natuur- en scheikunde 1 vmbo gl/tl 2017 · tijdvak 2

Ze testen de app door de smartphone bij een apparaat de houden.

Ze zetten het apparaat aan en uit.

Je ziet een afbeelding van hun geluidsopname.

Bij welk apparaat hoort deze geluidsopname? Gebruik de tabel

ʽ Gehoorgevoeligheid’ in BINAS.

Shirley en Senna meten met hun smartphone het geluidsniveau tijdens de

gymlessen. Ze vinden een gemiddeld geluidsniveau van 92 dB.

Op die dag is de lerares gedurende 7 uur in de gymzaal.

• Noteer de reden dat de lerares oordopjes in heeft. Gebruik bij je

antwoord de tabel ‘Maximale blootstellingsduur’ in BINAS.

De lerares zegt dat ze vooral last heeft van geluid dat in de gymzaal

weerkaatst.

Shirley en Senna sluiten hun sectorwerkstuk daarom af met een

aanbeveling.

Je ziet in de uitwerkbijlage twee zinnen uit de aanbeveling.

• Omcirkel in elke zin de juiste mogelijkheid.

Welke natuurkundige grootheid hoort bij de eenheid kg?

Voor het verwisselen van een wiel krikt Hilbert zijn auto op met de

luchtkrik.

De luchtkrik is in 3 minuten volledig opgeblazen. De uitlaatgassen leveren

daarbij 3600 J nuttige energie.

• Bereken het nuttig vermogen van de luchtkrik.

De totale kracht van de luchtkrik op het grondvlak is 7,2 kN.

• Bereken de druk onder de luchtkrik in kPa.

Na het verwisselen van het wiel laat Hilbert de luchtkrik leeg lopen. Begint

de auto te zakken, dan is er sprake van een energieomzetting.

• Zet in het schema op de uitwerkbijlage een kruisje achter de juiste

energiesoort voor en na deze energieomzetting.

Je ziet in de uitwerkbijlage een schematisch bovenaanzicht van de maal-

installatie.

• Teken in de afbeelding met een vector de juiste richting van de

spierkracht in S om de steen rond te draaien. Gebruik een vector met

een lengte van 2 cm.

Om de maalsteen met constante snelheid in beweging te houden, was

een spierkracht nodig van 275 N. De rolweerstand van de draaiende

maalsteen was in die situatie 750 N.

Bereken de frequentie van het trillende zaagblad.

Het doel van de proef is:

‘Bepaal het verband tussen de trillingstijd en de massa aan het zaagblad’.

Max en Anne klemmen daarvoor aan het zaagblad een steeds grotere

massa.

Ze brengen het zaagblad in trilling en berekenen steeds de trillingstijd.

Je ziet een tabel met hun meetresultaten.

Zet in het diagram op de uitwerkbijlage alle meetpunten uit en teken de

grafiek van de trillingstijd tegen de massa.

Bepaal en noteer op de uitwerkbijlage de massa van het blokje bij een

trillingstijd van 0,75 s.

Max en Anne verplaatsen het zaagblad een stukje naar rechts.

Aan het uiteinde klemmen ze een massa van 200 g.

Wat is juist over de trillingstijd van het zaagblad in deze stand?

De gewichten hebben samen een massa van 120 kg. Het totale volume

van de gewichten is 15,3 dm³ .

• Bereken de dichtheid en noteer van welk metaal de gewichten

gemaakt kunnen zijn.

Er zijn ook even zware gewichten met een rubberen buitenlaag.

Vergelijk een gewicht mét rubberen buitenlaag met een gewicht zónder

die laag.

Je ziet in de uitwerkbijlage drie zinnen.

• Omcirkel in de tweede en derde zin de juiste mogelijkheid.

Mitch duwt de halter met gewichten omhoog.

Bereken met de gegevens in de afbeelding de toename van de zwaarte-

energie van de halter met gewichten bij het omhoog duwen.

Mitch duwt de halter zo hoog mogelijk. Zijn benen zijn dan gestrekt.

Je ziet in de uitwerkbijlage een afbeelding met de zwaartekracht op de

halter met gewichten (140 kg) in die stand.

Toon met een berekening aan dat de krachtenschaal 1 cm ≙ 400 N is.

Noteer je berekening op je eigen antwoordblad.

Bepaal met een constructie de kracht van de halter met gewichten op de

benen. Noteer de grootte onder de afbeelding.

Er bestaan meer apparaten om beenspieren te trainen. Bij elk apparaat

worden even zware gewichten verplaatst.

Bij welk apparaat moet Mitch de grootste spierkracht leveren?

De valhelm heeft een zachte binnenkant.

• Noteer een veiligheidsvoorziening in een auto waarmee de zachte

binnenkant te vergelijken is.

Wat is juist over het nut van het dragen van een valhelm bij een val?

Maarten laat de helm (massa 1,3 kg) vanaf de derde verdieping vallen.

De helm raakt de grond met een snelheid van 50 km/h.

• Bereken van welke hoogte hij de helm heeft laten vallen.

Je ziet in de uitwerkbijlage vier grafieken. Over die grafieken staan twee

zinnen.

• Zet achter elke zin één kruisje in de kolom die hoort bij de beweging

van de valhelm.

Na de val bekijkt Erik de helm (massa 1,3 kg). De helm is ingedeukt.

Uit deze indeuking berekent hij dat de helm bij het neerkomen een

vertraging kreeg van 2,3 · 10³ m/s² .

• Bereken de grootte van de kracht die tijdens het indeuken op de helm

heeft gewerkt.

Op de patroon staat dit veiligheidspictogram.

In welke categorie hoort dit pictogram?

Druk je de greep van de slagroomspuit in, dan stroomt het stikstof in

gasvorm uit het patroon. Dit stikstofgas blaast de room op tot verse

slagroom.

• Leg uit of er sprake is van een chemische reactie of een natuurkundig

proces als het stikstof gasvormig wordt.

Noteer de twee belangrijkste onderdelen in een dynamo waarmee

elektrische energie wordt opgewekt.

De behuizing (buitenkant) van de naafdynamo is gemaakt van aluminium.

Welke stofeigenschap maakt aluminium geschikt als behuizing?

Op de naafdynamo zijn een voorlampje en een achterlampje parallel

aangesloten. Met één schakelaar worden beide lampjes in- of

uitgeschakeld.

• Teken op de uitwerkbijlage het schakelschema.

Het vermogen van de dynamo hangt af van de snelheid waarmee je fietst.

Je ziet een tabel met gegevens bij een bepaalde snelheid.

Bereken de stroomsterkte door het voorlampje als dit op de naafdynamo

is aangesloten.

Over de fietslampjes staan op de uitwerkbijlage drie zinnen.

• Omcirkel in elke zin de juiste mogelijkheid.

Bereken het rendement van de naafdynamo bij deze snelheid.

Van de naafdynamo zie je een grafiek van het opgenomen vermogen

tegen de snelheid.

Bij welke snelheid is het afgegeven vermogen van de naafdynamo

3,0 W?

Voor het onderdeel dat maar in één richting stroom doorlaat, staat in de

handleiding een waarschuwing:

Bij welk elektronica-onderdeel hoort deze waarschuwing?

In het bouwpakket zitten elektronica-onderdelen en een printplaatje.

Je ziet de printplaat waarop Jurian al een deel van de onderdelen heeft

gesoldeerd.

Op de printplaat heeft Jurian twee weerstanden van 150 k Ω en 47 k Ω

parallel gesoldeerd.

• Bereken de vervangingsweerstand van deze twee weerstanden.

De schemerschakelaar zorgt ervoor dat een lamp gaat branden als het

donker wordt. Je ziet een vereenvoudigd schema van de schakeling.

In de getekende situatie valt er licht op de LDR en de lamp is uit.

12 V

In het schema staan drie punten aangegeven.

Waar is de stroom het kleinst als er licht op de LDR valt?

Het wordt donker. Op de uitwerkbijlage staan over deze situatie een

viertal zinnen.

• Omcirkel in de tweede en vierde zin de juiste mogelijkheid.

Als het donker is, brandt de lamp. De weerstand van de lamp is dan

5,7 Ω .

• Bereken de stroomsterkte door de lamp in deze situatie.

Jurian heeft na zijn soldeerwerk resten (soldeer)tin.

Bij het verzamelpunt van de gemeente wordt dit afval in de blikbak

verzameld.

• Wat gebeurt er met dit afval? Gebruik BINAS.

Let op: de laatste vragen van dit examen staan op de volgende pagina.

Om het water in de boot op temperatuur te brengen, verstookt Frank

droog hout. Daarbij komt 136 · 10⁶ J warmte vrij.

• Bereken de massa aan hout die hierbij verstookt is. Gebruik de tabel

‘Verbrandingswarmte van enkele stoffen’ in BINAS.

Bij de verbranding van hout ontstaan verbrandingsgassen. Een daarvan is

zwaveldioxide.

Wat is het gevolg van zwaveldioxide voor het milieu?