bronnen

Eindexamen biologie vmbo gl/tl 2022, tijdvak 1

bij dit examen

Meerkeuzevragen
Schrijf alleen de hoofdletter van het goede antwoord op.
Tenzij anders vermeld, is er sprake van normale situaties en gezonde
organismen.

opgave 1Oorproblemen bij katten

Marek heeft op internet de volgende informatie gevonden over
oorproblemen bij katten:
Oormijten zijn kleine spinachtige beestjes die in de gehoorgang
van de kat kunnen leven. Ze voeden zich daar met oorsmeer,
huidschilfers en weefselvocht. De aanwezigheid van de mijten
zorgt voor irritatie van de gehoorgang.
Katten kunnen een oorontsteking krijgen nadat bacteriën vanuit de
luchtwegen het middenoor van de kat zijn binnengedrongen. Zo’n
ontsteking wordt meestal pas opgemerkt als de zenuwen in het
middenoor aangetast zijn. Dan kan de kat een hangend oor
krijgen.
Op latere leeftijd kunnen katten doof worden, doordat delen van
het oor niet meer goed werken.
11p
In de afbeelding hieronder zie je een schematische tekening van een
kattenoor. De namen en de functies van de delen zijn hetzelfde als bij
mensen.
figuur bij de opgave
Met welke letter is in de afbeelding een plaats aangegeven waar
oormijten leven?
21p
Leg uit hoe bacteriën vanuit de luchtwegen het middenoor kunnen
bereiken.
32puitwerkbijlage
Op de uitwerkbijlage staat een tabel.
Noteer in die tabel de letters uit de afbeelding en de bijbehorende
namen van twee delen die doofheid bij katten kunnen veroorzaken, als
deze delen niet goed meer werken.

opgave 2Pleuravocht

Nathan heeft problemen met zijn ademhaling. De huisarts stelt vast dat vocht zich heeft opgehoopt tussen zijn longvlies en zijn linkerlong. Dat wordt pleuravocht genoemd. De linkerlong kan daardoor minder uitgerekt…

Nathan heeft problemen met zijn ademhaling. De huisarts stelt vast dat vocht zich heeft opgehoopt tussen zijn longvlies en zijn linkerlong. Dat wordt pleuravocht genoemd. De linkerlong kan daardoor minder uitgerekt worden dan normaal.

41p
Pleuravocht ontstaat door waterverlies uit de bloedvaten. Dit water wordt
weer aangevuld, doordat in een bepaald orgaan water in het bloed
opgenomen wordt.
Welk orgaan heeft als taak water in het bloed op te nemen?
A de darm
B de lever
C de maag
D de nier
51puitwerkbijlage
Het pleuravocht heeft gevolgen voor de gaswisseling in het lichaam van
Nathan.
De gehaltes aan zuurstof en koolstofdioxide in zijn rechter- en zijn
linkerlongader worden met elkaar vergeleken.
Op de uitwerkbijlage staat een tabel.
Kruis in de tabel aan of het zuurstofgehalte in de linkerlongader hoger
of lager is dan in de rechterlongader.
Kruis dit ook aan voor het koolstofdioxidegehalte.

opgave 3Seks in de huwelijksnacht

Esmeralda en Ronald trouwen op 25 mei. In de huwelijksnacht hebben ze geslachtsgemeenschap. Twee weken later merkt Esmeralda dat ze niet ongesteld wordt. Normaal heeft ze een regelmatige cyclus van 28 dagen.
61p
Op welke dag begon de laatste ongesteldheid van Esmeralda?
A op 13 april
B op 27 april
C op 11 mei
D op 25 mei
71p
Een functie van geslachtsgemeenschap is voortplanting.
Geef nog een functie van geslachtsgemeenschap.
81puitwerkbijlage
Esmeralda vermoedt dat ze zwanger is geworden. Ze koopt een
zwangerschapstest. De test meet of het hormoon hCG in de urine van
Esmeralda zit. Dit hormoon wordt door de placenta gemaakt.
Op de uitwerkbijlage staat een tabel met twee uitspraken over de
placenta.
Kruis voor elke uitspraak aan of deze juist of onjuist is.
91p
Ook andere delen van het vrouwelijke voortplantingsstelsel maken
hormonen. Hieronder zie je een schematische afbeelding van het
vrouwelijke voortplantingsstelsel.
figuur bij de opgave
Welke letter geeft een deel aan dat hormonen maakt?
101p
Esmeralda en Ronald zijn blij met de zwangerschap. Ze vragen zich af of
hun kind een meisje of een jongen zal zijn.
Op welk moment staat het geslacht van hun kind vast?
A op het moment dat geslachtscellen ontstaan
B op het moment van geslachtsgemeenschap
C op het moment van bevruchting
D op het moment van innesteling
111p
Noteer een prenataal onderzoek waarmee het geslacht van het
ongeboren kind met zekerheid kan worden vastgesteld.

opgave 4Proefje met honing

Paul en Ria willen onderzoeken of in honing enzymen voorkomen die
zetmeel kunnen afbreken. Ze doen een proefje. Ze vullen drie
reageerbuizen met water, zetmeel en honing zoals in de afbeelding
aangegeven. Ze mengen de vloeistoffen goed en doen in elke buis drie
druppels van een bepaalde indicator.
figuur bij de opgave
Direct nadat de indicator toegevoegd is, noteren Paul en Ria de kleur van
de inhoud van de reageerbuis. Na 15 minuten noteren ze de kleur weer.
De resultaten staan in de tabel.
  kleur direct na toevoegen van de indicator kleur na 15 minuten reageerbuis 1 geelbruin geelbruin reageerbuis 2 blauwzwart bruin reageerbuis 3 blauwzwart blauwzwart
121p
Geef de naam van de indicator die Paul en Ria gebruikt hebben.
132p
In reageerbuis 1 en in reageerbuis 3 is de kleur na 15 minuten
onveranderd gebleven.
Verklaar voor beide reageerbuizen hoe dit komt.
Schrijf je antwoord zo op:
reageerbuis 1:................................................
reageerbuis 3:................................................

opgave 5Yoghurt

Joni wil zelf yoghurt maken door melkzuurbacteriën toe te voegen aan
melk. Melkzuurbacteriën breken glucose in de melk af om energie vrij te
maken. Hierbij ontstaat melkzuur. Dit proces heet melkzuurgisting en gaat
als volgt:
glucose melkzuur + energie
141p
Ook menselijke cellen breken glucose af om energie vrij te maken.
Menselijke cellen kunnen meer energie uit glucose halen dan
melkzuurbacteriën. Daarvoor hebben menselijke cellen echter nog een
gas nodig.
Geef de naam van dit gas.
151p
Joni maakt een lijst van materialen die ze nodig heeft om yoghurt te
maken.
− 200 mL volle gesteriliseerde melk
− 20 mL melkzuurbacteriën
− 1 maatcilinder van 100 mL
− 2 bekerglazen van 100 mL
− huishoudfolie
− een broedstoof ingesteld op 40 °C
− een thermometer
− een trechter
− een bekerglas
Uit de materialenlijst kun je afleiden dat een bepaalde abiotische factor
belangrijk is voor de melkzuurbacteriën.
Welke factor is dat?
161p
In yoghurt bevinden zich levende bacteriën. Als je yoghurt hebt gegeten,
bereiken veel van deze bacteriën de twaalfvingerige darm niet levend.
Leg uit hoe dat komt.
171p
In de afbeelding hieronder zie je het verteringsstelsel.
figuur bij de opgave
De voedingsstoffen in yoghurt worden afgebroken door
verteringsenzymen.
Welke twee letters in de afbeelding geven organen aan die
verteringsenzymen maken?
A de letters P en Q
B de letters P en R
C de letters P en S
D de letters Q en R
E de letters Q en S
F de letters R en S
In de tabel hieronder staan gegevens over de voedingswaarde van
yoghurt.
  energie (kJ/100 mL) eiwit (g/100 mL) kool- hydraten (g/100 mL) vet (g/100 mL) water (g/100 mL) magere yoghurt 140 3,4 4,5 0,1 90,0 halfvolle yoghurt 205 3,5 5,2 1,6 88,7 volle yoghurt 270 3,8 4,5 3,5 86,2
181p
Hoeveel gram eiwit bevat 250 mL halfvolle yoghurt?
Rond je antwoord af op één decimaal.
192puitwerkbijlage
Op de uitwerkbijlage staat een stuk grafiekpapier.
Maak op dit grafiekpapier een staafdiagram van de hoeveelheden
energie die de drie typen yoghurt leveren.

opgave 6Vaccin tegen ebola

Ebola is een virusziekte die dodelijk is voor mensen. Wetenschappers
proberen een vaccin tegen deze ziekte te maken. Ze gebruiken daarvoor
het virus VSV dat runderen ziek maakt, maar mensen niet. In het erfelijk
materiaal van VSV bouwen ze een stukje erfelijk materiaal van het
ebolavirus in.
Daarna worden vrijwilligers gevaccineerd met dit aangepaste virus. Na
enige tijd zoeken de wetenschappers in het bloed van de vrijwilligers naar
stoffen die aantonen dat er immunisatie is opgetreden.
201p
Leg uit waarom de wetenschappers niet het volledige ebolavirus
gebruiken voor de ontwikkeling van een vaccin tegen ebola.
211puitwerkbijlage
Op de uitwerkbijlage staat een tabel.
Kruis in de tabel aan welke functie het aangepaste ebolavirus heeft
voor de immunisatie.
Kruis ook aan welke functie de stoffen in het bloed hebben waarnaar
de wetenschappers zoeken.
221p
Gabriël en Petra bespreken de testen met het nieuwe vaccin.
Gabriël zegt dat de vrijwilligers een kunstmatige immunisatie hebben
gekregen.
Petra zegt dat de vrijwilligers een passieve immunisatie hebben gekregen.
Wie heeft gelijk?
A Geen van beiden heeft gelijk.
B Alleen Gabriël heeft gelijk.
C Alleen Petra heeft gelijk.
D Gabriël heeft gelijk en Petra heeft gelijk.

opgave 7Bloed van de koning?

Op 21 januari 1793 werd koning Lodewijk de zestiende in Parijs onthoofd.
Volgens een legende heeft een toeschouwer destijds zijn zakdoek in het
bloed van de koning gedoopt en de zakdoek bewaard in een holle
kalebas. Een kalebas is de vrucht van een pompoenplant. De kalebas met
de zakdoek is sinds die tijd bewaard gebleven.
Wetenschappers hebben de inhoud van de kalebas onderzocht om te
achterhalen of het bloed echt van koning Lodewijk de zestiende zou
kunnen zijn.
231p
De wetenschappers hebben in de kalebas cellen van de vrucht zelf
gevonden, bloeddeeltjes en bacteriën. Daaronder bevonden zich cellen
zonder celkern.
Kunnen de cellen zonder celkern bacteriën zijn?
En kunnen de cellen zonder celkern van de kalebas zijn?
A geen van beide
B alleen bacteriën
C alleen cellen van de kalebas
D bacteriën en cellen van de kalebas
241p
In het gedroogde bloed op de zakdoek hebben de wetenschappers DNA
gevonden dat afkomstig is van chromosomen van bloeddeeltjes.
Welke bloeddeeltjes bevatten chromosomen?
A bloedplaatjes
B rode bloedcellen
C witte bloedcellen
252puitwerkbijlage
Lodewijk de zestiende had blauwe ogen, zijn ouders hadden bruine ogen.
Het gen voor bruine ogen is dominant (A). De wetenschappers vonden in
het onderzochte bloed resten van een gen voor bruine ogen.
Op de uitwerkbijlage staan een kruisingsschema en een
antwoordschema.
Vul het kruisingsschema in voor de oogkleur van de ouders van
Lodewijk de zestiende.
Leg in het antwoordschema met behulp van het kruisingsschema uit of
het bloed dat de wetenschappers gevonden hebben van Lodewijk de
zestiende geweest kan zijn.

opgave 8Dekhengst

Een dekhengst is een mannelijk paard dat paardenfokkers gebruiken om
hun vrouwelijke paarden (merries) zwanger te maken. Dit kan op
natuurlijke wijze gebeuren door een paring van de dekhengst met een
merrie, of door een kunstmatige bevruchting. Bij een kunstmatige
bevruchting brengt een dierenarts het sperma van de dekhengst in de
geslachtsopening van de merrie.
261p
In de afbeelding hieronder zie je een tekening van enkele organen van
een dekhengst. De organen hebben dezelfde namen en functies als bij
mensen.
figuur bij de opgave
Noteer de naam en functie van orgaan R.
Schrijf je antwoord zo op:
naam:......................................................
functie:.....................................................
271p
Hormonen uit de hypofyse van een dekhengst stimuleren bepaalde
organen om zaadcellen te produceren.
Met welke letter is zo’n orgaan in de tekening aangegeven?
281p
Het spermavocht van een dekhengst bevat veel fructose. Fructose is een
koolhydraat met een vergelijkbare functie als glucose.
Leg uit dat veel fructose in spermavocht de kans vergroot dat de
zaadcellen de eicel bereiken.
291p
Paardenfokker Smit laat een dekhengst met zwarte vacht twee jaar achter
elkaar paren met dezelfde merrie. De merrie heeft een rode vacht en is
homozygoot voor de vachtkleur. Ze krijgt in beide jaren een veulen.
In het schema hieronder zie je dit in een stamboom.
figuur bij de opgave
Is het gen voor rode vacht volgens de informatie hierboven recessief of
dominant? Of is dat uit deze informatie niet met zekerheid af te leiden?
A Het gen voor rode vacht is dominant.
B Het gen voor rode vacht is recessief.
C Dat is uit de informatie niet met zekerheid af te leiden.

opgave 9Gedrag van varkens

Op een biologische boerderij houdt een boerin varkens in groepen. Een
groep varkens bestaat meestal uit twee tot vijf moederdieren en hun
nakomelingen. In zo’n groep heerst een rangorde.
Varkens gebruiken lichaamstaal om te communiceren. Als een varken
bang is, legt het zijn oren in de nek. Als een varken met een lage rang
een varken tegenkomt dat hoger in rang is, draait het varken met de
lagere rang zijn kop weg en laat het zijn staart hangen. Dit gedrag wordt
wijken genoemd.
Bart observeert op de boerderij het gedrag van moederdier Betty. Betty
vormt samen met vier andere moederdieren één groep.
Hij beschrijft het gedrag van Betty in de volgende tabel:
kl ze krabt of likt zichzelf lp ze loopt rond pp ze poept of plast rs ze ligt en rust uit sn ze snuffelt aan andere varkens vd ze eet en drinkt wk ze wijkt
301p
Hoe noem je zo’n tabel met beschrijvingen van het gedrag?
312p
Gedurende 30 minuten houdt Bart bij wat Betty doet. Van de resultaten
maakt hij onderstaand staafdiagram.
figuur bij de opgave
Hoeveel procent van de tijd besteedt Betty aan sociaal gedrag?
Leg je antwoord uit met een berekening.
322p
Bart wil weten welke rangorde de vijf moederdieren onderling hebben. Hij
observeert alle dieren en noteert in een tabel hoe vaak ze voor elkaar
wijken.
    Varken waar een ander voor wijkt:     Aly Betty Corry Dolly Nelly Varken dat wijkt:           Aly - 9 0 5 8 Betty 0 - 0 8 6 Corry 7 4 - 8 6 Dolly 0 0 0 - 0 Nelly 0 0 0 10 -
Noteer de namen van de vijf varkens in de juiste rangorde. Begin met
het meest dominante varken.
331p
Wanneer varkens niet op een manier gehouden worden die bij hun
behoeftes past, kunnen ze agressief gedrag vertonen. De boerin biedt
haar varkens het volgende:
− vrije uitloop
− modderpoel
− stro in de lighokken
− speelgoed
Heeft de boerin met deze maatregelen gezorgd voor meer uitwendige
prikkels of voor meer inwendige prikkels bij de varkens? Leg je
antwoord uit.

opgave 10De ingewandsslagader

De ingewandsslagader is een korte slagader in de buikholte. Deze slagader vertakt zich in andere slagaders die naar verschillende organen in de buikholte gaan (zie de afbeelding hieronder).
341p
De ingewandsslagader is een aftakking van bloedvat Q.
Geef de naam van bloedvat Q.
351p
De ingewandsslagader vertakt zich verder en vervoert zuurstof naar onder
andere orgaan P.
Wat is de functie van orgaan P?
362p
In de afbeelding zijn organen van het bloedvatenstelsel te zien.
Noem nog twee orgaanstelsels waarvan in de afbeelding organen
weergegeven zijn.

opgave 11Indraaien van een aquarium

Inge heeft een aquarium gekocht en richt het in met planten en vissen.
Binnen een week zijn alle vissen dood.
Bij de dierenwinkel testen ze het water van haar aquarium. Het water blijkt
te veel ammoniak en nitriet te bevatten, wat schadelijk is voor de vissen.
Ammoniak en nitriet ontstaan uit afgestorven planten, uitwerpselen van
vissen of rottend visvoer.
Inge krijgt het advies om het aquarium eerst te laten indraaien voordat ze
vissen erin doet. Daarvoor moet ze eerst wat ammoniak in het water
doen. Dan wacht ze tot alle ammoniak en nitriet zijn omgezet in nitraat,
dat onschadelijk is voor de vissen. Dan pas mag ze vissen in het water
doen.
371p
In de afbeelding zie je hoe organisch afval omgezet wordt in nitraat.
Nitraat wordt door waterplanten opgenomen.
figuur bij de opgave
Welke groep organismen zet ammoniak om in nitriet en nitraat?
A bacteriën
B dieren
C planten
D schimmels
Inge laat haar aquarium nu indraaien. Elke dag test ze de concentratie
ammoniak, nitriet en nitraat. Ze zet de gegevens in een grafiek.
figuur bij de opgave
381p
Vanaf welke dag kan Inge vissen in haar aquarium doen zonder gevaar
voor de vissen?
A vanaf dag 13
B vanaf dag 26
C vanaf dag 33
391p
Inge voegt nieuwe waterplanten toe aan haar aquarium.
Welke invloed heeft dit op de hoeveelheid nitraat in het water? Leg je
antwoord uit.

opgave 12Leven in rottend hout

In de afbeelding zie je een harlekijnboktor met daarop een
bastaardschorpioen (uitvergroot). Beide soorten voeden zich met rottend
hout. Harlekijnboktorren voeden zich ook nog met schimmels.
figuur bij de opgave
Een harlekijnboktor legt haar eitjes in een omgevallen boom en vliegt
daarna weg. Na enige maanden kruipen de nakomelingen uit het rottende
hout. Ze paren en daarna vliegen de vrouwtjes naar een andere
omgevallen boom om eitjes te leggen.
Voordat een harlekijnboktor naar een andere boom vliegt, kruipen
bastaardschorpioenen onder haar vleugels. Bastaardschorpioenen zijn
maar vier millimeter groot. Ze gebruiken de harlekijnboktor om mee te
liften. Op een harlekijnboktor kruipen één mannelijke bastaardschorpioen
en meerdere vrouwelijke. Tijdens de vlucht van de harlekijnboktor paren
de bastaardschorpioenen.
401p
Twee levenskenmerken van de harlekijnboktor zijn voeden en zich
voortplanten.
Noem een ander levenskenmerk van de harlekijnboktor uit de
informatie.
411p
Nakomelingen van de harlekijnboktor kruipen uit het rottende hout.
Is dit gedrag erfelijk of is het aangeleerd? Leg je antwoord uit.
421p
Een mannelijke bastaardschorpioen verjaagt andere mannetjes als die
ook op zijn harlekijnboktor willen kruipen.
Hoe heet dit type gedrag?

opgave 13Korhoenders

Korhoenders zijn vogels die in Nederland niet veel meer voorkomen.
Bij korhoenders komen de geslachtschromosomen Z en W voor. Een
vrouwtje heeft de chromosomen ZW en een mannetje heeft ZZ.
431puitwerkbijlage
Uit een bevruchte eicel van een korhoen ontstaat een vrouwtje.
Op de uitwerkbijlage staat een tabel.
Kruis in de tabel aan welke chromosomen in de geslachtscellen
aanwezig waren, waaruit dit vrouwtje is ontstaan.
441p
Bij korhoenders komt een bepaalde mutatie voor die deze vogels ziek
maakt.
Wat is een mutatie?

opgave 14Leven met diabetes

Jarno heeft de ziekte diabetes type 1. Zijn eilandjes van Langerhans
maken geen insuline. Jarno houdt bij hoeveel koolhydraten hij eet en
berekent dan hoeveel insuline hij moet inspuiten. Voor elke 8 gram
koolhydraten die hij eet, moet Jarno 1 eenheid insuline inspuiten.
452p
Jarno neemt als tussendoortje een plak ontbijtkoek van 70 gram. In de
tabel zie je de voedingswaarden van ontbijtkoek per 100 gram.
energie 1251 kJ vetten 1,0 gram koolhydraten 67,4 gram vezels 2,8 gram eiwitten 2,7 gram zout 0,28 gram
Hoeveel eenheden insuline moet Jarno inspuiten na het eten van zijn
tussendoortje? Leg je antwoord uit met een berekening.
461p
Na vertering van de ontbijtkoek worden de koolhydraten in het bloed
opgenomen.
In welk deel van het verteringsstelsel worden de meeste koolhydraten
opgenomen?
A in de maag
B in de dunne darm
C in de dikke darm
D in de endeldarm
471p
Jarno meet regelmatig de hoeveelheid glucose in zijn bloed en noteert de
waarden in mmol/L in zijn dagboek. Hieronder zie je een dag uit zijn
dagboek.
figuur bij de opgave
Vlak voor het slapen heeft Jarno een hoog glucosegehalte in zijn bloed.
Een mogelijke verklaring is dat Jarno vergeten is om na het eten insuline
in te spuiten.
Geef nog een andere verklaring voor het hoge glucosegehalte.
481p
Als er te veel glucose in het bloed aanwezig is, komt een deel van de
glucose in de urine terecht. Dat gebeurt in deel P van de nier (zie de
afbeelding).
figuur bij de opgave
Geef de naam van deel P.
491puitwerkbijlage
Mensen met suikerziekte kunnen worden geholpen door een
alvleeskliertransplantatie. Na een transplantatie bestaat echter het risico
dat het donororgaan afgestoten wordt. Bij zo’n afstotingsreactie zijn
antigenen en antistoffen betrokken.
Op de uitwerkbijlage staat een tabel.
Kruis in de tabel aan van wie de antigenen en van wie de antistoffen
zijn.

opgave 15Oogwormen

Er zijn vliegen die zich voeden met traanvocht van zoogdieren. Terwijl ze traanvocht opnemen, kunnen ze de zoogdieren besmetten met jonge oogwormen, die het oog binnendringen en daar jarenlang blijven leven. In de…

Er zijn vliegen die zich voeden met traanvocht van zoogdieren. Terwijl ze traanvocht opnemen, kunnen ze de zoogdieren besmetten met jonge oogwormen, die het oog binnendringen en daar jarenlang blijven leven. In de afbeelding hieronder zie je een oogworm in een oog. Het oog van zoogdieren heeft dezelfde namen en functies als bij mensen.

501p
Hoe heet het deel van het oog waarin de worm zich bevindt?
511p
Oogwormen kunnen ook in andere delen van het lichaam voorkomen. Ze
kunnen heel lang onder de huid verblijven. Soms kruipt zo’n worm door de
huid heen naar buiten.
In welke volgorde komt de worm door de lagen van de huid naar buiten?
A hoornlaag – kiemlaag – lederhuid
B hoornlaag – lederhuid – kiemlaag
C kiemlaag – hoornlaag – lederhuid
D kiemlaag – lederhuid – hoornlaag
E lederhuid – hoornlaag – kiemlaag
F lederhuid – kiemlaag – hoornlaag
521p
Oogwormen worden in het dierenrijk ingedeeld bij de groep van de ronde
wormen.
In de stamboom hieronder zie je de afstamming van verschillende
diergroepen volgens de evolutietheorie.
figuur bij de opgave
Naar aanleiding van de stamboom worden twee uitspraken gedaan. Deze
uitspraken staan in een tabel op de uitwerkbijlage.
Kruis in de tabel bij elke uitspraak aan of deze juist of onjuist is.

opgave 16Zeearenden

Zeearenden zijn grote roofvogels die in Nederland voorkomen in gebieden
met veel water. In het schema hieronder staat waarmee zeearenden zich
voeden.
algen mosselen eidereenden zeearenden
531p
Geef de naam van zo’n schema.
541p
Algen leggen energie vast in glucose.
Wat is de energiebron die algen hiervoor gebruiken?
552p
Het schema hierboven kan ook in een piramide worden weergegeven. In
de piramide zijn de organismen uit het schema met nummers
aangegeven. Zo’n piramide staat hieronder.
figuur bij de opgave
Op de uitwerkbijlage staat een tabel met drie uitspraken over deze
piramide.
Kruis voor elke uitspraak aan of deze juist of onjuist is.
Bronvermelding
Een opsomming van de in dit examen gebruikte bronnen, zoals teksten en afbeeldingen, is te vinden in het bij dit examen
behorende correctievoorschrift, dat na afloop van het examen wordt gepubliceerd.