LLLooonnndddeeennn WWWaaarrrsssccchhhaaauuu UUUtttrrreeeccchhhttt BBBeeerrrllliiijjjnnn B PPPrrraaaaaaggg PPPaaarrriiijjjsss A ZZZaaagggrrreeebbb Legenda: reisduur 0 300 600 km 0 - 2 uur 4 - 6 uur 10 - 15 uur 2 - 4 uur 6 - 10 uur >15 uur
Geef hiervoor een verklaring.
Op welk traject kan men beter doorrijden? Geef daarvoor de oorzaak, en
20 lange vakanties Nederlanders (mln) 15 10 5 0 80 2 4 6 8 0 2 4 6 8 0 2 4 6 8 0 2 4 67 67 7 7 7 7 8 8 8 8 8 9 9 9 9 9 0 0 0 00 99 9 9 9 9 9 9 9 9 9 9 9 9 9 9 0 0 0 00 11 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 2 2 2 22 Legenda: vakanties buitenland vakanties Nederland
Noem nog een reden voor de toename van het aantal lange vakanties van
Neem de nummers 1 en 2 van deze uitspraken over op het antwoordblad en
Geef daarvoor een reden.
Neem de cijfers 1, 2 en 3 over op het antwoordblad en zet erachter of deze
Noem twee van deze toeristische pullfactoren.
Welk groep vakantiegangers wordt hier bedoeld?
Neem de cijfers 1 en 4 over op het antwoordblad en zet erachter welk
Welke twee voordelen heeft een treinreis met de hogesnelheidstrein bij deze
Mike en Annouk besluiten om rond de Kerst een rondreis te maken door Ecuador, één van de kleinere landen in Zuid-Amerika (zie bron 7). Ze boeken een rechtstreekse vlucht met de KLM van Schiphol naar Quito (zie bron 9) de hoofdstad van Ecuador. Ze vertrekken op zondag 20 december om tien uur ’s morgens. De vlucht duurt ongeveer 11 uur.
Welke twee factoren bepalen dat het klimaat in Quito helemaal anders is dan
Na een paar dagen zijn ze helemaal gewend aan de omstandigheden. Ze gaan beginnen aan hun rondreis met lokaal vervoer. Thuis hadden ze die grotendeels al uitgestippeld (zie bron 9). Ook hebben ze van te voren al kamers laten boeken bij lokale pensions.
Aan het eind van hun vakantie brengen zij een bezoek aan een “Fair Trade”- bedrijf waar door de lokale bevolking bananen worden gekweekt. Zij maken ook een dagexcursie naar zo’n bananenplantage. Het bedrijf biedt de mogelijkheid om zo’n bezichtiging met een busje te maken.
Neem de letters X, Y en Z over op het antwoordblad en zet erachter welke
Noteer de namen Mike en Annouk op het antwoordblad en zet er achter een
In de afbeelding van bron 12 wordt een deel van de waterkringloop weergegeven. Bij neerslag en verdamping staat de hoeveelheid water in km 3 aangegeven. Hoeveel bedraagt in deze kringloop de nuttige neerslag? A 37.500 km 3 per jaar B 62.500 km 3 per jaar C 100.000 km 3 per jaar D 162.500 km 3 per jaar
Grote rivieren in Nederland zoals de Rijn en Maas moeten steeds meer water verwerken. Er moeten zowel in Nederland als in de buurlanden maatregelen worden genomen om overstromingen in Nederland te voorkomen. → Noem twee voorbeelden van maatregelen die zowel in Nederland als in de buurlanden genomen kunnen worden.
Bron 14 heeft betrekking op de tarieven van drinkwater in Nederland. Frank en Sinem zijn verbaasd over de enorme verschillen in de tarieven voor drinkwater die huishoudens moeten betalen per m 3 per waterbedrijf in 2007. Frank zegt: “Ik denk dat de prijs voor drinkwater het hoogst is in gebied X en dat heeft vooral te maken met de grote bevolkingsdichtheid.” Sinem zegt: “Ik denk dat de prijs voor drinkwater het hoogst is in gebied X en dat heeft vooral te maken met de herkomst van het water.” Wie heeft er gelijk? A alleen Frank B alleen Sinem C Frank en Sinem D geen van beiden
De kaart van bron 15 geeft een beeld van het aantal mensen in een land zonder veilig drinkwater. Hieronder volgen drie uitspraken naar aanleiding van deze bron. 1 Het zijn vooral de arme landen waar veel mensen geen veilig drinkwater hebben. 2 In Europa hebben alle inwoners toegang tot veilig drinkwater. 3 Het zijn allemaal droge landen waar veel inwoners geen veilig drinkwater hebben. → Neem de cijfers 1, 2 en 3 over op het antwoordblad en zet erachter of deze uitspraak juist is of onjuist.
Zo’n één miljard mensen op de wereld heeft geen toegang tot veilig drinkwater. Waardoor is het drinkwater voor deze mensen vaak niet veilig? A Drinkwater wordt vaak uit vervuilde rivieren gehaald. B Drinkwaterleidingen zijn in vervuilde gebieden aangelegd. C Omdat ze het drinkwater moeten opvangen in aardewerkpotten.
Op de foto van bron 18 staat Akthar Mohammed. Deze leider van de noordelijke Barakzai-stam was één van de initiatiefnemers van het irrigatiekanaal dat ook staat afgebeeld op bron 19. “Het was ontzettend zwaar werk”, zegt Akthar Mohammed. → Noem een element af te leiden uit de bronnen (18 en 20) waaraan je kunt aflezen dat dit inderdaad ontzettend zwaar werk moet zijn geweest.
In 2007 werd in dit gebied de Kok-Aral Dam in gebruik genomen (zie bron 21). De dam ligt tussen het zuidelijke en noordelijke deel van het Aralmeer. Hieronder volgen drie uitspraken over de gevolgen van deze dam. Welke uitspraak is juist? A Deze dam heeft evenveel positieve gevolgen voor zowel het noordelijke als het zuidelijke Aralmeer. B Deze dam heeft vooral positieve gevolgen voor het noordelijke Aralmeer. C Deze dam heeft vooral positieve gevolgen voor het zuidelijke Aralmeer. bron 22 Grote rivieren dreigen onbruikbaar te worden
Turkije en Syrië liggen allebei in het stroomgebied van de rivieren de Eufraat en de Tigris. Toch verschilt de beschikbaarheid van water per persoon tussen beide landen enorm (zie bron 23, 24 en 25). Een aantal mogelijke verklaringen voor dit enorme verschil: 1 De bevolkingsgroei is in Turkije veel lager dan in Syrië. 2 De gemiddelde jaarlijkse neerslag is in Turkije veel hoger dan in Syrië. 3 De bevolkingsdichtheid is in Turkije veel lager dan in Syrië. → Neem de cijfers 1, 2 en 3 over op het antwoordblad en zet erachter of deze uitspraak juist is of onjuist.
Elektriciteitsproductie heeft consequenties voor het milieu. Tijdens de aardrijkskundeles bestuderen de leerlingen bovenstaande bron. De bron gaat over de elektriciteitsproductie in een aantal Europese landen en in de Europese Unie als totaal. Meneer Bakker vraagt aan hen: “In welk van de onderstaande landen is de productie van elektriciteit het meest duurzaam?” A Nederland B Oostenrijk C Polen D Spanje E Zweden
De bronnen van de elektriciteitsproductie in Frankrijk wijken duidelijk af van de andere landen in bron 28. Jaap is van mening dat de elektriciteitsproductie in Frankrijk meer duurzaam is dan de elektriciteitsproductie in Spanje. Anne is het niet met hem eens. → Geef een argument dat Anne gebruikt zal hebben om Jaap ervan te overtuigen dat de elektriciteitsproductie in Frankrijk niet echt duurzaam is.
In bron 29 is de ontwikkeling weergegeven van de dagelijkse energiebehoefte vanaf 1400 in kWh per persoon. Deze energiebehoefte is uitgesplitst naar landbouw, huishouden, industrie en vervoer. In de tabel ontbreekt de betekenis van de legenda. Welke legendaonderdeel heeft betrekking op de energiebehoefte van het vervoer? A nummer 1 B nummer 2 C nummer 3 D nummer 4
De Stichting Pico Sol stelt zonnepanelen beschikbaar voor een drinkwatersysteem op zonne-energie in Ghana. Hieronder staan drie aspecten die met het opwekken van energie te maken hebben. 1 gebruik van duurzame energie 2 kleinschalige projecten 3 vermeerdering van de CO2-uitstoot → Neem de cijfers 1, 2 en 3 over op het antwoordblad en zet erachter of dit kenmerk wel of niet van toepassing is op het project van de Stichting Pico Sol. Let op: de laatste vragen van dit examen staan op de volgende pagina.
Bron 30 heeft betrekking op de CO2-uitstoot in de wereld in miljoen tonnen. Er is een verdeling gemaakt in de grootste ‘oude’ industrielanden en de belangrijkste ‘jonge’ industrielanden. → Welk land moet worden ingevuld bij het cijfer 1 in de bron? bron 31 Ontwikkeling van het energieverbruik in Nederland, 1980 - 2003 gasverbruik elektriciteitsverbruik gasverbruik
Bron 31 heeft betrekking op de ontwikkeling van het energieverbruik in Nederland. Weergegeven wordt het gemiddeld energieverbruik per huishouden vanaf 1980 uitgesplitst naar gasverbruik en elektriciteitsverbruik. → Geef een reden voor de toename van het elektriciteitsverbruik en een reden voor de afname van het gasverbruik. Bronvermelding Een opsomming van de in dit examen gebruikte bronnen, zoals teksten en afbeeldingen, is te vinden in het bij dit examen behorende correctievoorschrift, dat na afloop van het examen wordt gepubliceerd.
Bij dit examen hoort geen uitwerkbijlage.
D
C
C
C
A
C
B
A
B
E
A
