Eindexamen maatschappijkunde vmbo kb 2011, tijdvak 1 (maatschappijleer 2)

Waarom zijn het CDA en de PvdA het volgens de tekst oneens met de SP, PVV en Trots op Nederland? A Er bestaat in Nederland een scheiding tussen de staatsmachten. B Rechters zijn ook mensen en maken daarom wel eens fouten. C Regeringspartijen zijn het nooit eens met oppositiepartijen. tekst 2 naar: Trouw van 27 mei 2009

Criminaliteit heeft materiële en immateriële gevolgen. Materiële gevolgen van criminaliteit voor banken zijn bijvoorbeeld dat er bij inbraak of een overval geld gestolen wordt, of dat er zaken kapot gaan die gerepareerd moeten worden. → Noem een ander materieel gevolg van criminaliteit voor banken dat in tekst 3 naar voren komt. → Waarom is dat een materieel gevolg?

In tekst 4 staat dat de dalende criminaliteit niet tot een vermindering van de onveiligheidsgevoelens van de Utrechters heeft geleid. → Leg uit hoe de massamedia hier een rol in kunnen hebben gespeeld. tabel 1 Verkeersovertredingen regio Haaglanden jaar snelheid parkeren/ stilstaan roodlicht overig totaal 1995 67.076 70.083 59.906 34.232 231.297 1996 260.330 174.910 132.877 109.827 677.944 1997 135.473 72.128 52.345 48.341 308.287 1998 145.352 71.956 49.376 55.130 321.814 1999 154.101 75.483 60.756 42.381 332.721 2000 133.301 71.020 40.625 40.314 285.260 2001 245.511 73.212 43.286 43.204 405.213 2002 268.519 80.396 42.447 48.678 440.040 2003 379.676 90.521 48.865 66.472 585.534 2004 506.132 91.030 47.512 111.872 756.546 2005 380.203 83.597 39.790 126.858 630.448 2006 420.274 60.944 30.016 110.956 622.190 2007 347.482 59.101 28.640 113.057 548.280 2008 275.786 44.564 23.123 90.999 434.472 totaal 3.719.216 1.118.945 699.564 1.042.321 6.580.046 bron: www.politie.nl

Welke conclusie kun je trekken naar aanleiding van de gegevens uit tabel 1? A Het aantal mensen dat gepakt is voor het rijden door rood licht, is sinds 2003 gedaald. B Het aantal mensen dat zich aan de verkeersregels houdt, is sinds 2003 gedaald. C In 2008 reden er 50% minder mensen door rood licht dan in 2006.

tabel 2 Crimineel gedrag onder jongeren: percentage dat zegt een bepaalde wetsovertreding te hebben begaan in het voorgaande schooljaar. 25 % 30 20 15 10 5 0 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 Legenda: 1 slaan zonder verwonding 7 diefstal fiets 2 winkeldiefstal onder 5 euro 8 winkeldiefstal meer dan 5 euro 3 graffiti 9 overige diefstal 4 gestolen dingen kopen 10 iemand beroofd 5 vernieling 11 inbraak 6 iemand verwonden 12 diefstal auto bron: www.kennislink.nl van 18 mei 2007

Tabel 2 is gemaakt op basis van een onderzoek onder 1500 leerlingen van verschillende vmbo-scholen in Zuid-Holland. Naar aanleiding van tabel 2 volgen drie uitspraken: 1 Fietsendiefstallen worden meer door de meisjes dan door de jongens gepleegd. 2 Lichamelijk geweld wordt vaker door de jongens gebruikt. 3 Minder dan 15% van de jongens houdt zich bezig met heling. → Schrijf op welke uitspraak juist is of onjuist. Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan. Uitspraak 1 is … Uitspraak 2 is … Uitspraak 3 is …

Er zijn verschillende algemene maatschappelijke verklaringen voor crimineel gedrag. Welke maatschappelijke verklaring voor crimineel gedrag past het beste bij de verklaring die in tekst 6 gegeven wordt voor het langer dan gemiddeld doorgaan met criminaliteit door Antilliaanse mannen? A Als mensen eenmaal het etiket ‘crimineel’ hebben, gaan ze zich hiernaar gedragen. B De samenleving wordt steeds anoniemer. C Door slechte levensomstandigheden gaan mensen zich sneller crimineel gedragen. D Gebrek aan maatschappelijke bindingen bevordert crimineel gedrag.

Criminaliteit is een tijd- en plaatsgebonden begrip. Welk van de onderstaande voorbeelden is een voorbeeld van criminaliteit als plaatsgebonden begrip? A In grote steden vindt meer criminaliteit plaats dan in dorpen. B In Nederland worden jaarlijks meer fietsen gestolen dan in Noorwegen. C In veel landen is abortus verboden, in Nederland niet. D Vroeger was prostitutie in Nederland verboden, nu niet meer. tekst 9 naar: www.rechtspraak.nl van 14 april 2010

In het overheidsbeleid ten aanzien van criminaliteit kunnen verschillende soorten beleid worden onderscheiden. → Onder welke soorten beleid kan de toepassing van het supersnelrecht door het OM in tekst 10 geplaatst worden? Kies drie nummers uit onderstaand rijtje. 1 gevangenisbeleid 2 opsporingsbeleid 3 preventief beleid 4 repressief beleid 5 vervolgingsbeleid

In tekst 12 lees je dat de verdachte een 50-jarige vrouw was. Criminaliteit wordt niet door alle groepen in de samenleving evenveel gepleegd. Een 50-jarige vrouw als verdachte komt bijvoorbeeld niet heel vaak voor. Welke kenmerken van de verdachte zou je hebben verwacht als je uitgaat van de groepen in de samenleving waaronder criminaliteit het meeste voorkomt? A behorend tot de hogere sociale klasse en tussen de 20 en 40 jaar B behorend tot de lagere sociale klasse en tussen de 38 en 55 jaar C mannelijk en tussen de 16 en 23 jaar D mannelijk en tussen de 23 en 38 jaar

Er zijn verschillende soorten straffen en maatregelen. Wat voor een soort straffen of maatregelen zijn de taakstraf van zestig uur en de boete van duizend euro? A allebei bijkomende straffen B allebei hoofdstraffen C allebei maatregelen D een bijkomende straf en een maatregel E een hoofdstraf en een bijkomende straf

Er zijn verschillende verklaringen voor crimineel gedrag. Met welk van de onderstaande verklaringen kan het uiten van bedreigingen en geweld tegen politie zoals in tekst 13 het beste worden verklaard? A anonieme samenleving B geringe pakkans C slechte levensomstandigheden D veranderend besef van normen en waarden

De volgende overheidsorganen zijn betrokken bij het voorkómen en bestrijden van criminaliteit: 1 het parlement 2 de regering 3 het Openbaar Ministerie 4 de politie 5 de rechterlijke macht → Geef voor elk van deze organen aan met welke taak zij zich bezig houden wat betreft het voorkómen en bestrijden van criminaliteit. Je kunt kiezen uit de volgende taken: A belast met opsporing van strafbaar gedrag B belast met rechtspraak C belast met het wettelijk vaststellen wat strafbaar is Doe het zo: neem onderstaande nummers over en vul het antwoord aan met A, B of C. 1 … 2 … 3 … 4 … 5 …

Er zijn organisaties die van mening zijn dat een databank van vingerafdrukken in strijd is met de Wet bescherming persoonsgegevens en twee andere wetten. Welke twee andere wetten zijn dit? A de Grondwet en de Wet Economische Delicten B de Grondwet en het Europees Verdrag tot bescherming van de Rechten van de Mens C het Wetboek van Strafvordering en het Europees Verdrag tot bescherming van de Rechten van de Mens D het Wetboek van Strafvordering en de Wet Economische Delicten tekst 15 naar: www.cbs.nl van 23 april 2010

In tekst 16 wordt ‘Prinsjesdag’ genoemd. → Wat gebeurt er op Prinsjesdag? Kies twee nummers uit onderstaand rijtje. 1 De koningin leest de troonrede voor. 2 De koningin ontvangt alle leden van het parlement in haar paleis. 3 De minister-president presenteert de miljoenennota. 4 Het kabinet komt met de plannen voor het komend jaar. tekst 17 naar: Trouw van 28 augustus 2009

Uit tekst 17 blijkt dat Wit-Rusland kenmerken van een dictatuur heeft. → Welke kenmerken van een dictatuur kun je in tekst 17 herkennen? Kies twee nummers uit onderstaand rijtje. 1 De oppositie heeft het recht om te protesteren. 2 De Wit-Russische leider heeft de absolute macht. 3 De Wit-Russische leider heeft de meeste stemmen gekregen. 4 Er zijn geen eerlijke verkiezingen geweest.

Er zijn verschillende soorten organisaties: 1 een actiegroep 2 een belangenorganisatie 3 een bestuursorgaan 4 een politieke partij → Wat voor een soort organisatie is de ANWB en uit welke regels van tekst 18 blijkt dit? Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan. De ANWB is een …. Dit blijkt uit de regels ….

Het politieke besluitvormingsproces verloopt volgens een aantal fasen. In welke fase van het politieke besluitvormingsproces bevindt zich de besluitvorming over het rekeningrijden volgens de regels 1-6 van tekst 18? A fase 1: uiten van wensen en erkennen van wensen als politieke problemen B fase 2: afwegen van politieke problemen en het bedenken van oplossingen voor politieke problemen C fase 3: beslissen over problemen D fase 4: het uitvoeren van besluiten

Minister Eurlings heeft het wetsvoorstel ‘Kilometerprijs’ gepresenteerd aan de Tweede Kamer. Dit is één van de stappen van het tot stand komen en het invoeren van een wet. → Welke stappen moeten er genomen worden voordat de burgers te maken krijgen met de gevolgen van een wet, in dit geval het betalen voor autorijden per kilometer? Schrijf de nummers van de onderstaande stappen in de juiste volgorde op. 1 Ambtenaren voeren de wet uit. 2 De Tweede Kamer en de Eerste Kamer hebben het wetsvoorstel aangenomen. 3 De Tweede Kamer heeft het wetsvoorstel op een aantal onderdelen gewijzigd. 4 Het kabinet is akkoord gegaan met het wetsvoorstel. tekst 19 naar: www.bovag.nl van 13 november 2009

Je kunt vanuit verschillende benaderingswijzen naar maatschappelijke problemen kijken. Bij het fileprobleem is dit ook zo. Over welke benaderingswijze gaat tekst 19 vooral? A politiek-juridische benaderingswijze B sociaal-culturele benaderingswijze C sociaal-economische benaderingswijze D veranderings- en vergelijkende benaderingswijze tekst 20 bron: website van de SGP van 22 september 2009

In Albanië zijn verkiezingen voor het parlement gehouden. Buitenlandse waarnemers hebben gekeken of de verkiezingen volgens democratische regels verlopen zijn. Waarop hebben de waarnemers onder andere gelet? Ze hebben erop gelet of A de ambtenaren op een juiste manier de namen van de kiezers hebben opgeschreven. B de burgers in het stemhokje zonder toezicht hebben kunnen stemmen op de partij van hun keuze. C de mensen die gaan stemmen op de hoogte zijn van de standpunten van de politieke partijen. D de politieke partijen geen propaganda hebben gemaakt voor hun standpunten.

In een democratie hebben de massamedia verschillende functies. Welke functie vervult RTL Nieuws vooral als je kijkt naar tekst 23? A aandragen van onderwerpen voor de politieke agenda B burgers informeren over het overheidsbeleid C burgers kennis laten maken met verschillende meningen D optreden als waakhond van de democratie

Wat voor een persoon is Guus Lamers en wat doet hij? Guus Lamers is A ambtenaar en betrokken bij het uitvoeren van besluiten van de provincie. B ambtenaar en betrokken bij het voorbereiden van besluiten van de regering. C kamerlid van een oppositiepartij en hij probeert het economisch beleid te beïnvloeden. D kamerlid van een regeringspartij en hij steunt de minister van Economische Zaken.

Wat waren de oorspronkelijke doelen van de Europese Unie en haar voorlopers, waaronder de Europese Gemeenschap? Kies twee nummers uit onderstaand rijtje. 1 bestrijden van terrorisme 2 invoeren van eenzelfde munt 3 verbeteren van de mensenrechten 4 verbeteren van de veiligheid 5 verbeteren van het asielbeleid 6 verbeteren van het milieu 7 verhogen van de welvaart

Linze Schaap en anderen stellen voor de burgemeester te laten kiezen door de burgers. Voorstanders van een gekozen burgemeester noemen verschillende voordelen. → Welke voordelen zitten er volgens veel voorstanders aan een gekozen burgemeester? Kies twee nummers uit onderstaand rijtje. 1 meer interesse van de burgers in de politiek 2 meer invloed van de burgers op de politieke besluitvorming 3 meer macht van de gemeente tegenover de landelijke politiek 4 minder macht van de koningin op de politiek in de gemeente Let op: de laatste vragen van dit examen staan op de volgende pagina.

De politieke partijen zijn te verdelen in links - midden - rechts. Tabel 3 is de uitslag van de Tweede Kamerverkiezingen die gehouden zijn op 9 juni 2010. Uitspraak naar aanleiding van tabel 3: “De drie meest linkse partijen hebben gezamenlijk meer zetels dan de drie meest rechtse partijen.” → Onderzoek of deze uitspraak juist is of onjuist. Doe het zo: neem de onderstaande nummers over en vul het antwoord aan. 1 Als de drie meest linkse partijen worden beschouwd: … … … 2 Samen hebben deze linkse partijen … zetels. 3 Als de drie meest rechtse partijen worden beschouwd: … … … 4 Samen hebben deze rechtse partijen … zetels. 5 De uitspraak is … (juist of onjuist invullen)

Drie dagen na de verkiezingen van 9 juni 2010 is de heer Uri Rosenthal aangesteld als informateur. Wie benoemt na de Tweede Kamerverkiezingen de informateur van het nieuw te vormen kabinet? A de koningin B de lijsttrekker van de grootste partij na de verkiezingen C de lijsttrekker van de partij die met de meeste zetels is gegroeid D de minister-president van het vorige kabinet Bronvermelding Een opsomming van de in dit examen gebruikte bronnen, zoals teksten en afbeeldingen, is te vinden in het bij dit examen behorende correctievoorschrift, dat na afloop van het examen wordt gepubliceerd.