bij dit examen
Meerkeuzevragen
Schrijf alleen de hoofdletter van het goede antwoord op.
Open vragen
− Geef niet méér antwoorden dan er worden gevraagd. Als er bijvoorbeeld
twee redenen worden gevraagd, geef er dan twee en niet méér. Alleen de
eerste twee redenen kunnen punten opleveren.
− Vermeld altijd de berekening, als een berekening gevraagd wordt. Als een
gedeelte van de berekening goed is, kan dat punten opleveren. Een goede
uitkomst zonder berekening levert geen punten op.
− Geef de uitkomst van een berekening ook altijd met de juiste eenheid.
opgave 1Drijvende vijverbol?
De bal van Luuk en Anna rolt in de
vijver. Hij drijft naast een stenen
vijverbol die ook in het water ligt.
Anna en Luuk begrijpen niet hoe het
kan dat de stenen bol blijft drijven.
Steen zinkt toch!
Anna en Luuk gaan onderzoeken hoe
het komt dat de vijverbol blijft drijven.
Luuk zegt:
“Dan moeten we eerst het volume en
de massa van de vijverbol bepalen.”
Luuk bepaalt het volume van de vijverbol met
twee schalen uit een keukenkast.
Zie de tekeningen hieronder.
Luuk dompelt de bal onder water.
11pWaarom drukt Luuk de vijverbol helemaal onder water?
21pWat moet Luuk nog doen om het volume van de vijverbol te bepalen?
Luuk weet dat 1 gram water een volume heeft van 1 cm3 .
Hij weegt vooraf de lege buitenste schaal (massa 366 g).
Daarna bepaalt hij de massa van de buitenste schaal met het overgestroomde
water.
Luuk doet de proef driemaal en zet zijn metingen in een tabel.
| meting | massa buitenbak met water
(gram) |
| 1 | 1216 |
| 2 | 1245 |
| 3 | 1228 |
31pWaarom heeft Luuk de meting drie keer gedaan?
43pMaak met de gegevens uit de proef duidelijk dat de vijverbol een volume heeft
van 864 cm3 .
Anna legt de vijverbol op een weegschaal. Die geeft de massa in gram aan.
Luuk en Anna gebruiken de meetgegevens voor een berekening en vergelijken
hun antwoord met de gegevens over steen in Binas.
53pLaat met een berekening zien dat de vijverbol niet van massief steen kan zijn.
opgave 2Schaatswedstrijden
Tijdens de wereldkampioenschappen allround
in Calgary reed Shani Davis de 500 meter in
35,17 seconden.
63pBereken zijn gemiddelde snelheid in km/h tijdens deze rit.
Davis zorgt door goed af te zetten voor een voortstuwende kracht. Terwijl hij op
gang komt, werken er twee krachten op hem:
de luchtweerstand en de afzetkracht tussen de schaats en het ijs.
Hieronder zie je een schematische tekening. Deze tekening staat ook in de
uitwerkbijlage.
72puitwerkbijlageTeken in de tekening in de uitwerkbijlage de netto-kracht van de schaatser in dit
geval.
81pNa een aantal seconden rijdt Davis zoveel mogelijk met een constante snelheid.
Hoe groot is de netto-kracht bij een constante snelheid?
opgave 3Veilige snelheid
In de krant stond het volgende plaatje:
In de tabel hieronder staan de stopafstand en de remtijd bij verschillende
snelheden.
snelheid
(km/h) | stopafstand
(m) | remtijd
(s) |
| 30 | 10,2 | 1,24 |
| 50 | 22,7 | 2,07 |
| 55 | 26,6 | 2,28 |
| 60 | 30,7 | 2,49 |
| 80 | 50,2 | 3,32 |
94puitwerkbijlageTeken in het diagram in de uitwerkbijlage de grafiek van de snelheid tegen de
stopafstand.
101pBepaal met de grafiek de maximale snelheid waarbij een auto een stopafstand
van 15 m heeft.
Bij een snelheid van 50 km/h is de remweg 14,4 m.
113pToon met een berekening aan dat de reactietijd 0,6 s moet zijn geweest.
123pBereken de vertraging door het remmen.
opgave 4Electro-spel
Diny heeft een Electro-spel gekocht. Ze gaat dit spel onderzoeken.
Gebruiksaanwijzing
− Kijk goed naar de figuur in de linker
kolom op het blad.
− Zoek rechts de figuur die daarbij past.
− Zet de pen op de zwarte stip onder de
Diny voelt onder de bladen geen draden. Ze vraagt zich af hoe het komt dat de
LED gaat branden als de juiste zwarte stip op het papier wordt aangeraakt.
131pVan welk materiaal zal de juiste zwarte stip gemaakt zijn?
A zwart papier
B zwart plastic
C zwarte verf
D grafiet (koolstof)
In de pen zit een LED.
142pLeg uit in welk schema hieronder de LED goed is geplaatst.
151pWaarom wordt een LED in serie met een weerstand geplaatst?
A Dan gaat de LED feller branden.
B Dan maakt de spanning van de batterij niet uit.
C om te zorgen dat de stroomsterkte door de LED niet te groot wordt
162puitwerkbijlageHet gebruik van LED’s heeft een aantal voordelen boven gloeilampjes.
In de uitwerkbijlage staan drie zinnen.
Omcirkel in elke zin het juiste woord.
171pDe fabrikant van het Electro-spel wil de pen zó maken dat bij een goed antwoord
er één LED gaat branden en bij een fout antwoord een andere LED.
Met welk ontwerp is dat mogelijk?
opgave 5Afschrikkende stilte
Jongeren tussen 10 en 19 jaar veroorzaken soms overlast.
Er bestaat een apparaat: de Mosquito ( Engels voor mug ) dat jongeren kan
verdrijven.
Het apparaat verjaagt jongeren met geluidsgolven.
In de handleiding van de Mosquito staat een diagram van de frequenties die je
bij een bepaalde leeftijd kunt horen. Dit diagram zie je hieronder.
182pWelke frequenties moet de Mosquito maken om jongeren tussen 10 en 19 jaar te
verdrijven?
Met behulp van een oscilloscoop wordt het geluid van de Mosquito zichtbaar
gemaakt. De afbeelding van de oscilloscoop zie je hieronder.
1 hokje 0,02 ms
193pBepaal zo nauwkeurig mogelijk de frequentie van de Mosquito.
201pOf het geluid door jongeren gehoord wordt, hangt niet alleen af van de
frequentie van het geluid.
Van welke grootheid hangt het nog meer af of jongeren het geluid van de
Mosquito kunnen horen?
212pVolgens de fabrikant van de Mosquito storen heel jonge kinderen (tussen 0 en
9 jaar) zich niet aan het geluid.
Leg aan de hand van het diagram uit of heel jonge kinderen het geluid wel
kunnen horen.
opgave 6Inbouwradio
Eline wil zelf een radio in haar scooter bouwen.
Voordat Eline de radio gaat inbouwen, vervangt ze eerst de accu.
221pWaar moet Eline de oude accu inleveren?
A bij het GFT
B bij het KCA
C bij het restafval
Eline bouwt een 12 Volt radio in haar scooter.
233pOp de nieuwe accu staat 7,2 Ah. Dit betekent dat bij een stroomsterkte van 7,2 A
de accu 1 uur lang energie kan leveren.
Bereken de energie die de accu in dat ene uur levert.
De radio heeft een vermogen van maximaal 45 Watt.
de radio onder de buddyseat
243pEline beveiligt de radio met een zekering van 5 A.
Toon met een berekening aan of een zekering van 5 A voldoende is.
opgave 7Wind in de zeilen
Lucas wil graag met zijn zeilboot het water op.
Voor het besturen van de boot zal hij gevoel voor
krachten moeten hebben.
In de volgende figuur zie je de koersrichting van zijn zeilboot. De zeilboot
ondervindt op zeker moment een kracht F in de gegeven richting.
In de uitwerkbijlage zie je de figuur nogmaals.
252pLaat zien dat voor 1 cm van de vector een kracht van 0,5 kN is genomen.
263puitwerkbijlageBepaal in de uitwerkbijlage via een constructie de grootte van de kracht in de
koersrichting. Noteer je antwoord onder de figuur.
opgave 8Paperclip Curly
Op het bureau van Lieke staat Curly met een
(magnetisch) hoofd vol paperclips.
De paperclips blijven zo goed bij elkaar en zijn
snel te pakken als ze er een nodig heeft.
Lieke gaat wat proefjes doen Curly.
Curly’s kapsel kan veranderd worden door de paperclips rechtop te zetten met
een staafmagneet.
272pLieke merkt dat ze dat alleen met de noordpool van de staafmagneet kan.
Leg uit of de bovenkant van de magneet in het hoofd van Curly een noord-
of zuidpool heeft.
281pLieke houdt Curly met een grote paperclip precies in evenwicht.
Wat kun je zeggen over de magnetische kracht en de zwaartekracht?
A De magnetische kracht is groter dan de zwaartekracht.
B De magnetische kracht is gelijk aan de zwaartekracht.
C De magnetische kracht is kleiner dan de zwaartekracht.
292puitwerkbijlageDaarna zet Lieke een bosje ‘plastic’ paperclips op Curly’s hoofd. Het verbaast
haar dat ze blijven staan. In de ‘plastic’ paperclips moet dus een metaal zitten
dat aangetrokken wordt door een magneet.
Zet in de uitwerkbijlage een kruisje achter de twee metalen die in de
paperclips kunnen zitten.
opgave 9Keramische kookplaat, elektrisch of op gas?
Een keramische kookplaat is een doorzichtige plaat van glas. Dat is erg hard en
krasbestendig materiaal.
keramische kookplaat
Onder die kookplaat zit een warmtebron. Dat is meestal een verwarmingsspiraal.
Het plaatje hieronder komt uit een gebruiksaanwijzing van zo’n keramische
kookplaat.
302pWarmte gaat van de glasplaat naar de bodem van de pan.
Leg uit waardoor eenzelfde hoeveelheid water in de eerste pan eerder aan
de kook zal zijn.
Tegenwoordig wordt ook een gasbrander gebruikt als warmtebron onder een
keramische kookplaat.
warmteafvoer
vlammen afgedekt door keramische glasplaat
keramische kookplaat met gas
Onder de eerste kook/gaarzone zit een gasbrander.
De tweede kook/gaarzone wordt niet met een gasbrander verwarmd.
Op de tweede kook/gaarzone kunnen gerechten wel aan de kook blijven.
312puitwerkbijlageIn de tekening zie je twee soorten pijlen, die elk een andere vorm van
warmtetransport voorstelt.
Noteer in de tabel op de uitwerkbijlage welke vorm van warmtetransport
elke pijlsoort voorstelt.
324pEen fornuis met gewone gasbranders gebruikt 78 m3 aardgas per jaar.
Volgens de fabrikant wordt bij koken op de keramische ‘gas onder glas’
kookplaat maar 70% van die hoeveelheid gas gebruikt.
Laat met een berekening zien dat per jaar de keramische kookplaat op
aardgas 1,75 · 109 J energie gebruikt. Gebruik hierbij tabel 18 van het BINAS
informatieboek.
332pDe keramische kookplaat met elektriciteit gebruikt 530 kWh per jaar.
De keramische kookplaat op gas gebruikt 1,75 · 109 J per jaar.
Laat met een berekening zien hoeveel energie de keramische kookplaat op
gas minder gebruikt.
341pWat is het belangrijkste milieueffect door het gebruik van de keramische
kookplaat op gas?
A afname van de hoeveelheid smog
B minder stikstofoxiden in de lucht
C minder zure regen
D verlaging van de CO2 uitstoot
opgave 10Een speel-moment
Annabel ( m = 23,4 kg) en haar moeder Fija zitten op een wip.
In de foto hierboven zie je de situatie waarbij de wip in evenwicht is.
353pBepaal met behulp van de figuur hoe groot de massa van Fija is. Meet hiervoor
de afstanden op in de foto.
362puitwerkbijlageFija gaat achterover hangen. Op de uitwerkbijlage staan hierover drie vragen.
Schrijf onder elke vraag in de uitwerkbijlage het antwoord.
opgave 11Parallelschakeling
Josje en Jordi doen een onderzoek naar de vervangingsweerstand in een
parallelschakeling.
Zij bouwen daarvoor een schakeling aan de hand van het schema hieronder:
371puitwerkbijlageJosje en Jordi meten de spanning over de weerstand R2 .
Op de uitwerkbijlage zie je het schema nogmaals staan. In het schema zie je
4 rondjes staan op plaatsen waar ze de spanningsmeter neer kunnen zetten.
Zet in het schema op de uitwerkbijlage in het juiste rondje het symbool van
de spanningsmeter waarmee Josje en Jordi de spanning over R2 meten.
383pMet een stroommeter meten ze door R1 een stroomsterkte van 60 mA en door
R2 een stroomsterkte van 30 mA.
Bereken de vervangingsweerstand die Josje en Jordi vinden voor de twee
weerstanden in deze schakeling.
