Eindexamen aardrijkskunde vmbo gl/tl 2013, tijdvak 2

In bron 1 wordt beschreven dat de vliegtaks op veel verzet stuitte van de Nederlandse luchthavens en reisorganisaties. • Geef een argument waarom de Nederlandse luchthavens en reisorganisaties tegen de vliegtaks waren. bron 2 Gedeelte uit de tabel van buitenlandse vakanties van Nederlanders naar duur en land van bestemming in 2010 (x 1000) Land 2-4 dagen 5-8 dagen 9 dagen of meer Totaal … P … 1130 1320 780 3230 … Q … 530 650 1670 2860 België 1170 600 230 2000 Spanje 70 510 990 1570 … R … 40 440 690 1170 Turkije 0 300 500 800

In bron 2 staat achter twee- tot vierdaagse vakanties naar Turkije het getal nul. Deze nul kan een afronding zijn, maar in ieder geval zijn er weinig twee- tot vierdaagse vakanties van Nederlanders naar Turkije. • Geef aan waarom Nederlanders niet of nauwelijks twee- tot vierdaagse vakanties naar Turkije boeken.

Bekijk bron 7. Veel toeristen bezoeken de Noordzeebadplaatsen. Er worden drie uitspraken gedaan over de Noordzeebadplaatsen. − Uitspraak 1: “Mensen die in Den Haag op vakantie zijn, gaan meestal naar Noordwijk aan Zee als ze naar het strand willen.” − Uitspraak 2: “Zandvoort heeft een treinverbinding, mede hierdoor zullen daar meer dagtoeristen komen dan in Katwijk.” − Uitspraak 3: “Vanaf station Leiden is het maar een kwartiertje wandelen naar het strand in Noordwijk aan Zee.” • Neem de cijfers 1, 2 en 3 van de uitspraken over op het antwoordblad en zet erachter of de uitspraak juist of onjuist is.

In bron 10 is de route aangegeven van het Pieterpad, een langeafstandswandeling door Nederland. Anne, Joost en Sophie doen ieder een uitspraak over het Pieterpad. Anne zegt: “De afstand van het Pieterpad is hemelsbreed bijna 200 kilometer.” Joost zegt: “Het Pieterpad loopt van Noord-Groningen tot Zuid-Limburg.” Sophie zegt: “Het Pieterpad loopt door de volgende provincies: Limburg, Noord-Brabant, Gelderland, Overijssel, Drenthe en Groningen.” • Neem de namen Anne, Joost en Sophie over op het antwoordblad en zet erachter of de uitspraak juist of onjuist is.

Op de kaart in bron 12 zijn vijf vakantiebestemmingen aangegeven. De klimaatgrafieken in bron 13 horen bij drie van deze vakantiebestemmingen. • Neem de cijfers 1, 2 en 3 van de klimaatgrafieken uit bron 13 over op het antwoordblad en zet erachter welke letter van de vakantiebestemmingen (P, Q, R, S of T) uit bron 12 erbij hoort. Let op: er blijven twee letters over.

Costa Rica is een bestemming die bekend staat om duurzaam toerisme. Welk van de volgende voorbeelden hoort bij duurzaam toerisme? A Er wordt vooral geïnvesteerd in elitetoerisme; rijke toeristen geven veel uit waardoor er meer winst wordt gemaakt. B Langs de kust bouwen buitenlandse investeerders grote hotels. In het hoogseizoen is er daardoor werk voor de lokale bevolking. C Souvenirwinkels verkopen alleen producten die in het gebied zelf zijn geproduceerd. Op deze manier profiteert een groter deel van de bevolking. D Veel toeristen komen voor de zeldzame kolonies quetzalvogels. Er worden dagelijks meerdere excursies naar hun broedgebied georganiseerd.

Reisverslag vakantie Peter en Hanneke Vanuit Nederland zijn we naar Spanje gevlogen en geland op het vliegveld van Girona. Daarna meteen door naar het hotel in Lloret de Mar. Hier hebben we een week aan het strand gelegen en zijn lekker uitgegaan. Na deze week zijn we nog drie dagen naar Barcelona gegaan. Hier hebben we onder andere de Sagrada Familia gezien. De laatste dag zijn we weer naar Girona gegaan om het vliegtuig naar Nederland te pakken.

bron 18 Drie bevolkingspiramiden uit 2010 grafiek 1 mannen 100+ vrouwen 95 - 99 90 - 94 85 - 89 80 - 84 75 - 79 70 - 74 65 - 69 60 - 64 55 - 59 50 - 54 45 - 49 40 - 44 35 - 39 30 - 34 25 - 29 20 - 24 15 - 19 10 - 14 5 - 9 0 - 4 655524393262131 0 0 131262393524655 Bevolking in duizendtallen grafiek mannen 3 95 100+ - 99 vrouwen 65 52 39 26 13 0 90/80 85/75 - -/- -/- 9 94/84 89/79 0 13 26 39 52 65 Bevolking in miljoenen 70/60 - -/- 4 74/64

Bekijk bron 18. Hier staan drie bevolkingspiramiden van landen waar Nederlanders naar toe gaan op vakantie. Achter welke letter staan de juiste landen bij de grafieken genoemd?   grafiek 1 grafiek 2 grafiek 3 A China Marokko Nederland B China Nederland Marokko C Marokko Nederland China D Marokko China Nederland E Nederland Marokko China F Nederland China Marokko

Lees bron 19. Hieronder staan twee mensen beschreven. Roos heeft een café op het eiland langs één van de fietsroutes aan de Waddenzee. Douwe werkt voor Staatsbosbeheer en is verantwoordelijk voor de natuur op het eiland. • Neem de namen Roos en Douwe over op het antwoordblad en geef bij beide personen aan welk voordeel zij kunnen hebben van plaatsing van het waddengebied op de Werelderfgoedlijst.

Nu de Waddenzee en delen van de Waddeneilanden op de Werelderfgoedlijst staan, moeten deze ook beschermd worden. De overheid neemt diverse maatregelen betreffende het waddengebied. Overheidsmaatregelen waddengebied: 1 Gebieden voor een bepaalde periode van het jaar afsluiten. 2 Uitbreiding van jachthavens / hotels / wegen verbieden. 3 Huisdieren, zoals honden, weigeren in broedgebieden. 4 Militaire oefenterreinen sluiten. 5 Een vergunning verlenen voor nieuwe gasboringen. Welke van deze vijf maatregelen passen in het beleid om de Waddeneilanden als werelderfgoed te beschermen? A alleen maatregel 1 en 2 B alleen maatregel 1, 2 en 4 C alleen maatregel 1, 2, 3 en 4 D alleen maatregel 2, 4 en 5 E alleen maatregel 3, 4 en 5 F alle vijf de maatregelen

Lees bron 20 en lees de vakantiewensen van Bart, Carmen en Dirk. Bart is getrouwd en heeft twee kinderen van 6 en 8 jaar. Hij heeft drie weken vakantie per jaar en wil dan vooral lekker actief met zijn gezin op vakantie. Carmen woont samen met haar vriend en heeft geen kinderen. Zij hebben vier weken vakantie per jaar en willen vooral bijzondere plekken op de wereld zien. Dirk is alleenstaand en leraar. Hij heeft veel vakantie maar is wel gebonden aan de schoolvakanties. Zijn voorkeur gaat uit naar culturele vakanties in bijzondere plaatsen. • Noteer eerst de naam van de persoon die de reis uit bron 20 geboekt zal hebben. • Geef vervolgens een argument voor je keuze.

Het valt Bart, Carmen en Dirk op dat de vakantie naar Antarctica uit bron 20 plaatsvindt in december. Zij doen daar alle drie een uitspraak over: Bart zegt: “De kosten van de vakantie zijn erg hoog. Om het nog een beetje betaalbaar te maken, is deze vakantie in het laagseizoen.” Carmen zegt: “Het is dan zomer op het zuidelijk halfrond; de temperatuur is dan niet extreem laag.” Dirk zegt: “In december is het winter op Antarctica en dan krijg je mooiere landschapsfoto’s.” • Noteer de namen Bart, Carmen en Dirk op het antwoordblad en zet erachter of de uitspraak juist of onjuist is.

Zie bron 23. Welke bewering over het stroomgebied van de Rijn is juist? A De rivieren Main en Moezel behoren niet tot het stroomgebied van de Rijn. B De rivieren Main en Moezel voeren het Rijnwater af. C Nederland ligt in de benedenloop van de Rijn. D Vanaf Basel neemt de stroomsnelheid van het water van de Rijn flink toe.

Door menselijk handelen hebben de duingebieden de laatste tientallen jaren meer last van verzilting. Achter de letters a, b, c en d staan, in willekeurige volgorde, onderdelen van het verziltingsproces. a binnendringen kwelwater b daling grondwater c het water in de bodem wordt zouter d winning drinkwater • Zet de letters a, b, c en d in juiste volgorde, zodat het verziltingsproces wordt beschreven.

Het inrichtingsplan van de beek de Kleine Beerze moet ook een oplossing bieden voor het overtollige water van de beek. Dit wil men doen door overloopgebieden aan te leggen. • Noem een reden waarom veel boeren geen ruimte willen bieden aan tijdelijke overloopgebieden om het overtollige water van de beek op te vangen.

In de benedenloop van een rivier ben je wat kwaliteit en kwantiteit van het rivierwater betreft afhankelijk van het handelen van de landen in de bovenloop. • Geef eerst een voorbeeld van menselijk handelen in landen in de bovenloop, waardoor de kwaliteit in de benedenloop beïnvloed wordt. • Geef vervolgens een voorbeeld van menselijk handelen in landen in de bovenloop waardoor de kwantiteit in de benedenloop beïnvloed wordt.

In een aardrijkskundeles worden de oorzaken en gevolgen van het versterkt broeikaseffect besproken. Achter de cijfers hieronder staan zaken die met (de gevolgen van) het versterkt broeikaseffect te maken hebben. 1 afsmelten ijskappen 2 overstromingen 3 toename CO 2 in de atmosfeer 4 toename temperatuur 5 zeespiegelstijging Leerlingen krijgen de opdracht om de cijfers in de juiste volgorde te zetten zodat de oorzaak van het versterkt broeikaseffect en de gevolgen ervan logisch worden beschreven. Achter welke letter staat de juiste volgorde? A 1-2-5-4-3 B 3-4-1-5-2 C 3-4-2-1-5 D 4-3-1-5-2 bron 26 Gemiddelde maandafvoer van de Rijn bij Basel en Lobith gemiddelde maandafvoer (m³/s)

In de legenda van bron 29 zijn drie energiebonnen vervangen door de cijfers 1, 2 en 3. Achter welke letter staan de energiebronnen zodanig dat de legenda in bron 29 juist wordt ingevuld?   1 2 3 A aardolie waterkracht steenkool B kernenergie aardolie steenkool C steenkool aardolie kernenergie D windkracht waterkracht steenkool

In het IJsselmeergebied (zie bron 31) wordt dag en nacht de waterstand van het IJsselmeer en de polders geregeld. Dit gebeurt op plaatsen waar op de kaart een zwart driehoekje staat. In de legenda wordt niet uitgelegd wat dit symbool betekent. • Wat moet in de legenda worden ingevuld achter het zwarte driehoekje?

In bron 32 zie je de uitstoot van CO 2 per hoofd van de bevolking. De lijnen in de grafiek horen bij de wereld en bij de landen Marokko, Nederland en de Verenigde Staten. Welke letter geeft de juiste combinatie?   lijn 1 lijn 2 lijn 3 lijn 4 A de Verenigde Staten Marokko Nederland de wereld B de Verenigde Staten Nederland de wereld Marokko C de wereld Nederland de Verenigde Staten Marokko D de wereld de Verenigde Staten Nederland Marokko

In bron 33 wordt gesproken over verzilting. Er worden drie beweringen over verzilting gedaan: − Bewering 1: “Als zoet water zouter wordt door binnendringend zeewater noemen we dat verzilting.” − Bewering 2: “De drinkwatervoorziening in Nederland komt bij langdurige droogte altijd in gevaar, omdat dan een deel van het oppervlaktewater zouter wordt en niet meer gebruikt kan worden voor drinkwaterproductie.” − Bewering 3: “Voor de landbouw maakt zilter water niet uit; de gewassen groeien er even goed op.” • Neem de cijfers 1, 2 en 3 van de beweringen over op het antwoordblad en zet erachter of de bewering juist of onjuist is. Bronvermelding Een opsomming van de in dit examen gebruikte bronnen, zoals teksten en afbeeldingen, is te vinden in het bij dit examen behorende correctievoorschrift, dat na afloop van het examen wordt gepubliceerd.