tabel 1 prijs in euro’s per vakantiebungalow aankomstdata 2006 maandag 15.00 uur t/m vrijdag MIDWEEK 10.30 uur vakantie- bungalow 4 pers. vakantie- bungalow 6 pers. kortingen jonge gezinnen en 55+’ers n 24 april 249 289 20% e t h 1 mei meivakantie 399 479 - ca 8, 15, 22, 29 mei 289 329 20% n 4 6 juni, korte midweek (di-vr) na Pinksteren 199 249 20% 12, 19, 26 juni 299 369 20% 3 juli zomervakantie 429 499 20% 10 juli zomervakantie 499 599 10% 17, 24, 31 juli, 7 augustus zomervakantie 659 769 - 14 augustus zomervakantie 499 599 - 21 augustus zomervakantie 479 559 20% 28 augustus, 4, 11, 18, 25 september, 2 oktober 329 379 20% 16 oktober herfstvakantie 389 459 - 23 oktober herfstvakantie 449 519 - 30 oktober 279 329 20%
foto 1 Een vakantiebungalow in Port Zélande Veel mensen kiezen bij het boeken van een korte of lange vakantie een vakantiebungalow op één van de vakantieparken van onder andere Center Parcs. Deze parken liggen midden in de natuur of aan de kust. Eén van de bekendste parken aan de kust is Port Zélande.
Naast korte en lange vakanties kiezen mensen ook voor dagrecreatie. In Nederland heeft de recreant daarbij de keus uit een veelzijdig aanbod aan attracties. Op kaart 1 staat één soort van attractiepunten door middel van bolletjes afgebeeld. Welke soort attractiepunten wordt op kaart 1 aangegeven? A dierenparken B musea en historische bouwwerken C nationale parken D pretparken
Mark en Annemiek zijn bezig met het uitzoeken van een vakantie. Ze zijn op zoek naar een cultuurvakantie en willen ook graag actief bezig zijn. Ze houden helemaal niet van massatoerisme. In de krant zien ze vijf advertenties (de teksten 3, 4, 5, 6 en 7) staan. → Geef van elke advertentie aan of deze wel of niet past bij de wensen van Mark en Annemiek.
Welke van de bovenstaande vakanties rekenen we tot de verre vakantiebestemmingen? A alleen de vakanties genoemd in de teksten 3 en 4 B alleen de vakanties genoemd in de teksten 4 en 5 C alleen de vakanties genoemd in de teksten 5 en 6 D alleen de vakanties genoemd in de teksten 6 en 7 E alle vakanties genoemd in de teksten F geen van de vakanties genoemd in de teksten
In de aardrijkskundeles hebben Nadia en Raisa het over de advertentie van tekst 8. Ze verschillen met elkaar van mening of je de bovenstaande aanbiedingen moet rekenen tot het massatoerisme of het elitetoerisme. Nadia is van mening dat de aanbiedingen zijn gericht op massatoerisme en Raisa denkt dat ze gericht zijn op elitetoerisme. → Wie van de twee heeft er gelijk? Kies eerst voor Nadia of Raisa en geef daarna een argument waarop Nadia of Raisa haar mening heeft gebaseerd.
Er is een duidelijk verband tussen zon- en strandvakanties en overmatig watergebruik. Voor toeristische voorzieningen wordt veel water gebruikt (volgens het NC-IUCN). Tegenover de 250 liter water die een Spanjaard gemiddeld per dag gebruikt, gebruikt een toerist dagelijks zo’n 440 liter. Dit is afhankelijk van de activiteiten die de toerist onderneemt. Het watergebruik kan zelfs oplopen tot bijna 900 liter water per dag. Dit is het geval wanneer zwembaden en golfbanen (die gesproeid moeten worden) meegerekend worden. → Geef twee voorbeelden van problemen die kunnen ontstaan door het overmatig watergebruik van toeristen in het Middellandse Zeegebied.
Naar aanleiding van tekst 9 doet Kim drie uitspraken: 1 Nederlanders die naar ontwikkelingslanden in Azië op vakantie gaan, rekenen we allemaal tot massatoerisme. 2 Vakantiebestemmingen naar ontwikkelingslanden in Afrika zijn allemaal natuurvakanties. 3 Tot de vakantiebestemmingen in ontwikkelingslanden behoren ook bestemmingen als Egypte en het Caribisch gebied. Welke uitspraak is of welke uitspraken zijn juist? A alleen 1 B alleen 2 C alleen 3 D alleen 1 en 2 E alleen 1 en 3 F alleen 2 en 3
tabel 2 Vakantiedata schooljaar 2007 - 2008 per regio en onderwijstype Vakantie Regio Onderwijstype* Data Herfst noord bo+vo 13-10-07 t/m 21-10-07 Herfst midden/zuid bo+vo 20-10-07 t/m 28-10-07 Kerst noord/midden/zuid bo+vo 22-12-07 t/m 06-01-08 Voorjaar zuid bo+vo 16-02-08 t/m 24-02-08 Voorjaar noord/midden bo+vo 23-02-08 t/m 02-03-08 Mei noord/midden/zuid bo+vo 26-04-08 t/m 05-05-08 Zomer noord bo 28-06-08 t/m 10-08-08 Zomer noord vo 28-06-08 t/m 17-08-08 Zomer zuid bo 05-07-08 t/m 17-08-08 Zomer zuid vo 05-07-08 t/m 24-08-08 Zomer midden bo 19-07-08 t/m 31-08-08 Zomer midden vo 12-07-08 t/m 31-08-08 * bo = basisonderwijs / speciaal onderwijs; vo = voortgezet onderwijs kaart 2 Nederland
In de meeste schoolagenda’s worden de schoolvakanties genoemd. De vakanties in Nederland zijn in drie groepen verdeeld (zie tabel 2 en kaart 2): − in periodes: voorjaar, mei, zomer, herfst en kerst − naar gebied: noord, midden en zuid − naar basis- en voortgezet onderwijs Wat wil de overheid met deze vakantie-indeling, zoals in tabel 2 en kaart 2 te zien is, bereiken? A een grotere vakantieparticipatie B meer vakantiespreiding C reclame maken voor vakantiegebieden in Nederland D vergroten van de recreatiedruk
Hans, Fuat en Peter zijn alle drie 15 jaar en vrienden van elkaar. Ze hebben besloten in de zomervakantie een trektocht per fiets te maken door Nederland. Het probleem is echter dat ze in verschillende delen van ons land wonen. Hans woont in Utrecht, Fuat in Assen en Peter in Maastricht. Ze moeten dus eerst een geschikte datum vinden waarop ze allemaal vakantie hebben. Op welke datum kunnen zij volgens tabel 2 het vroegst op vakantie gaan? A op 29 juni B op 6 juli C op 13 juli D op 20 juli
tekst 10 THAILAND! Ontdek prachtig Thailand – fascinerende 15-daagse vlieg-/rondreis We bezoeken o.a. Bangkok, River Kwai, Ayutthaya, Saraburi en brengen de laatste dagen door aan één van de hagelwitte stranden aan de Golf van Thailand. Dag 1 : non-stop vliegreis Amsterdam-Bangkok Dag 2 : transfer naar het hotel, vrije middag Dag 3 : Bangkok met o.a. het Grand Palace met zijn Wat Phra Keo tempel, de sfeervolle groenten- en fruitmarkt en de kleurrijke bloemenmarkt. Vrije middag, facultatieve tocht door de kanalen (klongs) Dag 4 : vrije dag, facultatief naar de bekende drijvende markt van Danmoen Suduak of de populaire tocht ‘Fietsen in Bangkok’ Dag 5 : ‘Bridge on the river Kwai’ en het erekerkhof Dag 6 : de oude stad Ayutthaya en Pitsanulok, gelegen aan de rivier de Nan, met vele woonboten en drijvende restaurants Dag 7 : de oude stad Sukothai, vroeger een kosmopolitisch koninkrijk en vervolgens op weg naar Chiang Rai Dag 8 : kennismaking met traditierijke bergstammen in de ruige bergen van
Volgens de advertentie (zie tekst 10) staat op dag 8 een kennismaking met traditierijke bergstammen op het programma. Melissa beweert dat je zo’n kennismaking eigenlijk niet zou moeten organiseren. Rodion beweert dat je zo’n kennismaking juist wel moet organiseren. → Geef eerst een argument dat Melissa zou kunnen gebruiken voor haar bewering en geef daarna een argument dat Rodion zou kunnen gebruiken.
Volgens de advertentie (zie tekst 10) worden op dag 9 de handvaardigheidsindustrie en de zijde-industrie in de omgeving van Chiang Mai bekeken. Bij veel georganiseerde busexcursies in Thailand worden steeds dezelfde bedrijven bezocht. Dit gebeurt naar aanleiding van een project van de Thaise koningin om negatieve gevolgen van deze busexcursies zoveel mogelijk te voorkomen. → Welk negatief gevolg van deze busexcursies hoopte de koningin van Thailand te voorkomen door het bezoek op enkele plaatsen te concentreren?
Hoewel niet iedereen het over hetzelfde heeft als er gesproken wordt van duurzaam toerisme, wordt er in ieder geval mee bedoeld dat men ‘verantwoord’ met vakantie gaat. Dat wil zeggen dat er rekening gehouden wordt met mens, natuur en milieu. De natuur en het milieu ter plekke mogen niet of nauwelijks te lijden hebben onder het toerisme. De plaatselijke bevolking moet kunnen profiteren van het toerisme en ook volgende generaties moeten het door het toerisme beter krijgen. Welke maatregelen uit de advertentie van tekst 11 passen bij duurzaam toerisme? A 1 en 2 B 3 en 4 C alle maatregelen D geen van deze maatregelen
foto 6 Spanje raakt je Aan twee kanten zee en aan een kant de oceaan. Een kustlijn van meer dan 7.800 kilometer; 445 stranden aan een strakblauwe zee; 300 dagen zon per jaar. En de beste hotels van Europa. Bezoek Spanje en geef u over aan een leven van zon en zee. Uw zongebrande huid zal later misschien wat verbleken, maar uw herinneringen zijn onuitwisbaar.
Op grond van bovenstaande foto en tekst ontstaat er in de klas een discussie tussen Frank en Camilla over het wel of niet manipuleren van informatie voor mogelijke toeristen. Camilla vindt dat er aan manipulatie wordt gedaan in de tekst. → Geef twee voorbeelden uit de tekst die Camilla genoemd zal hebben.
Op kaart 3 staan verschillende vakantiebestemmingen in de wereld. Hieronder staan vier verschillende uitspraken over een aantal van die vakantiebestemmingen. 1 In al de gebieden of landen met legenda-onderdeel 4 is de bevolking voornamelijk moslim. 2 De gebieden of landen van legenda-onderdeel 4 hebben allemaal een warm klimaat. 3 Kenmerkend voor de vegetatie van gebied P en Q is het tropisch regenwoud. 4 Antarctica is een voorbeeld van een natuurvakantie. → Welke twee uitspraken zijn juist?
In de kringloop van het water bevindt zich zoet en zout water. Welke van de onderstaande uitspraken over de totale hoeveelheid water in de kringloop op aarde is juist? A De totale hoeveelheid water neemt af; door het gebruik neemt het zoete water sneller af dan het zoute water. B De totale hoeveelheid water neemt toe; door het smelten van landijs neemt het zoete water sneller toe dan het zoute water. C De totale hoeveelheid water blijft gelijk; de verhouding tussen de hoeveelheid zoet water en zout water verandert wel voortdurend.
foto 7 Bemesten via infiltratie Om landbouwgrond vruchtbaar te maken, bemesten boeren regelmatig hun land met gier (vloeibare mest). Op bovenstaande foto wordt het land door middel van een injectiesysteem bemest. Hierbij wordt de mest in de grond gespoten. Deze manier van bemesten wordt in Nederland steeds vaker toegepast.
Vlakbij de Owen Falls dam (Falls = watervallen) is in 1999 een tweede dam, de Kiiradam, (zie kaart 6) gebouwd. Beide dammen liggen bijna aan de rand van het Victoriameer. Eigenlijk zouden de buurlanden van Uganda over het bouwen van stuwdammen in een rivier moeten meebeslissen. Welke twee landen zouden in dat geval daarvoor vooral in aanmerking komen? A Kenia en Burundi B Kenia en Sudan C Rwanda en Burundi D Tanzania en Rwanda
De kaart ‘Waterschaarste in het Midden-Oosten’ (zie kaart 7) laat zien dat in Irak in 2050 nog ruim voldoende water uit neerslag beschikbaar zal zijn voor de bevolking. Het grootste gedeelte van Irak bestaat echter uit droog gebied. → Verklaar waarom er in Irak naar verwachting toch ruim voldoende neerslagwater beschikbaar blijft in 2050.
In alle landen die afgebeeld zijn op kaart 7 zie je een afname van de netto beschikbare hoeveelheid water per persoon per jaar. Hieronder staan drie mogelijke oorzaken voor deze afname. 1 de toename van de bevolking 2 het smelten van het landijs 3 het stijgen van de welvaart Welke oorzaak is of welke oorzaken zijn juist? A alleen 1 B alleen 2 C alleen 3 D alleen 1 en 2 E alleen 1 en 3 F 1, 2 en 3
Het watervoorzieningssysteem van Fernando Secumandi is een voorbeeld van een kleinschalig project dat tot duurzaam watergebruik leidt met gebruikmaking van grijs water. → Neem de begrippen: kleinschalig, duurzaam watergebruik en grijs water over op het antwoordblad en schrijf achter elk begrip waarom dit op het watervoorzieningsysteem van Fernando Secumandi van toepassing is. De waterafvoer in West-Europa levert de laatste tientallen jaren veel problemen op. De grote rivieren treden in de maanden dat zij veel water vervoeren regelmatig buiten hun oevers en veroorzaken overstromingen. De grote hoeveelheid water hangt samen met hevige neerslag die zich in ons werelddeel vaker en langduriger lijkt voor te doen.
figuur 3 Maatregelen langs de grote rivieren uiterwaardvergraving meer water kan de uiterwaarden in nevengeulen grotere doorstroom zonder vergraving hoogwatergeulen Langs de grote rivieren in Nederland moeten maatregelen genomen worden om de kans op overstromingen te verkleinen. De afbeeldingen hierboven geven een aantal van de mogelijke ingrepen weer in het rivierengebied om de kans op overstromingen te verkleinen. Bij drie afbeeldingen is de titel vervangen door de letters P, Q en R. In willekeurige volgorde zijn deze maatregelen: dijkverhoging, dijkverlegging en waterberging.
De Drieklovendam in China is een voorbeeld van een grootschalig project (zie kaart 8 en foto 8). Met dit project in China’s grootste rivier, de Yangtze, hoopt de Chinese overheid aan de groeiende vraag naar elektriciteit te kunnen voldoen. → Geef twee redenen waarom hier sprake is van een grootschalig project. Gebruik bij je antwoord onder andere kaart 8 en foto 8.
Het broeikaseffect is een natuurlijk proces. Zonder dit broeikaseffect zou leven op aarde onmogelijk zijn. Broeikasgassen versterken het broeikaseffect echter. En dat kan grote gevolgen hebben. → Wat is de relatie tussen broeikasgassen en het broeikaseffect. Bronvermelding Een opsomming van de in dit examen gebruikte bronnen, zoals teksten en afbeeldingen, is te vinden in het bij dit examen behorende correctievoorschrift, dat na afloop van het examen wordt gepubliceerd.
Bij dit examen hoort geen uitwerkbijlage.
A
C
A
F
C
B
C
E
D
C
C
B
E
A
C
D
D
