Eindexamen geschiedenis vmbo gl/tl 2022 tijdvak 3

bij dit examen

Meerkeuzevragen

Schrijf alleen de hoofdletter van het goede antwoord op.

opgave 2Nederland (1848-1914)

11p

Koning Willem II was lange tijd tegen een nieuwe grondwet die ervoor zou

zorgen dat burgers meer politieke invloed kregen. Tóch gaf de koning in

1848 aan Thorbecke de opdracht om een nieuwe grondwet te schrijven.

Waardoor veranderde koning Willem II van gedachten?

Er vonden revoluties plaats in de koloniën van Nederland.

Er vonden revoluties plaats in een aantal Europese landen.

Lenin leidde een revolutie in Rusland.

Troelstra leidde een revolutie in Nederland.

Gebruik bron 1.

21p

Bij welke verkiezingen hoort de bron?

bij indirecte verkiezingen op lokaal niveau

bij indirecte verkiezingen op provinciaal niveau

bij rechtstreekse verkiezingen op lokaal niveau

bij rechtstreekse verkiezingen op provinciaal niveau

Gebruik bron 2.

31p

Het Kamerlid stelt voor om gebruik te maken van een recht van de

Tweede Kamer.

Welk recht wordt bedoeld?

42p

Hieronder staan drie omschrijvingen van belangrijke personen rond 1900:

1 Hij werd de leider van de ‘kleine luyden’ genoemd, de man die de

emancipatie van eenvoudige gelovigen op gang bracht.

2 Zij was voorvechtster van het vrouwenkiesrecht. Bij de indiening van

het wetsvoorstel voor vrouwenkiesrecht werd voorgesteld om de wet

naar haar te noemen.

3 Hij was de eerste katholieke geestelijke die Tweede Kamerlid werd.

Na zijn politieke loopbaan vertrok hij naar Rome. Daar is hij begraven

op een katholiek kerkhof.

Geef per omschrijving aan over welk belangrijk persoon het gaat.

Doe het zo:

Bij 1 hoort … (noem de naam).

(enzovoort tot en met 3)

Gebruik bron 3.

52p

De tekenaar wil met de spotprent een politieke boodschap duidelijk

maken.

Bij welke politieke stroming past de boodschap: feminisme,

liberalisme of socialisme?

Geef aan waaruit blijkt dat het om die politieke stroming gaat. Doe dit

met behulp van een onderdeel uit de bron.

Doe het zo:

politieke stroming: … (kies uit: feminisme / liberalisme / socialisme)

De politieke stroming blijkt uit … (noem onderdeel van de bron).

opgave 3De Eerste Wereldoorlog (1914-1918)

61p

Om een tweefronten-oorlog te voorkomen, bedachten de Duitsers een

aanvalsplan om Frankrijk zo snel mogelijk te verslaan.

Wat is de naam van dit aanvalsplan?

Dawesplan

Marshallplan

Vijfjarenplan

Von Schlieffenplan

72p

Hieronder staan vijf gebeurtenissen uit de periode 1914-1918:

1 De Verenigde Staten gaan meedoen aan de Eerste Wereldoorlog.

2 Duitsland begint een onbeperkte duikbotenoorlog.

3 Er komt een grote stroom Belgische vluchtelingen naar Nederland.

4 Frankrijk en Duitsland ondertekenen de wapenstilstand.

5 In Sarajevo wordt de Oostenrijkse troonopvolger bij een aanslag

gedood.

Zet de gebeurtenissen in de juiste volgorde, van vroeger naar later.

Doe het zo:

Eerst …, dan …, daarna …, vervolgens … en ten slotte... (vul nummers

in).

Gebruik bron 4.

82p

Welke twee onderdelen zijn in de nieuwe Grondwet van 1917 voor het

eerst opgenomen? Schrijf alleen de nummers op.

Gebruik bron 5.

91p

Het bord is gemaakt om mensen te herinneren aan een kenmerk van het

dagelijks leven in Nederland tijdens de Eerste Wereldoorlog.

Welk kenmerk wordt bedoeld?

gelijkschakeling

mobilisatie

neutraliteit

schaarste

opgave 4Door de tijd heen

Gebruik bron 6.

101p

De tekening kan gebruikt worden om een historisch verschijnsel uit de

eerste helft van de twintigste eeuw in Nederland uit te leggen.

Welk verschijnsel wordt bedoeld?

opgave 5Het Interbellum (1918-1939)

Gebruik bron 7.

111p

De tekening gaat over de Volkenbond.

Welke omschrijving past bij de bron?

De Volkenbond gaat

een succes worden, omdat de Verenigde Staten deelnemen.

een succes worden, omdat Duitsland deelneemt.

mislukken, omdat de Verenigde Staten niet deelnemen.

mislukken, omdat Duitsland niet deelneemt.

122p

Een bewering over de Franse bezetting van het Ruhrgebied: de bezetting

van het Ruhrgebied kwam door twee strafbepalingen uit het Verdrag van

Versailles, namelijk herstelbetalingen en demilitarisatie.

Geef een argument waaruit blijkt dat de bewering juist is.

Doe dit door:

− eerst aan te geven dat de herstelbetalingen een oorzaak waren van

de Franse bezetting,

− en vervolgens aan te geven dat de demilitarisatie de bezetting

makkelijker maakte.

Gebruik bron 8.

132p

Stel: je doet onderzoek naar de werking van de planeconomie in de

Sovjet-Unie en je vindt deze bron.

Geef eerst een argument waaruit blijkt dat de bron bruikbaar is voor

je onderzoek.

Geef daarna een argument waaruit blijkt dat de bron niet zo

betrouwbaar is voor je onderzoek.

Gebruik bron 9.

142p

Duitsland werd tussen 1900 en 1945 op verschillende manieren

geregeerd. Zo is Duitsland in die tijd een keizerrijk, een democratie en

een dictatuur geweest.

Welke regeringsvorm hoort bij Duitsland in onderdeel 1 en welke in

onderdeel 2? Licht je antwoord toe met behulp van de bron.

Doe het zo:

Regeringsvorm bij onderdeel 1 is: … (kies uit: keizerrijk / democratie /

dictatuur), want … (licht je antwoord toe met behulp van de bron).

Regeringsvorm bij onderdeel 2 is: … (kies uit: keizerrijk / democratie /

dictatuur), want … (licht je antwoord toe met behulp van de bron).

151p

Rond 1900 werd in Berlijn het Rijkskanselier-plein aangelegd. In de loop

van 1933 werd de naam van dit plein veranderd in het Adolf Hitlerplein.

Naar aanleiding van welke gebeurtenis is de naam van dit plein

veranderd?

161p

Duitsland en de Sovjet-Unie waren tussen 1935 en 1945 allebei een

totalitaire staat met veel gemeenschappelijke kenmerken. Maar er waren

ook economische en ideologische verschillen tussen beide totalitaire

staten.

Noem één economisch of één ideologisch verschil tussen beide

staten.

Doe het zo:

In Duitsland …, terwijl in de Sovjet-Unie … (noem een verschil).

Gebruik bron 10.

172p

Hieronder staan vijf begrippen:

1 collectivisatie

2 planeconomie

3 showprocessen

4 strafkampen

5 zuiveringen

Welke twee begrippen zijn te herkennen in de bron? Schrijf alleen de

nummers op.

182p

Een bewering:

Door de economische crisis kreeg de NSB meer aanhang. Dat vormde

een steeds grotere bedreiging voor de Nederlandse democratie.

Toon aan dat de bewering juist is.

Doe dit door:

− eerst aan te geven waarom de economische crisis een oorzaak was

van de toename van de aanhang van de NSB,

− en vervolgens een argument te geven waarom een steeds grotere

aanhang van de NSB een bedreiging vormde voor de democratie.

Gebruik bron 11.

191p

Naar aanleiding van welke gebeurtenis is deze briefkaart gemaakt?

Gebruik nogmaals bron 11.

202p

Leg uit dat het begrip Heim ins Reich bij deze bron past.

Doe dit door:

− eerst aan te geven wat met Heim ins Reich wordt bedoeld,

− en daarna aan te geven dat dit begrip bij de bron past.

Gebruik bron 12.

211p

Uit welk land kwam de regeringsleider die deze toespraak hield? En naar

aanleiding van welke gebeurtenis hield hij deze toespraak?

land naar aanleiding van Groot-Brittannië de Conferentie van München Groot-Brittannië het tekenen van het niet-aanvalsverdrag Sovjet-Unie de Conferentie van München Sovjet-Unie het tekenen van het niet-aanvalsverdrag

opgave 6De Tweede Wereldoorlog (1939-1945)

Gebruik bron 13.

221p

Onder welke naam staat de gebeurtenis bekend die in de bron wordt

omschreven?

232p

Tijdens de Tweede Wereldoorlog werd Sinterklaas bij een intocht in 1941

begroet door de jongerenbeweging van de NSB. Sinterklaas was ook

aanwezig bij een concert voor kinderen van Nederlanders die vrijwillig

voor de nazi's vochten. Dit alles werd uitgezonden in het

bioscoopjournaal.

Hieronder staan zes begrippen die gaan over Nederland tijdens de

Tweede Wereldoorlog:

1 capitulatie

2 censuur

3 collaboratie

4 mobilisatie

5 persoonsbewijs

6 propaganda

Welke twee begrippen horen bij de tekst hierboven over de intocht van

Sinterklaas? Schrijf alleen de nummers op.

Gebruik bron 14.

241p

Afbeelding 1 en 2 gaan over dezelfde gebeurtenis.

Welke gebeurtenis is dat?

de aanval op Pearl Harbor

de Blitzkrieg in Polen

de invasie in Normandië

de slag bij Stalingrad

Gebruik bron 15.

252p

Iemand beweert dat de man fout was in de oorlog. De echtgenote van de

man is het daar niet mee eens. Zij vindt dat haar man niet fout was in de

oorlog.

Geef voor beide standpunten een argument.

Doe het zo:

De man was fout, want …

De man was niet fout, want …

261p

In de loop van de Tweede Wereldoorlog werd in Nederland maar één

politieke partij toegestaan.

Welk klassiek grondrecht werd daarmee geschonden?

Gebruik bron 16.

272p

Hieronder staan vier mogelijke redenen om onder te duiken:

1 deelname aan de Spoorwegstaking

2 gedwongen tewerkstelling

3 Joods zijn

4 verzetsdaden plegen

Geef per verhaal aan welke reden daarbij hoort. Let op! Een reden

mag maar één keer worden gebruikt. Er blijft één reden over.

Doe het zo:

Bij verhaal a hoort reden... (vul nummer in).

(enzovoort tot en met verhaal c)

Gebruik bron 17.

281p

Uit de bron blijkt dat Nederland tijdens de Tweede Wereldoorlog geen

rechtsstaat meer was.

Geef een reden, met behulp van de bron, waarom Nederland toen

geen rechtsstaat meer was.

Doe het zo:

Nederland was toen geen rechtsstaat meer, want … (geef een reden met

behulp van de bron).

Gebruik nogmaals bron 17.

291p

Twee beweringen over de Holocaust:

Bewering 1: de Holocaust was een onvoorbereide actie.

Bewering 2: de Holocaust was een zorgvuldig geplande actie.

Welke bewering is juist? Verklaar je keuze met behulp van de bron.

Doe het zo:

Bewering … (kies uit: 1 of 2) is juist, want … (geef een verklaring met

behulp van de bron).

Gebruik bron 18.

301p

Welk begrip past bij de inhoud van de documentaire?

dwangarbeid

kampen

nationalisme

soevereiniteitsoverdracht

opgave 7Door de tijd heen

311p

Hieronder staan drie gebeurtenissen uit de Tweede Wereldoorlog:

1 De Verenigde Staten gooien een atoombom op Hiroshima.

2 Duitsland geeft zich over.

3 Russische legers ontdekken vernietigingskampen in Polen.

Welke volgorde is juist, van vroeger naar later?

1, 2, 3

1, 3, 2

2, 1, 3

2, 3, 1

3, 1, 2

3, 2, 1

Gebruik bron 19.

322p

Op de kaarten zijn enkele landen donker afgebeeld.

Geef per kaart aan bij welk bondgenootschap de donkere landen

horen.

Doe het zo:

Bij kaart 1 hoort het bondgenootschap …

Bij kaart 2 hoort het bondgenootschap …

Gebruik bron 20.

332p

Hieronder staan drie perioden:

periode a: 1942-1946

periode b: 1946-1950

periode c: vanaf 1950

Alle foto’s gaan over Nederland en Indonesië in de tijd na 1942.

Geef per foto aan welke periode daarbij hoort. Let op! Een periode

mag meer dan één keer gebruikt worden.

Doe het zo:

Foto 1 hoort bij periode … (kies uit: a, b of c).

(enzovoort tot en met foto 6)

opgave 8Europa en de wereld (1945-1989)

Gebruik bron 21.

341p

Twee jaar na deze toespraak wordt een organisatie opgericht.

Welke organisatie wordt bedoeld?

EGKS

NAVO

Gebruik bron 22.

351p

Dit bericht over de Hongaarse Opstand stond in een Nederlandse krant.

Een bericht met zo’n tekst kon toen niet in de Oostbloklanden worden

gepubliceerd.

Geef een argument waarom dit bericht toen niet in de Oostbloklanden

gepubliceerd kon worden.

Doe het zo:

Dit bericht kon toen niet in de Oostbloklanden gepubliceerd worden,

omdat … (geef een argument).

Gebruik nogmaals bron 22.

361p

Dit krantenbericht is geschreven naar aanleiding van de Hongaarse

Opstand. Een andere gebeurtenis uit de Koude Oorlog is de Praagse

Lente. Bij beide gebeurtenissen speelt de Sovjet-Unie een belangrijke rol.

Is er sprake van continuïteit of van verandering in de reactie van de

Sovjet-Unie op beide gebeurtenissen? Verklaar je antwoord.

Doe het zo:

Er is sprake van … (kies uit: continuïteit / verandering), want … (geef

verklaring).

Gebruik bron 23.

372p

Hieronder staan vijf beweringen:

De Dolle Mina’s

1 wilden dat mannen meer huishoudelijke taken gingen doen.

2 wilden dat vrouwen werden toegelaten op de universiteiten.

3 wilden de aandacht vestigen op de ongelijke rechten van man en

vrouw.

4 wilden gelijk kiesrecht voor mannen en vrouwen.

5 wilden met hun acties de aandacht van de media trekken.

Welke twee beweringen passen bij de bron? Schrijf alleen de

nummers op.

382p

In de jaren zestig van de vorige eeuw werd er gedemonstreerd voor het

wettelijk recht op abortus. Dit leidde in 1970 tot het initiatiefwetsvoorstel

voor een abortuswet. Pas in 1984 trad de wet officieel in werking.

Een invulopdracht:

1 De mensen die het initiatiefwetsvoorstel deden waren lid van de …

(Eerste Kamer / Tweede Kamer / Provinciale Staten).

2 Pas na goedkeuring door de … (Eerste Kamer / Tweede Kamer /

regering) kon de wet worden ondertekend.

3 Het staatshoofd dat deze wet ondertekende was … (Wilhelmina /

Beatrix / Willem-Alexander).

Maak de zinnen kloppend door telkens de juiste keuze te maken.

Doe het zo:

zin 1: … (kies uit: Eerste Kamer / Tweede Kamer / Provinciale Staten).

zin 2: … (kies uit: Eerste Kamer / Tweede Kamer / regering).

zin 3: … (kies uit: Wilhelmina / Beatrix / Willem-Alexander).

Gebruik bron 24.

391p

In de bron is een ontwikkeling te zien.

Welk begrip past bij deze ontwikkeling?

amerikanisering

gastarbeiders

individualisering

overlegeconomie

wederopbouw

Gebruik bron 25.

402p

Leg uit wat er met de tekst op het spandoek rechts bedoeld wordt.

Doe dit door:

− eerst aan te geven welke oorlog bedoeld wordt met ‘ná de oorlog’,

− en daarna aan te geven welke internationale situatie mogelijk voor een

nieuwe oorlog zou kunnen zorgen.

opgave 9Door de tijd heen

412p

Hieronder staan drie leiders van de Sovjet-Unie:

1 Chroesjtsjov

2 Gorbatsjov

3 Stalin

Drie gebeurtenissen in Berlijn:

a Blokkade van Berlijn

b bouw van de Berlijnse Muur

c val van de Berlijnse Muur

Neem het onderstaande schema over op je antwoordblad en zet de

leiders en de gebeurtenissen bij de juiste periode. Let op! Schrijf

alleen de nummers en de letters op.

periode leider gebeurtenis 1928-1953 1953-1964 1985-1991

opgave 10De nieuwe wereldorde (vanaf 1990)

421p

Begin 1990 vond de loting plaats voor het kwalificatietoernooi van het

Europees Kampioenschap voetbal in 1992. Aan de loting deden de Duitse

Democratische Republiek (DDR) en de Bondsrepubliek Duitsland (BRD)

mee. In 1992 deed alleen het land Duitsland nog mee aan het Europees

kampioenschap.

Welke politieke gebeurtenis zorgde voor deze verandering?

Gebruik bron 26.

431p

De herinnering gaat over een gebeurtenis op 1 januari 2002.

Over welke gebeurtenis gaat de herinnering?

441p

Sommige Nederlanders vinden dat Nederland het lidmaatschap van de

EU moet opzeggen. Zij vinden dat de EU te veel invloed heeft op de

Nederlandse wetgeving. Volgens hen zou de regering de Nederlanders

moeten vragen wat zij vinden van het opzeggen van het lidmaatschap van

de EU.

Welk begrip past bij het vragen naar de mening van de Nederlanders?

ontzuiling

poldermodel

referendum

verkiezing

Let op: de laatste vraag van dit examen staat op de volgende pagina.

opgave 11Door de tijd heen

Gebruik bron 27.

452p

Hieronder staan zes begrippen die passen bij Nederland en de wereld in

de periode na 1990:

a internationaal terrorisme

b multiculturele samenleving

c oprichting van de Europese Unie

d secularisatie

e uitbreiding van de NAVO

f uiteenvallen van de Sovjet-Unie

Noem per onderdeel uit de bron het begrip dat daarbij hoort. Let op!

Er blijven twee begrippen over.

Doe het zo:

Bij onderdeel 1 hoort begrip … (vul letter in).

(enzovoort tot en met onderdeel 4)

Bronvermelding

Een opsomming van de in dit examen gebruikte bronnen, zoals teksten en afbeeldingen, is te vinden in het bij dit examen

behorende correctievoorschrift, dat na afloop van het examen wordt gepubliceerd.