bronnen

Eindexamen beeldende vakken vmbo gl/tl 2010, tijdvak 1

bij dit examen

Meerkeuzevragen
Schrijf alleen de hoofdletter van het goede antwoord op.
Open vragen
Geef niet meer antwoorden (redenen, voorbeelden e.d.) dan er worden
gevraagd. Als er bijvoorbeeld twee redenen worden gevraagd en je geeft meer
dan twee redenen, dan worden alleen de eerste twee in de beoordeling
meegeteld.

opgave 1Exotisch, wild en bedreigd

Op afbeelding 1 zie je het schilderij Exotisch landschap van de Franse kunstenaar Henri Rousseau uit 1908.
12p
Bekijk afbeelding 1.
Het landschap heeft een exotisch karakter.
Noem van dit schilderij twee kenmerken die bijdragen aan het exotische
karakter.
21p
Bekijk afbeelding 1.
Het landschap maakt een paradijselijke indruk.
Noem één kenmerk dat bijdraagt aan deze indruk.
In het oeuvre van Rousseau komen veel planten en dieren voor. Hij bestudeert en schetst deze in de dierentuin van Jardin des Plantes, een tropische tuin in Parijs. Op figuur 1 zie je kunstenaars die in deze…

In het oeuvre van Rousseau komen veel planten en dieren voor. Hij bestudeert en schetst deze in de dierentuin van Jardin des Plantes, een tropische tuin in Parijs. Op figuur 1 zie je kunstenaars die in deze dierentuin wilde dieren aan het bestuderen, schetsen of schilderen zijn.

figuur 1
33p
Bekijk figuur 1.
Het schetsen van dieren in een dierentuin heeft een aantal voordelen ten
opzichte van het schetsen van dieren in de buitenlucht.
Noem drie van deze voordelen en geef bij elk voordeel een korte toelichting.
Ook Rousseau oefende in deze tuin om planten en dieren natuurgetrouw te verbeelden. De schilderijen die hij vervolgens maakte zijn doorgaans niet zo natuurgetrouw.
42p
Bekijk afbeelding 1.
Ook dit werk van Rousseau is niet erg natuurgetrouw.
Geef voor deze bewering twee argumenten.
Op afbeelding 2 zie je een postzegelvel uit 2006, in opdracht van Diergaarde Blijdorp door ontwerpbureau Thonik vormgegeven. Blijdorp wilde met de zegels aandacht vragen voor twaalf wilde dieren die met uitsterven…

Op afbeelding 2 zie je een postzegelvel uit 2006, in opdracht van Diergaarde Blijdorp door ontwerpbureau Thonik vormgegeven. Blijdorp wilde met de zegels aandacht vragen voor twaalf wilde dieren die met uitsterven worden bedreigd. Als uitgangspunt voor deze opdracht nam Thonik het schilderij dat je ziet op afbeelding 1.

52p
Vergelijk afbeelding 1 en 2.
Thonik maakte eerst een scan van een afbeelding van het schilderij Exotisch
landschap. Vervolgens werd de scan digitaal bewerkt.
De digitale bewerking - die je ziet op afbeelding 2 - leidde tot een aantal
verschillen in de flora.
Noem vier van die verschillen.
61p
Bekijk afbeelding 2.
De wijze waarop de planten in dit postzegelvel zijn verbeeld, contrasteert met de
wijze waarop de dieren zijn verbeeld.
Leg dit contrast uit. Betrek in je antwoord zowel de planten als de dieren.
Op figuur 2 zie je het zegelvel waar enkele postzegels uit zijn gehaald.
figuur 2
72p
Bekijk afbeelding 2 en figuur 2.
Door postzegels uit het vel te halen ontstaan er lege plekken.
Leg een verband tussen het ontstaan van de lege plekken en de bedoeling
van de opdrachtgever.
Naast dieren en planten zie je op het postzegelvel op afbeelding 2 en figuur 2 ook lichtblauwe cirkels.
82p
Bekijk afbeelding 2 en figuur 2.
Op de cirkels in dit zegelvel kwam veel kritiek: zo zouden ze bijvoorbeeld meer
aandacht vragen dan de planten en dieren.
Noem twee kenmerken waardoor deze cirkels aandacht vragen.
De lichtblauwe cirkels geven - als je er een transparant filmpje op legt - schriftelijke informatie over de twaalf dieren. Op figuur 3 zie je een van de zegels waarop zo’n transparant filmpje is aangebracht.…

De lichtblauwe cirkels geven - als je er een transparant filmpje op legt - schriftelijke informatie over de twaalf dieren. Op figuur 3 zie je een van de zegels waarop zo’n transparant filmpje is aangebracht. Linksonder zie je een tijger en rechts zie je de helft van de lichtblauwe cirkel met informatie over de tijger.

figuur 3
Door het transparant filmpje op de zegels te leggen wordt de boodschap over de
wilde dieren versterkt.
91p
Geef voor deze bewering een argument.
Als bezoekers van Diergaarde Blijdorp bij de entree zo’n zegelvel kopen, krijgen ze er een speurtocht langs de twaalf bedreigde dieren bij.
101p
Speurtocht en zegelvel samen geven een meerwaarde aan het bezoek aan de
dierentuin.
Geef voor deze bewering één argument.
111p
Het exotisch landschap van Rousseau nam Thonik als uitgangspunt voor het
zegelvel.
Vind je dit een toepasselijk uitgangspunt voor de opdracht?
Beargumenteer je antwoord.

opgave 2Genesteld

In 2008 vonden de Olympische Spelen plaats in Beijing. Voor deze spelen moest een groot stadion worden ontworpen. In 2001 werd daarom een ontwerpwedstrijd uitgeschreven die door het Zwitserse architectenbureau Herzog…

In 2008 vonden de Olympische Spelen plaats in Beijing. Voor deze spelen moest een groot stadion worden ontworpen. In 2001 werd daarom een ontwerpwedstrijd uitgeschreven die door het Zwitserse architectenbureau Herzog en De Meuron werd gewonnen. Op afbeelding 3 zie je de plattegrond van het stadion en zijn directe omgeving, op afbeelding 4 een opname van het exterieur en op afbeelding 5 een digitaal model van het bovenaanzicht.

Herzog en De Meuron bouwen over de hele wereld. Bij het voorbereiden van hun plannen zoeken ze vaak contact met vertegenwoordigers uit de lokale bevolking. Ook bij de voorbereiding van de bouw van dit stadion.
122p
Samenwerking met vertegenwoordigers van de lokale bevolking heeft voor
ontwerpers en architecten een aantal voordelen.
Noem twee van deze voordelen.
Herzog en De Meuron gaan ook op zoek naar lokale tradities en traditionele vormen. Gevlochten mandjes, zoals je er een ziet op afbeelding 6, komen in veel Chinese huishoudens voor. Voor het ontwerp van het Olympisch…

Herzog en De Meuron gaan ook op zoek naar lokale tradities en traditionele vormen. Gevlochten mandjes, zoals je er een ziet op afbeelding 6, komen in veel Chinese huishoudens voor. Voor het ontwerp van het Olympisch stadion lieten zij zich ondermeer door zo’n mandje inspireren.

132p
Vergelijk afbeelding 4, 5 en 6.
Noem twee kenmerken van het mandje op afbeelding 6 welke je ook aantreft
op afbeelding 4 en 5.
Op afbeelding 7 zie je een ruimtelijk proefje dat tijdens het ontwerpproces werd gemaakt; op afbeelding 8 zie je meer van die proefjes.
142p
Bekijk afbeelding 7 en 8.
De proefjes vertonen onderling een grote variëteit.
Geef voor deze bewering twee argumenten.
151p
Leg uit waarom het maken van ruimtelijke proefjes voorafgaand aan de
bouw belangrijk is.
162p
Bekijk afbeelding 7.
Dit proefje heeft een wiskundig karakter: de ruimten tussen de balkjes hebben
wiskundige vormen.
Geef twee voorbeelden van wiskundige vormen die je tussen de balkjes ziet.
173p
Vergelijk afbeelding 4, 5 en 7.
Het wiskundige karakter van het proefje op afbeelding 7 is ook in het stadion
aanwezig. Toch maakt de constructie van het stadion eerder een willekeurige
indruk dan een wiskundige indruk.
Noem drie kenmerken die bijdragen aan de willekeurige indruk van de
constructie van het stadion.
Het stadion van Herzog en De Meuron kreeg al snel de bijnaam Vogelnest. Op figuur 4 zie je een foto van een vogelnestje.
figuur 4
183p
Vergelijk figuur 4 en de afbeeldingen 4 en 5.
Noem drie kenmerken van een vogelnestje die je ook aantreft in het stadion
op afbeelding 4 en 5.
191p
Bekijk afbeelding 4 en 5.
Enerzijds sluit dit stadion aan bij Chinese tradities, anderzijds is het heel
modern.
Geef een argument voor de bewering dat dit stadion aansluit bij Chinese
tradities.
201p
Geef een argument voor het moderne karakter van dit gebouw.
211p
Bekijk afbeelding 3.
Een stadion moet goed bereikbaar zijn en het moet veel publiek kunnen
herbergen.
Leg aan de hand van de buitenruimte uit dat de bereikbaarheid van dit
stadion goed is.
221p
Bekijk afbeelding 3, 4 en 5.
Stadion en omgeving vormen beeldend een eenheid.
Geef voor deze bewering een argument.

opgave 3Jagen

Op afbeelding 9 zie je een rotsschildering die ongeveer tienduizend jaar oud is. De schildering bevindt zich in een donkere kloof in de buurt van de Spaanse stad Valencia. De schildering is met natuurlijke…

Op afbeelding 9 zie je een rotsschildering die ongeveer tienduizend jaar oud is. De schildering bevindt zich in een donkere kloof in de buurt van de Spaanse stad Valencia. De schildering is met natuurlijke kleurstoffen aangebracht op de onregelmatige wand van deze kloof. De schildering is alleen te zien met behulp van kunstlicht. Op afbeelding 10 zie je een schematische tekening van het linkergedeelte van deze schildering.

233p
Bekijk afbeelding 9 en 10.
In de schildering is een jachtscène verbeeld.
Geef voor deze bewering drie argumenten.
242p
Bekijk afbeelding 9.
De voorstelling heeft een schematisch karakter.
Geef twee kenmerken die bijdragen aan het schematische karakter.
Op afbeelding 11 zie je De jacht in het bos dat de Italiaanse schilder Paolo Uccello omstreeks 1460 maakte. In dit schilderij is eveneens een jachtscène verbeeld. Tienduizend jaar geleden was de jacht noodzakelijk om…

Op afbeelding 11 zie je De jacht in het bos dat de Italiaanse schilder Paolo Uccello omstreeks 1460 maakte. In dit schilderij is eveneens een jachtscène verbeeld. Tienduizend jaar geleden was de jacht noodzakelijk om aan voedsel te komen. In de vijftiende eeuw was jagen minder noodzakelijk, zeker voor rijke Italiaanse families zoals je die ziet op afbeelding 11: jagen was voor hen vooral vermaak.

252p
Bekijk afbeelding 11.
In dit schilderij is een rijke Italiaanse familie verbeeld die ‘op jacht gaat’.
Noem twee kenmerken die verwijzen naar rijkdom.
Op afbeelding 9 is de jacht vooral als een strijd verbeeld waarbij de mens een kwetsbare positie inneemt. Op afbeelding 11 is de jacht vooral verbeeld als aangenaam vermaak voor de mens waarbij hij weinig of geen…

Op afbeelding 9 is de jacht vooral als een strijd verbeeld waarbij de mens een kwetsbare positie inneemt. Op afbeelding 11 is de jacht vooral verbeeld als aangenaam vermaak voor de mens waarbij hij weinig of geen gevaar loopt.

263p
Vergelijk afbeelding 9 en 11.
Geef drie argumenten voor de bewering dat de mensfiguren in de jachtscène
op afbeelding 9 kwetsbaar zijn verbeeld.
273p
Geef drie argumenten voor de bewering dat in de jachtscène op afbeelding
11 de mens geen of weinig gevaar loopt.
283p
Vergelijk afbeelding 9 en 11.
In vergelijking met de rotsschildering op afbeelding 9 is de schildering op
afbeelding 11 vol en druk.
Noem van afbeelding 11 drie aspecten van de voorstelling die bijdragen
aan het volle en drukke karakter.
292p
Bekijk afbeelding 11.
Ondanks het volle en drukke karakter heeft de schildering ook een evenwichtig
karakter.
Licht aan de hand van twee aspecten van de vormgeving het evenwichtige
karakter toe.
Aan het begin van de vijftiende eeuw werd het lineair perspectief ontwikkeld.
Uccello paste dit perspectief in de schildering op afbeelding 11 toe.
Op figuur 5a, 5b en 5c zie je drie schematische tekeningen van de schildering
op afbeelding 11. De horizon bevindt zich in deze drie tekeningen op een
verschillende hoogte.
figuur 5a
figuur bij de opgave
figuur 5b
figuur bij de opgave
figuur 5c
figuur bij de opgave
301p
Bekijk afbeelding 11 en figuur 5a, 5b en 5c.
De juiste hoogte van de horizon in de schildering van afbeelding 11 is aangeven
in de schematische tekening van figuur
A 5a
B 5b
C 5c
Op afbeelding 12 zie je De jacht op het nijlpaard en de krokodil dat de Vlaamse schilder Peter Paul Rubens in 1616 maakte.
312p
Vergelijk afbeelding 11 en 12.
In vergelijking met afbeelding 11 is er op afbeelding 12 sprake van grote
dramatiek: er wordt flink gevochten.
Noem vier aspecten van de voorstelling waaraan je kunt zien dat er
gevochten wordt.
323p
Bekijk afbeelding 12.
Noem drie aspecten van de vormgeving die de dramatiek versterken.
332p
Vergelijk afbeelding 11 en 12.
De wijze waarop de beschouwer bij de jachttaferelen wordt betrokken verschilt.
Leg voor elk van de schilderingen uit hoe de beschouwer bij de jacht wordt
betrokken.

opgave 4Sjouwen en vertrouwen

Het beeldend werk van de Britse kunstenaar Stephan Wilks bestaat voor een groot deel uit levensgrote dieren. In 2005 maakte hij gekleurde ezels die hij naar diverse mensen in verschillende landen stuurde. Hij streeft…

Het beeldend werk van de Britse kunstenaar Stephan Wilks bestaat voor een groot deel uit levensgrote dieren. In 2005 maakte hij gekleurde ezels die hij naar diverse mensen in verschillende landen stuurde. Hij streeft naar een verbetering van de relatie mens-dier en naar een herstel van vertrouwen tussen mensen onderling. Op afbeelding 13 zie je een tekening van Wilks. Door de eeuwen heen is de ezel door de mens gebruikt om zware lasten te sjouwen.

341p
Bekijk afbeelding 13.
Breng deze tekening in verband met het streven van Wilks de relatie tussen
mens en dier te herstellen.
Op afbeelding 14 zie je Homer, een van zijn ezels die enige tijd in Marokko verbleef.
352p
Bekijk afbeelding 14.
Wilks wil graag dat mensen zich - net zoals bij knuffels - tot zijn ezels voelen
aangetrokken.
Noem twee kenmerken van deze ezel die je ook aantreft bij knuffels.
De ezels zijn voorzien van een zak met rits waar je dierbare spullen in kunt opbergen. Op afbeelding 15 zie je de ezel die open is geritst.
361p
Bekijk afbeelding 15.
Door dierbare spullen toe te vertrouwen aan de ezel wordt de band met de ezel
beter.
Geef voor deze bewering een argument.
371p
Wilks vroeg aan de mensen aan wie hij zijn ezels had gegeven deze na enige
tijd aan iemand anders over te dragen.
Leg uit dat voor het overdragen van de ezel het noodzakelijk is dat je de
ander vertrouwt.
Na verloop van tijd ging Wilks deze ezel in Marokko ophalen om hem mee te nemen naar Europa. Voordat zij Marokko verlieten werd de Arabische tekst ‘Niets aan te geven’ op de ezel geborduurd. Op afbeelding 16 zie je…

Na verloop van tijd ging Wilks deze ezel in Marokko ophalen om hem mee te nemen naar Europa. Voordat zij Marokko verlieten werd de Arabische tekst ‘Niets aan te geven’ op de ezel geborduurd. Op afbeelding 16 zie je het borduren van die tekst.

381p
Bij het passeren van een grens word je gevraagd of je kostbare spullen aan te
geven hebt.
Ben je van mening dat deze ezel ‘niets aan te geven’ heeft?
Beargumenteer je antwoord.
Uiteindelijk komen alle ezels weer in het atelier van Wilks terug, zo ook Homer. Hij selecteert de spulletjes die hij in de ezels aantreft. Deze fotografeert hij en plaatst hij op zijn website…

Uiteindelijk komen alle ezels weer in het atelier van Wilks terug, zo ook Homer. Hij selecteert de spulletjes die hij in de ezels aantreft. Deze fotografeert hij en plaatst hij op zijn website (www.trojandonkey.net/). Op afbeelding 17 zie je een pagina van deze site.

391p
Bekijk afbeelding 17.
Deze site speelt een belangrijke rol in Wilks’ streven naar een maatschappij
waarin mensen elkaar vertrouwen.
Leg dit uit.
Bronvermelding
Een opsomming van de in dit examen gebruikte bronnen, zoals teksten en afbeeldingen, is te vinden in het bij dit examen
behorende correctievoorschrift, dat na afloop van het examen wordt gepubliceerd.