bij dit examen
Meerkeuzevragen
Schrijf alleen de hoofdletter van het goede antwoord op.
Open vragen
− Geef niet méér antwoorden dan er worden gevraagd. Als er
bijvoorbeeld twee redenen worden gevraagd, geef er dan twee en niet
méér. Alleen de eerste twee redenen kunnen punten opleveren.
− Vermeld altijd de berekening, als een berekening gevraagd wordt. Als
een gedeelte van de berekening goed is, kan dat punten opleveren.
Een goede uitkomst zonder berekening levert geen punten op.
− Vermeld bij een berekening altijd welke grootheid berekend wordt.
− Geef de uitkomst van een berekening ook altijd met de juiste eenheid.
opgave 1Gesmolten asfalt
Lees het artikel.
Vliegtuig glijdt van startbaan
Een vliegtuig is van de startbaan
gegleden toen de wielen
wegzakten in het asfalt.
Door een hittegolf was het asfalt
gesmolten.
De passagiers konden het
toestel ongedeerd verlaten.
Bron: 4nieuws.nl
11pAsfalt smelt vanaf 327 K.
• Noteer deze temperatuur in graden Celsius.
De luchttemperatuur was lager dan deze smelttemperatuur. Door de
zwarte kleur heeft asfalt toch een hogere temperatuur gekregen.
21pVan de zon naar het asfalt is veel warmtetransport door:
A geleiding.
B straling.
C stroming.
31pDe zwarte kleur van het asfalt zorgt voor:
A absorberen van energie.
B doorlaten van energie.
C reflecteren van energie.
De beschadiging van het asfalt wordt gerepareerd. Hiervoor wordt
vloeibaar asfalt gebruikt.
42pEr wordt een volume van 0,90 m3 asfalt gebruikt. De dichtheid van dit
asfalt is 2,3 kg/dm3 .
• Bereken de massa van het gebruikte asfalt.
51puitwerkbijlageNa het aanbrengen van het gesmolten asfalt koelt het af.
Over het gevolg van het afkoelen staan op de uitwerkbijlage twee zinnen.
• Omcirkel in elke zin de juiste mogelijkheid.
62pBij het afkoelen tot een vaste stof verdampt er onder andere water uit het
asfalt.
• Leg uit of verdampen een chemische reactie of een natuurkundig
proces is.
71pJe ziet een tabel over stoffen die vrijkomen bij het werken met asfalt.
| stof | kans op |
| asfaltrook | hoofdpijn, irritaties van ogen en luchtwegen,
huid-aandoeningen (roodheid, prikkeling) |
| ‘grof stof’ | irritatie van ogen en luchtwegen |
organische oplosmiddelen
(reiniging) | duizeligheid, irritatie van de huid |
Welk veiligheidspictogram hoort bij deze tabel?
opgave 2Otamatone
Rien heeft een Otamatone. Dit is een elektronisch muziekinstrument in de
vorm van een muzieknoot.
Bij het aanzetten kiest Rien uit een van de drie volumestanden. Als hij zijn
vinger op een geleidende strip op de steel van de Otamatone zet, ontstaat
er een toon. Door zijn vinger dan langs de steel te schuiven verandert de
toonhoogte. Als Rien in de bol van de Otamatone knijpt, dan vervormt het
geluid.
Rien onderzoekt het geluid van de Otamatone.
Je ziet het beeld van een toon op het scherm van een oscilloscoop.
84pBereken de frequentie van deze toon. Noteer eerst het aantal trillingen dat
je op het beeldscherm ziet.
91pRien schuift zijn vinger langs de steel naar beneden. De toon klinkt hoger
en het geluidsniveau blijft gelijk.
Wat ziet Rien op het oscilloscoopscherm veranderen?
A een grotere amplitude
B een kleinere amplitude
C meer trillingen
D minder trillingen
102puitwerkbijlageRien meet met een dB-meter een geluidsniveau van 68 dB.
Op de uitwerkbijlage staan afbeeldingen van het display van de dB-meter
en van de keuzeschakelaar.
• Geef op de keuzeschakelaar het juiste meetbereik aan (Hi of Lo) en
teken de wijzer op het display vanuit punt P in de juiste stand.
112pRien maakt een harder geluid en meet een geluidsniveau van 83 dB.
Voor het geluidsniveau geldt:
Bij verdubbeling van het geluid neemt het geluidsniveau met 3 dB toe.
Vergelijk het geluid van 83 dB met het geluid van 68 dB.
• Noteer in de eerste twee zinnen op de uitwerkbijlage de juiste waarde
en maak de derde zin compleet. Gebruik de tabel
‘Gehoorgevoeligheid’ in BINAS.
opgave 3Iglo van formaat
Studenten hebben de grootste iglo ooit gebouwd. Eerst is een lege ballon
overspannen met touwen. Daarna is de ballon opgeblazen met
luchtkanonnen.
De iglo is gemaakt door in de vrieskou water met daarin houtvezels over
de ballon te spuiten.
121puitwerkbijlageNa het opblazen staan de touwen strak gespannen over de ballon.
Over deze situatie staan op de uitwerkbijlage twee zinnen.
• Omcirkel in elke zin de juiste mogelijkheid.
131pIn een artikel op internet staat:
De stevigheid van de iglo is getest. Hiervoor zijn zandzakken met een
totaalgewicht van 1800 kg op de top van de iglo gezet.
Natuurkundig gezien klopt de tweede zin niet.
• Verbeter deze zin op de uitwerkbijlage zodat die natuurkundig juist is.
142pEen kraan tilt de zandzakken op. De kraanarm schuift uit om de
zandzakken op de iglo te plaatsen.
Je ziet een afbeelding van de kraanarm met een zandzak voor en na het
uitschuiven.
voor het uitschuiven
Over de gevolgen van het uitschuiven van de kraanarm staat op de
uitwerkbijlage een tabel.
• Zet in de tabel in elke rij één kruisje in de juiste kolom.
153pJe ziet een afbeelding van de kraanarm in uitgeschoven stand. Punt D is
het draaipunt. Een kracht omhoog in P houdt de zandzak in evenwicht.
• Bereken met de gegevens in de afbeelding de grootte van deze kracht
in punt P .
161pDe zandzak is op de top van de iglo gezet. De zwaartekracht op de
gevulde zandzak is 18 kN. Het contactoppervlak van de zandzak met de
iglo is 1,2 m2 .
Hoe groot is de druk onder de zandzak?
A 15 mbar
B 15 N/m2
C 15 kNm
D 15 kPa
opgave 4Gedeeld geluid
Een smartphone kun je gebruiken om muziek af te spelen. Met een
versterker en een luidspreker kunnen meerdere mensen naar deze
muziek luisteren.
In deze versterker zitten een accu en luidspreker ingebouwd. De accu
wordt opgeladen met een adapter op netspanning (230 V).
172pIn de adapter zitten twee spoelen. De primaire spoel heeft 115 windingen.
De spanning over de secundaire spoel is 12 V.
• Bereken het aantal windingen van de secundaire spoel.
In de adapter zitten twee onderdelen die nodig zijn bij het geschikt maken
van de spanning voor het opladen.
181pWelk onderdeel is nodig om de grootte van de spanning aan te passen?
A diode
B relais
C transformator
D transistor
191pDe wisselspanning van de secundaire spoel is nog niet geschikt om de
accu op te laden.
Welk onderdeel is dan zeker nodig?
A diode
B relais
C transformator
D transistor
202puitwerkbijlageIn de accu is er tijdens het opladen sprake van een energieomzetting.
• Noteer in het schema op de uitwerkbijlage de juiste energiesoort voor
en na de omzetting.
De adapter levert bij het opladen van de accu (5,0 V) een stroomsterkte
van 0,12 A.
213pHet opgenomen vermogen van de adapter tijdens het opladen is 2,0 W.
• Bereken het rendement van de adapter.
222pHet volledig opladen van een lege accu duurt 2,8 h.
• Bereken de capaciteit van deze accu.
opgave 5Diabolo
Merel heeft een diabolo. Ze plaatst de diabolo op een koord aan twee
stokjes. Ze brengt de diabolo met behulp van het koord in beweging en tilt
deze omhoog.
Op de uitwerkbijlage staat een afbeelding van de situatie waarbij de
diabolo in het koord hangt.
231pToon met een berekening aan dat de krachtenschaal 1,0 cm ≙ 0,5 N is.
243pBepaal met een constructie de kracht van de diabolo op koord A. Noteer
de grootte van de kracht naast de afbeelding.
Je ziet de diabolo in twee standen. De diabolo hangt net boven de grond.
251pWat is juist over de spankracht in koord A?
A De spankracht is in beide standen even groot.
B In stand 1 is de spankracht in het koord groter dan in stand 2.
C In stand 1 is de spankracht in het koord kleiner dan in stand 2.
Merel trekt de stokjes snel uit elkaar waardoor het koord strak gespannen
wordt. De diabolo komt los van het koord en beweegt omhoog. Bij het
terugvallen vangt Merel de diabolo weer op in het koord.
263pDe massa van de diabolo is 0,24 kg. Merel vangt de diabolo in het koord
op na een val over een afstand van 1,8 m. Neem aan dat alle zwaarte-
energie wordt omgezet in bewegingsenergie.
• Bereken de snelheid van de diabolo bij het opvangen.
opgave 6Klimmen en vallen
Jarno doet aan sportklimmen. Hij oefent het vallen vanaf een klimwand.
Met een klimgordel klimt hij tot boven de veiligheidszekering. Daarna laat
hij zich vallen. Op de grond staat Abdi die het touw vasthoudt.
Van t = 0,0 s tot t = 0,90 s maakt Jarno een vrije val. Op t = 0,90 s wordt
hij afgeremd door de veiligheidszekering en Abdi.
Je ziet de gegevens van de val.
Verwaarloos in deze opgave de uitrekking van het touw.
| | start
vrije val | | | einde
vrije val | | |
| t (s) | 0,0 | 0,30 | 0,60 | 0,90 | 1,05 | 1,20 |
| v (m/s) | 0,0 | 3,0 | 6,0 | 9,0 | 4,5 | 0,0 |
273pBereken de afstand die Jarno tijdens zijn vrije val aflegt.
283puitwerkbijlageZet in het diagram op de uitwerkbijlage alle gegevens uit en teken de
grafiek.
291pJe ziet drie s , t -diagrammen.
Welk s , t -diagram hoort bij de totale beweging van Jarno?
303pVan t = 0,90 s tot t = 1,20 s is Jarno ( m = 75 kg) afgeremd tot stilstand.
• Bereken de remkracht op Jarno. Bereken eerst de vertraging.
opgave 7Schakeling
Jan heeft een schakeling gemaakt met een led in serie met een
weerstand, die aangesloten is op een batterij.
313puitwerkbijlageJan meet de spanning over en de stroomsterkte door de led.
Op de uitwerkbijlage staat een deel van het schakelschema.
• Maak het schakelschema compleet met led, weerstand,
spanningsmeter en stroommeter.
Jan gebruikt een weerstand van 300 Ω.
321pWat is de functie van de weerstand in deze schakeling?
Die zorgt ervoor dat
A de spanning over de led geen 0 V is.
B de stroomsterkte door de led niet te groot is.
C de totale weerstand van de schakeling kleiner is.
331pWeerstanden hebben een kleurcode. Deze code geeft de grootte van de
weerstand aan en een toegestane afwijking (tolerantie). Die kleurcodes
staan in de tabel ‘Kleurcodes van weerstanden’ in BINAS.
Een weerstand van 50 · 103 Ω heeft de kleurcode groen - zwart - oranje.
Wat is de kleurcode voor de weerstand die Jan gebruikt?
A bruin - zwart - oranje
B bruin - oranje - zwart
C oranje - bruin - zwart
D oranje - zwart - bruin
De batterij levert een spanning van 9,0 V. Door de weerstand loopt een
stroomsterkte van 20 mA (0,02 A).
343pBereken de spanning over de weerstand en noteer de spanning over de
led.
352pBereken het vermogen dat de batterij levert.
362puitwerkbijlageJan vervangt de weerstand van 300 Ω door een van 240 Ω.
Over de gevolgen staan op de uitwerkbijlage vier zinnen.
• Maak elke zin compleet.
opgave 8Beton
Met behulp van een echo kunnen breuken in beton worden gevonden.
Een geluidsbron zendt een signaal uit. De breuk weerkaatst het geluid
richting de ontvanger.
372puitwerkbijlageDe geluidsbron geeft een geluid van 50 kHz.
Je ziet op de uitwerkbijlage twee zinnen over dit geluid.
• Maak elke zin compleet.
383pIn het beton zit een breuk. Een computer meet hoelang het signaal
onderweg is. Je ziet een vereenvoudigde weergave van de signalen op
het scherm van de computer.
De geluidssnelheid in beton is 4300 m/s.
• Bereken de afstand tot de breuk.
opgave 9Koffiecups
Jaarlijks worden er ongeveer 12 miljard kopjes koffie gezet met
koffiecups. Deze koffiecups kunnen een belasting zijn voor het milieu.
De meeste cups zijn gemaakt van aluminium of plastic. Een nieuw soort
cup is gemaakt van biologisch afbreekbaar materiaal. Hiervoor wordt
zetmeel uit aardappelschillen gebruikt.
392puitwerkbijlageNa inzameling kunnen gebruikte cups en inhoud (koffiedik) van elkaar
gescheiden worden. Op de uitwerkbijlage staat een tabel met vier soorten
afval waarin cups en inhoud verzameld worden.
• Zet in de tabel in elke rij één kruisje in de kolom bij het juiste afval.
Gebruik de tabel ‘Klein chemisch afval, groente-, fruit- en tuinafval en
recycling’ in BINAS.
401pAluminium cups worden gemalen en verwerkt tot nieuwe cups.
• Hoe heet het opnieuw gebruiken van materialen?
411pPlastic wordt slecht afgebroken door het milieu.
• Noteer de tijd die het milieu minstens nodig heeft om plastic af te
breken. Gebruik BINAS.
421pKoffiedik wordt verwerkt tot meststoffen voor planten.
Wat is de naam van deze soort afvalverwerking?
A composteren
B storten
C verbranden
