bronnen

Eindexamen economie vmbo gl/tl 2015, tijdvak 2

bij dit examen

Meerkeuzevragen
Schrijf alleen de hoofdletter van het goede antwoord op.

opgave 1Rondkomen met je inkomen!

Bij de beantwoording van de vragen 1 tot en met 6 hoef je géén gebruik te
maken van een informatiebron.
Marieke, een leerling uit 4 vmbo, heeft tijdens de economieles gelezen over het Nibud. Als ze ’s middags thuiskomt, hoort ze haar moeder zuchten achter een stapel rekeningen. Moeder klaagt dat ze niet meer weet hoe…

Marieke, een leerling uit 4 vmbo, heeft tijdens de economieles gelezen over het Nibud. Als ze ’s middags thuiskomt, hoort ze haar moeder zuchten achter een stapel rekeningen. Moeder klaagt dat ze niet meer weet hoe ze de financiën op orde moet houden. Marieke gaat bij haar moeder zitten. Ze zegt dat het Nibud twee tips geeft om je financiën op orde te kunnen krijgen: 1 Zet je geldzaken op een rij. 2 Zoek je geldlek: er sijpelt geld weg, waarop je kunt besparen.

11p
Marieke zegt: “Als je een budgetplan maakt, moet je natuurlijk wel
prioriteiten stellen!”
Wat betekent dit?
A Je moet alleen geld uitgeven aan basisbehoeften.
B Je moet gaan bezuinigen op incidentele uitgaven.
C Je moet je behoeften in volgorde van belangrijkheid zetten.
D Je moet meer tijd nemen voor je boodschappen en op zoek gaan naar
koopjes.
21p
Volgens haar economiedocent moet je, als je geldgebrek hebt, een aantal
stappen nemen om je financiën weer op orde te krijgen.
Hieronder staan drie stappen:
1 Pas je uitgaven aan.
2 Maak een financieel overzicht over de afgelopen periode.
3 Vind je geldlek.
Zet de stappen in een zodanige volgorde dat ze een logische
gedachtegang vormen.
A geldgebrek → 1 → 2 → 3 → financiën weer op orde
B geldgebrek → 1 → 3 → 2 → financiën weer op orde
C geldgebrek → 2 → 1 → 3 → financiën weer op orde
D geldgebrek → 2 → 3 → 1 → financiën weer op orde
E geldgebrek → 3 → 1 → 2 → financiën weer op orde
F geldgebrek → 3 → 2 → 1 → financiën weer op orde
De moeder van Marieke zoekt uit waar zij het afgelopen jaar haar
inkomen voor heeft gebruikt. Ze heeft een overzicht gemaakt van de
gemiddelde bedragen per maand en vergelijkt die met de percentages van
een gemiddeld gezin.
  eigen gezin in euro’s gemiddeld gezin in % hypotheek € 1.650 22% boodschappen € 300 10% uitjes en vakanties € 175 6% tijdschriften en abonnementen € 20 1% cadeautjes € 25 1% kleding € 100 6% rente doorlopend krediet € 150 1% verzekeringen € 230 10% vervoer € 50 2% huis en inrichting € 150 7% elekt

  eigen gezin in euro’s gemiddeld gezin in % hypotheek € 1.650 22% boodschappen € 300 10% uitjes en vakanties € 175 6% tijdschriften en abonnementen € 20 1% cadeautjes € 25 1% kleding € 100 6% rente doorlopend krediet € 150 1% verzekeringen € 230 10% vervoer € 50 2% huis en inrichting € 150 7% elektriciteit en gas € 100 4% telecommunicatie € 75 3% heffingen € 100 4% overige uitgaven € 100 3% spaargeld € 350 20% totaal inkomen € 3.575 100%

31p
De moeder van Marieke vergelijkt haar eigen uitgaven met de uitgaven
van een gemiddeld gezin. “Er zit bij ons een geldlek waar wij in
verhouding meer uitgeven dan een gemiddeld gezin,” zegt moeder.
Laat met een berekening zien dat een geldlek volgens moeder bij de
post ‘hypotheek’ zit.
Marieke ziet dat haar moeder een doorlopend krediet bij een bank heeft ten bedrage van € 23.000 (maximaal € 25.000). Bij dezelfde bank heeft ze ook een spaarrekening van € 3.500. Marieke zegt: “Hier kun je op…

Marieke ziet dat haar moeder een doorlopend krediet bij een bank heeft ten bedrage van € 23.000 (maximaal € 25.000). Bij dezelfde bank heeft ze ook een spaarrekening van € 3.500. Marieke zegt: “Hier kun je op bezuinigen!”

42p
Leg uit wat haar moeder moet doen met de combinatie van het
doorlopend krediet en de spaarrekening om lagere uitgaven te krijgen.
Gebruik hierbij de begrippen (ontvangen) spaarrente en (betaalde)
leenrente.
Een tamelijk grote post bij de vaste lasten zijn de uitgaven voor elektriciteit en gas. Veel mensen stappen daarom over naar een goedkopere leverancier, vaak door middel van een zogenoemde collectieve inkoop via…

Een tamelijk grote post bij de vaste lasten zijn de uitgaven voor elektriciteit en gas. Veel mensen stappen daarom over naar een goedkopere leverancier, vaak door middel van een zogenoemde collectieve inkoop via consumentenorganisaties. Consumenten schrijven zich in bij bijvoorbeeld de Vereniging Eigen Huis. Deze vereniging nodigt de energieleveranciers uit om hun beste bod te doen. Deze aanbieding geldt voor alle consumenten die zich bij de vereniging hebben ingeschreven.

51p
Verklaar waarom het systeem van collectieve inkoop een besparing voor
de consument kan opleveren.
61p
Bezuinigen op de vaste lasten kan een oplossing bieden, misschien niet
direct, maar wel voor de toekomst.
Waarom is een bezuiniging op de vaste lasten vaak pas in de
toekomst mogelijk?

opgave 2Zelfstandig of niet

Bij de beantwoording van de vragen 7 tot en met 12 moet je soms
gebruikmaken van informatiebronnen 1 en 2 in de bijlage.
Voor het vijfde achtereenvolgende jaar meer dan 100.000 starters Het aantal startende ondernemers groeit al enkele jaren stevig en ligt sinds 2008 boven de 100.000 per jaar. Voor het eerst sinds 2009 daalde het…

Voor het vijfde achtereenvolgende jaar meer dan 100.000 starters Het aantal startende ondernemers groeit al enkele jaren stevig en ligt sinds 2008 boven de 100.000 per jaar. Voor het eerst sinds 2009 daalde het aantal in 2012 met 1 procent. Met name de zzp’ers (zelfstandige zonder personeel) hebben het aantal starters enorm beïnvloed.

71p
Mede door de economische crisis en de bezuinigingen die de regering
doorvoert, is er op de arbeidsmarkt sprake van relatief veel aanbod van
arbeid.
Wie zijn de aanbieders van arbeid?
A bedrijven
B bedrijven en overheid
C werkzoekenden
D werkzoekenden en werkenden
Gebruik informatiebron 1.
81p
Elk jaar beginnen er heel veel mensen een eigen bedrijf. Er stoppen
echter ook heel veel mensen met hun bedrijf.
Bereken hoeveel bedrijven er eind 2013 meer of minder waren dan het
jaar ervoor.
Schrijf je berekening op en geef aan of het er meer of minder zijn.
91p
Het blijkt dat de meeste bedrijfjes die opgericht worden zich in de
dienstensector bevinden.
Vul in onderstaande zin de juiste woorden in. Kies in beide gevallen
tussen ‘lager’ en ‘hoger’.
Doe het zo:
Noteer de getallen (1) en (2) op je antwoordblad.
In de dienstensector zijn de investeringen …(1)… dan in de
landbouwsector. Daardoor is het financieel risico in de dienstensector
…(2)… dan in de landbouwsector.
Bob zat op het mbo. Na zijn studie is hij voor zichzelf begonnen met een klussenbedrijf. Hij koopt een tweedehands bus en gereedschap. Te koop: vaste prijs € 16.000
Gebruik informatiebron 2.
101p
Bob heeft bovenstaand busje gekocht voor de vaste prijs. In het overzicht
van omzet en kosten zie je een lager bedrag staan.
Verklaar waarom het busje niet voor de aanschafprijs in het overzicht
staat.
Gebruik informatiebron 2.
112p
Bereken in één decimaal de nettowinst in procenten van de omzet.
Schrijf je berekening op.
121p
Bob vindt zijn nettowinst te laag. Hij wil iemand in dienst nemen om zo
extra omzet te behalen. Frank, een vriend van Bob, vindt dat niet zo’n
goed idee. ”Het is mogelijk dat, ondanks de extra omzet, daardoor de
nettowinst toch lager wordt”, zegt Frank.
Leg uit dat door het aantrekken van personeel de nettowinst kan
dalen.

opgave 3Collectieve sector

Bij de beantwoording van de vragen 13 tot en met 18 hoef je géén gebruik
te maken van informatiebronnen in de bijlage.
De uitgaven van de collectieve sector in Nederland in 2012 waren € 288 miljard. Dit is maar liefst 40% van het nationaal inkomen.
132p
Maak het schema af door de juiste woorden te kiezen.
Vul bij de getallen de juiste woorden in.
Kies uit:
− banken
− instellingen voor de sociale zekerheid
− lagere overheden
Doe het zo:
Noteer de getallen (1) en (2) op je antwoordblad.
Collectieve sector Overheid (1) Rijks- (2) overheid
141p
In de inleiding kun je lezen dat in 2012 de collectieve uitgaven € 288
miljard waren. In het overzicht hieronder zie je de percentages.
  2009 2010 2011 2012 Collectieve uitgaven in % van het nationaal inkomen 37,7% 38,7% 39% 40%
Bereken met behulp van de tabel hoeveel miljard euro het nationaal
inkomen bedroeg in 2012. Schrijf je berekening op.
De collectieve uitgaven zijn de uitgaven van de collectieve sector.
151p
Gegeven zijn de volgende beweringen.
1 Het uitbetalen van onderwijspersoneel behoort tot de collectieve
uitgaven.
2 Het uitbetalen van WW-uitkeringen behoort tot de collectieve uitgaven.
A Alleen bewering 1 is juist
B Alleen bewering 2 is juist.
C Beide beweringen zijn juist.
D Beide beweringen zijn onjuist.
Naast de collectieve sector kennen we ook de particuliere sector.
161p
Er is een verschil tussen bedrijven in de particuliere sector en bedrijven in
de collectieve sector.
Welke beschrijving is juist?
A Bedrijven uit de collectieve sector hoeven geen belasting af te dragen.
B Bedrijven uit de collectieve sector willen voornamelijk winst maken.
C Bedrijven uit de particuliere sector hoeven geen belasting af te
dragen.
D Bedrijven uit de particuliere sector willen voornamelijk winst maken.
De overheid wil de collectieve uitgaven verlagen. Een mogelijkheid is daarvoor privatisering, dat wil zeggen dat bijvoorbeeld de eigendom van de drinkwaterbedrijven overgaat van de overheid naar de particuliere sector.
171p
Stel dat de overheid ervoor zou kiezen om de markt van drinkwater te
privatiseren. Een gevolg van de privatisering kan zijn dat de prijs van het
drinkwater gaat stijgen.
Als de markt van drinkwater wordt geprivatiseerd, volgt mogelijk een
prijsstijging. Geef daarvoor een verklaring.
181p
De prijs van het drinkwater zou echter ook kunnen dalen als de
drinkwatervoorziening wordt geprivatiseerd.
Als de markt van drinkwater wordt geprivatiseerd, volgt mogelijk een
prijsdaling. Geef daarvoor een verklaring.

opgave 4Vertrouwen

Bij de beantwoording van de vragen 19 tot en met 23 moet je soms
gebruikmaken van informatiebron 3 in de bijlage.
Karel en Mustafa wonen al jaren naast elkaar. Ze hebben veel gemeen, onder andere dat ze elk jaar op vakantie gaan met de camper. Dit jaar gaat Karel echter niet. Hij durft geen grote uitgaven te doen, omdat hij bang…

Karel en Mustafa wonen al jaren naast elkaar. Ze hebben veel gemeen, onder andere dat ze elk jaar op vakantie gaan met de camper. Dit jaar gaat Karel echter niet. Hij durft geen grote uitgaven te doen, omdat hij bang is dat hij zijn baan kwijtraakt. Mustafa zegt: ”Kom Karel, er is nog niets aan de hand. Je hebt gewoon werk, je moet niet zo bang zijn.”

192p
Karel kiest ervoor om op de vakantie-uitgaven te bezuinigen. De vakantie
van Karel kost meestal rond de € 2.250. Karel verdiende in de maanden
juni tot en met december bruto € 3.000 per maand en in de maanden
januari tot en met mei bruto € 3.200 per maand. Karel krijgt in mei 8%
vakantiegeld over zijn bruto-inkomen van de afgelopen 12 maanden. Van
dit vakantiegeld blijft netto 60% over.
Bereken in hele euro’s het vakantiegeld dat Karel krijgt. Schrijf je
berekening op.
201p
Karel heeft de camper vier jaar geleden gekocht (tweedehands) voor
€ 19.500. Volgend jaar wil hij hem eigenlijk inruilen, de camper zou dan
nog een restwaarde hebben van € 14.500. Karel zegt: “Ik moet dus
€ 1.000 per jaar opzij leggen om een andere camper te kunnen kopen.”
Maar Karels vrouw zegt dat dit waarschijnlijk een hoger bedrag moet zijn.
Geef een argument voor de mening van Karels vrouw.
Gebruik informatiebron 3.
211p
Karels onzekerheid zie je ook terug in het consumentenvertrouwen
(hoeveel vertrouwen de consument heeft in de economie).
Wanneer is de indicator voor het consumentenvertrouwen 0 (nul)?
A wanneer er alleen maar optimisten zijn
B wanneer er alleen maar pessimisten zijn
C wanneer er evenveel optimisten als pessimisten zijn
D wanneer niemand zegt dat de situatie gelijk blijft
Gebruik informatiebron 3.
221p
Het consumentenvertrouwen is een belangrijke maatstaf voor de
ontwikkeling van de consumptieve bestedingen en de bereidheid om te
gaan sparen.
Wat is een logisch gevolg als het consumentenvertrouwen daalt?
A Dan gaan de consumenten meer besteden én meer sparen.
B Dan gaan de consumenten meer besteden én minder sparen.
C Dan gaan de consumenten minder besteden én meer sparen.
D Dan gaan de consumenten minder besteden én minder sparen.
231p
Wanneer de consument veel vertrouwen heeft in de economie dan zal dit
een positieve invloed hebben op zijn koopbereidheid. Een hoge
spaarrente kan dit positieve verband echter verstoren.
Leg uit dat een hoge spaarrente dit verband kan verstoren.

opgave 5De voedselparadox

Bij de beantwoording van de vragen 24 tot en met 29 moet je soms
gebruikmaken van informatiebron 4 in de bijlage.
Uit een rapport van de wereldbank In de wereld van vandaag is er sprake van een voedselparadox. De voedselparadox houdt in dat er voldoende voedsel in de wereld is om iedereen te voeden, terwijl een groot deel van de…

Uit een rapport van de wereldbank In de wereld van vandaag is er sprake van een voedselparadox. De voedselparadox houdt in dat er voldoende voedsel in de wereld is om iedereen te voeden, terwijl een groot deel van de wereldbevolking toch honger lijdt. In 2014 leven nog altijd meer dan 800 miljoen mensen onder de armoedegrens en hun voedselvoorziening is onzeker.

241p
De mensen die onder de armoedegrens leven, wonen voornamelijk in de
landen die economisch onderontwikkeld zijn.
Noem een oorzaak van economische onderontwikkeling.
251p
De Wereldbank stelt de armoedegrens op een inkomen van $ 1,25 per
dag per persoon. Deze grens is voor iedereen hetzelfde.
Betekent dit dat mensen die leven op de armoedegrens in
verschillende landen ook dezelfde koopkracht hebben?
Verklaar je antwoord.
261p
De Wereldbank gaat ervan uit dat de vraag naar voedsel de komende
twintig jaar sterk zal stijgen. Dit komt onder andere door de groeiende
wereldbevolking.
Noem, naast de groeiende wereldbevolking, een andere oorzaak van
de stijgende vraag naar voedsel in de komende twintig jaar.
In een rapport van 2011 gaat de Wereldbank ervan uit dat in de periode van 2000 tot 2030 de vraag naar voedsel wereldwijd zal toenemen met 50% voor granen en 85% voor vlees. De prijzen voor voedsel zullen stijgen,…

In een rapport van 2011 gaat de Wereldbank ervan uit dat in de periode van 2000 tot 2030 de vraag naar voedsel wereldwijd zal toenemen met 50% voor granen en 85% voor vlees. De prijzen voor voedsel zullen stijgen, aldus de Wereldbank. De Wereldbank adviseert te investeren in biotechnologie om aan de toekomstige vraag naar voedsel te voldoen.

271p
Zal de armoede door stijging van de voedselprijzen afnemen of
toenemen?
Verklaar je antwoord.
281p
Nog los van de ontwikkelingen van voedselvoorraden en voedselprijzen is
de verdeling van de hoeveelheid voedsel van groot belang. Er is
wereldwijd voldoende voeding voor iedereen, maar toch zijn er veel
mensen die in armoede leven en honger lijden.
Geef aan welk schema de vicieuze cirkel van armoede juist weergeeft.
Begin bij 1.
1 armoede
2 eenvoudige productiemethode
3 lage opbrengst
4 lage productie
5 geen geld om te investeren
1 3 5 2 4 A
1 3 5 4 2 B
1 3 4 5 2 C
1 5 4 2 3 D
Als al het voedsel in de wereld eerlijk verdeeld zou worden, zou iedereen in de wereld genoeg te eten hebben. Volgens globale richtlijnen van het Voedingscentrum Nederland heeft een vrouw per dag gemiddeld 2.000…

Als al het voedsel in de wereld eerlijk verdeeld zou worden, zou iedereen in de wereld genoeg te eten hebben. Volgens globale richtlijnen van het Voedingscentrum Nederland heeft een vrouw per dag gemiddeld 2.000 kilocalorieën (kcal) nodig. Voor de man is dat gemiddeld 2.500 kcal per dag.

Gebruik informatiebron 4.
291p
Hoeveel kcal consumeert een inwoner van de Verenigde Staten
gemiddeld per dag in verhouding tot een inwoner van Eritrea?
A dezelfde hoeveelheid
B 2 keer zoveel
C meer dan 2 keer zoveel maar minder dan 3 keer zoveel
D 3 keer zoveel

opgave 6Duurzaam kweken

Bij de beantwoording van de vragen 30 tot en met 35 moet je soms
gebruikmaken van informatiebronnen 5 en 6 in de bijlage.
Jan Maltonia is eigenaar/directeur van een kwekerij in orchideeën. Jan heeft twee soorten orchideeën, namelijk witte en roze. De boekhouder van Jan komt langs met het financieel jaarverslag van het afgelopen boekjaar.
Gebruik informatiebron 5.
302p
Jan is benieuwd naar het rendement van zijn kwekerij. Om het rendement
uit te rekenen drukt hij zijn nettowinst uit in procenten van het
geïnvesteerde vermogen.
Bereken het rendement voor Jan. Schrijf je berekening op.
Gebruik informatiebron 6.
311p
Jan weet dat zijn omzet vanaf 2005 een aantal jaren achter elkaar is
gedaald, terwijl de omzet in de branche in die periode is gestegen.
Geef een oorzaak waardoor de omzet van Jan is gedaald, terwijl de omzet
van de branche steeg.
321p
Jan vindt dat het resultaat omhoog moet. “Hiervoor moet mijn omzet
omhoog”, zegt hij.
Wanneer zal de omzet van Jan in elk geval gaan stijgen?
A als de afzet hoger wordt en de verkoopprijs ook hoger wordt
B als de afzet hoger wordt doordat de verkoopprijs lager wordt
C als de bedrijfskosten hoger worden.
D als de bedrijfskosten lager worden.
331p
Jan denkt na over maatregelen om zijn winst te verhogen. Hij denkt dat
een verhoging van de arbeidsproductiviteit kan leiden tot een hogere
nettowinst per product.
Leg dit uit.
Verder is het voor Jan zeer interessant om te kijken of hij op
verwarmingskosten kan bezuinigen. Verwarmingskosten vormen de grootste
kostenpost voor een kwekerij.
Hij wil weten wat de mogelijkheden zijn op het gebied van duurzame energie.
Na enig zoekwerk ziet hij de volgende mogelijkheid:
Een kas zonder gas: koelen en verwarmen met grondwater in combinatie met
een koude-warmtepomp, die net als een koelkast zowel warmte als koude
produceert.
De financiële gegevens van deze mogelijkheid zijn:
aanschafprijs pomp € 4.600.000 overheidssubsidie eenmalig € 2.200.000 besparing verwarmingskosten 60 % per jaar op een bedrag van € 800.000
342p
Voor Jan is het milieuaspect belangrijk, maar hij moet ook kijken wat de
financiële gevolgen zijn. Hij wil weten hoeveel jaar het duurt voordat hij de
pomp heeft terugverdiend, de zogenoemde terugverdientijd.
Bereken op basis van bovenstaande gegevens de terugverdientijd.
Schrijf je berekening op.
351p
De terugverdientijd die Jan heeft uitgerekend kan langer of korter worden
als de gasprijs verandert.
Wordt de terugverdientijd langer of korter als de gasprijs daalt?
Verklaar je antwoord.

opgave 7De staatsschuld

Bij de beantwoording van de vragen 36 tot en met 41 moet je soms
gebruikmaken van informatiebron 7 in de bijlage.
De Nederlandse economie heeft al enkele jaren structurele problemen, waaronder de schuld van de overheid. De eurolanden hebben in het Verdrag van Maastricht afgesproken dat de staatsschuld in principe niet hoger mag…

De Nederlandse economie heeft al enkele jaren structurele problemen, waaronder de schuld van de overheid. De eurolanden hebben in het Verdrag van Maastricht afgesproken dat de staatsschuld in principe niet hoger mag zijn dan 60 procent van het bruto binnenlands product en dat het overheidstekort niet hoger mag zijn dan 3 procent van het bruto binnenlands product.

Gebruik informatiebron 7.
361p
In welke jaren was zowel de schuld hoger dan toegestaan als het tekort
hoger dan toegestaan?
A in 2006, in 2007 én in 2008
B in 2008, in 2009 én in 2010
C in 2010, in 2011 én in 2012
D in 2011, in 2012 én in 2013
Sacha en Robin, twee vmbo-leerlingen, onderzoeken voor hun sectorwerkstuk de troonrede. In de troonrede staat dat de regering de economische groei wil stimuleren en de staatsschuld wil terugdringen. Sacha is het met…

Sacha en Robin, twee vmbo-leerlingen, onderzoeken voor hun sectorwerkstuk de troonrede. In de troonrede staat dat de regering de economische groei wil stimuleren en de staatsschuld wil terugdringen. Sacha is het met het laatste eens, want anders kan de jongere generatie in de toekomst de dupe worden van de staatsschuld.

371p
Verklaar dat de jongere generatie in de toekomst de dupe kan worden van
de staatsschuld.
Over de staatsschuld moet rente betaald worden. Het rentepercentage is op dit moment laag. Bij een rentestijging zullen de rentelasten steeds zwaarder op de begroting gaan drukken.
381p
Het gemiddelde rentepercentage over de staatsschuld is nu 2,5%. De
rentelasten bedragen nu € 10,1 mld.
Bereken hoeveel de staatsschuld bedraagt. Schrijf je berekening op.
“Hoe komt het dat wij zo diep in de schulden zitten?”, vraagt Sacha. Robin herinnert haar aan de lessen economie. Begin van de 21ste eeuw was er grote werkloosheid in Europa. Een econoom adviseerde toen de overheid…

“Hoe komt het dat wij zo diep in de schulden zitten?”, vraagt Sacha. Robin herinnert haar aan de lessen economie. Begin van de 21ste eeuw was er grote werkloosheid in Europa. Een econoom adviseerde toen de overheid in de economie te investeren, desnoods met geleend geld.

391p
De overheid kan met behulp van investeringen, bijvoorbeeld de bouw van
een brug, de staatsschuld verlagen.
Hieronder staan 3 verschijnselen:
1 belastingafdrachten stijgen
2 omzet stijgt
3 vraag naar goederen stijgt
Zet de verschijnselen in een zodanige volgorde dat een logische
gedachtegang ontstaat.
A overheidsinvesteringen → 1 → 2 → 3 → staatsschuld verlagen
B overheidsinvesteringen → 2 → 1 → 3 → staatsschuld verlagen
C overheidsinvesteringen → 3 → 2 → 1 → staatsschuld verlagen
401p
Het begrotingstekort van de overheid wordt beïnvloed door de
economische groei. Het ligt voor de hand te veronderstellen dat door
economische groei het begrotingstekort zal dalen (een kleiner tekort).
Hieronder staan 3 verschijnselen
1 minder uitkeringen
2 werkgelegenheid stijgt
3 werkloosheid daalt
Zet de verschijnselen in een zodanige volgorde dat een logische
gedachtegang ontstaat.
A economische groei → 1 → 2 → 3 → begrotingstekort daalt
B economische groei → 1 → 3 → 2 → begrotingstekort daalt
C economische groei → 2 → 1 → 3 → begrotingstekort daalt
D economische groei → 2 → 3 → 1 → begrotingstekort daalt
E economische groei → 3 → 1 → 2 → begrotingstekort daalt
F economische groei → 3 → 2 → 1 → begrotingstekort daalt
Volgens Robin moet de overheid maar gaan bezuinigen. “Ja”, zegt Sacha,
“dan kan er daardoor weer economische groei ontstaan.”
412p
Vul bij de getallen de juiste woorden in.
Kies uit:
(1) verlagen/verhogen (2) meer/minder, (3) afgenomen/toegenomen
(4) meer/minder
Doe het zo:
Noteer de getallen (1), (2), (3) en (4) op je antwoordblad.
Door te bezuinigen geeft de overheid minder geld uit. Hierdoor kan de
overheid de belastingen …(1)…. Hierdoor kunnen de mensen …(2)…
besteden. De …(3)… bestedingen leiden tot …(4)… productie en
werkgelegenheid. Hierdoor ontstaat weer economische groei.

opgave 8Dichtbij of ver van huis

Bij de beantwoording van de vragen 42 tot en met 46 moet je soms
gebruikmaken van informatiebronnen 8 en 9 in de bijlage.
Gerrit en Herman krijgen de opdracht wat te vertellen over de verdeling van de Nederlandse export. De docent wil dat zij vooral informatie geven over de volgende vragen: - Is de verdeling van de export veranderd na…

Gerrit en Herman krijgen de opdracht wat te vertellen over de verdeling van de Nederlandse export. De docent wil dat zij vooral informatie geven over de volgende vragen: - Is de verdeling van de export veranderd na de toetreding van enkele nieuwe landen tot de Europese Unie (EU)? - Hoe staat het met de export naar landen met een sterke economische groei?

Gebruik informatiebron 8.
421p
Gerrit verbaast zich over het feit dat de export naar de nieuwe EU-landen
in procenten veel harder gegroeid is dan de export naar de oude EU-
landen.
Geef een verklaring waarom de export naar de nieuwe EU-landen
procentueel veel harder gegroeid is dan de export naar de oude EU-
landen.
Volgens Herman was het voordeel van het EU-lidmaatschap van de
nieuwe EU-landen voor Nederland in 2012 nog vrij klein.
Het aandeel van de nieuwe EU-landen in onze export bleef beperkt tot 6%
(ten opzichte van 2% in 1996).
Gebruik informatiebronnen 8 en 9.
431p
Geef een verklaring met behulp van de informatiebronnen waarom de
exportwaarde naar de nieuwe EU-landen nog steeds vrij beperkt was.
Volgens Herman speelt er nog meer. “Behalve voordelen kan het
lidmaatschap van de EU van deze nieuwe EU-landen ook nadelen hebben
voor de Nederlandse economie.”
442p
Noem een nadeel voor de Nederlandse economie van het toetreden van
nieuwe lidstaten tot de EU en geef een verklaring.
De EU is één van de belangrijkste handelsblokken ter wereld, naast de
VS, China en Japan.
De export naar Brazilië, Rusland, India en China (BRIC-landen) is enorm
gegroeid. Nederland exporteert echter nog weinig naar deze landen.
Ontwikkeling goederenuitvoer van Nederland
  2002 2011 % toename 2002 - 2011 Totaal € 232,7 mld € 404,8 mld 74% BRIC-landen € 5,2 mld   230%
Bekijk de tabel.
453p
Hoeveel bedraagt het procentuele aandeel van de BRIC-landen in de
goederenuitvoer van Nederland in 2011. Schrijf je berekening op in één
decimaal.
Doe het zo:
Bereken hiervoor achtereenvolgens de volgende grootheden:
1 toename van de uitvoer naar BRIC-landen in euro’s
2 uitvoer naar de BRIC-landen in 2011 in euro’s
3 procentueel aandeel van de BRIC-landen in 2011
Het aandeel van de export naar de BRIC-landen groeit alleen maar.
De BRIC-landen hebben zeer veel inwoners en zijn enorm in opkomst.
Volgens sommige economen zijn de BRIC-landen als groeiende
economieën daarom een bedreiging voor onze welvaart. Deze economen
pleiten voor handelsbeperkende maatregelen richting deze landen.
Andere economen wijzen juist op kansen voor groeiende welvaart en
handel in de EU als gevolg van de handel met de BRIC-landen.
461p
Sommigen vragen zich af of er handelsbeperkende maatregelen moeten
komen op producten uit de opkomende BRIC-landen.
Ben jij voor of tegen handelsbeperkende maatregelen op producten uit de
BRIC-landen? Geef daarvoor een argument.