opgave 2Korting op belasting
Bij de beantwoording van de vragen in deze opgave moet je soms
gebruikmaken van informatiebron 1 in de bijlage.
De overheid herverdeelt de inkomens van de inwoners van een land. Dit
doet de overheid door enerzijds belastingen te heffen en anderzijds
subsidies en uitkeringen te verstrekken.
Door de ‘persoonlijke belastingdruk’ te berekenen, blijkt welk deel van het
bruto-inkomen afgedragen wordt aan belastingen. Daarbij wordt ook
rekening gehouden met de premies voor de sociale zekerheid en
ontvangen sociale uitkeringen en subsidies.
Het gezin De Vroome bestaat uit Aart en Fatima. Aart heeft dit jaar geen
betaald werk. Fatima heeft een bruto-inkomen van € 61.500 per jaar. Het
gezin heeft een jaarlijks besteedbaar inkomen van € 41.820.
61pBereken de ‘persoonlijke belastingdruk’ voor de familie De Vroome. Schrijf
je berekening op.
De overheid wil al jaren dat zo veel mogelijk mensen deelnemen aan de
arbeidsmarkt. In huishoudens waar maar één persoon werkt
(eenverdieners), worden de anderen in het gezin ook aangespoord om
betaald werk te doen. De algemene heffingskorting is een instrument
daarvoor.
Gebruik informatiebron 1.
72pMaak van onderstaande zinnen een economisch juiste tekst door de juiste
woorden te kiezen.
Doe het zo: Noteer de nummers (1) en (2) op je antwoordblad. Vul bij de
nummers de juiste woorden in. Kies uit de woorden die tussen haakjes
staan.
Door de algemene heffingskorting wordt het belastbaar inkomen van de
familie De Vroome …(1)… (hoger / lager / niet hoger of lager). De familie
betaalt door de algemene heffingskorting …(2)… (meer / minder /
evenveel) belasting.
De algemene heffingskorting beïnvloedt ook de inkomensverdeling in een
land.
Gebruik informatiebron 1.
81pLeidt de algemene heffingskorting tot een nivellering of een denivellering
van de inkomensverdeling in een land?

tot een denivellering; de verhouding tussen hoge en lage inkomens
verandert in het voordeel van de hoge inkomens.

tot een denivellering; de verhouding tussen hoge en lage inkomens
verandert in het voordeel van de lage inkomens.

tot een nivellering; de verhouding tussen hoge en lage inkomens
verandert in het voordeel van de hoge inkomens.

tot een nivellering; de verhouding tussen hoge en lage inkomens
verandert in het voordeel van de lage inkomens.
Fatima heeft recht op de algemene heffingskorting.
Gebruik informatiebron 1.
92pIn 2018 bedraagt het belastbaar inkomen uit Fatima’s werk € 55.000.

Bereken het bedrag aan algemene heffingskorting voor Fatima in
2018. Schrijf je berekening op.
opgave 4Zijn toeristen welkom?
Bij de beantwoording van de vragen in deze opgave moet je soms
gebruikmaken van informatiebron 4 in de bijlage.
De toerismesector groeit explosief in Nederland.
De totale bestedingen van de buitenlandse toeristen zijn weer gestegen
ten opzichte van de vorige jaren. De inwoners van populaire plekken,
zoals Amsterdam en Giethoorn, kritiseren deze ontwikkeling.
151pDe economie in de landen van de buitenlandse toeristen wordt genoemd
als een oorzaak van de groei van het aantal buitenlandse toeristen in
Nederland.

Maak van onderstaande zinnen een economisch juiste tekst door de
juiste woorden te kiezen.
Doe het zo: Noteer de nummers (1) en (2) op je antwoordblad. Vul bij de
nummers de juiste woorden in. Kies uit de woorden die tussen haakjes
staan.
Als de economie in de landen van de buitenlandse toeristen groeit,
hebben deze inwoners …(1)… (meer / minder) te besteden. In verhouding
nemen dan hun uitgaven aan buitenlandse vakanties …(2)… (af / toe).
Het grootste deel van de toeristen is afkomstig uit landen van de
Europese Monetaire Unie (EMU).
Gebruik informatiebron 4.
161pBereken hoeveel procent van de buitenlandse toeristen in Nederland uit
een EMU-land afkomstig is. Schrijf je berekening op.
Een groot deel van de toeristen komt uit onze buurlanden Duitsland en
België.
171pDuitse en Belgische toeristen verblijven graag in Airbnb-kamers. Airbnb-
kamers worden aangeboden door particulieren en niet door hotels.

Maak van onderstaande zinnen een economisch juiste tekst door de
juiste woorden te kiezen.
Doe het zo: Noteer de nummers (1) en (2) op je antwoordblad. Vul bij de
nummers de juiste woorden in. Kies uit de woorden die tussen haakjes
staan.
Als de prijzen van hotelkamers stijgen, zal het aanbod van Airbnb-
accommodaties...(1)… (dalen / stijgen). Dat betekent dat het inkomen
van Airbnb-eigenaren uit …(2)… (arbeid / bezit / overdracht) stijgt.
Het Nederlands Bureau voor Toerisme (NBT) becijfert dat de bestedingen
in 2017 van buitenlandse toeristen in Nederland € 13 miljard bedroegen.
In 2018 stijgen die bestedingen met 7,7%. Er komen in 2018 17,5 miljoen
buitenlandse toeristen naar Nederland.
181pBereken de verwachte gemiddelde bestedingen per buitenlandse toerist in
2018. Schrijf je berekening op.
Buitenlandse toeristen die in Airbnb-kamers in Nederland verbleven, zijn
door het NBT niet meegenomen in de cijfers van de totale bestedingen
van de toeristen.
191pAls de kamers die verhuurd worden via Airbnb wel in de cijfers zouden
zijn opgenomen, wat betekent dit voor het aantal werkelijk aangeboden
kamers en de werkelijke bestedingen?

Er zijn in werkelijkheid minder kamers aangeboden, waardoor de
werkelijke bestedingen hoger liggen.

Er zijn in wekelijkheid minder kamers aangeboden, waardoor de
werkelijke bestedingen lager liggen.

Er zijn in werkelijkheid meer kamers aangeboden, waardoor de
werkelijke bestedingen hoger liggen.

Er zijn in werkelijkheid meer kamers aangeboden, waardoor de
werkelijke bestedingen lager liggen.
202pAmsterdam is de populairste bestemming van de buitenlandse toeristen.
De inwoners van Amsterdam ervaren hierdoor steeds meer negatieve
externe effecten van het toerisme in Amsterdam.

Noem twee negatieve externe effecten van het toerisme voor de
inwoners van Amsterdam.
opgave 5Brexit
Met een kleine meerderheid hebben de
Britten in 2016 voor de brexit (Britain
exit) gestemd. Dit betekent dat ze
binnen enkele jaren het lidmaatschap
van de Europese Unie (EU) opzeggen.
Het vrije verkeer van goederen en
diensten tussen het Verenigd Koninkrijk
(VK) en de overige EU-landen houdt
hiermee op te bestaan. Binnen de EU
zijn er nog andere vormen van vrij
verkeer.
211pWat valt er nog meer onder het vrije verkeer tussen de EU-landen,
behalve goederen en diensten?

belastinggeld

kapitaal

kleding

persoonlijke eigendommen
222pIerland, waar ze betalen in euro’s, verwacht dat de brexit grote gevolgen
zal hebben voor de export van Iers vlees naar het Verenigd Koninkrijk.
Men verwacht een daling van de koers van het Britse pond ten opzichte
van de euro.

Zal de prijs van Iers vlees voor de Britse consument door de daling
van het Britse pond ten opzichte van de euro stijgen of dalen?
Leg je antwoord uit.
Stephen Morrison, een Ierse veehouder, verwacht dat het Verenigd
Koninkrijk na de brexit importheffingen zal invoeren om de eigen boeren
te beschermen. Hij vreest een daling van de export van Iers vlees naar
het Verenigd Koninkrijk.
Hieronder staan vijf verschijnselen:
1 Het Verenigd Koninkrijk verlaat de EU (brexit).
2 De concurrentiepositie van de Britse vleesproducenten wordt sterker.
3 De verkoopprijs van Iers vlees in het Verenigd Koninkrijk gaat
omhoog.
4 Iers vlees wordt in het Verenigd Koninkrijk belast met een heffing.
5 De vleesexport uit Ierland daalt.
231pIn welke regel staan deze verschijnselen zo dat een logische
gedachtegang ontstaat?

1
→ 2
→ 3
→ 4
→ 5

1
→ 2
→ 4
→ 3
→ 5

1
→ 3
→ 2
→ 4
→ 5

1
→ 3
→ 4
→ 2
→ 5

1
→ 4
→ 2
→ 3
→ 5

1
→ 4
→ 3
→ 2
→ 5
242pOm de verkoop naar het Verenigd Koninkrijk toch op peil te houden, zal
Stephen zijn verkoopprijs moeten laten dalen met 10%. Afgelopen jaar
had hij een jaaromzet van € 319.680, waarbij hij een gemiddelde
verkoopprijs van € 3,20 per kilo hanteerde.

Hoeveel extra kilo’s vlees moet Stephen in een jaar verkopen om
dezelfde jaaromzet te behalen, als de verkoopprijs daalt met 10%?
Schrijf je berekening op.
251pVeel economen verwachten dat de brexit gevolgen zal hebben voor het
Ierse nationaal inkomen.

Maak van onderstaande zinnen een economisch juiste tekst door de
juiste woorden te kiezen.
Doe het zo: Noteer de nummers (1) en (2) op je antwoordblad. Vul bij de
nummers de juiste woorden in. Kies uit de woorden die tussen haakjes
staan.
Als het Britse nationaal inkomen daalt door de brexit, zal...(1)... (de vraag
naar / het aanbod van) Ierse producten in het Verenigd Koninkrijk dalen.
Door de daling van de Ierse export zal het Ierse nationaal inkomen...(2)...
(dalen / stijgen).
262pStephen vindt dat Ierland ook uit de EU moet stappen, net als het
Verenigd Koninkrijk. “Dat biedt meer kansen voor de handel met het
Verenigd Koninkrijk”, zegt Stephen.

Geef een mogelijk economisch voordeel als Ierland uit de EU stapt.
Leg dit voordeel uit.
opgave 6Waar zijn de vakmensen gebleven?
Bij de beantwoording van de vragen in deze opgave moet je soms
gebruikmaken van informatiebron 5 in de bijlage.
Gedurende de economische crisis in 2008 vertrokken
veel werknemers uit de bouwsector, omdat er
onvoldoende werk was. In 2016 is de situatie totaal
veranderd. Er is een groot tekort aan vakmensen:
loodgieters, stratenmakers, timmerlieden en
elektriciens.
De vraag naar deze vakmensen is enorm
toegenomen, vooral door de groeiende productie van
nieuwbouwwoningen en bedrijfsgebouwen.
271pIs de arbeidsmarkt voor vakmensen in de bouw ruimer of krapper
geworden in 2016, ten opzichte van 2008? Leg je antwoord uit.
281pDe arbeidsproductiviteit in de bouwsector blijft achter bij andere sectoren.
Hierdoor is de bouw nog relatief arbeidsintensief. Door het toenemende
tekort aan vakmensen lopen bouwactiviteiten vertraging op.

Leg uit dat het minder vertraging van de bouwactiviteiten zou geven
als de bouwsector kapitaalintensiever zou werken.
Gebruik informatiebron 5.
292pDe nieuwe instroom bestaat voor een deel uit 21.952 vakmensen die
direct na het behalen van het diploma aan de slag zijn gegaan. Deze
vakmensen worden de junior bouwers genoemd. Van de definitieve
uitstromers ging 20% met pensioen.

Bereken hoeveel junior bouwers per 1.000 gepensioneerden de
bouwwereld in deze periode betraden. Schrijf je berekening op.
301pNa 2008 vertrokken 196.000 vakmensen definitief uit de bouw.

Maak van onderstaande zinnen een economisch juiste tekst door de
juiste woorden te kiezen.
Doe het zo: Noteer de nummers (1) en (2) op je antwoordblad. Vul bij de
nummers de juiste woorden of getallen in. Kies uit de woorden of getallen
die tussen haakjes staan.
Een deel van de ex-werknemers vond werk in een andere bedrijfstak,
vooral omdat ze gebruik hebben gemaakt van de …(1)…
(omscholingsmogelijkheden / bijscholingsmogelijkheid) vanuit het UWV-
werkbedrijf. Van alle werknemers die na 2008 de bouwsector verlieten,
zijn er 36.000 vóór 2016 weer teruggekeerd. Deze herintreders vormen
afgerond...(2)… (7,5% / 15,5% / 40,6%) van alle werknemers die na 2008
de bouwsector verlieten.
312pArbeidsmarktdeskundigen voorspellen dat meer bouwvakkers zich zullen
aanbieden als de schaarste aan personeel in de bouw doorzet.

Waardoor zullen weer meer bouwvakkers zich aanbieden? Noem twee
manieren.
opgave 7Brazilië
Brazilië is de grootste producent
van koffiebonen ter wereld. Dertig
procent van alle koffiebonen op
de wereldmarkt komt uit dit land.
De wereldmarktprijs van
koffiebonen kan sterk dalen of
stijgen door natuurlijke
omstandigheden of door
speculatie in grondstoffen.
321pBrazilië is sterk afhankelijk van de export van koffiebonen en is gebaat bij
een stabiele prijs op een redelijk niveau. Stabiele prijzen ontstaan als er
buffervoorraden worden aangelegd.
Wat zal Brazilië doen met de buffervoorraden als het de prijs van
koffiebonen wil laten stijgen?

De buffervoorraad wordt vergroot; de vraag naar koffie neemt af.

De buffervoorraad wordt vergroot; het aanbod van koffie neemt af.

De buffervoorraad wordt verkleind; het aanbod van koffie neemt af.

De buffervoorraad wordt verkleind; de vraag naar koffie neemt af.
331pBrazilië is geen lid van de Europese Unie (EU).

Welk nadeel ontstaat voor een Nederlandse importeur als hij handelt
met een land buiten de EU?
341pIn Nederland wordt steeds meer koffie gedronken. De consumentenprijs
van 1 kilo koffiebonen is € 18,40. Je kunt gemiddeld 80 kopjes koffie
zetten van 1 kilogram koffie.

Bereken de gemiddelde waarde in euro’s van één kopje koffie. Schrijf
je berekening op.
351pDe wereldmarktprijs voor koffiebonen is heel laag, maar de prijzen voor
de consument dalen niet of nauwelijks. Nestlé, een grote importeur van
koffiebonen, is niet van plan om de consumentenprijzen te koppelen aan
de korte-termijnschommelingen op de koffiebonenmarkt.

Geef een argument voor het standpunt van Nestlé.
uit de krant:

Er wordt meer koffie geproduceerd dan er gedronken wordt. Arme boeren in Brazilië verbranden uit protest balen koffiebonen en eisen subsidies van de overheid. Door de lage prijs op de wereldmarkt moeten de koffieboeren de koffiebonen verkopen onder de kostprijs. De overheid weigert de koffieboeren te subsidiëren door te wijzen op de schatkist.
362pNoem twee economische redenen waarom de Braziliaanse overheid geen
subsidies wil verstrekken aan de koffieboeren.
opgave 8Lekker thuis wonen
Bij de beantwoording van de vragen in deze opgave moet je soms
gebruikmaken van informatiebron 6, 7 en 8 in de bijlage.
Jongeren van 25 tot 30 jaar
blijven langer thuis wonen. Daar
zijn verschillende redenen voor.
Veel van deze jongeren hebben
hun opleiding afgerond en
hebben nu een flinke
studieschuld die terugbetaald
moet worden. In 2015 is de
gratis basisbeurs voor hbo- en
wo-studenten afgeschaft.
371pMaak van onderstaande zinnen een economisch juiste tekst door de juiste
woorden te kiezen.
Doe het zo: Noteer de nummers (1) en (2) op je antwoordblad. Vul bij de
nummers de juiste woorden in. Kies uit de woorden die tussen haakjes
staan.
Jongeren blijven langer thuis wonen:
− omdat er een …(1)… (overschot / tekort) is aan betaalbare huizen op
de huizenmarkt;
− omdat hbo- en wo-studenten door de afschaffing van de basisbeurs
een …(2)… (hoger / lager) bedrag moeten terugbetalen.
Merel is 23 jaar, volgt de opleiding tot piloot en woont nog thuis, maar ze
is op zoek naar eigen woonruimte. In Alkmaar vindt ze een
huurappartement van 64 m2. De huurprijzen worden per m2 berekend en
zijn in de afgelopen jaren flink gestegen.
tabel huurprijzen in Alkmaar
Gebruik de tabel.
381pBereken de huur voor deze woning van 64 m2 in 2017. Schrijf je
berekening op.
Als Merel zelfstandig gaat wonen met een laag inkomen moet zij goed op
haar uitgaven letten. De ontwikkeling van het consumentenprijsindexcijfer
(CPI) is hierbij belangrijk.
391pHet CBS verwacht dat het CPI de komende jaren sterk zal stijgen.
Volgens Merel is het dan beter om een woning te kopen in plaats van te
huren. Ze blijft nog even thuis wonen om te sparen tegen een spaarrente
van 0,2%. Haar ouders vinden dat geen goed plan: “Je spaargeld wordt
dan minder waard.”

Leg uit dat de koopkracht van Merels spaargeld kan dalen.
Merel besluit om een woning te kopen. De ouders van Merel willen
bijspringen door haar een bedrag van € 75.000 te schenken. Merel is blij
met dit bedrag, maar ze weet ook dat ze hierover schenkbelasting moet
gaan betalen. Zij heeft namelijk van haar ouders dit jaar al een schenking
van € 40.000 voor haar pilotenopleiding ontvangen.
Gebruik informatiebron 6 en 7.
402pBereken hoeveel schenkbelasting Merel moet betalen. Schrijf je
berekening op.
Makelaar NovoDomus heeft voor Merel een appartement gevonden van
€ 215.000 exclusief kosten koper. Ze gebruikt haar spaargeld voor de
inrichting van het appartement en de schenkbelasting die ze moet
betalen. De schenking van haar ouders gebruikt ze volledig voor de
financiering van het appartement.
Gebruik informatiebron 8.
412pBereken de benodigde hypothecaire lening voor de financiering van het
appartement. Schrijf je berekening op.
Bronvermelding
Een opsomming van de in dit examen gebruikte bronnen, zoals teksten en afbeeldingen, is te vinden in het bij dit examen
behorende correctievoorschrift, dat na afloop van het examen wordt gepubliceerd.