bronnen

Eindexamen economie vmbo gl/tl 2012, tijdvak 1

bij dit examen

Meerkeuzevragen
Schrijf alleen de hoofdletter van het goede antwoord op.

opgave 1Help, het voedsel wordt duurder

Bij de beantwoording van de vragen 1 tot en met 6 moet je soms gebruikmaken
van informatiebron 1 in de bijlage.
De afgelopen jaren is de prijs van voedsel wereldwijd flink gestegen. Zo is het dagelijks brood voor velen niet meer te betalen. Vooral de mensen in ontwikkelingslanden worden hierdoor hard getroffen. In een aantal…

De afgelopen jaren is de prijs van voedsel wereldwijd flink gestegen. Zo is het dagelijks brood voor velen niet meer te betalen. Vooral de mensen in ontwikkelingslanden worden hierdoor hard getroffen. In een aantal landen hebben de prijsstijgingen geleid tot rellen en stakingen in de grote steden. Hongersnood dreigt.

Gebruik informatiebron 1.
11p
Stel dat we de hoeveelheid graan in 2011 over alle mensen gelijk verdelen.
Hoeveel kilo graan is er dan voor iedereen beschikbaar in dat jaar?
A 0,154 kilo
B 0,160 kilo
C 154,2 kilo
D 160,8 kilo
E 154.215 kilo
F 160.820 kilo
21p
In ontwikkelingslanden hebben mensen in de steden meer last van stijgende
voedselprijzen dan mensen die op het platteland wonen.
Geef hiervoor een verklaring.
31p
Maïs wordt, behalve als voedsel, ook gebruikt om er een soort benzine
(biobrandstof) van te maken. De productie van gewassen voor biobrandstof
wordt gezien als één van de oorzaken van de dreigende hongersnood.
Hieronder staan drie verschijnselen:
1 grond voor voedselproductie wordt schaarser
2 voedselaanbod daalt
3 voedselprijzen stijgen
Zet de verschijnselen in een zodanige volgorde dat een logische gedachtegang
ontstaat.
A productie van gewassen voor biobrandstof → 1 → 2 → 3 → hongersnood
B productie van gewassen voor biobrandstof → 1 → 3 → 2 → hongersnood
C productie van gewassen voor biobrandstof → 2 → 1 → 3 → hongersnood
D productie van gewassen voor biobrandstof → 2 → 3 → 1 → hongersnood
E productie van gewassen voor biobrandstof → 3 → 1 → 2 → hongersnood
F productie van gewassen voor biobrandstof → 3 → 2 → 1 → hongersnood
41p
Een aantal regeringen van landen waar graan geproduceerd wordt, wil
handelsbelemmerende maatregelen treffen. Daardoor blijft er meer graan over
voor de eigen bevolking. Op welke manier kunnen de regeringen dat doen?
A door het instellen van een exportbelasting
B door het instellen van een exportsubsidie
C door het instellen van importquota
D door het instellen van invoerrechten
51p
Investeren in de landbouw heeft lange tijd geen prioriteit gehad. De
brutowinstmarges op voedselprijzen waren laag. Maar door de gestegen
voedselprijzen lijkt het nu wel interessant te worden om in de landbouw te
investeren.
Waarom kunnen investeringen in de landbouw bij een hoge voedselprijs op
de wereldmarkt aantrekkelijker zijn dan bij een lage voedselprijs op de
wereldmarkt?
61p
Ook binnen de Verenigde Naties was men ongerust over de hoge
voedselprijzen. Toch zei een woordvoerder van de Verenigde Naties: “Doordat
de hoge voedselprijzen ook leiden tot investeringen in de landbouw, hebben wij
goede hoop dat op wat langere termijn de voedselprijzen zullen dalen.”
Geef een argument dat deze woordvoerder van de Verenigde Naties voor
zijn uitspraak kan gebruiken.

opgave 2Kinderen: leveren ze iets op?

Bij de beantwoording van de vragen 7 tot en met 13 moet je soms gebruikmaken
van informatiebronnen 2, 3 en 4 in de bijlage.
Petra Doesburg is een alleenstaande moeder. Nadat ze een tijdje een uitkering heeft gehad, heeft ze weer een baantje gevonden. Per 1 januari 2008 begint ze als secretaresse bij een bedrijf in verpakkingsmaterialen.…

Petra Doesburg is een alleenstaande moeder. Nadat ze een tijdje een uitkering heeft gehad, heeft ze weer een baantje gevonden. Per 1 januari 2008 begint ze als secretaresse bij een bedrijf in verpakkingsmaterialen. Dit betekent echter wel dat haar kinderen naar de kinderopvang moeten. Niels (3) en Karin (1) gaan naar kinderdagverblijf Ukkepukkie. Gelukkig betalen de overheid en de werkgever mee: de kinderopvangtoeslag.

Gebruik informatiebron 2.
71p
De overheidsbijdrage in de kinderopvangtoeslag werkt nivellerend.
Laat met behulp van de informatiebron zien dat dit het geval is.
Gebruik informatiebron 3.
81p
De twee kinderen van Petra maken elk 130 uur per maand gebruik van de
kinderopvang, waarvan elk 8 uren tussen 18.00 en 19.00 uur.
Hoeveel betaalt Petra per maand voor de kinderopvang?
A € 793
B € 805,40
C € 1.586
D € 1.610,80
Gebruik informatiebron 2, 3 en 4.
92p
Petra krijgt kinderopvangtoeslag. Haar toetsingsinkomen bedraagt € 20.000 per
jaar.
Laat met behulp van een berekening zien dat de totale kinderopvangtoeslag
die Petra per maand ontvangt € 1.519,92 is. Schrijf je berekening op.
Doe het zo:
Overheidsbijdrage: Niels: 130 uur € ….. …… % € ……….. Karin: 130 uur € …... …… % € ……….. Overheidsbijdrage totaal € ……….. Werkgeversbijdrage: 260 uur € ….. 1/3 € ……….. € 1.519,92
101p
Petra heeft het volgende stukje in de krant gelezen over de hoge uitgaven voor
de kinderopvang. Er stond:
Er is een begrotingsoverschot van 3,4 miljard euro. Sommige politieke partijen willen dat er meer geld begroot wordt voor de kinderopvang.
Wat zou in bovenstaande situatie het gevolg kunnen zijn als er 1 miljard euro
meer begroot wordt voor de kinderopvang?
A De overheidsschuld daalt sneller dan verwacht.
B De staatsschuld neemt zeker toe.
C Het begrotingsoverschot wordt kleiner dan verwacht.
D Het te betalen bedrag aan rente over de staatsschuld neemt toe.
111p
In de krant komen verschillende economen aan het woord. Volgens een aantal
hiervan moet de kinderopvang gratis worden. Volgens deze economen zal gratis
kinderopvang uiteindelijk ook een positieve invloed op de rijksbegroting hebben.
Hieronder staan drie tussenstappen.
1 er wordt meer loon betaald
2 er wordt meer belasting afgedragen
3 meer vrouwen gaan betaald werk verrichten
In welke regel staan de tussenstappen in een zodanige volgorde dat een
logische gedachtengang ontstaat?
A gratis kinderopvang → 1 → 2 → 3 → rijksbegroting wordt positief beïnvloed
B gratis kinderopvang → 1 → 3 → 2 → rijksbegroting wordt positief beïnvloed
C gratis kinderopvang → 2 → 1 → 3 → rijksbegroting wordt positief beïnvloed
D gratis kinderopvang → 2 → 3 → 1 → rijksbegroting wordt positief beïnvloed
E gratis kinderopvang → 3 → 1 → 2 → rijksbegroting wordt positief beïnvloed
F gratis kinderopvang → 3 → 2 → 1 → rijksbegroting wordt positief beïnvloed
121p
Men verwacht in de toekomst krapte op de arbeidsmarkt. Voorstanders van
gratis kinderopvang denken dat gratis kinderopvang een oplossing kan zijn voor
deze krapte.
Leg uit hoe gratis kinderopvang een oplossing kan zijn voor de krapte op de
arbeidsmarkt.
131p
Voor 44% van de Nederlanders zijn de kosten van de kinderopvang van invloed
op het aantal dagen dat ze per week werken. Dit geldt voornamelijk voor
laagopgeleiden. Dat blijkt uit Het Nationale Werkonderzoek van vacaturesite
JobTrack.
Leg uit waarom de kosten van de kinderopvang voor laagopgeleiden
belangrijker zullen zijn dan voor hoogopgeleiden.

opgave 3Lekker eerlijk!

Bij de beantwoording van de vragen 14 tot en met 20 moet je soms
gebruikmaken van informatiebron 5 in de bijlage.
Fairtrade chocola was er natuurlijk al, maar je moest er vaak wel naar zoeken. Daar komt nu verandering in. Sinds enkele jaren is Verkade helemaal overgestapt op eerlijke cacaobonen met het Max Havelaar keurmerk voor…

Fairtrade chocola was er natuurlijk al, maar je moest er vaak wel naar zoeken. Daar komt nu verandering in. Sinds enkele jaren is Verkade helemaal overgestapt op eerlijke cacaobonen met het Max Havelaar keurmerk voor Fairtrade. “We zijn het eerste A-merk bedrijf in de wereld dat deze stap zet”, zegt algemeen directeur Bart Merkus trots.

Gebruik informatiebron 5.
141p
In de informatiebron gaat het over Fairtrade. ‘Fair trade’ betekent letterlijk
eerlijke handel. Van eerlijke handel is volgens Max Havelaar pas sprake als er
een vaste minimumprijs wordt vastgesteld.
Wie hebben er voordeel van een minimumprijs: de cacaoboeren of de
consumenten? Geef een argument voor je keuze.
151p
De handel in Fairtrade cacao is in 2010 met 1.500 ton gestegen. Dat is een
stijging van 20% ten opzichte van 2009. Hoe groot was de totale handel in
Fairtrade cacao in 2009?
A 1.530 ton
B 7.500 ton
C 9.000 ton
D 30.000 ton
161p
Eerlijke cacao is duurder dan ‘gewone’ cacao.
Wat kan de oorzaak zijn dat eerlijke cacao duurder is?
171p
Een Verkade reep kostte vroeger 80 eurocent in de winkel, tegenwoordig
95 eurocent.
Hoeveel procent is een Verkade reep duurder geworden? Schrijf je
berekening op.
181p
Verkade hoopt dat ondanks de hogere prijs de consumenten voor haar
chocoladerepen zullen kiezen. Zij gaat er van uit dat niet alleen de prijs
doorslaggevend is bij de keuze van een chocoladereep. Ook de smaak is van
belang. Verder zal voor veel consumenten meespelen dat het om eerlijke
chocolade gaat.
Noem naast de genoemde motieven nog een motief dat een consument kan
hebben om juist voor de repen van Verkade te kiezen.
192p
Verkade neemt een groot risico door als eerste A-merk over te stappen naar de
duurdere, eerlijke cacao.
Leg uit waarom dit een risico is. Gebruik hierbij het begrip marktaandeel.
Verkade wil meer duurzaam ondernemen. Dit uit zich onder andere in verschillende milieubesparende maatregelen én de inkoop van eerlijke cacao en suiker voor alle chocoladeproducten van Verkade.
201p
Sommige mensen zijn kritisch over de nieuwe koers van Verkade. “Het gaat
Verkade niet om eerlijke handel, maar om een stijging van de omzet”, aldus
deze mensen. Andere mensen zeggen: “Ja, Verkade zal best meer omzet willen
bereiken. Dat lukt echter niet zomaar met die eerlijke cacao. Als je meer omzet
wilt behalen, is het niet genoeg de prijzen te verhogen. De afzet zal namelijk
dalen.”
Verkade wil met de eerlijke cacao meer omzet behalen. Wat moet er dan
met de afzet in verhouding tot de prijs gebeuren? Gebruik in je antwoord het
begrip ‘procentueel’ of ‘in verhouding’.

opgave 4Eens komt de tijd

Bij de beantwoording van de vragen 21 tot en met 26 moet je soms
gebruikmaken van informatiebronnen 6 en 7 in de bijlage.
Het aantal ouderen in Nederland neemt toe. In 2030 zijn ongeveer 4 miljoen Nederlanders ouder dan 65 jaar. Dat is bijna een kwart van de bevolking. Deze vergrijzing heeft op veel terreinen gevolgen voor onze…

Het aantal ouderen in Nederland neemt toe. In 2030 zijn ongeveer 4 miljoen Nederlanders ouder dan 65 jaar. Dat is bijna een kwart van de bevolking. Deze vergrijzing heeft op veel terreinen gevolgen voor onze maatschappij. Veel mensen vinden dat onze regering ons daarop zal moeten voorbereiden.

211p
Mensen sparen niet voor hun AOW. Werkende mensen betalen voor de mensen
die nu AOW ontvangen. De AOW dreigt in de toekomst onbetaalbaar te worden.
Leg uit waarom de AOW in de toekomst onbetaalbaar dreigt te worden.
221p
Er is zelfs sprake van ’dubbele vergrijzing’. Dit houdt in dat binnen de groep
65-plussers de groep 80-plussers het meest stijgt.
Waarom is de dubbele vergrijzing voor de maatschappij een groot probleem?
A De uitvaartkosten voor 80-plussers zijn hoger.
B De vakantiekosten voor 80-plussers zijn hoger.
C De werkloosheidsuitkeringen voor 80-plussers zijn hoger.
D De zorgkosten voor 80-plussers zijn hoger.
231p
Bij veel ouderen gaat het inkomen op 65-jarige leeftijd omlaag. Zij moeten
rondkomen van een klein pensioen en de AOW.
Welke uitspraak is juist?
A De AOW is een voorbeeld van een sociale voorziening.
B De AOW is een voorbeeld van een volksverzekering.
C Het pensioen is een voorbeeld van een sociale voorziening.
D Het pensioen is een voorbeeld van een volksverzekering.
Peter (68) en Tessa (67) zijn op leeftijd. Hun kinderen zijn de deur uit en hun woning werd voor hen te groot. Toen ze de kans kregen een appartement te huren, grepen ze die met beide handen aan. Hun oude huis werd…

Peter (68) en Tessa (67) zijn op leeftijd. Hun kinderen zijn de deur uit en hun woning werd voor hen te groot. Toen ze de kans kregen een appartement te huren, grepen ze die met beide handen aan. Hun oude huis werd verkocht. Netto hielden ze daar € 120.000 aan over. De helft van dit bedrag ging naar de kinderen en de rest ging naar de spaarbank. De huur van het nieuwe appartement bedraagt € 580 per maand.

Gebruik informatiebron 6.
242p
Peter en Tessa merken dat de kosten van levensonderhoud steeds toenemen.
Zo zijn hun dagelijkse uitgaven gestegen naar € 60 per persoon per week.
Hoeveel procent van hun AOW (met heffingskorting) geven Peter en Tessa
nu ieder afzonderlijk per maand uit aan dagelijkse uitgaven? Schrijf je
berekening op en rond je antwoord af op hele procenten.
Gebruik informatiebron 7.
252p
Peter en Tessa ondervinden dat het leven voor hen duurder is geworden. Zij
kunnen zich niet alles meer veroorloven, zoals in de tijd dat Peter nog werkte.
Gelukkig bestaat er de mogelijkheid huurtoeslag aan te vragen. Het
gezamenlijke inkomen van Peter en Tessa bedraagt € 1.925 per maand. De
huur van het nieuwe appartement bedraagt € 580 per maand.
Hebben Peter en Tessa recht op huurtoeslag?
Geef voor elk onderdeel aan of ze in aanmerking komen of niet.
Doe het zo:
Huur: voldoet wel/niet aan de eis, want:
Inkomen: voldoet wel/niet aan de eis, want:
Vermogen: voldoet wel/niet aan de eis, want:
Conclusie: Ze hebben wel/geen recht op huurtoeslag:
Geef bij het onderdeel Vermogen door middel van een berekening aan waarom
er wel of niet aan de eis wordt voldaan. Schrijf deze berekening op.
261p
Het pensioen van Peter en Tessa wordt niet aangepast aan de inflatie.
Het pensioenfonds kan dat niet betalen. Peter en Tessa vinden dat de mensen
die nog werken dan maar meer pensioenpremie moeten betalen. Volgens de
directeur van het pensioenfonds kan dat niet: “Het koopkrachtbehoud van
gepensioneerden gaat dan ten koste van het netto-inkomen van werknemers.”
Geef een verklaring voor de uitspraak van de directeur.

opgave 5Dirk wil een nieuwe auto

Bij de beantwoording van de vragen 27 tot en met 33 moet je soms
gebruikmaken van informatiebronnen 8, 9,10 en 11 in de bijlage.
Dirk, een alleenstaande vader van 48 jaar, oriënteert zich op een andere auto. Nadat hij een aantal autodealers heeft bezocht, is de keus gevallen op een Delta Cabrio. Dirk heeft alleen één probleem: hij heeft niet…

Dirk, een alleenstaande vader van 48 jaar, oriënteert zich op een andere auto. Nadat hij een aantal autodealers heeft bezocht, is de keus gevallen op een Delta Cabrio. Dirk heeft alleen één probleem: hij heeft niet genoeg spaargeld om de auto te kunnen kopen. Volgens de autoverkoper is dit niet zo’n groot probleem. De Delta Cabrio kan Dirk kopen door geld te lenen bij de autodealer.

272p
Dirk wil eerst een overzicht hebben om te bepalen hoeveel hij per maand kan
uitgeven aan een lening. Dit is de kredietruimte. Deze kan worden bepaald met
behulp van onderstaand schema.
Dirk heeft een netto inkomen van € 2.200 per maand. Hij betaalt € 400 huur per
maand. Dirk heeft een dochter, Janet, van 16 jaar. De kosten voor
levensonderhoud bedragen € 120 per week.
Hoeveel is de kredietruimte? Gebruik onderstaand schema en schrijf op je
antwoordblad de ontbrekende bedragen.
Doe het zo:
a =
b =
a - b =
Berekening kredietruimte per maand
Inkomsten per maand:     Netto inkomen € 2.200   Netto inkomen partner €   Totaal inkomsten a   €
Uitgaven per maand:     Huur € 400   Hypotheek €   Kosten levensonderhoud €   Kosten kinderen € 55   Alimentatie €   Totaal uitgaven b   € Kredietruimte: a - b   €
Gebruik informatiebron 8.
281p
Hoeveel kan Dirk maximaal lenen? Maak gebruik van het antwoord op vraag 27.
Als je dat antwoord niet gevonden hebt, gebruik dan € 1.800.
291p
De autodealer zal Dirk niet zomaar geld uitlenen, hoewel Dirk wel de benodigde
kredietruimte heeft. De autodealer kijkt ook naar de looptijd van de financiering
in verhouding tot de levensduur van de auto.
Waarom is het ook voor Dirk van belang dat gelet wordt op de looptijd van
de lening en de levensduur van de auto?
figuur bij de opgave
Prijs inclusief rijklaar maken € 32.000
Gebruik informatiebron 9.
302p
Dirk besluit de Delta Cabrio, die hierboven staat afgebeeld, te kopen. Hij kan
zijn oude auto inruilen. Daarvoor krijgt hij nog € 4.000. Die wil hij gebruiken als
aanbetaling. Het ontbrekende bedrag kan Dirk lenen.
Hoeveel (krediet)kosten moet Dirk over de hele looptijd betalen? Schrijf je
berekening op.
311p
Dirk bespreekt de aankoop van de auto met zijn dochter. “De aanschaf van de
auto met geleend geld heeft gevolgen voor jouw uitgavenpatroon”, zegt zijn
dochter Janet.
Tot welk soort uitgaven behoren de maandelijkse termijnen die Dirk aan de
autodealer betaalt?
De maandelijkse termijnen behoren tot de
A dagelijkse uitgaven
B huishoudelijke uitgaven
C incidentele uitgaven
D vaste lasten
Gebruik informatiebron 10.
321p
Janet vindt dat haar vader er niet verstandig aan doet om de auto te kopen met
geleend geld. Zij zegt: “Er staat wel dat je geen financiële ‘verrassingen’
tegenkomt aan het einde van de looptijd, als je bij de volgende koop weer je
auto wilt inruilen. Maar aan het einde van de looptijd kun je toch mooi wel een
financiële verrassing hebben!”
Wanneer zal er sprake zijn van een financiële ‘verrassing’ voor Dirk?
A Als de inruilwaarde groter is dan de restschuld.
B Als de restschuld groter is dan de inruilwaarde.
C Als de restschuld groter is dan de slottermijn.
D Als de slottermijn groter is dan de restschuld.
Gebruik informatiebron 11.
331p
Janet zegt: “Dat garantiecertificaat is vooral bedoeld als klantenbinding.”
Geef een argument voor de mening van Janet.

opgave 6De commissie Bakker

Bij de beantwoording van de vragen 34 tot en met 40 moet je soms
gebruikmaken van informatiebronnen 12 en 13 in de bijlage.
De minister van sociale zaken en werkgelegenheid wilde een versoepeling van het ontslagrecht: bedrijven konden dan makkelijker werknemers ontslaan. Veel politieke partijen en de vakbonden waren fel tegen het voorstel…

De minister van sociale zaken en werkgelegenheid wilde een versoepeling van het ontslagrecht: bedrijven konden dan makkelijker werknemers ontslaan. Veel politieke partijen en de vakbonden waren fel tegen het voorstel van de minister.

341p
Een bedrijf kan op twee manieren een werknemer ontslaan: via de
(kanton)rechter of via het UWV/WERKbedrijf (vroeger CWI). Naast het verlenen
van een ontslagvergunning heeft het UWV/WERKbedrijf nog meer functies.
Wat is een andere functie van het UWV/WERKbedrijf?
A De hoogte van de inhoudingen op het brutoloon bepalen.
B Het bepalen van de hoogte van het minimumloon.
C Het regelen van de werkloosheidsuitkering.
D Veranderingen in de werkloosheidswet aanbrengen.
351p
Volgens de minister is het versoepelen van het ontslagrecht niet alleen goed
voor bedrijven, maar ook voor werklozen: de duur van de werkloosheid zal
korter zijn.
Geef een argument voor de mening van de minister.
Tussen de minister en enkele politieke partijen bestond een meningsverschil over het voorstel. Daarom werd er een commissie benoemd: de commissie Bakker. De commissie kreeg twee opdrachten. Onderzoeken hoe een groter…

Tussen de minister en enkele politieke partijen bestond een meningsverschil over het voorstel. Daarom werd er een commissie benoemd: de commissie Bakker. De commissie kreeg twee opdrachten. Onderzoeken hoe een groter deel van de beroepsbevolking aan het werk zal kunnen gaan. Het doel: een arbeidsparticipatie van 80%. Dat betekent dat 80% van de potentiële beroepsbevolking een betaalde baan heeft. Onderzoeken hoe men werknemers meer uren kan laten werken.

Gebruik informatiebron 12.
361p
Stel dat iedereen die wilde en kon werken in 2007 ook daadwerkelijk een
betaalde baan had. Is de doelstelling van een arbeidsparticipatie van 80% dan
gehaald?
A Ja, de arbeidsparticipatie wordt dan 82%.
B Ja, de arbeidsparticipatie wordt dan 87%.
C Nee, de arbeidsparticipatie wordt dan 73%.
D Nee, de arbeidsparticipatie wordt dan 78%.
371p
In het rapport van de commissie Bakker staat: “In 2016 werken er 8,0 miljoen
mensen op een beroepsbevolking van 10 miljoen mensen. De participatie is
80 procent. In 2040 is de beroepsbevolking nog maar 9 miljoen. Bij een
participatie van 80 procent werken dan dus nog maar 7,2 miljoen mensen. De
economie moet dan dus met 800.000 mensen minder draaien dan in 2016.
Bovendien zal de nationale productie moeten toenemen.”
Vul bij (A) het juiste woord in om de onderstaande zin kloppend te maken.
Kies uit: de arbeidsproductiviteit; het aantal vacatures; de vraag naar personeel;
de werkloosheid.
Schrijf het antwoord op je antwoordblad.
Als de economie in 2040 met 800.000 mensen minder moet draaien en de
nationale productie zal ook nog moeten stijgen ten opzichte van 2016, dan zal
… (A) … flink moeten stijgen.
Gebruik informatiebron 13.
382p
De commissie heeft in haar rapport een schema gemaakt van de stromen op de
arbeidsmarkt. Je ziet de weergave in informatiebron 13.
Op deze arbeidsmarkt ziet de commissie 4 problemen.
1 In Nederland staat een groep van 900.000 mensen onvrijwillig langs de kant.
2 We werken veel in (kleine) deeltijdbanen.
3 De arbeidsmarkt voor ouderen zit op slot.
4 Opleidingen sluiten niet goed aan op de arbeidsmarkt.
Zet bij het nummer van de bovengenoemde problemen de juiste letter van
de pijlen.
Gebruik elke letter maar 1 keer.
Doe het zo: neem het onderstaande over op je antwoordblad en vul in.
Probleem 1 hoort bij pijl ……… (a,b,c,d)
Probleem 2 hoort bij pijl ………. (a,b,c,d)
Probleem 3 hoort bij pijl ………. (a,b,c,d)
Probleem 4 hoort bij pijl ………. (a,b,c,d)
Gebruik informatiebron 13.
391p
Probleem 4 uit vraag 38 leidt soms tot werkloosheid.
Is deze werkloosheid conjunctureel of structureel? Verklaar je antwoord.
Na het uitbrengen van het rapport werd besloten het ontslagrecht niet te
versoepelen. Maar de commissie kwam natuurlijk nog met andere voorstellen.
Gebruik informatiebron 13.
402p
De bedoeling van de commissie is om zo snel mogelijk meer mensen aan het
werk te krijgen. In het schema betekent dit mensen van buiten naar binnen de
cirkel halen. De commissie doet maar liefst 42 voorstellen om dit doel te
bereiken. Jij moet nu zelf 2 maatregelen verzinnen.
Kies uit het schema 2 pijlen. Bedenk bij één van de pijlen een financiële
maatregel om meer mensen binnen de cirkel te krijgen en bij de andere pijl
een niet-financiële maatregel. Je mag zelf beslissen welke. Geef een
verklaring waarom deze maatregelen zullen werken.

opgave 7Privé bellen op het werk stijgt

Bij de beantwoording van de vragen 41 tot en met 47 hoef je geen gebruik te
maken van informatiebronnen in de bijlage.
Edwin is eigenaar van een administratiekantoor. Hij heeft 10 mensen in dienst die allemaal 5 dagen per week werken. Het afgelopen jaar is de arbeidsproductiviteit gedaald ten opzichte van het jaar daarvoor. Edwin…

Edwin is eigenaar van een administratiekantoor. Hij heeft 10 mensen in dienst die allemaal 5 dagen per week werken. Het afgelopen jaar is de arbeidsproductiviteit gedaald ten opzichte van het jaar daarvoor. Edwin heeft geen idee waar het aan ligt, tot hij het volgende krantenartikel leest. Nederlandse werknemers hebben “De financiële schade voor de in 2011 gemiddeld bijna 5 uur per werkgevers is enorm. Bij een week besteed aan privé bellen, bedrijf met 100 man personeel surfen en e-mailen tijdens werktijd. betekent dat een gemiddeld verlies Dat is een uur meer dan vorig jaar. van zo’n duizend uur productie per Het zakelijk bellen en mailen in de maand.” Dit zei een eigen tijd is met 2,4 uur per week vertegenwoordiger van de gelijk gebleven. werkgevers.

411p
De 10 werknemers van Edwin maken nu 500 opdrachten per 4 weken.
Edwin wil graag weten hoeveel opdrachten er per werknemer worden
afgehandeld.
Bereken de arbeidsproductiviteit per werknemer per week. Schrijf je
berekening op.
421p
Edwin vindt de arbeidsproductiviteit van zijn werknemers laag. Hierdoor is de
kostprijs van zijn product hoog.
Geef een verklaring waarom een lage arbeidsproductiviteit leidt tot een hoge
kostprijs.
431p
De arbeidsproductiviteit is laag. Thomas, een collega van Edwin, zegt dat een
hogere arbeidsproductiviteit leidt tot een hogere welvaart.
Hieronder staan drie tussenstappen.
1 lagere arbeidskosten per product
2 lagere verkoopprijs
3 stijging van de koopkracht
In welke regel staan de tussenstappen in een zodanige volgorde dat een
logische gedachtegang ontstaat?
A hogere arbeidsproductiviteit → 1 → 2 → 3 → hogere welvaart
B hogere arbeidsproductiviteit → 1 → 3 → 2 → hogere welvaart
C hogere arbeidsproductiviteit → 2 → 1 → 3 → hogere welvaart
D hogere arbeidsproductiviteit → 2 → 3 → 1 → hogere welvaart
E hogere arbeidsproductiviteit → 3 → 1 → 2 → hogere welvaart
F hogere arbeidsproductiviteit → 3 → 2 → 1 → hogere welvaart
441p
Edwin leest in het krantenartikel ook nog: “Werkgevers durven vaak niet op te
treden, omdat ze bang zijn dat werknemers dan weglopen.” Edwin begrijpt dit
wel. Het is namelijk op het moment moeilijk om aan personeel te komen.
Welke situatie op de arbeidsmarkt is er kennelijk? Er is in verhouding
A veel vraag naar arbeid en veel aanbod van arbeid.
B veel vraag naar arbeid en weinig aanbod van arbeid.
C weinig vraag naar arbeid en veel aanbod van arbeid.
D weinig vraag naar arbeid en weinig aanbod van arbeid.
451p
Edwin wil maatregelen gaan nemen om de arbeidsproductiviteit per uur te
verhogen.
Door welke maatregel zal de arbeidsproductiviteit toenemen?
A arbeidsverdeling toepassen
B meer personeel aannemen
C meer verschillende opdrachten uitvoeren
D werknemers meer dagen laten werken
462p
Edwin heeft een aantal veranderingen doorgevoerd. De werknemers hebben nog
maar beperkt toegang tot internet en de opstelling van de werkplekken zorgt
ervoor dat er efficiënter gewerkt kan worden. Door de nieuwe maatregelen wordt
de arbeidsproductiviteit enorm verbeterd. De 10 werknemers kunnen een jaar
later 900 opdrachten per 4 weken uitvoeren. Enige tijd later blijkt echter dat er
maar 540 opdrachten per 4 weken verkocht kunnen worden.
Hoeveel werknemers moet Edwin ontslaan als hij zijn productie wil
aanpassen aan de vraag? Schrijf je berekening op.
472p
Een andere oplossing voor een hogere arbeidsproductiviteit die Edwin bedacht
heeft, is invoering van prestatieloon.
Hierbij zullen de werknemers een basisloon ontvangen en daar bovenop een
bonus per afgemaakte opdracht.
Geef een voordeel en een nadeel voor Edwin van het prestatieloon.
Bronvermelding
Een opsomming van de in dit examen gebruikte bronnen, zoals teksten en afbeeldingen, is te vinden in het bij dit examen
behorende correctievoorschrift, dat na afloop van het examen wordt gepubliceerd.