Eindexamen economie vmbo gl/tl 2016, tijdvak 2

De vader van Rikas werkt niet meer, maar heeft wel een flink vermogen opgebouwd: aandelen met een waarde van € 2,75 miljoen en een spaarrekening met daarop € 200.000. Dit jaar bedraagt het gemiddelde rendement op zijn aandelen 4,3% en hij krijgt 1,75% rente op zijn spaarrekening.

Marktonderzoeksbureau ‘Now’ heeft onderzocht in hoeverre jongeren van de OECD-landen wereldwijd ook steeds meer hetzelfde consumptiegedrag zijn gaan vertonen. De OECD-landen zijn 34 landen die sociaal en economisch beleid bestuderen en coördineren. Uit het onderzoek blijkt dat Russische jongeren gek zijn op smartphones geïmporteerd uit het Westen. Volgens geïnterviewde Anatoly Polikov: ”Je moet direct naar de winkel rennen als je het geld ervoor hebt, morgen is je mobiel alweer duurder. De wisselkoers van de roebel, ten opzichte van de euro, verandert elke dag enorm.”

Uit het ‘Now’-onderzoek blijkt dat jongeren in de OECD-landen vergeleken met Nederlandse jongeren, relatief lange werkdagen maken. Werkweken van 66 uur per week zijn geen uitzondering. De Zuid-Koreaanse jongere werkte 2.090 uur per jaar, dat is 420 uur meer dan de gemiddelde jongere in de OECD-landen. De Nederlandse jongere werkte gemiddeld 1.336 uur per jaar.

De opbrengst in dollars per gewerkt uur in de OECD-landen is heel verschillend. Gemiddeld was de arbeidsproductiviteit van een werknemer in Zuid-Korea 29,75 dollar per uur. In Nederland is de arbeidsproductiviteit het dubbele van die in Zuid-Korea. De arbeidsproductiviteit in Zuid-Korea is 66% van de gemiddelde arbeidsproductiviteit in de OECD- landen.

Daarna zet Anna haar inkomsten op een rijtje. Ze heeft drie soorten netto inkomsten: Een bijstandsuitkering: 70% van het minimumloon. Het minimumloon bedraagt € 1.495,20 per maand. Een schoonmaakbaan: € 35 per week. Kinderbijslag voor haar dochter: € 281,07 per kwartaal.

Behalve deze inkomsten is ze ook voor een deel zelfvoorzienend, want ze heeft een volkstuintje. Als het weer mee zit levert dit een aardige oogst op van producten die ze niet hoeft te kopen in de winkel. Als ze de kosten aftrekt van de winkelprijzen houdt ze een kleine besparing over.

De inkomsten en uitgaven heeft ze nu op een rijtje. Dat valt tegen. Elke maand houdt ze weinig over om te sparen. Toch wil Anna iedere maand wat geld opzij leggen, omdat haar dochter over drie jaar een schoolreis naar Suriname gaat maken.

De schoolreis naar Suriname kost in totaal € 1.200. De school heeft voor ouders, die de schoolreis niet kunnen betalen, een regeling bedacht: De school betaalt voor deze ouders 40% van de prijs van de schoolreis. Het resterende bedrag betalen de ouders aan de school in drie jaar met een vast bedrag per maand.

De dalende consumentenbestedingen leiden tot een daling van de werkgelegenheid in de detailhandel. Het voorziene herstel van de economie is vooral gebaseerd op een toename van de exportvraag (de vraag naar exportgoederen) en niet op een groei van de consumptie van huishoudens.

Optimistische economen zijn ervan overtuigd dat Nederland, mede dankzij de technologische ontwikkelingen, weer in een groeifase zal belanden. Zij wijzen op de spectaculaire toename van het aantal online winkels in de detailhandel. Het totaal aantal werknemers in de detailhandel is in 2013 gelijk aan 505.010 personen. Dat is 11% van de totale werkgelegenheid in Nederland.

Voor de online winkels is er in Nederland sprake van een groeimarkt. De 7,5 miljoen huishoudens in Nederland geven in 2013 per jaar gemiddeld € 11.150 uit in de totale detailhandel. Daarvan is 55% een besteding aan non-foodartikelen.

Daniëlle weet dat je in de schappen van supermarkten naast een ‘gewone’ reep chocolade ook ‘eerlijke’ Oxfam chocoladerepen kunt vinden. Zij is benieuwd hoe eerlijk de ‘eerlijke’ Oxfam chocoladerepen zijn. Van een ‘gewone’ chocoladereep gaat gemiddeld € 0,01 van de consumentenprijs naar de cacaoboer.

Ismaël is een geëmigreerde cacaoboer uit Ghana en komt regelmatig een kopje koffie drinken in de Wereldwinkel van Daniëlle. Hij vindt dat de Europese Unie (EU) bezig is met oneerlijke concurrentie. Als hij een ‘eerlijke’ prijs voor zijn cacaobonen had gekregen, zou hij nog steeds cacaoboer in Ghana zijn. Ismaël licht zijn mening toe: 1 “Een ‘eerlijke’ prijs is voor de producenten in ontwikkelingslanden alleen mogelijk als Westerse landen stoppen met het heffen van invoerrechten. 2 Westerse landen zullen dat niet doen uit puur eigenbelang.”

De docente vertelt verder: “In het persbericht stond ook nog dat de inflatie in 2014 gemiddeld slechts 1,0% was. Dat is fors lager dan de 2,5% in 2013.” Anita: “Maar, dat is toch goed nieuws? U heeft ons verteld dat inflatie hoger dan 2% kan leiden tot werkloosheid.”

Mevrouw Tonk: “Dat klopt Anita. Maar er ontstaat nu ook het gevaar van deflatie. Dat wil zeggen dat de kosten van levensonderhoud zijn gedaald. Voor de consument klinkt dat gunstig. Echter economen vrezen dat de economische groei door deflatie lager wordt.”

Mevrouw De Backer (FSIN): “Een nieuw verschijnsel is dat bedrijven geen complete maaltijden, maar de ingrediënten voor deze maaltijden thuisbezorgen. FijnVers.nl bezorgt elke week een box met verse ingrediënten en bijbehorende recepten en dat tegen een lagere prijs dan in de supermarkt, zo beweert FijnVers.nl.”