bronnen

Eindexamen geschiedenis en staatsinrichting vmbo gl/tl 2013, tijdvak 1

bij dit examen

Meerkeuzevragen
Schrijf alleen de hoofdletter van het goede antwoord op.

opgave 1Staatsinrichting van Nederland

opgave als beeld van het examen
Hieronder staan vier veranderingen in verschillende Nederlandse Grondwetten: 1 de invoering van de ministeriële verantwoordelijkheid 2 de invoering van het budgetrecht 3 de invoering van het mannenkiesrecht 4 de invoering van sociale grondrechten • Welke twee veranderingen zijn in de Grondwet van…

Hieronder staan vier veranderingen in verschillende Nederlandse Grondwetten: 1 de invoering van de ministeriële verantwoordelijkheid 2 de invoering van het budgetrecht 3 de invoering van het mannenkiesrecht 4 de invoering van sociale grondrechten • Welke twee veranderingen zijn in de Grondwet van 1848 opgenomen? Schrijf alleen de nummers op. Gebruik bron 1.

De twee onderdelen van de bron passen elk bij een bepaalde groep. Bij welke groep past onderdeel 1 en bij welke groep past onderdeel 2? onderdeel 1: onderdeel 2: A protestanten rooms-katholieken B protestanten socialisten C rooms-katholieken protestanten D rooms-katholieken socialisten E…

De twee onderdelen van de bron passen elk bij een bepaalde groep. Bij welke groep past onderdeel 1 en bij welke groep past onderdeel 2? onderdeel 1: onderdeel 2: A protestanten rooms-katholieken B protestanten socialisten C rooms-katholieken protestanten D rooms-katholieken socialisten E socialisten protestanten F socialisten rooms-katholieken Gebruik bron 2.

Dit affiche gaat over een organisatie die een bepaald recht opeist. • Noem de naam van de organisatie die dit recht opeist. Gebruik bron 3.
Voor welke groep ( arbeiders of directeuren ) komt de tekenaar op en van welke politieke stroming is hij een aanhanger ( socialisme of liberalisme )? Geef ook met behulp van de bron aan waaruit zijn politieke voorkeur blijkt. Doe het zo: De tekenaar komt op voor de … (kies uit: arbeiders of…

Voor welke groep ( arbeiders of directeuren ) komt de tekenaar op en van welke politieke stroming is hij een aanhanger ( socialisme of liberalisme )? Geef ook met behulp van de bron aan waaruit zijn politieke voorkeur blijkt. Doe het zo: De tekenaar komt op voor de … (kies uit: arbeiders of directeuren) en hij is een aanhanger van het … (kies uit: socialisme of liberalisme). De politieke voorkeur van de tekenaar blijkt uit … (noem onderdeel van de bron).

opgave als beeld van het examen
Na de verkiezingen van 1913 vroegen de liberale partijen aan de SDAP om samen een regering te vormen. Dit verzoek plaatste de SDAP voor een probleem: wel of niet meeregeren? • Noem een politiek argument voor de SDAP om wel deel te nemen aan de regering. • Noem een politiek argument voor de SDAP om…

Na de verkiezingen van 1913 vroegen de liberale partijen aan de SDAP om samen een regering te vormen. Dit verzoek plaatste de SDAP voor een probleem: wel of niet meeregeren? • Noem een politiek argument voor de SDAP om wel deel te nemen aan de regering. • Noem een politiek argument voor de SDAP om niet deel te nemen. Doe het zo: wel deelnemen: … (noem een politiek argument) niet deelnemen: … (noem een politiek argument)

Vrouwen uit de lagere klassen voelden zich, net als veel andere vrouwen rond 1900, achtergesteld bij mannen. Toch deden ze vrijwel niet mee aan de strijd van de eerste feministen voor gelijke rechten. • Noem een reden waarom vrouwen uit de lagere klassen vrijwel niet mee deden aan de strijd van de…

Vrouwen uit de lagere klassen voelden zich, net als veel andere vrouwen rond 1900, achtergesteld bij mannen. Toch deden ze vrijwel niet mee aan de strijd van de eerste feministen voor gelijke rechten. • Noem een reden waarom vrouwen uit de lagere klassen vrijwel niet mee deden aan de strijd van de eerste feministen. Gebruik bron 4.

In de toelichting naast de bron ontbreken enkele woorden. Deze ontbrekende woorden zijn aangegeven met de nummers 1 en 2. • Welke woorden ontbreken in de toelichting? Kies uit: mannelijke of vrouwelijke of mannelijke én vrouwelijke . Doe het zo: 1 = … (kies uit: mannelijke / vrouwelijke /…

In de toelichting naast de bron ontbreken enkele woorden. Deze ontbrekende woorden zijn aangegeven met de nummers 1 en 2. • Welke woorden ontbreken in de toelichting? Kies uit: mannelijke of vrouwelijke of mannelijke én vrouwelijke . Doe het zo: 1 = … (kies uit: mannelijke / vrouwelijke / mannelijke én vrouwelijke) 2 = … (kies uit: mannelijke / vrouwelijke / mannelijke én vrouwelijke)

Grondrechten zijn er om burgers te beschermen. • Geef aan of klassieke grondrechten burgers bescherming bieden door of tegen de overheid. Geef ook een voorbeeld. Doe hetzelfde voor sociale grondrechten . Doe het zo: Klassieke grondrechten bieden burgers bescherming … (kies uit: door of tegen) de…

Grondrechten zijn er om burgers te beschermen. • Geef aan of klassieke grondrechten burgers bescherming bieden door of tegen de overheid. Geef ook een voorbeeld. Doe hetzelfde voor sociale grondrechten . Doe het zo: Klassieke grondrechten bieden burgers bescherming … (kies uit: door of tegen) de overheid. Een voorbeeld is … (geef voorbeeld). Sociale grondrechten bieden burgers bescherming … (kies uit: door of tegen) de overheid. Een voorbeeld is … (geef voorbeeld).

Hieronder staan enkele rechten van het parlement: 1 het budgetrecht 2 het recht van amendement 3 het recht van enquête 4 het recht van initiatief 5 het recht van interpellatie • Welke twee rechten worden alleen door de Tweede Kamer uitgeoefend? Schrijf alleen de nummers op.
opgave als beeld van het examen
Het staatshoofd in Nederland heeft een officiële taak bij het maken van wetten. • Welke officiële taak heeft het staatshoofd in Nederland bij het maken van wetten?
Welke bewering over de Nationale Ombudsman is juist? De Nationale Ombudsman neemt klachten in behandeling van burgers die bijvoorbeeld vinden dat … A de dienstregeling van het openbaar vervoer niet goed is. B de inhoud van een pas aangenomen wet in strijd is met de grondwet. C een gemeenteambtenaar…

Welke bewering over de Nationale Ombudsman is juist? De Nationale Ombudsman neemt klachten in behandeling van burgers die bijvoorbeeld vinden dat … A de dienstregeling van het openbaar vervoer niet goed is. B de inhoud van een pas aangenomen wet in strijd is met de grondwet. C een gemeenteambtenaar hen onbehoorlijk heeft behandeld. D een rechter een voor hen ongunstige uitspraak heeft gedaan. Gebruik bron 5.

Welk grondrecht herken je in de bron? A vrijheid van drukpers B vrijheid van godsdienst C vrijheid van onderwijs D vrijheid van vergadering Gebruik bron 6.
Welke omschrijving past bij de opvatting van Kamerlid 2 ? A Het is de taak van de uitvoerende macht om rechters te controleren. B Het is de taak van de wetgevende macht om rechters te controleren. C Het is niet de taak van de uitvoerende macht om rechters te controleren. D Het is niet de taak van…

Welke omschrijving past bij de opvatting van Kamerlid 2 ? A Het is de taak van de uitvoerende macht om rechters te controleren. B Het is de taak van de wetgevende macht om rechters te controleren. C Het is niet de taak van de uitvoerende macht om rechters te controleren. D Het is niet de taak van de wetgevende macht om rechters te controleren.

Wat is volgens jou de belangrijkste gebeurtenis geweest in de ontwikkeling van de parlementaire democratie en rechtsstaat in Nederland vanaf 1848? • Noem de volgens jou belangrijkste gebeurtenis en geef een argument voor je keuze. Doe het zo: gebeurtenis: … Geef een argument: …

opgave 2Historisch overzicht vanaf 1900

Gebruik bron 7.
152p
Hieronder staan vijf oorzaken van de Eerste Wereldoorlog:
a industrialisatie
b kolonialisme
c militarisme
d wapenwedloop
e wraakgevoelens
De vier onderdelen in de bron hebben te maken met oorzaken van de
Eerste Wereldoorlog.
Geef per onderdeel aan welke oorzaak daarbij past. Let op! Er blijft
één oorzaak over.
Doe het zo:
Bij onderdeel 1 past … (vul letter in).
(tot en met onderdeel 4)
Gebruik bron 8.
162p
De Duitse bevolking kreeg door de economische ontwikkeling die in de
bron te zien is, minder vertrouwen in de democratie van de Republiek van
Weimar.
Hoe heet de economische ontwikkeling die in de bron te zien is?
Geef ook aan waarom door deze economische ontwikkeling het
vertrouwen in de democratie afnam.
Doe het zo:
In de bron is te zien: … (geef de naam van de economische ontwikkeling).
Daardoor nam het vertrouwen in de democratie af, omdat … (geef
verklaring).
Gebruik bron 9.
171p
De afgebeelde auto staat symbool voor een belangrijke verandering in de
geschiedenis van de Sovjet-Unie.
Geef aan welke verandering er dankzij Stalin en het communisme in
de Sovjet-Unie volgens de bron tot stand zou zijn gekomen.
Gebruik nogmaals bron 9.
181p
De foto is gemaakt als propaganda voor het economische beleid in de
jaren dertig in de Sovjet-Unie.
Geef de naam van dit economische beleid.
Gebruik bron 10.
191p
Geef met behulp van de bron aan wat voor soort samenleving
(democratisch of totalitair) de Sovjet-Unie in de jaren dertig was.
Doe het zo:
De Sovjet-Unie was een … (kies uit: democratische of totalitaire)
samenleving, omdat … (geef verklaring met behulp van de bron).
Gebruik bron 11.
201p
In de bron beschrijft een arbeider de situatie waarin hij terecht is
gekomen.
Welke situatie past bij de bron?
A De arbeider heeft vanwege de werkloosheid een kantoorbaan
gekregen.
B De arbeider heeft vanwege zijn leeftijd een pensioenuitkering
gekregen.
C De werkloze arbeider moet gaan werken in de werkverschaffing.
D De werkloze arbeider moet zich regelmatig melden voor zijn uitkering.
Gebruik bron 12.
212p
Vier personen uit de Nederlandse politiek:
a Colijn
b Drees
c Mussert
d Troelstra
Geef per uitspraak aan welke persoon er bij hoort.
Doe het zo:
Bij uitspraak 1 hoort … (vul letter in).
(tot en met uitspraak 4)
Gebruik bron 13.
221p
Is het waarschijnlijk dat deze spotprent over de Italiaanse leider in 1937 in
een Duits tijdschrift is verschenen?
A Ja, het is waarschijnlijk, omdat Hitler nog geen macht had om een
spotprent tegen te houden.
B Ja, het is waarschijnlijk, omdat Hitler zijn politieke tegenstanders in
Europa graag liet bespotten.
C Nee, het is niet waarschijnlijk, omdat Hitler de publicatie van portretten
verbood van politieke tegenstanders in Europa.
D Nee, het is niet waarschijnlijk, omdat Hitler verbood om kritiek op een
bevriend staatshoofd te geven.
231p
Veel historici zien de afloop van de Eerste Wereldoorlog als een oorzaak
van de Tweede Wereldoorlog.
Welk argument hoort bij deze mening?
A De Sovjet-Unie sloot een niet-aanvalsverdrag met Duitsland.
B Duitsland was ontevreden over het Verdrag van Versailles.
C Frankrijk wilde het verloren grondgebied terug hebben.
D Groot-Brittannië vond dat Duitsland niet hard genoeg was aangepakt.
Gebruik bron 14.
241p
In 2010 werden deze lichtjes aangebracht. Alle lichtjes samen vormen een
herinnering aan een historische gebeurtenis uit de Tweede Wereldoorlog.
Welke stad en welke historische gebeurtenis worden bedoeld?
Doe het zo:
de stad: …
de gebeurtenis: …
Gebruik bron 15.
252p
Tijdens de Tweede Wereldoorlog waren er verschillende reacties van
Nederlanders op de Duitse bezetting: sommigen waren enthousiast,
anderen waren fel tegen, weer anderen pasten zich aan.
Welke reactie past bij deze bron? Geef twee verschillende redenen
voor jouw keuze.
Doe het zo:
reactie: … (kies uit: enthousiast / fel tegen / aanpassen)
reden 1: … (geef een reden)
reden 2: … (geef een andere reden)
Gebruik bron 16.
261p
Op welke kaart is het gebied te zien dat Duitsland en zijn bondgenoten
bezet hielden in 1942?
A kaart 1
B kaart 2
C kaart 3
D kaart 4
Gebruik bron 17.
271p
Dit verhaal speelt zich af tijdens een periode in de Tweede Wereldoorlog
in Nederland.
Onder welke naam staat deze periode bekend?
282p
Tijdens de Tweede Wereldoorlog vielen er meer burgerslachtoffers dan
tijdens de Eerste Wereldoorlog.
Noem twee verschillende oorzaken voor het groter aantal
burgerslachtoffers.
292p
Hieronder staan vijf gebeurtenissen die zich afgespeeld hebben tussen
1914 en 1945:
1 de Beurskrach op Wall Street
2 de moord op kroonprins Frans Ferdinand
3 het afschaffen van de parlementaire democratie in Duitsland
4 het opstellen van een grondwet voor de Republiek van Weimar
5 het werpen van atoombommen op Hiroshima en Nagasaki
Zet de gebeurtenissen in de juiste volgorde, van vroeger naar later.
Doe het zo:
Eerst gebeurtenis …, dan …, daarna …, vervolgens... en ten slotte …
(vul nummers in).
302p
Nederland wilde na de capitulatie van Japan in 1945 weer de macht
overnemen in Indonesië. Maar de situatie was veranderd vergeleken met
de situatie van vóór de Tweede Wereldoorlog, toen Nederland het nog
voor het zeggen had.
Geef twee redenen waarom een snel herstel van het Nederlandse
gezag niet mogelijk was.
Gebruik bron 18.
311p
De Stichting Indië in Nood vergelijkt Soekarno met Mussert.
Geef een historisch argument dat de stichting daarvoor kon gebruiken.
Gebruik nogmaals bron 18.
321p
Veel historici vinden de vergelijking van Soekarno met Mussert historisch
niet juist.
Geef een argument waarom volgens deze historici de vergelijking
historisch niet juist is.
331p
Tussen 1947 en 1949 vonden er in Indonesië zogenaamde 'politionele
acties' plaats waarbij Nederlandse militairen werden ingezet.
Geef een reden waarom de Nederlandse regering niet voor de
benaming 'militaire acties' of 'oorlog' koos, maar voor 'politionele
acties'.
Gebruik bron 19.
341p
Aan beide kanten van de Berlijnse Muur (1 en 2) staan soldaten.
Geef een verklaring waarom de soldaten van kant 2 geen opdracht
kregen om de bouw van de Muur tegen te houden.
352p
Hieronder staan vijf kenmerken van het Westen of van het Oostblok
tijdens de Koude Oorlog:
1 De meeste bedrijven zijn staatseigendom.
2 De overheid bepaalt de economie.
3 Iedereen is vrij om een politieke partij op te richten.
4 In de meeste landen is sprake van vrijheid van meningsuiting.
5 Onderwijs en gezondheidszorg zijn gratis.
Welke kenmerken horen bij het Westen en welke bij het Oostblok?
Let op! Elk kenmerk mag maar één keer gebruikt worden.
Doe het zo:
Westen: … (vul nummers in)
Oostblok: … (vul nummers in)
362p
Hieronder staan zes uitspraken over Nederland in de twintigste eeuw:
1 De economische crisis zorgt voor een hoge werkloosheid.
2 De olieboycot zorgt voor grote economische problemen.
3 De Tweede Feministische Golf zorgt voor veranderingen.
4 Er komen veel gastarbeiders om het arbeidstekort op te lossen.
5 Het land wordt weer opgebouwd met Marshallhulp.
6 Nederland wordt lid van de EGKS.
Welke twee uitspraken horen bij Nederland in de periode 1945-1960?
Schrijf alleen de nummers op.
Gebruik bron 20.
371p
Volgens de verteller leek de DDR-regering ergens bang voor te zijn.
Waarvoor was de DDR-regering bang?
Gebruik nogmaals bron 20.
381p
DDR-burgers mochten in 1974 niet zo maar naar het Westen reizen.
Geef een politieke reden waarom de DDR-regering toch een groep
zogenaamde supporters naar het WK-voetbal liet gaan.
Gebruik bron 21.
391p
Welk begrip past bij het Israëlische volkslied en sluit aan bij de
uitgangspunten van een nationale Joodse staat?
A antisemitisme
B arabisch nationalisme
C razzia
D zionisme
Gebruik bron 22.
402p
Op welke kaart is de situatie in het Midden-Oosten aan het eind van 1967
te herkennen? Verklaar je antwoord.
Doe het zo:
kaart … (kies uit: 1, 2 of 3), omdat … (geef een verklaring).
411p
Welke afspraak hoort bij het vredesakkoord van Camp David van 1978?
A De Palestijnen krijgen een zelfstandige staat.
B Egypte erkent Israël als zelfstandige staat.
C Israël erkent dat de Sinaïwoestijn van de Palestijnen is.
D Israëls gezag over de Gazastrook wordt erkend.
Gebruik bron 23.
422p
De tekenaar heeft kritiek op zowel de Palestijnen als op de Israëliërs.
Leg uit, met behulp van de bron, welke kritiek de tekenaar heeft op
beide strijdende partijen.
Doe het zo:
De kritiek van de tekenaar is: … (noem kritiek).
Dat doet hij door: … (gebruik de bron).
431p
Door de hervormingen van Gorbatsjov kwam er meer openheid over het
bestuur van de Sovjet-Unie. Hierdoor kregen de burgers onder andere
meer vrijheid van meningsuiting.
Onder welke Russische naam zijn deze hervormingen bekend
geworden?
442p
De Veiligheidsraad van de Verenigde Naties nam in de periode
1945-1990 weinig besluiten aan.
Geef een historische verklaring voor deze situatie. Gebruik in je
antwoord de begrippen Koude Oorlog, permanente leden en
vetorecht.
Gebruik bron 24.
451p
Hieronder staan enkele steden waar de Olympische Spelen zijn
gehouden:
− Amsterdam, 1928
− Berlijn, 1936
− Londen, 1948
− Seoel, 1988
− Barcelona, 1992
Welke stad hoort bij de bron? Verklaar je keuze met behulp van de
bron.
Doe het zo:
Deze Olympische Spelen zijn gehouden in … (vul de naam van de stad
in), want … (geef een verklaring met behulp van de bron).
Gebruik bron 25.
461p
In de bron is de Amerikaanse president George Bush senior optimistisch
over de toekomst van de wereld.
Waarom is hij optimistisch?
A Omdat de Berlijnse Muur een oplossing biedt voor het Oost-Duitse
vluchtelingenprobleem.
B Omdat de Cubacrisis is opgelost en een kernoorlog is voorkomen.
C Omdat de Verenigde Naties het bezit van kernwapens niet langer
toestaan.
D Omdat de vijandschap met de Sovjet-Unie en daarmee ook de Koude
Oorlog is afgelopen.
Gebruik bron 26.
471p
Van welke organisatie werden deze landen lid?
A de Europese Economische Gemeenschap
B de Verenigde Naties
C de Volkenbond
D het Warschaupact
482p
Hieronder staan vier beweringen over de Europese Unie:
1 Door de invoering van de euro ontstond een monetaire unie van een
aantal landen in de Europese Unie.
2 Door de invoering van de euro was de Europese eenwording voltooid.
3 Door de oprichting van het Europees Parlement werd de
democratische controle op de Europese Commissie versterkt.
4 Door de oprichting van het Europees Parlement werd de
democratische controle op de Raad van Ministers versterkt.
Welke twee beweringen zijn juist? Schrijf alleen de nummers op.
Bronvermelding
Een opsomming van de in dit examen gebruikte bronnen, zoals teksten en afbeeldingen, is te vinden in het bij dit examen
behorende correctievoorschrift, dat na afloop van het examen wordt gepubliceerd.