Eindexamen maatschappijkunde vmbo kb 2004, tijdvak 2 (maatschappijleer 2)

Welke partij wordt bedoeld in tekst 15? A CDA B D66 C PvdA D VVD tekst 16 Ambtenaar: Ruimte voor nieuw beleid uiterst klein Het beleid van het nieuwe kabinet moet gericht zijn op lagere lasten voor het bedrijfsleven. Dat is de strekking van het traditionele nieuwjaarsartikel van de hoogste ambtenaar van het ministerie van Economische Zaken. naar: Reformatorisch Dagblad van 3 januari 2002

tekst 17 Burger wenst harde hand overheid Acht op de tien Nederlanders vinden dat burgers fatsoenlijker en beleefder moeten worden, zo blijkt uit onderzoek dat Trouw liet uitvoeren door bureau PanelWizard.com. Toch meent slechts zes procent dat het herstel van normen en waarden een zaak is van de burger zelf. Een meerderheid van de Nederlanders is er van overtuigd dat een strenge overheidshand de normen en waarden van de burger zal verbeteren, zo blijkt uit de representatieve steekproef onder 560 Nederlanders. bron: Trouw van 24 september 2002

Wat voor soort probleem is herstel van waarden en normen voor de meeste Nederlanders volgens tekst 17? A een cultureel probleem B een fatsoensprobleem C een individueel probleem D een politiek probleem tekst 18 Goed geknipt actievoeren in parlement ''Ik ben binnengekomen, maar vraag niet hoe.'' Nog geen etmaal na zijn 'stunt' gisteren tijdens de algemene beschouwingen in de Tweede Kamer, is Greenpeace-activist Joris Thijssen (28) zijn zenuwen nog altijd niet kwijt. Met een dubbel gevoel kijkt de Amsterdammer terug op zijn ludieke actie, waarbij hij op zijn dooie akkertje de parlementszaal inwandelde om een gloedvol betoog te houden tegen het gebrek aan milieubewustzijn in het nieuwe kabinet. Zover kwam het echter niet. Thijssen werd meteen gegrepen door de Kamerbodes. ''Geloof me, de Kamer is prima beveiligd.'' Hij had zich keurig in pak gehesen en was nog even langs de kapper gegaan. bron: Het Parool van 19 september 2002

Behalve het bezoeken van mensen om bijzondere redenen, heeft een burgemeester nog meer taken. Hieronder staan twee taken: 1 De burgemeester bestuurt samen met de wethouders de gemeente in overleg met de gemeenteraad. 2 De burgemeester vertegenwoordigt de gemeente in de Tweede Kamer. → Geef per uitspraak aan of deze juist is of onjuist? Doe het zo: Uitspraak 1 is … Uitspraak 2 is …

tekst 20 Het openbaar ministerie in Almelo heeft in het onderzoek naar de vuurwerkramp in Enschede een geheim agent ingezet tegen drie verdachten. Deze agent heeft de telefoons van de verdachten afgeluisterd en er is afluisterapparatuur in hun woningen geplaatst. Volgens justitie beschikken de drie mogelijk over kennis over de oorzaak van de vuurwerkramp. De hoofdofficier van Almelo verdedigde het inzetten van een geheim agent omdat andere methoden om de verdachten te kunnen veroordelen geen effect hebben. Volgens professor Prakken, hoogleraar strafrecht aan de Universiteit van Maastricht, heeft het openbaar ministerie hiermee echter tegen de wet gehandeld. naar: NRC Handelsblad van 12 oktober 2001

Het openbaar ministerie heeft een geheim agent ingezet. Volgens professor Prakken heeft het openbaar ministerie hiermee tegen de wet gehandeld. Zie tekst 20. Wat betekent deze uitspraak van professor Prakken? A Burgers dienen zich te houden aan de wet. B Burgers hebben het recht tegen wetten te protesteren. C De overheid dient burgers te beschermen tegen onveiligheid. D De overheid moet zich houden aan een kenmerk van de rechtsstaat. tekst 21 Voorproefje Kamerverkiezingen bij Isendoorn De schooljeugd is goed voorbereid op haar toekomstige burgerplicht. Dat bleek gisteren tijdens de scholierenverkiezingen in het Isendoorn College in Warnsveld. Drommen scholieren trokken naar het stembureau dat in één van de lokalen was ingericht. De voorbereidingen op school waren erop gericht een duidelijk inzicht te geven in de ideeën van de politieke partijen. De docent maatschappijleer: “We hadden maandag alle jongerenorganisaties van de in de Kamer vertegenwoordigde partijen uitgenodigd om zich hier te presenteren en dat was een groot succes.” naar: Gelders Dagblad van 9 januari 2003

Politieke partijen hebben een aantal taken in het politieke besluitvormingsproces. Welke taak hebben de politieke partijen op het Isendoorn College uitgeoefend? A Ze hebben de scholieren geïnformeerd over het overheidsbeleid. B Ze hebben de scholieren stemrecht gegeven. C Ze hebben hun partijprogramma’s onder de aandacht gebracht. D Ze hebben mensen geleverd voor politieke functies.

tekst 22 … wil compensatie ziekenfondspremie … wil dat het kabinet de verhoging van de premie voor het ziekenfonds vergoedt. De fractieleider van … wil minister De Geus (Volksgezondheid) dinsdag daarover tijdens het vragenuurtje van de Tweede Kamer aan de tand voelen. Volgend jaar wordt de ziekenfondspremie naar ongeveer 360 euro per verzekerde per jaar verhoogd. Dat is een verdubbeling van de huidige premie. Vooral mensen met lagere inkomens zouden daardoor worden getroffen. naar: De Telegraaf van 2 januari 2003

Welke politieke partij hoort in tekst 22 op de puntjes te staan? A het CDA B de PvdA C de VVD tekst 23 Partij vervolgt koers van zelfbeschikking Met het zaterdag gepresenteerde verkiezingsprogramma ‘Toekomst in eigen hand’ wil de partij de komende regeerperiode ‘verder gaan dan paars’, aldus de partijleider. Zo wil de partij ouders zeggenschap geven over de grondslag van de school van hun kind en moeten mensen die levensmoe zijn, kunnen kiezen voor de dood. Het thema zelfbeschikking loopt als een rode draad door het programma. naar: de Volkskrant van 15 oktober 2001

tekst 24 … BEKRITSEERT OPTREDEN MARECHAUSSEE. De marechaussee heeft zich onbehoorlijk gedragen bij de aanhouding van een vredesactiviste in de Rotterdamse haven in september 1999. … heeft dat bepaald naar aanleiding van een klacht van de vrouw. De activiste bevond zich tijdens de Wereldhavendagen op een schip van de Koninklijke Marine. Zij wilde daar, samen met een medestander, actie voeren tegen militair geweld. De marechaussee greep in en zei dat de vrouw het schip moest verlaten. Haar was te kennen gegeven dat zij niet gearresteerd zou worden als ze zou meewerken. De vrouw werd na licht tegenstribbelen echter op de grond gedrukt, geboeid en afgevoerd. Dit was niet juist, concludeert …. bron: Dagblad de Limburger van 11 december 2001

Welke instantie moet worden ingevuld op de puntjes? A de Eerste Kamer B de Nationale Ombudsman C de regering tekst 25 Dierenbescherming Ons land wordt niet alleen bewoond door mensen. Zo zijn er bijvoorbeeld ook nog 3,5 miljoen Nederlandse runderen, 31 miljoen kippen, zo'n 15 duizend vossen en ruim 2,2 miljoen katten. Zij mogen niet stemmen. Zij kunnen niet voor hun belangen opkomen en zijn niet in staat om hun rechten te verdedigen. Dat kunnen wij wel. Over een tijdje vinden de Gemeenteraadsverkiezingen weer plaats. Misschien bent u op dit moment bezig met het bepalen van uw programmapunten. Bij de verkiezingen vragen wij Nederlanders om te kiezen voor de partij die het dierenwelzijn een duidelijke plaats in het programma geeft. Een mooie kans voor uw partij om de aandacht én betrokkenheid van de kiezers te verkrijgen. bron: Folder Dierenbescherming, juli 2001

De Nederlandse Dierenbescherming heeft een folder gemaakt (zie bron van tekst 25). In welke fase van de politieke besluitvorming speelt zich het maken van deze folder af? A fase 1: (h)erkennen van problemen, wensen of behoeften B fase 2: vergelijken of afwegen van wensen of behoeften C fase 3: beslissen over problemen of de besluitvormingsfase D fase 4: besluiten uitvoeren

tekst 26 CBP kraakt plannen voor identificatieplicht Het College Bescherming Persoonsgegevens (CBP) kraakt het plan om een algemene identificatieplicht voor iedereen vanaf twaalf jaar in te voeren. (...) De bevoegdheid van de politie om iedereen te allen tijde zich te laten legitimeren is volgens het college een inbreuk op de eerbiediging van de persoonlijke levenssfeer. naar: Reformatorisch Dagblad van 13 februari 2003

Waarom is het CBP tegen het plan voor een algemene identificatieplicht (zie tekst 26)? Het CBP vindt dat A de overheid een grondrecht schendt. B het besluitvormingsproces nog niet is afgerond. C het plan in strijd is met de parlementaire democratie. tekst 27 Iedereen naar christelijke school Iedereen verplicht naar het christelijk onderwijs. Dat wil … realiseren in de komende kabinetsperiode. De lijsttrekker van … vreest dat PvdA, VVD en D66 het confessioneel onderwijs willen aantasten. “De Tien Geboden moeten uitgangspunt zijn van de Nederlandse waarden en normen”, zei hij bij het begin van de verkiezingscampagne. bron: Algemeen Dagblad van 4 januari 2003

‘Links’ en ‘rechts’ zijn termen uit de politiek. Welke politieke stromingen worden met ‘links’ en ‘rechts’ bedoeld? A christen-democratische links stroming B liberale stroming C liberale stroming D sociaal-democratische stroming tekst 29 Kabinet-Balkenende kan van start Het kabinet-Balkenende kan worden geformeerd. Vrijdagavond hebben CDA, LPF en VVD overeenstemming bereikt over het regeerakkoord. bron: de Volkskrant van 29 juni 2002

Over tekst 29 volgen hieronder drie uitspraken: 1 Balkenende is de premier. 2 Een sociaal-democratische partij maakt deel uit van het kabinet-Balkenende. 3 Het kabinet-Balkenende is een coalitie. → Welke van bovenstaande uitspraken over deze tekst is juist of welke is onjuist? Doe het zo: Uitspraak 1 is … Uitspraak 2 is … Uitspraak 3 is … Let op: de laatste vraag van dit examen staat op de volgende pagina.

De tekening hierboven heeft alles te maken met westerse kritiek op het democratisch gehalte van veel staten in het Midden-Oosten. Een pinguïn is net zo zeldzaam in de woestijn als democratie in het Midden-Oosten. Dat is te zien aan de verbaasde reactie van de Arabieren op de verschijning van een langs waggelende pinguïn. → Noem twee kenmerken van een parlementaire democratie.