals bron 2.
61p
In de bron staan drie doelen waar de politiek leider zich voor inzette.
Welke twee van de drie doelen passen ook bij de ideeën van
socialisten rond 1900? Schrijf alleen de nummers op.
Gebruik bron 3.
71p
De mening van de politicus past bij een politieke stroming in Nederland
rond 1900.
Welke politieke stroming wordt bedoeld?
82p
Tussen 1870 en 1920 vond in Nederland de Eerste Feministische Golf
plaats. Vrouwen wilden meer rechten.
Noem een recht dat feministen tijdens de Eerste Feministische Golf
eisten.
Noem ook een naam van een belangrijke Nederlandse feministe uit
die periode.
Doe het zo:
recht: …
naam: …

opgave 3De Eerste Wereldoorlog (1914-1918)

Gebruik bron 4.
92p
In welk onderdeel van de bron is de aanleiding van de Eerste
Wereldoorlog te herkennen? En in welk onderdeel van de bron is een
oorzaak van de Eerste Wereldoorlog te herkennen? Let op! Er blijven
twee onderdelen over.
Doe het zo:
aanleiding: onderdeel … (vul nummer in).
oorzaak: onderdeel … (vul nummer in).
Gebruik bron 5.
102p
In de bron is een grensafscheiding te zien tussen Nederland en België.
Hieronder staan drie perioden:
1 1848-1900
2 1900-1914
3 1914-1918
Bij welke periode hoort deze grensafscheiding?
Noem ook de naam van de grensafscheiding.
Doe het zo:
periode:... (vul nummer in)
naam grensafscheiding: …
111p
Tijdens de Eerste Wereldoorlog kreeg Nederland te maken met schaarste
aan voedsel.
Wat was een oorzaak van deze voedselschaarste?
A de handelsbelemmeringen
B de invoering van bonkaarten
C het modern imperialisme
Gebruik bron 6.
121p
Vindt de gebeurtenis uit de bron vóór of na 1917 plaats? Verklaar je
keuze met behulp van de bron.
Doe het zo:
De gebeurtenis vindt plaats … (kies uit: vóór / na) 1917, omdat …
(verklaar je keuze).

opgave 4Het Interbellum (1918-1939)

131p
Welke bewering over de Volkenbond is juist?
De Volkenbond
A bepaalde dat er een militair bondgenootschap opgericht werd tegen
nazi-Duitsland.
B bepaalde de strafbepalingen voor Duitsland in het Verdrag van
Versailles.
C werd na de Beurskrach opgericht om de economische crisis op te
lossen.
D werd na de Eerste Wereldoorlog opgericht om de vrede te bewaren.
Gebruik bron 7.
141p
Op de briefkaart is een propagandaboodschap te zien met als onderwerp
het Verdrag van Versailles.
Wat is de boodschap van de briefkaart?
A Steun de nationaal-socialisten om een einde te maken aan het
Verdrag van Versailles.
B Steun de nationaal-socialisten om het Verdrag van Versailles te
behouden.
C Verzet je tegen de nationaal-socialisten om een einde te maken aan
het Verdrag van Versailles.
D Verzet je tegen de nationaal-socialisten om het Verdrag van Versailles
te behouden.
152p
In de periode tussen 1930 en 1940 was er een economische crisis. De
Nederlandse regering probeerde te voorkomen dat mensen die als
werkloos geregistreerd waren, toch stiekem betaald werk gingen doen. De
regering voerde daarom een maatregel in waar werklozen zich aan
moesten houden.
Welke maatregel voerde de regering in?
En wat was het gevolg voor de werklozen als ze zich niet aan deze
maatregel hielden?
Doe het zo:
maatregel: …
gevolg: …
161p
Tijdens de economische crisis werd in 1931 de NSB opgericht.
Wat was volgens de NSB de beste manier om de economische crisis op
te lossen?
A een goede samenwerking tussen alle politieke partijen
B één leider die alle belangrijke beslissingen neemt
C een overheid die zich zo min mogelijk bemoeit met de mensen
D een revolutie waardoor de arbeiders de macht overnemen
171p
Na de Eerste Wereldoorlog was er sprake van een slechte economische
situatie in Duitsland. Deze situatie heeft mede geleid tot de latere
machtsovername van Adolf Hitler. Daarbij speelden de volgende drie
ontwikkelingen een rol:
1 Door de wereldwijde economische crisis kreeg Duitsland te maken met
een grote werkloosheid.
2 Duitsland kreeg miljarden aan herstelbetalingen opgelegd.
3 In de Verenigde Staten brak de Beurskrach uit op Wall Street.
Wat is de juiste tijdvolgorde van deze ontwikkelingen?
A Eerste Wereldoorlog → 1 → 2 → 3 → machtsovername Hitler
B Eerste Wereldoorlog → 1 → 3 → 2 → machtsovername Hitler
C Eerste Wereldoorlog → 2 → 1 → 3 → machtsovername Hitler
D Eerste Wereldoorlog → 2 → 3 → 1 → machtsovername Hitler
182p
In 1933 voerde Hitler een nieuwe wet in. Daarin stonden de volgende
maatregelen:
− Kranten worden eigendom van de overheid.
− Medewerkers van kranten moeten van Arische afkomst zijn.
− Kranten mogen geen negatieve artikelen schrijven over
nazi-Duitsland.
− Krantenartikelen worden gecontroleerd door het ministerie van
Propaganda.
Door de invoering van deze wet werden in Duitsland meerdere
democratische grondrechten afgeschaft.
Noem twee verschillende democratische grondrechten die toen zijn
afgeschaft.
191p
Een omschrijving van een begrip:
In de buurt van de stad Dachau werd in 1933 een complex neergezet
waar 5000 gevangenen werden vastgehouden. De gevangenen woonden
in eenvoudige barakken. Om het terrein stonden wachttorens en hekken
van prikkeldraad om te voorkomen dat iemand zou ontsnappen.
Welk begrip wordt omschreven?
Gebruik bron 8.
201p
Een bewering: deze bron is bruikbaar om aan te tonen dat Duitsland een
totalitaire staat was in 1934.
Geef een argument waaruit blijkt dat de bewering juist is.

opgave 5De Tweede Wereldoorlog (1939-1945)

212p
Na de Duitse inval in Nederland vertrok koningin Wilhelmina op 13 mei
1940 naar Groot-Brittannië. Over deze gebeurtenis worden twee
beweringen gedaan:
1 De Duitsers konden deze gebeurtenis gebruiken om de Nederlanders
te laten geloven dat Duitsland de oorlog zou winnen.
2 Het Nederlandse verzet kon deze gebeurtenis gebruiken om de
Nederlanders hoop te geven.
Geef per bewering een argument waaruit blijkt dat deze bewering juist
is.
Doe het zo:
Bewering 1 is juist, want … (noem argument).
Bewering 2 is juist, want … (noem argument).
Gebruik bron 9.
221p
Iemand beweert dat de Tweede Wereldoorlog een totale oorlog was.
Geef met behulp van de bron een argument waaruit blijkt dat deze
bewering juist is.
231p
De Duitsers hielden in 1941 in Amsterdam hun eerste grote razzia op
Joodse mannen. Naar aanleiding van deze gebeurtenis vond een
verzetsactie plaats.
Wat is de naam van deze verzetsactie?
242p
Een invulopdracht:
1 Door … (Operatie Barbarossa / de aanval op Pearl Harbor / D-Day)
gingen de Verenigde Staten meedoen met de Tweede Wereldoorlog.
2 De Verenigde Staten sloten zich toen aan bij het bondgenootschap
van de … (Geallieerden / Centralen / As-mogendheden).
Kies telkens uit de drie mogelijkheden.
Doe het zo:
zin 1: … (kies uit: Operatie Barbarossa / de aanval op Pearl Harbor /
D-Day)
zin 2: … (kies uit: Geallieerden / Centralen / As-mogendheden)
Gebruik bron 10.
252p
Een invulopdracht over de poster:
1 De poster is een voorbeeld van … (censuur / propaganda).
2 De poster is gemaakt in opdracht van … (de bezetter / het verzet).
3 Arbeiders die zich naar aanleiding van deze poster aanmeldden voor
werk, deden dit … (gedwongen door de Duitsers / uit vrije wil).
Kies telkens uit de twee mogelijkheden.
Doe het zo:
zin 1: … (kies uit: censuur / propaganda)
zin 2: … (kies uit: de bezetter / het verzet)
zin 3: … (kies uit: gedwongen door de Duitsers / uit vrije wil)
Gebruik bron 11.
261p
Welk begrip hoort bij de bron?
A deportatie
B mobilisatie
C razzia
D spoorwegstaking
271p
Tijdens de Tweede Wereldoorlog hield een deel van de Nederlandse
politieagenten zich bezig met het opsporen van Joodse onderduikers. De
Duitse bezetter gaf deze agenten een beloning voor elke opgepakte Jood.
Welk begrip past bij de activiteiten van deze politieagenten?
A aanpassing
B collaboratie
C indoctrinatie
D verzet
Gebruik bron 12.
281p
De steden Nijmegen, Enschede en Arnhem waren gebombardeerd door
de Geallieerden. Vlak daarna verscheen deze poster.
Welk propagandadoel had deze poster?
A De Geallieerden wilden de Nederlanders laten denken dat zij
bondgenoten van Nederland waren.
B De Geallieerden wilden de Nederlanders laten denken dat zij de
oorlog aan het winnen waren.
C De Duitsers wilden de Nederlanders laten denken dat de Geallieerden
de oorlog aan het verliezen waren.
D De Duitsers wilden de Nederlanders laten denken dat de Geallieerden
vijanden van Nederland waren.
292p
Twee beweringen over het einde van de Tweede Wereldoorlog:
1 De Tweede Wereldoorlog eindigde in mei 1945.
2 De Tweede Wereldoorlog eindigde in augustus 1945.
Geef voor elke bewering een argument.
Doe het zo:
Bewering 1: einde in mei 1945, want … (geef argument).
Bewering 2: einde in augustus 1945, want … (geef argument).
302p
Hieronder staan vijf gebeurtenissen:
1 In de vroege ochtend van 6 juni proberen de Geallieerden de Duitsers
met een aanval te verrassen op de stranden van Normandië.
2 Na het ondertekenen van de capitulatie door Nederland begint de
periode van de Duitse bezetting.
3 Om 6 uur in de ochtend rollen de eerste Duitse tanks de Nederlandse
grens over.
4 Tijdens de Hongerwinter deelt het Internationale Rode Kruis brood uit.
5 Tijdens Operatie Market Garden blazen de Duitsers een spoorbrug op
om een opmars van de Geallieerden te voorkomen.
Zet de gebeurtenissen in de juiste volgorde, van vroeger naar later.
Doe het zo:
Eerst …, dan …, daarna …, vervolgens … en ten slotte … (vul nummers
in).
Gebruik bron 13.
312p
Uit de bron is een oorzaak af te leiden voor het hoge aantal
burgerslachtoffers in Nederland tijdens de Tweede Wereldoorlog.
Noem een oorzaak die uit de bron is af te leiden.
Noem nog een andere oorzaak die niet uit de bron is af te leiden.
Doe het zo:
Een oorzaak uit de bron is …
Een andere oorzaak is …

opgave 6Europa en de wereld (1945-1989)

321p
In 1948 hebben de Verenigde Staten en Groot-Brittannië een luchtbrug
opgezet om voedsel en grondstoffen naar de inwoners van West-Berlijn te
brengen. Vrachtvliegtuigen vlogen maandenlang heen en weer.
Wat was de oorzaak dat voedsel en grondstoffen alleen door de lucht
konden worden vervoerd?
Doe het zo:
De oorzaak was …
Gebruik bron 14.
331p
Wat probeerde de Sovjet-Unie met dit optreden te voorkomen?
Doe het zo:
De Sovjet-Unie wilde voorkomen dat … (geef een reden).
341p
Een bewering: Willem Drees is als minister-president belangrijk geweest
voor Nederland na de Tweede Wereldoorlog.
Geef een historische of een politieke reden waarom hij belangrijk is
geweest.
Doe het zo:
Willem Drees is als minister-president belangrijk geweest voor Nederland,
omdat … (geef historische of politieke reden).
Gebruik bron 15.
351p
Hieronder staan drie namen van Amerikaanse presidenten:
1 Kennedy
2 Reagan
3 Roosevelt
Drie perioden:
a 1940-1949
b 1960-1969
c 1980-1989
Over welke Amerikaanse president gaat het artikel?
En in welke periode is het artikel verschenen?
Doe het zo:
De Amerikaanse president was … (vul nummer in).
Het artikel komt uit de periode … (vul letter in).
Gebruik bron 16.
362p
Hieronder staan vijf ontwikkelingen van na de Tweede Wereldoorlog:
a dekolonisatie
b ontzuiling
c secularisatie
d Tweede Feministische Golf
e wapenwedloop
De drie posters horen bij verschillende ontwikkelingen uit de periode na
de Tweede Wereldoorlog.
Geef per poster aan welke ontwikkeling daarbij hoort. Let op! Er
blijven twee ontwikkelingen over.
Doe het zo:
Bij poster 1 hoort … (vul letter in).
(enzovoort tot en met poster 3)
Gebruik bron 17.
371p
Op welke kaart vormen de donker gekleurde landen samen de EGKS?
A kaart 1
B kaart 2
C kaart 3
382p
In 1983 werd in Nederland een nieuwe Grondwet ingevoerd met
verschillende plichten en rechten.
Hieronder staan drie plichten van de overheid:
1 De overheid moet ervoor zorgen dat de luchtkwaliteit in Nederland
verbeterd wordt.
2 De overheid moet ervoor zorgen dat iedereen bij een strafzaak de hulp
kan krijgen van een advocaat.
3 De overheid moet ervoor zorgen dat mensen die na een ongeluk niet
meer kunnen werken een uitkering krijgen.
Vier sociale grondrechten:
a recht op bestaanszekerheid
b recht op bewoonbaarheid van het land
c recht op rechtsbijstand
d recht op werk
Geef per plicht aan welk sociaal grondrecht daarbij hoort. Let op! Er
blijft één grondrecht over.
Doe het zo:
Bij plicht 1 hoort grondrecht … (vul letter in).
(enzovoort tot en met plicht 3)
391p
In 1985 werd Gorbatsjov benoemd tot leider van de Sovjet-Unie. Hij wilde
het regeringsbeleid veranderen.
Wat wilde Gorbatsjov veranderen?
Hij wilde
A meer vrijheid toestaan, waardoor de economie weer zou gaan groeien.
B meer vrijheid toestaan, waardoor het communisme in Oost-Europa zou
verdwijnen.
C strenger optreden, waardoor de economie weer zou gaan groeien.
D strenger optreden, waardoor het communisme in Oost-Europa zou
verdwijnen.
401p
Tijdens de Koude Oorlog waren de Verenigde Staten en de Sovjet-Unie
lid van dezelfde internationale organisatie. Omdat die twee landen elkaar
in deze organisatie vaak tegenwerkten, kon de organisatie haar werk niet
goed doen.
Om welke internationale organisatie gaat het? En op welke manier
werkten de Verenigde Staten en de Sovjet-Unie elkaar vaak tegen in deze
organisatie?
A
B
C
D
internationale organisatie manier van tegenwerken EGKS het vetorecht gebruiken EGKS tegenstemmen in het parlement Verenigde Naties het vetorecht gebruiken Verenigde Naties tegenstemmen in het parlement

opgave 7De nieuwe wereldorde (vanaf 1990)

Gebruik bron 18.
411p
Deze munt is gemaakt om een historische gebeurtenis te herdenken.
Welke historische gebeurtenis wordt bedoeld?
A de Duitse hereniging
B de Duitse nederlaag in de Tweede Wereldoorlog
C het Duitse lidmaatschap van de EU
D het Duitse lidmaatschap van de NAVO
Gebruik bron 19.
421p
Wat is van toepassing voor alle donkergekleurde landen?
De donkergekleurde landen hebben in 2002
A de euro ingevoerd.
B het communisme ingevoerd.
C het poldermodel ingevoerd.

opgave 8Door de tijd heen

432p
Hieronder staan vijf gebeurtenissen die te maken hebben met de
ontwikkeling van het onderwijs in Nederland:
1 De leider van de liberalen besluit de vrijheid van onderwijs op te
nemen in zijn voorstel voor de nieuwe grondwet.
2 De Tweede Kamer besluit dat het bijzonder onderwijs financieel
gelijkgesteld moet zijn aan het openbaar onderwijs.
3 Er wordt een nieuwe maatregel ingevoerd die bepaalt dat alle Joodse
leraren moeten worden ontslagen.
4 Mede dankzij de Tweede Feministische Golf daalt het aantal
meisjesscholen.
Een tijdbalk met drie periodes:
figuur bij de opgave
Geef per gebeurtenis aan bij welke periode van de tijdbalk die hoort.
Let op! De periodes mogen meerdere keren gebruikt worden.
Doe het zo:
Gebeurtenis 1 hoort bij periode … (vul letter in).
(enzovoort tot en met gebeurtenis 4)
Gebruik bron 20.
441p
De drie onderdelen van de bron gaan over verkiezingen in Nederland. Ze
vinden op verschillende momenten plaats.
Wat is de juiste volgorde, van vroeger naar later?
A 1 → 2 → 3
B 1 → 3 → 2
C 2 → 1 → 3
D 2 → 3 → 1
E 3 → 1 → 2
F 3 → 2 → 1