Eindexamen maatschappijkunde vmbo gl/tl 2008, tijdvak 1 (maatschappijleer 2)

tekst 5 Een 21-jarige man uit Harreveld is gisteren door de rechtbank vrijgesproken, onder andere van bedreiging en mishandeling. Hij werd wel veroordeeld voor een verkeersovertreding. De Harrevelder was op 30 augustus vorig jaar in Lichtenvoorde rakelings langs 5 een moeder met kinderen gereden. De moeder schreeuwde 'gek', waarop de man even later omdraaide en verhaal kwam halen. Opnieuw was de man met grote snelheid op de moeder afgereden. A … zei gisteren ronduit wat zij dacht: “Met pijn in het hart spreek ik u op vier punten vrij. De overtuiging is er in een aantal gevallen wel, maar de 10 bewijsmiddelen zijn onvoldoende om tot een veroordeling te komen”. Zij vond het rijgedrag van de man 'absoluut niet kunnen' en 'te laag voor woorden'. Voor de verkeersovertreding veroordeelde ze de Harrevelder tot een geldboete van vijfhonderd euro, twee weken cel voorwaardelijk met een proeftijd van een jaar met als bijzondere voorwaarde reclasseringstoezicht. De geëiste 15 rijontzegging nam ze over. B … vond dat, mede op grond van getuigenverklaringen, er voldoende bewijs lag voor alle vijf tenlastegelegde feiten. Hij vorderde een werkstraf van honderd uur waarvan veertig voorwaardelijk plus reclasseringstoezicht. Verder twaalf maanden ontzegging van de rijbevoegdheid waarvan de helft voorwaardelijk met 20 twee jaar proeftijd. C … vond dat alleen het te hard rijden in Lichtenvoorde bewezen kon worden. Een feit dat door de verdachte ook werd erkend. Voor de andere feiten bepleitte hij vrijspraak. En met succes. naar: De Twentse Courant Tubantia van 5 september 2006 De vragen 4 tot en met 7 gaan over tekst 5. Lees tekst 5.

In de Nederlandse wetgeving kunnen verschillende soorten sancties worden opgelegd. De verschillende soorten sancties zijn hoofdstraffen, bijkomende straffen en maatregelen. → Noem van hoofdstraffen, bijkomende straffen en maatregelen een voorbeeld uit tekst 5. Doe het zo: neem onderstaande nummers over en vul het antwoord aan. 1 voorbeeld van een hoofdstraf uit tekst 5: … 2 voorbeeld van een bijkomende straf uit tekst 5: … 3 voorbeeld van een maatregel uit tekst 5: …

Wat wordt bedoeld met “twee weken cel voorwaardelijk met een proeftijd van een jaar” in de regels 13-14 uit tekst 5? A De veroordeelde gaat twee weken de gevangenis in en mag daarna een jaar geen strafbaar feit plegen. B De veroordeelde krijgt een celstraf van een jaar, maar krijgt strafvermindering van steeds twee weken als hij zich goed gedraagt. C De veroordeelde mag binnen een jaar geen vergelijkbaar strafbaar feit plegen anders moet hij alsnog twee weken de gevangenis in.

Welk uitgangspunt van het strafrecht en strafproces herken je in tekst 5? A Bij gebrek aan bewijs moet iemand worden vrijgesproken. B De maximale straf moet altijd geëist worden. C Er wordt rekening gehouden met de achtergrond van de verdachte, namelijk ontoerekenbaarheid. D Er wordt rekening gehouden met de situatie waarin het delict plaatsvond, namelijk overmacht.

tabel 1 Aantal ambtenaren en bestuurders dat zich schuldig heeft gemaakt aan fraude en corruptie in Nederlandse gemeenten in 2004   ambtenaren bestuurders totaal werkelijke corruptie - intern afgehandeld - politie/justitie ingeschakeld 17 18 2 3 19 21 werkelijke fraude - intern afgehandeld - politie/justitie ingeschakeld 24 21 21 1 45 22 naar: www.kennislink.nl van 26 januari 2005 Bekijk tabel 1.

Welke twee van onderstaande begrippen (a tot en met f) hebben te maken met de gegevens in tabel 1? Begrippen: a discriminatie b midden en hogere milieus c socialisatie d sociale ongelijkheid e veelvoorkomende criminaliteit f witteboordencriminaliteit tekst 6 naar: NRC Handelsblad van 30 november 2006 Lees tekst 6.

Volgens tekst 7 komen er in Nederland steeds meer mensen in de gevangenis. Uit een rapport van de Dienst Justitiële Inrichtingen blijkt dat een kleine 20% van de ex-gedetineerden binnen een jaar na ontslag uit de gevangenis in herhaling valt en opnieuw wordt ingesloten. (rapport Recidive, Opnieuw achter de tralies , website Ministerie van Justitie). → Welke van de onderstaande doelen van straffen worden kennelijk niet helemaal bereikt door het opleggen van gevangenisstraffen? Noem twee doelen. Straffen worden opgelegd met als doelen: 1 afschrikking van de dader 2 genoegdoening van het slachtoffer 3 resocialisatie 4 voorkomen van eigenrichting 5 wens van slachtoffers om wraak

Het optreden van de politie in tekst 12 wordt gezien als een aantasting van de rechtsstaat. → Welk twee kenmerken van de rechtsstaat worden aangetast in dit geval? Kies twee antwoorden uit het onderstaande rijtje: 1 Bescherming van burgers tegen willekeur van de overheid. 2 Burgers hebben vrijheid van meningsuiting. 3 De overheid dient de rechtsorde te handhaven met wettelijke middelen. 4 Er is sprake van machtenscheiding. tekst 13 bron: de Volkskrant van 21 juni 2005 Lees tekst 13.

Er zijn verschillende soorten van overheidsbeleid om crimineel gedrag aan te pakken. → Welke twee soorten van overheidsbeleid zijn van toepassing op tekst 14? Kies twee antwoorden uit het onderstaande rijtje. 1 gevangenisbeleid 2 opsporingsbeleid 3 preventief beleid 4 repressief beleid 5 vervolgingsbeleid

Wat is een petitie? A Het is een middel van burgers om invloed uit te oefenen op de politieke besluitvorming. B Het is een middel van leden van het parlement om de regering te controleren. C Het is een taak van politieke partijen. D Het is een voorbeeld van buitenparlementaire actie door pressiegroepen. tekst 16 bron: De Telegraaf van 21 februari 2006 Lees tekst 16.

Wat is een voorbeeld van het belang van de Europese Unie (EU) voor ‘ onze vrede ’? A De Europese samenwerking heeft er toe geleid dat Nederland geen meningsverschillen heeft met andere EU-landen. B Door de introductie van de euro kunnen we makkelijker wonen in andere landen van de EU. C Nederland heeft als exportland flink geprofiteerd van de Europese vrije markt met haar open grenzen. D Sinds de Europese landen samenwerken is er geen oorlog geweest tussen lidstaten van de EU. Zie tekst 17.

China heeft een dictatoriaal politiek systeem. Welk kenmerk van zo’n systeem is af te leiden uit tekst 18? A Burgers hebben geen politieke grondrechten. B Burgers houden uit onvrede regelmatig demonstraties. C De politie moet zorgen voor handhaving van de openbare orde. tekst 19 naar: Algemeen Dagblad van 11 september 2006 Lees tekst 19.

De Twentsche Courant Tubantia bericht uitvoerig over het debat met de lijsttrekkers en plaatst uitgebreide artikelen over de interviews met de lijsttrekkers. Welke functie voor de democratie vervult de Twentsche Courant Tubantia met artikelen over het debat en de gesprekken met de lijsttrekkers? A bijdrage leveren aan meningsvorming van de burgers B burgers informeren over het bestuur van Nederland C politici controleren D reclame maken voor de overheid en maatschappelijke organisaties

De lijsttrekkers zijn tijdens de verkiezingscampagne de belangrijkste personen van de politieke partijen. Welke taak van politieke partijen voeren de lijsttrekkers uit tijdens de verkiezingscampagne? A Zij beslissen wie er op de verkiezingslijsten komen. B Zij brengen de ideeën van hun politieke partij onder de aandacht van de burgers. C Zij keuren het verkiezingsprogramma goed. D Zij vertegenwoordigen de partij in het parlement. tekst 23 bron: www.tweedekamer.nl/hoe_werkt_het/ Lees tekst 23.

Politieke partijen kan men aanduiden met de volgende begrippen: (in alfabetische volgorde) christendemocratisch, conservatief, liberaal, links, midden, progressief, rechts, sociaaldemocratisch. → Welke begrippen passen het best bij de politieke partij die bovenstaande punten verkondigt? Noem er twee .

Figuur 1 geeft de uitslag weer van de Tweede Kamerverkiezingen van 22 november 2006. Welke politieke stroming is de grootste geworden? A Christendemocratische stroming B Liberale stroming C Rechts-extremistische stroming D Sociaaldemocratische / socialistische stroming tekst 26 naar: Brabants Dagblad van 16 september 2006 Lees tekst 26.