bronnen

Eindexamen maatschappijkunde vmbo kb 2008, tijdvak 1 (maatschappijleer 2)

bij dit examen

Meerkeuzevragen
Schrijf alleen de hoofdletter van het goede antwoord op.

opgave 1Criminaliteit en rechtsstaat

strip 1
Wie hebben we vandaag? Sint en piet??? Maar dat is veel te vroeg! Sint en piet. Voor diefstal Ik ben blij dat u mij gelijk geeft. Albert Heijn verkoopt die van pepernoten pepernoten veel te vroeg! bij Albert Heijn.
bron: Het Parool van 29 september 2005
Bekijk strip 1.
11p
Wie spreekt de tekst uit “Ik ben blij dat ….” in de derde tekening van strip 1?
A de advocaat
B de officier van justitie
C de rechter
D de getuige
tekst 1
Leed krijgt een gezicht In het najaar van 2004 werd de 59-jarige pompbediende Gijs Klaver het slachtoffer van een gewapende roofoverval. Sinds 1 januari 2005 hebben alle slachtoffers van ernstige geweldsdelicten en…

Leed krijgt een gezicht In het najaar van 2004 werd de 59-jarige pompbediende Gijs Klaver het slachtoffer van een gewapende roofoverval. Sinds 1 januari 2005 hebben alle slachtoffers van ernstige geweldsdelicten en verkeersongevallen het recht … te vertellen over de gevolgen van het delict.

bron: de Volkskrant van 21 juni 2005
Lees tekst 1.
21p
De positie van slachtoffers is in het strafrecht de laatste jaren verbeterd.
Wat moet er op de puntjes in tekst 1 worden ingevuld?
A bij het politieverhoor
B in de media
C tegen de officier van justitie
D tijdens de rechtszaak
tekst 2
Jong, kwaad en gewapend Vorige week donderdag schoor de 18-jarige scholier Hans van T. zich kaal. Hij kocht in Antwerpen een jachtgeweer. Vervolgens schoot hij een Turkse vrouw op een bankje neer, daarna een zwangere…

Jong, kwaad en gewapend Vorige week donderdag schoor de 18-jarige scholier Hans van T. zich kaal. Hij kocht in Antwerpen een jachtgeweer. Vervolgens schoot hij een Turkse vrouw op een bankje neer, daarna een zwangere oppas uit Mali en een tweejarige peuter. De laatste twee overleefden het niet. Van T. komt uit een familie van Vlaamse rechtsextremisten. Hans, de moordenaar dus, verklaarde na zijn daad dat hij vijf jaar geleden is gepest door een allochtoon.

naar: de Volkskrant van 20 mei 2006
31p
Wat kan volgens tekst 2 een oorzaak zijn van het criminele gedrag van Hans
van T.?
A armoede en werkloosheid in de samenleving
B criminaliteit als aangeboren eigenschap
C crimineel gedrag wordt aangeleerd in het gezin
D het groepsverband van jongeren
tekst 3 tekst 4 In de bus staat: Artikel 426: Opstaan voor iemand Hij die, terwijl hij in staat van misstaat niemand. dronkenschap verkeert in het openbaar, het verkeer belemmert of de orde verstoort, wordt gestraft…

tekst 3 tekst 4 In de bus staat: Artikel 426: Opstaan voor iemand Hij die, terwijl hij in staat van misstaat niemand. dronkenschap verkeert in het openbaar, het verkeer belemmert of de orde verstoort, wordt gestraft met hechtenis van ten hoogste zes dagen of een geldboete van de eerste categorie. naar: www.wetten.nl bron: www.trolleybussen.com

Lees de teksten 3 en 4.
41p
In de Nederlandse samenleving kennen we geschreven en ongeschreven regels.
In welk van de bovenstaande teksten is er sprake van een ongeschreven
regel? Geef een argument voor je keuze.
Doe het zo: neem onderstaande regel over en vul het antwoord aan.
In tekst … is sprake van een ongeschreven regel, want …
tekst 5
Gezichtsscan tegen overlast jongeren De gemeente Tilburg gaat een gezichtsscan invoeren voor de drie Tilburgse zwembaden. De gemeente wil hiermee de overlast van jongens terugdringen en hoopt dat er minder meisjes…

Gezichtsscan tegen overlast jongeren De gemeente Tilburg gaat een gezichtsscan invoeren voor de drie Tilburgse zwembaden. De gemeente wil hiermee de overlast van jongens terugdringen en hoopt dat er minder meisjes worden lastig gevallen in de zwembaden. Van iedere jongen die één van de zwembaden binnenkomt, wordt een scan gemaakt, zodat hij gemakkelijk herkend kan worden.

naar: Brabants Dagblad van 5 juli 2006
Lees tekst 5.
52p
Er zijn verschillende soorten van overheidsbeleid om crimineel gedrag aan te
pakken.
Welke twee soorten van overheidsbeleid zijn van toepassing op tekst 5?
Kies twee antwoorden uit het onderstaande rijtje.
1 gevangenisbeleid
2 opsporingsbeleid
3 preventief beleid
4 repressief beleid
5 vervolgingsbeleid
tekst 6
‘Hofstad’: justitie in beroep Het openbaar ministerie (OM) gaat in hoger beroep tegen de uitspraak van de Rotterdamse rechtbank tegen zeven leden van de Hofstadgroep. De rechtbank veroordeelde op 10 maart negen…

‘Hofstad’: justitie in beroep Het openbaar ministerie (OM) gaat in hoger beroep tegen de uitspraak van de Rotterdamse rechtbank tegen zeven leden van de Hofstadgroep. De rechtbank veroordeelde op 10 maart negen verdachten tot celstraffen vanwege het lidmaatschap van een terroristische organisatie.

bron: De Gelderlander van 23 maart 2006
Lees tekst 6.
61p
Bij welke rechtbank of sector van de rechtbank zal deze zaak uit tekst 6 in hoger
beroep worden behandeld?
A de sector kanton van de rechtbank
B de Hoge Raad
C het gerechtshof
tekst 7
Verdachte toiletbrand (13) vrij De 13-jarige Theo van E. uit Zoetermeer, die twaalf dagen vastzat omdat hij op school een toilet in brand zou hebben gestoken, is weer thuis. De rechter heeft gisteren besloten dat…

Verdachte toiletbrand (13) vrij De 13-jarige Theo van E. uit Zoetermeer, die twaalf dagen vastzat omdat hij op school een toilet in brand zou hebben gestoken, is weer thuis. De rechter heeft gisteren besloten dat Theo weer naar huis mocht. Op een later tijdstip wordt Theo’s zaak behandeld.

naar: De Telegraaf van 15 februari 2006
Lees tekst 7.
71p
De zaak van Theo wordt op een later tijdstip behandeld.
Welke straf of maatregel kan Theo opgelegd krijgen?
A een gevangenisstraf
B een opname in een tuchtschool
C ontheffing van de leerplicht
D tbs
tekst 8
Meest gestolen waar in aanbieding De vijf meest gejatte producten van de Hema gaan 25% in prijs omlaag. Op deze manier hoopt het bedrijf winkeldieven te laten betalen voor de spullen die anders vaak gestolen worden.…

Meest gestolen waar in aanbieding De vijf meest gejatte producten van de Hema gaan 25% in prijs omlaag. Op deze manier hoopt het bedrijf winkeldieven te laten betalen voor de spullen die anders vaak gestolen worden. Deze maand zijn dat de vitaminepillen, de batterijen, de lipgloss, de cd-rewritables en de fietslampjes. Het idee voor de ludieke actie van de Hema is ontstaan in samenwerking met jongerenplatform ‘6 pack’. Het concern hoopt dat, door de lage prijzen, stelen niet meer nodig is. In de vijftien grotere filialen komt een speciaal schap te staan met de vijf meest gestolen artikelen dat wordt bewaakt door vijf extra camera’s.

bron: De Telegraaf van 4 april 2006
Lees tekst 8.
81p
Bij de Hema werd erg veel gestolen en de Hema nam dus maatregelen.
Wat was de belangrijkste oorzaak dat er veel in de Hema werd gestolen
volgens tekst 8?
Diefstal is een gevolg van
A een afweging van pakkans en het verkrijgen van goederen.
B gedragsproblemen in gezin en op school.
C slechte levensomstandigheden.
D spanning en avontuur.
tekst 9
Een 21-jarige man uit Harreveld is gisteren door de rechtbank vrijgesproken,
onder andere van bedreiging en mishandeling. Hij werd wel veroordeeld voor
een verkeersovertreding.
De Harrevelder was op 30 augustus vorig jaar in Lichtenvoorde rakelings langs
5 een moeder met kinderen gereden. De moeder schreeuwde 'gek', waarop de
man even later omdraaide en verhaal kwam halen. Opnieuw was de man met
grote snelheid op de moeder afgereden.
A … zei gisteren ronduit wat zij dacht: “Met pijn in het hart spreek ik u op vier
punten vrij. De overtuiging is er in een aantal gevallen wel, maar de
10 bewijsmiddelen zijn onvoldoende om tot een veroordeling te komen.
Zij vond het rijgedrag van de man 'absoluut niet kunnen' en 'te laag voor
woorden'. Voor de verkeersovertreding veroordeelde ze de Harrevelder tot een
geldboete van vijfhonderd euro, twee weken cel voorwaardelijk met een proeftijd
van een jaar met als bijzondere voorwaarde reclasseringstoezicht. De geëiste
15 rijontzegging nam ze over.
B … vond dat, mede op grond van getuigenverklaringen, er voldoende bewijs
lag voor alle vijf tenlastegelegde feiten. Hij vorderde een werkstraf van honderd
uur waarvan veertig voorwaardelijk plus reclasseringstoezicht. Verder twaalf
maanden ontzegging van de rijbevoegdheid waarvan de helft voorwaardelijk met
20 twee jaar proeftijd.
C … vond dat alleen het te hard rijden in Lichtenvoorde bewezen kon worden.
Een feit dat door de verdachte ook werd erkend. Voor de andere feiten bepleitte
hij vrijspraak. En met succes.
naar: De Twentse Courant Tubantia van 5 september 2006
De vragen 9 tot en met 12 gaan over tekst 9.
Lees tekst 9.
92p
In een rechtszaak treden in alfabetische volgorde de volgende personen op:
1 de advocaat
2 een getuige
3 de officier van justitie
4 de rechter
Welke personen moet je invullen bij de letters A, B en C uit tekst 9?
Doe het zo: neem onderstaande regels over en vul het antwoord aan.
Bij A …
Bij B …
Bij C …
102p
In de Nederlandse wetgeving kunnen verschillende soorten straffen worden
opgelegd: hoofdstraffen en bijkomende straffen.
Noem van elke soort straffen een voorbeeld uit tekst 9.
Doe het zo: neem onderstaande nummers over en vul het antwoord aan
1 voorbeeld van een hoofdstraf uit tekst 9: …
2 voorbeeld van een bijkomende straf uit tekst 9: …
111p
Wat wordt bedoeld met “twee weken cel voorwaardelijk met een proeftijd van
een jaar” in regels 13-14 uit tekst 9?
A De veroordeelde gaat twee weken de gevangenis in en mag daarna een jaar
geen strafbaar feit plegen.
B De veroordeelde krijgt een celstraf van een jaar, maar krijgt
strafvermindering van steeds twee weken als hij zich goed gedraagt.
C De veroordeelde mag binnen een jaar geen vergelijkbaar strafbaar feit
plegen anders moet hij alsnog twee weken de gevangenis in.
121p
Welk uitgangspunt van het strafrecht en strafproces herken je in tekst 9?
A Bij gebrek aan bewijs moet iemand worden vrijgesproken.
B De maximale straf moet altijd geëist worden.
C Er wordt rekening gehouden met de achtergrond van de verdachte, namelijk
ontoerekenbaarheid.
D Er wordt rekening gehouden met de situatie waarin het delict plaatsvond,
namelijk overmacht.
tekst 10
Klim-Op: Goed gevoel na eerste schooldag HOOGERHEIDE - De directie van de Klim-Op, de school waar vrijdag de achtjarige Jesse Dingemans werd vermoord, heeft een goed gevoel over de eerste schooldag. Dat zei directeur…

Klim-Op: Goed gevoel na eerste schooldag HOOGERHEIDE - De directie van de Klim-Op, de school waar vrijdag de achtjarige Jesse Dingemans werd vermoord, heeft een goed gevoel over de eerste schooldag. Dat zei directeur Michel Brouwer maandag. De kinderen gingen maandagmiddag om 13.00 uur voor het eerst weer naar school. Alle leerkrachten waren al om half negen aanwezig om met medewerkers van Slachtofferhulp te praten. Dit ging over hoe de kinderen en zijzelf het beste kunnen verwerken wat er allemaal is gebeurd. Ook waren er lespakketten met materiaal voor rouwverwerking, zoals video's, knuffels, voorlees- en prentenboeken.

bron: De Telegraaf van 5 december 2006
Lees tekst 10.
132p
Op 1 december 2006 werd Nederland opgeschrikt door de moord op de 8-jarige
basisschoolleerling Jesse Dingemans uit Hoogerheide.
Criminaliteit kent materiële en immateriële gevolgen.
Wat voor soort gevolgen probeert de school in tekst 10 te bestrijden? Kies
uit materiële of immateriële gevolgen en noem daar een voorbeeld van.
Doe het zo: neem onderstaande nummers over en schrijf het antwoord erachter.
De school probeert..1.. gevolgen te bestrijden en een voorbeeld van die
gevolgen is..2..
tekst 11
Aantal moorden neemt spectaculair af Vlak voor het einde van het jaar stevent 2006 af op een nieuw record: het aantal moorden is spectaculair afgenomen en bevestigt de dalende trend. In 2005 werden er 201 moorden…

Aantal moorden neemt spectaculair af Vlak voor het einde van het jaar stevent 2006 af op een nieuw record: het aantal moorden is spectaculair afgenomen en bevestigt de dalende trend. In 2005 werden er 201 moorden gepleegd. Dat was ook al een laagterecord. Maar met nog drie weken te gaan, zijn dit jaar tot nu toe 140 moorden gepleegd. Afgaand op het gemiddelde van voorgaande jaren in de decembermaanden zal het eindcijfer hooguit rond de 160 à 170 moorden liggen.

bron: Elsevier van 5 december 2006
tekst 12
“Zucht, waar zijn we toch mee bezig in dit land! Het wordt tijd dat de straffen weer eens worden aangescherpt en dat dit soort gedrag (moord) heel zwaar wordt gestraft, met strafblad en dat de dader bekend wordt…

“Zucht, waar zijn we toch mee bezig in dit land! Het wordt tijd dat de straffen weer eens worden aangescherpt en dat dit soort gedrag (moord) heel zwaar wordt gestraft, met strafblad en dat de dader bekend wordt gemaakt met foto in alle kranten. Het aantal moorden blijft maar toenemen! Het kan zo niet verder!”

bron: website van De Telegraaf; reactie van een lezer op een bericht over moord
Lees de teksten 11 en 12.
141p
De persoon die tekst 12 heeft geschreven, denkt dat het aantal moorden blijft
toenemen. In werkelijkheid is dat niet het geval. Zie tekst 11.
Dat mensen denken dat moord in de samenleving steeds meer voorkomt, komt
onder andere door de berichtgeving in de media.
Geef een argument voor deze bewering.
tabel 1
Aantal ambtenaren en bestuurders dat zich schuldig heeft gemaakt aan fraude
en corruptie in Nederlandse gemeenten in 2004
  ambtenaren bestuurders totaal werkelijke corruptie - intern afgehandeld - politie/justitie ingeschakeld 17 18 2 3 19 21 werkelijke fraude - intern afgehandeld - politie/justitie ingeschakeld 24 21 21 1 45 22
naar: www.kennislink.nl van 26 januari 2005
De vragen 15 en 16 gaan over tabel 1.
151p
Van welke soort criminaliteit is sprake in tabel 1?
A delicten tegen openbare orde en gezag
B geweldsdelicten
C veelvoorkomende criminaliteit
D witteboordencriminaliteit
161p
Welke mensen maken zich vooral schuldig aan fraude en corruptie?
A mensen uit midden- en hogere milieus
B mensen uit lagere milieus
C jongeren tot 23 jaar
D mensen uit bepaalde etnische groepen
tekst 13
Ophef over cameratoezicht centrum Apeldoorn Zeven huishoudens in Apeldoorn hebben geklaagd dat met een camera bij woonkamers en slaapkamers naar binnen gekeken kon worden. De camera's hangen in het centrum van de…

Ophef over cameratoezicht centrum Apeldoorn Zeven huishoudens in Apeldoorn hebben geklaagd dat met een camera bij woonkamers en slaapkamers naar binnen gekeken kon worden. De camera's hangen in het centrum van de stad om toezicht te houden op het uitgaansgebied. Dit om veelvoorkomende criminaliteit te kunnen registreren. “De politie heeft ons verzekerd dat nooit bij de huizen naar binnen is gekeken”, zei een woordvoerder van de gemeente vrijdag. Toch is uit voorzorg de camera aan de Kapelstraat in het centrum van de stad aangepast. In juni werden nog onterecht parkeerboetes uitgeschreven op basis van cameraregistratie. De bekeuringen zijn inmiddels ingetrokken.

naar: www.security-online.nl/ van 22 november 2006
Lees tekst 13.
171p
Veel gemeenten voeren beleidsmaatregelen uit om criminaliteit terug te dringen,
maar die worden niet altijd wenselijk gevonden.
Wat vinden de mensen in tekst 13 onwenselijk aan de maatregel van de
gemeente Apeldoorn?
A De gevoelens van angst en onveiligheid in het centrum worden groter.
B De hoge kosten van het plaatsen van de camera’s en het bekijken van de
beelden.
C De oorzaak van de veelvoorkomende criminaliteit wordt niet aangepakt.
D Het schenden van de privacy van burgers.
figuur 1
Gehoorde verdachten naar geslacht en soort misdrijf, 2003
Legenda Man 12-17 jaar vermogen vernieling Man 18+ geweld Vrouw 12-17 jaar Vrouw 18+ 0 200 400 600 800 per 10000 inwoners
bron: Centraal Bureau voor de Statistiek, 2005
181p
Van welk soort statistieken zijn de gegevens in figuur 1 afkomstig?
A Politiestatistieken
B Statistieken van slachtofferonderzoek
C Statistieken van daderonderzoek
192p
Hieronder staan feiten over criminaliteit (1 tot en met 5).
Welke drie feiten worden bevestigd door de gegevens in figuur 1?
Schrijf de juiste drie feiten (alleen de nummers) op uit het volgende overzicht:
1 Bepaalde allochtone groepen zijn oververtegenwoordigd bij diefstal en
drugscriminaliteit.
2 Criminaliteit wordt vooral gepleegd door jongens en mannen.
3 De groep jongeren tot 17 jaar is sterk oververtegenwoordigd in de
criminaliteitsstatistieken.
4 Jongeren maken zich meer schuldig aan geweldsdelicten dan ouderen.
5 Personen uit de onderste sociale lagen zijn oververtegenwoordigd in
agressieve delicten en inbraak of diefstal.
tekst 14
'Geen echte verandering voor Afghaanse vrouwen' LONDEN (ANP) - De beloften die zijn gedaan aan Afghaanse vrouwen na de val van het extremistische Taliban-regime in 2001, hebben niet geleid tot echte veranderingen.…

'Geen echte verandering voor Afghaanse vrouwen' LONDEN (ANP) - De beloften die zijn gedaan aan Afghaanse vrouwen na de val van het extremistische Taliban-regime in 2001, hebben niet geleid tot echte veranderingen. Dat heeft de belangenorganisatie Womankind Worldwide dinsdag in een rapport gemeld. Miljoenen Afghaanse vrouwen en meisjes hebben in hun directe omgeving te kampen met systematische discriminatie en geweld, aldus een rapport. Op het gebied van wetgeving en politieke rechten is er weliswaar wat vooruitgang geboekt, maar aan talloze andere problemen, zoals het geweld tegen vrouwen, is in de praktijk nog vrijwel niets gedaan.

bron: De Twentsche Courant Tubantia van 31 oktober 2006
Lees tekst 14.
202p
In tekst 14 staan gebeurtenissen uit Afghanistan.
Waarom is Afghanistan volgens Nederlandse normen geen rechtsstaat?
Twee van onderstaande uitspraken zijn juist.
Welke twee zijn dat? Schrijf de juiste nummers op.
1 De burgers zijn overgeleverd aan terreur van de overheid.
2 De grondrechten van de burgers worden geschonden.
3 De overheid kan de rechtsorde niet handhaven.
4 Er zijn geen wetten.
tekst 15
De … verbiedt kranslegging neonazi`s De … van Venray heeft de kranslegging zaterdag op het Duits oorlogskerkhof in Ysselsteyn, door leden van de extreem-rechtse organisatie Blood & Honour, verboden. Een woordvoerster…

De … verbiedt kranslegging neonazi`s De … van Venray heeft de kranslegging zaterdag op het Duits oorlogskerkhof in Ysselsteyn, door leden van de extreem-rechtse organisatie Blood & Honour, verboden. Een woordvoerster van de gemeente wees erop dat de … verantwoordelijk is voor het handhaven van de openbare orde. Leden van de linkse groepering Anti Fascistische Aktie hadden via hun website opgeroepen de kranslegging te verstoren.

bron: de Volkskrant van 4 maart 2006
Lees tekst 15.
211p
Wie of wat moet op de puntjes (drie maal) in tekst 15 worden ingevuld?
A burgemeester
B gemeenteraad
C officier van justitie
D politie
tekst 16
Buitenlanders in Amsterdam opgepakt De politie heeft vorige week in Amsterdam drie personen uit Italië opgepakt. Het gaat om drie mannen van 50, 53 en 56 jaar oud. De recherche hield verder een 45-jarige Italiaanse…

Buitenlanders in Amsterdam opgepakt De politie heeft vorige week in Amsterdam drie personen uit Italië opgepakt. Het gaat om drie mannen van 50, 53 en 56 jaar oud. De recherche hield verder een 45-jarige Italiaanse vrouw aan. Alle vier ……………. handel in verdovende middelen en lidmaatschap van een criminele organisatie.

naar: NRC Handelsblad van 30 november 2006
Lees tekst 16.
221p
Wat moet op de puntjes in tekst 16 worden ingevuld?
A staan terecht voor
B worden verdacht van
C worden veroordeeld voor
tekst 17
Een columnist van de Volkskrant heeft kritiek op het criminaliteitsbeleid van het kabinet-Balkenende III: “Keihard, het woord van de regering komt telkens terug, als het gaat om de bestrijding van overlast en…

Een columnist van de Volkskrant heeft kritiek op het criminaliteitsbeleid van het kabinet-Balkenende III: “Keihard, het woord van de regering komt telkens terug, als het gaat om de bestrijding van overlast en criminaliteit van jongeren. Iedereen die een misdrijf pleegt, moet zo mogelijk worden vervolgd en gestraft. Maar het is altijd mijn uitgangspunt geweest dat omstandigheden die niet deugen, mensen baren die niet deugen. Niet de mensen, maar de omstandigheden moeten dus keihard worden aangepakt.”

bron: de Volkskrant van 23 november 2006
Lees tekst 17.
231p
Bij welke politieke stroming past het citaat in tekst 17 het best?
A liberalisme
B rechts-extremisme
C sociaal-democratie

opgave 2Politiek en beleid en leervaardigheden

tekst 18
Leiden houdt in maart referendum over Rijn- en Gouwelijn Inwoners van Leiden kunnen zich op 7 maart 2007 in een bindend referendum uitspreken over de Rijn- en Gouwelijn. Wethouder John Steegh van Leiden en…

Leiden houdt in maart referendum over Rijn- en Gouwelijn Inwoners van Leiden kunnen zich op 7 maart 2007 in een bindend referendum uitspreken over de Rijn- en Gouwelijn. Wethouder John Steegh van Leiden en gedeputeerde Martin Huls van Zuid-Holland hebben daarover afspraken gemaakt. Beide partijen maakten dat woensdag bekend. De bevolking kan een keuze maken uit twee tracés voor de lightrailverbinding. Het referendum vindt volgend jaar gelijk plaats met de Statenverkiezingen.

bron: ANP van donderdag 24 augustus 2006
Lees tekst 18.
242p
De overheid in Nederland bestaat uit drie soorten van bestuur.
Welke twee besturen van de overheid komen voor in tekst 18?
251p
Burgers hebben verschillende mogelijkheden om invloed uit te oefenen op de
politieke besluitvorming.
Welke mogelijkheid van burgers herken je in tekst 18?
A laten horen van een mening tijdens een hoorzitting
B meedoen in een politieke partij
C uitoefenen van het stemrecht
D zetten van een handtekening onder een verklaring
tekst 19
Gezin Ja, ……. is een gezinspartij! Jarenlang is er te weinig aandacht geweest voor de positie van gezinnen. Het beleid was vooral gericht op individuen en niet op het gezin als geheel. Dankzij ….. is dat nu anders.…

Gezin Ja, ……. is een gezinspartij! Jarenlang is er te weinig aandacht geweest voor de positie van gezinnen. Het beleid was vooral gericht op individuen en niet op het gezin als geheel. Dankzij ….. is dat nu anders. Een gezin, in welke vorm dan ook, is meer dan zo maar een groepje personen bij elkaar; het zijn mensen die voor elkaar zorgen, naar elkaar omzien, waarden en normen overdragen. Het gezin is een van de plekken waar mensen zich van jongs af aan ontwikkelen en ontplooien. Maar gezinnen hebben het ook druk en opgroeiende kinderen kosten veel geld. Daarom verdienen gezinnen steun.

bron: website van een politieke partij
Lees tekst 19.
261p
De tekst is afkomstig van de website van een politieke partij.
Van welke partij is deze tekst?
A de PvdA
B de SP
C de VVD
D het CDA
tekst 20
Chinese politie schiet honderd mensen dood In de zuidoostelijke Chinese provincie Hunan zijn vorige week zeker honderd mensen om het leven gekomen toen de politie het vuur opende op een menigte betogers. Dat meldde…

Chinese politie schiet honderd mensen dood In de zuidoostelijke Chinese provincie Hunan zijn vorige week zeker honderd mensen om het leven gekomen toen de politie het vuur opende op een menigte betogers. Dat meldde het Japanse persbureau Kyodo gisteren op basis van berichten uit onder meer Hongkong. Uit China komen vaker berichten over gewelddadige demonstraties, vaak tegen onteigening van grond. Door censuur blijft echter ook veel sociale onrust verborgen.

bron: Trouw van 8 augustus 2006
Lees tekst 20.
271p
China heeft een dictatoriaal politiek systeem.
Welk kenmerk van zo’n systeem is af te leiden uit tekst 20?
A Burgers hebben geen politieke grondrechten.
B Burgers houden uit onvrede regelmatig demonstraties.
C De politie moet zorgen voor handhaving van de openbare orde.
tekst 21
Beatrix breekt lans voor EU Door onze correspondent Antwerpen/Brussel, 21 juni. “De burgers van Europa zullen zich er weer bewust van moeten worden hoe belangrijk de Europese Unie is voor ons aller bestaan, voor onze…

Beatrix breekt lans voor EU Door onze correspondent Antwerpen/Brussel, 21 juni. “De burgers van Europa zullen zich er weer bewust van moeten worden hoe belangrijk de Europese Unie is voor ons aller bestaan, voor onze vrede, veiligheid en welvaart.” Dat zei koningin Beatrix gisteravond tijdens het officiële diner op de eerste dag van haar staatsbezoek aan België.

bron: www.nrc.nl van 23 juni 2006
Bij tekst 21 horen de vragen 28 tot en met 30.
Lees tekst 21.
281p
Wat is een voorbeeld van het belang van de EU voor ‘onze vrede’?
A De Europese samenwerking heeft er toe geleid dat Nederland geen
meningsverschillen heeft met andere EU-landen.
B Door de introductie van de euro kunnen we makkelijker wonen in andere
landen van de EU.
C Nederland heeft als exportland flink geprofiteerd van de Europese vrije
markt met haar open grenzen.
D Sinds de Europese landen samenwerken is er geen oorlog geweest tussen
lidstaten van de EU.
Zie tekst 21.
291p
Welke taak oefende de koningin uit tijdens haar bezoek aan België?
A Ze behartigde de belangen van het Nederlandse bedrijfsleven.
B Ze oefende invloed uit op de Europese besluitvorming.
C Ze vertegenwoordigde de Nederlandse regering.
Zie tekst 21.
301p
Koningin Beatrix heeft een toespraak gehouden tijdens haar staatsbezoek aan
België.
Wie is verantwoordelijk voor de inhoud van deze toespraak?
A de ambtenaren van het ministerie van Buitenlandse Zaken
B de koningin zelf
C de minister-president
D het Nederlandse parlement
tekst 22
Het LAKS, voor scholieren, door scholieren Het Landelijk Aktie Komitee Scholieren is een organisatie van, voor en door scholieren. Het LAKS organiseert diverse activiteiten voor scholieren en komt voor hen op. Doel…

Het LAKS, voor scholieren, door scholieren Het Landelijk Aktie Komitee Scholieren is een organisatie van, voor en door scholieren. Het LAKS organiseert diverse activiteiten voor scholieren en komt voor hen op. Doel van het LAKS is de leerling centraal te stellen en een stem te geven.

naar: www.laks.nl
tekst 23
ROEP OM BETER ONDERWIJS Jongeren bepleiten hogere beurs en willen hoger salaris voor goede leraar Door Sander Wageman DEN HAAG - De vier belangrijkste scholieren- en studentenorganisaties waaronder het Landelijk…

ROEP OM BETER ONDERWIJS Jongeren bepleiten hogere beurs en willen hoger salaris voor goede leraar Door Sander Wageman DEN HAAG - De vier belangrijkste scholieren- en studentenorganisaties waaronder het Landelijk Aktie Komitee Scholieren (LAKS) hebben gisteren gepleit voor onder andere meer studiefinanciering, een betere begeleiding van schoolverlaters en voor een hoger salaris voor goede docenten in het voortgezet 5 onderwijs. Ze deden dat in een negenpuntig document, dat ze gisteren hebben overhandigd aan vertegenwoordigers van de zes grootste politieke partijen. Het LAKS riep de politiek verder op om vroegtijdige schoolverlaters niet in opvoedingskampen te plaatsen. Over het stimuleren van docenten door kwaliteit te belonen met een hoger 10 salaris, waren de aanwezige volksvertegenwoordigers het unaniem eens. D66- fractieleider Alexander Pechtold: “Ik zou graag het niveau van docenten zien stijgen. Het belonen van goede leerkrachten kan daaraan bijdragen.” Verder pleitten de scholieren- en studentenorganisaties in het onderwijsdocument voor meer inspraak van scholieren in het voortgezet 15 onderwijs, stageplekken voor elke mbo-student, (…).

naar: Spits van 8 november 2006
De vragen 31 tot en met 34 gaan over teksten 22 en 23.
Lees de teksten 22 en 23.
312p
Geef twee redenen waarom LAKS een belangengroep is.
322p
Belangengroepen beschikken over diverse machtsmiddelen.
Over welke machtsmiddelen beschikt het LAKS?
Noem er twee.
331p
Welke fase van het politieke besluitvormingsproces is te herkennen in tekst 23?
A fase 1: uiten van wensen en erkennen van wensen als politieke problemen
B fase 2: vergelijken of afwegen van politieke problemen
C fase 3: beslissen over problemen of de besluitvormingsfase
D fase 4: besluiten uitvoeren.
341p
Van welke mogelijkheid om de politieke besluitvorming te beïnvloeden, heeft het
LAKS gebruik gemaakt in tekst 23?
A gebruik maken van officiële inspraakmogelijkheid
B houden van een openlijke actie
C lobbyen
D organiseren van een discussiebijeenkomst
tekst 24
Uitleg Noord/Zuidlijn AMSTERDAM - Wethouder Mark van der Horst (Verkeer) moet zich volgende week in de gemeenteraad verantwoorden voor de aanlegkosten van de nieuwe metrolijn, de Noord/Zuidlijn. De SP-fractie, die…

Uitleg Noord/Zuidlijn AMSTERDAM - Wethouder Mark van der Horst (Verkeer) moet zich volgende week in de gemeenteraad verantwoorden voor de aanlegkosten van de nieuwe metrolijn, de Noord/Zuidlijn. De SP-fractie, die een spoeddebat heeft aangevraagd, denkt dat de VVD-wethouder een eventuele kostenstijging geheimhoudt tot na de gemeenteraadsverkiezingen van 7 maart.

bron: De Telegraaf van 21 februari 2006
Lees tekst 24.
351p
Welke taak van de gemeenteraad herken je in tekst 24?
A beslissen over plannen voor de gemeente
B controleren van het college van Burgemeester en Wethouders
C uitvoeren van beleid van het college van Burgemeester en Wethouders
D voorbereiden van beleid voor de gemeente
tekst 25
Petitie Vaak wordt een petitie aangeboden na een landelijke actie namens een groep mensen. In uw petitie dient u uit te leggen met welk beleid of met welke regel u het oneens bent. U meldt wat u met de petitie wilt…

Petitie Vaak wordt een petitie aangeboden na een landelijke actie namens een groep mensen. In uw petitie dient u uit te leggen met welk beleid of met welke regel u het oneens bent. U meldt wat u met de petitie wilt bereiken en wie de organisatoren zijn. Wie een petitie aan de Kamer wil aanbieden, moet dat schriftelijk aanvragen. De aanbieding van een petitie wordt in de eerstvolgende vergadering van de Kamer gemeld op de lijst van ingekomen stukken.

naar: www.tweedekamer.nl/hoe_werkt_het/
Lees tekst 25.
361p
Wat is een petitie?
A Het is een middel van burgers om invloed uit te oefenen op de politieke
besluitvorming.
B Het is een middel van leden van het parlement om de regering te
controleren.
C Het is een taak van politieke partijen.
D Het is een voorbeeld van buitenparlementaire actie door pressiegroepen.
tekst 26
Op bezoek bij de krant ENSCHEDE - Alle kopstukken uit de Nederlandse politiek komen voor de Tweede Kamerverkiezingen van 22 november naar De Twentsche Courant Tubantia. Op de redactie van het hoofdkantoor in Enschede…

Op bezoek bij de krant ENSCHEDE - Alle kopstukken uit de Nederlandse politiek komen voor de Tweede Kamerverkiezingen van 22 november naar De Twentsche Courant Tubantia. Op de redactie van het hoofdkantoor in Enschede gaan Jan Peter Balkenende, Wouter Bos, Mark Rutte en zeven andere lijsttrekkers in debat met lezers. Van maandag 6 tot en met vrijdag 17 november komt elke werkdag één van de politieke zwaargewichten naar de krant. Onder leiding van een redacteur ondervraagt een wisselend en telkens uit vijf lezers bestaand panel de lijsttrekker. Lezers worden daarvoor door de redactie benaderd.

bron: De Twentsche Courant Tubantia van 11 oktober 2006
Lees tekst 26.
371p
De Twentsche Courant Tubantia bericht uitvoerig over het debat met de
lijsttrekkers en plaatst uitgebreide artikelen over de interviews met de
lijsttrekkers.
Welke functie voor de democratie vervult De Twentsche Courant Tubantia met
artikelen over het debat en de gesprekken met de lijsttrekkers?
A bijdrage leveren aan meningsvorming van de burgers
B burgers informeren over het bestuur van Nederland
C politici controleren
D reclame maken voor de overheid en maatschappelijke organisaties
381p
De lijsttrekkers zijn tijdens de verkiezingscampagne de belangrijkste personen
van de politieke partijen.
Welke taak van politieke partijen voeren de lijsttrekkers tijdens de
verkiezingscampagne uit?
A Zij beslissen wie er op de verkiezingslijsten komen.
B Zij brengen de ideeën van hun politieke partij onder de aandacht van de
burgers.
C Zij keuren het verkiezingsprogramma goed.
D Zij vertegenwoordigen de partij in het parlement.
tekst 27
Marijnissen haalt hard uit naar minister-president Balkenende SP-lijsttrekker Marijnissen sprak minachtend over het motto ‘fatsoen moet je doen’ van de minister-president. Hij vroeg zich hardop af wat er fatsoenlijk…

Marijnissen haalt hard uit naar minister-president Balkenende SP-lijsttrekker Marijnissen sprak minachtend over het motto ‘fatsoen moet je doen’ van de minister-president. Hij vroeg zich hardop af wat er fatsoenlijk aan is dat er niet voldoende thuiszorg is, dat topinkomens in het bedrijfsleven steeds hoger worden of dat kinderen opgesloten worden in een cel omdat er te weinig 5 opvang is. “Je kunt wel roepen dat we het samen moeten doen, maar je hebt vier jaar lang alles gedaan met je rug naar de mensen”, hield Marijnissen Balkenende voor. De SP kiest overduidelijk voor een linkse coalitie met de PvdA.

naar: De Twentsche Courant Tubantia van 9 oktober 2006
Lees tekst 27.
391p
Tekst 27 is een gedeelte van het verslag van het debat tussen lijsttrekkers van
de grote partijen dat De Twentsche Courant Tubantia heeft georganiseerd.
Met welke politieke stroming heeft de SP de meeste overeenkomst?
A christendemocratische stroming
B rechts-extremistische stroming
C liberale stroming
D sociaaldemocratische stroming
401p
Volgens tekst 27 kiest de SP voor een linkse coalitie met de PvdA (regel 8).
Hoeveel zetels moeten de linkse partijen minimaal gezamenlijk halen om een
coalitie te kunnen vormen?
A 51
B 76
C 86
D 101
tekst 28
Kabinet-Balkenende IV is een feit Het vierde kabinet-Balkenende (CDA, PvdA, ChristenUnie) is rond.
naar: De Gelderlander van 8 februari 2007
Lees tekst 28.
411p
Wie maken deel uit van het nieuwe kabinet?
A de koningin en de nieuwe ministers
B de nieuwe Eerste Kamerleden
C de nieuwe ministers en staatssecretarissen
D de fractieleiders van de Tweede Kamer van CDA, PvdA en ChristenUnie.
tekst 29
Muurvast Hoe kan het verkeersinfarct* in de strook land tussen Schiphol-Amsterdam- Almere worden aangepakt? Milieuactivisten doen het liefst niets, maar de aanval op het filespook is wel degelijk geopend. Veel nieuw…

Muurvast Hoe kan het verkeersinfarct* in de strook land tussen Schiphol-Amsterdam- Almere worden aangepakt? Milieuactivisten doen het liefst niets, maar de aanval op het filespook is wel degelijk geopend. Veel nieuw asfalt lijkt de enige oplossing. Almere wacht en hoopt. De emoties lopen hoog op, en dat al 5 jaren. 5 De insteek van het kabinet is dan ook dat er absoluut iets moet gebeuren. Vandaar dat er 4,5 miljard euro staat gereserveerd.

bron: De Telegraaf van 14 januari 2006
noot *gedeeltelijke of totale belemmering van het verkeer op de wegen.
Lees tekst 29.
421p
Het fileprobleem is een politiek probleem.
Citeer de zin uit tekst 29 waaruit blijkt dat het fileprobleem een politiek
probleem is.
432p
In tekst 29 is er geen sprake van objectieve informatie.
Geef daarvoor een reden en citeer een zin waaruit dat blijkt.
Doe het zo: neem onderstaande nummers over en vul het antwoord aan.
1 Er is geen sprake van objectieve informatie omdat …
2 Een zin waaruit dit blijkt is …
tekst 30
Een deel uit een interview met de lijsttrekker van een nieuwe partij in Nederland: “Wij beoordelen de verzorgingsstaat heel anders. Het is nu zo dat de mensen die wel iets kunnen maar niks willen, ervan profiteren.…

Een deel uit een interview met de lijsttrekker van een nieuwe partij in Nederland: “Wij beoordelen de verzorgingsstaat heel anders. Het is nu zo dat de mensen die wel iets kunnen maar niks willen, ervan profiteren. Het is te gek voor woorden dat mensen een uitkering krijgen en daar niets voor hoeven te doen. Het is toch raar dat er vorige week een foto van een treintje vol met Polen in de krant stond, die hier allemaal aan het werk zijn, terwijl we zelf 300.000 mensen met een uitkering hebben in Nederland. We moeten die mensen bellen en zeggen dat ze aan het werk kunnen, als ze het niet willen dan moet hun uitkering worden stopgezet.”

naar: de Volkskrant van 23 september 2006
Lees tekst 30.
441p
Politieke partijen kun je indelen in links, midden of rechts.
Welk begrip past bij de nieuwe partij in tekst 30?
A links
B midden
C rechts
spotprent 1
Maar majesteit, er zijn ook nog enkele zeer essentiële details niet uitgelekt hoor!
bron: De Gelderlander van 15 september 2005
Bekijk spotprent 1.
451p
De spotprent gaat over het uitlekken van informatie over de Miljoenennota.
Naar welke belangrijke, jaarlijks terugkerende, gebeurtenis verwijst deze
spotprent?
A algemene beschouwingen
B kabinetsformatie
C Koninginnedag
D Prinsjesdag
De teksten 31 en 32 heb je nodig voor het beantwoorden van de vragen 46 tot
en met 48.
tekst 31
Pak drankmisbruik jeugd strenger aan M.N. Verbaten In de VS worden jongeren onder de 21 jaar die alcohol gebruikt hebben hard aangepakt. Nederland moet ook strenger optreden, meent M.N. Verbaten. In Nederland is de…

Pak drankmisbruik jeugd strenger aan M.N. Verbaten In de VS worden jongeren onder de 21 jaar die alcohol gebruikt hebben hard aangepakt. Nederland moet ook strenger optreden, meent M.N. Verbaten. In Nederland is de wet op alcoholverkoop onlogisch en niet goed te controleren. Zo heeft de wetgever in Nederland bepaald dat het verboden is aan jongeren beneden de 16 jaar licht-alcoholische dranken (bijvoorbeeld bier en breezers) te verkopen. Aan jongeren beneden de 18 jaar mag geen sterke drank worden verkocht. In de VS mag aan jongeren beneden de 21 jaar geen alcohol worden verkocht, of het nu bier is of sterke drank.

bron: www.nrc.nl van juni 2006
tekst 32
Weinig enthousiasme voor alcoholplannen van minister Hoogervorst Minister Hoogervorst (Volksgezondheid, Welzijn en Sport) noemt de ernst en omvang van de alcoholproblematiek onder jongeren alarmerend. Kinderen…

Weinig enthousiasme voor alcoholplannen van minister Hoogervorst Minister Hoogervorst (Volksgezondheid, Welzijn en Sport) noemt de ernst en omvang van de alcoholproblematiek onder jongeren alarmerend. Kinderen drinken op steeds jongere leeftijd. Zeven van de tien kinderen drinkt het eerste glas alcohol al op of voor hun twaalfde jaar. Daarnaast drinken jongeren te vaak en te veel. Een derde van de 15-jarigen is maandelijks dronken. Volgens de minister maken deze uitkomsten van recente onderzoeken duidelijk dat er maatregelen nodig zijn om het alcoholgebruik onder jongeren en vooral kinderen terug te dringen. Jongeren onder de achttien moeten een boete krijgen als ze een biertje kopen, zei Hoogervorst donderdag op het eerste Nationaal Alcoholcongres. Drankwinkels en horeca zien niets in het plan van minister Hoogervorst om de leeftijdsgrens voor de verkoop van bier te verhogen van zestien naar achttien jaar.

bron: De Telegraaf van 19 januari 2006
Lees de teksten 31 en 32.
461p
Drankmisbruik onder jongeren is een maatschappelijk vraagstuk.
Een maatschappelijk vraagstuk kun je bekijken vanuit vier invalshoeken: de
politiek-juridische, de sociaal-economische, de sociaal-culturele en de
veranderende- of de vergelijkende invalshoek.
In welke tekst - 31 of 32 - herken je een voorbeeld van de vergelijkende
invalshoek? Geef daarvoor een reden.
471p
Wat is een voorbeeld van de sociaal-economische benaderingswijze of
invalshoek?
A Drankwinkels en horeca zijn bang voor tegenvallende inkomsten als de
leeftijdsgrens voor de verkoop van bier omhoog gaat.
B Minister Hoogervorst wil maatregelen om alcoholmisbruik te voorkomen.
C Zeven van de tien kinderen drinkt het eerste glas alcohol al op of voor hun
twaalfde jaar.
481p
De informatie die we via de media horen of lezen moet betrouwbaar zijn.
Waarom is de informatie in tekst 32 betrouwbaar?
A De tekst is geschreven door een journalist van een groot landelijk dagblad.
B In de tekst komt duidelijk de eigen mening van de journalist naar voren.
C In de tekst staat informatie waarvan je kunt controleren of deze juist is.
tekst 33
Uit het verkiezingsprogramma van een politieke partij: “Extra zorg voor het broze, kwetsbare leven De mens draagt verantwoordelijkheid voor het leven. (…) Ook de zorg dient gestempeld te zijn door respect voor het…

Uit het verkiezingsprogramma van een politieke partij: “Extra zorg voor het broze, kwetsbare leven De mens draagt verantwoordelijkheid voor het leven. (…) Ook de zorg dient gestempeld te zijn door respect voor het leven. Het doden van geboren of ongeboren kinderen en ernstig zieken mag geen onderdeel zijn van de gezondheidszorg. De dood kan en mag niet gebruikt worden als oplossing voor een probleem. Vanuit een christelijke zorgvisie is het van belang te erkennen dat het lichamelijk leven zijn eigen begin en einde heeft.”

bron: website van een politieke partij
Lees tekst 33.
491p
Van welke politieke partij is dit citaat?
A D66
B ChristenUnie
C GroenLinks
D VVD
Let op: de laatste vraag van dit examen staat op de volgende pagina.
tekst 34
Roemenië en Bulgarije EU-lid in 2007 Het Europees Parlement heeft ingestemd met de toetreding van Roemenië en Bulgarije tot de Europese Unie (EU). De landen mogen per 1 januari 2007 lid worden.
bron: Elsevier van 13 april 2005
501p
Roemenië en Bulgarije zijn op 1 januari 2007 toegetreden tot de Europese Unie.
Wat is een reden om nieuwe landen op te nemen in de Europese Unie?
A het bestrijden van de internationale misdaad en drugshandel
B het bevorderen van de welvaart in Europa
C het bevorderen van economische concurrentie tussen de lidstaten
D het verkrijgen van meer inkomsten van de nieuwe lidstaten
Bronvermelding
Een opsomming van de in dit examen gebruikte bronnen, zoals teksten en afbeeldingen, is te vinden in het bij dit examen
behorende correctievoorschrift, dat na afloop van het examen wordt gepubliceerd.