natuur- en scheikunde 1 vmbo gl/tl 2025 · tijdvak 2

Bereken de trillingstijd van het snurkgeluid van Merel.

De oordoppen dempen de geluidssterkte van het snurkgeluid met een

frequentie van 300 Hz met 27 dB.

Bij twee andere geluidsfrequenties is de demping ook 27 dB.

Op de uitwerkbijlage staat het diagram van de geluiddemping van de

oordoppen.

• Geef in het diagram met drie kruisjes aan waar de geluiddemping

27 dB is.

Het diagram begint bij een frequentie van 20 Hz en eindigt bij een

frequentie van 20 000 Hz.

• Waarom is het niet nodig om de demping van de oordoppen bij grotere

of kleinere frequenties weer te geven?

De partner van Merel heeft de oordoppen in. Hierdoor is het snurkgeluid

gedempt.

Vergelijk het gedempte snurkgeluid met het oorspronkelijke snurkgeluid

van Merel.

Op de uitwerkbijlage staat een tabel.

• Zet in de tabel in elke rij één kruisje in de juiste kolom.

De oordoppen dempen de geluidssterkte van het snurkgeluid met 27 dB.

Op de uitwerkbijlage staan twee zinnen over het geluid bij het gebruik van

de oordopjes.

• Maak elke zin compleet met het juiste getal.

Noteer deze snelheid in km/h.

De bestuurder van de auto moet plotseling remmen.

Zijn reactieafstand is 20 m.

• Bereken de reactietijd.

Sommige moderne auto’s zijn voorzien van een noodremsysteem. Dit

systeem vertraagt de auto automatisch zonder reactietijd als de

bestuurder zelf niet remt.

Een auto met een noodremsysteem rijdt met een snelheid van 25 m/s.

Deze auto nadert een stilstaande file. De bestuurder reageert niet op deze

situatie. Het noodremsysteem grijpt in en vertraagt de auto in een

tijd van 2,6 s tot stilstand. De vertraging is hierbij 9,6 m/s² .

Bereken de remweg van deze auto.

Toon deze vertraging van de auto met een berekening aan.

De auto met bestuurder heeft een massa van 1250 kg.

• Bereken de nettokracht die voor de vertraging nodig is.

Tijdens het vertragen van de auto blijft de bestuurder even bewegen met

een constante snelheid, tot hij door de veiligheidsgordel wordt

tegengehouden.

Wat is de naam van het natuurkundig verschijnsel waardoor de

bestuurder nog even met constante snelheid blijft bewegen?

Een noodremsysteem bepaalt de afstand tot de voorliggende auto met

behulp van licht. Een ander noodremsysteem kan deze afstand met

behulp van geluid bepalen.

Op de uitwerkbijlage staan twee zinnen over de snelheid van licht en

geluid.

• Noteer in de eerste zin de juiste waarde en omcirkel in de tweede zin

de juiste mogelijkheden. Gebruik de tabel ‘Veel gebruikte waarden’ in

BINAS.

Op de uitwerkbijlage staat een deel van het schakelschema.

• Maak het schakelschema compleet met de stroommeter en

spanningsmeter.

De LDR staat in het licht.

In het licht meet Bram een spanning van 1,3 V en een stroomsterkte van

11 mA door de LDR.

• Bereken de weerstand van de LDR bij deze lichthoeveelheid.

Bram zet de LDR in het donker.

Op de uitwerkbijlage staan twee zinnen over de LDR.

• Omcirkel in elke zin de juiste mogelijkheid.

Bram ontwerpt een schakeling met een LDR. Hij wil dat er een lamp

automatisch gaat branden als het donker wordt. Bij licht gaat de lamp weer

uit.

Je ziet het schakelschema dat Bram heeft ontworpen. De lamp ontbreekt

nog, die komt op plaats I of II.

Als het donker is loopt er bijna geen stroom door de LDR. Daardoor is de

transistor niet ingeschakeld.

Op de uitwerkbijlage staan drie zinnen over de werking van deze

schakeling in het donker.

• Omcirkel in elke zin de juiste mogelijkheid.

Wat is juist over de stroomsterkte door de LDR?

De stroomsterkte door de LDR is

Water op kamertemperatuur wordt opgewarmd tot het kookt.

Op de uitwerkbijlage staan twee zinnen over het opwarmen en koken van

dit water.

• Omcirkel in elke zin de juiste mogelijkheden.

Een vervuild tapijt kun je goed reinigen met een stoomreiniger.

In de stoomreiniger zit een afgesloten vat dat gevuld is met water en

lucht. Het vat wordt verwarmd met een verwarmingselement op

netspanning. Als de temperatuur in het vat stijgt, neemt de druk in het vat

toe.

Onder normale omstandigheden kookt water bij een temperatuur

van 100 °C. Bij hogere druk stijgt het kookpunt van het water.

Het vloeibare water in het vat kan daarom een temperatuur van meer dan

100 °C hebben.

Je ziet een tabel met gegevens van het kookpunt van water bij

verschillende druk.

Deel in het diagram op de uitwerkbijlage de verticale as in. Zet daarna alle

gegevens uit de tabel uit en teken de grafiek.

De druk in het vat van de stoomreiniger is 350 kPa.

Op de uitwerkbijlage staan twee zinnen over het kookpunt van water bij

een druk van 350 kPa.

• Noteer dit kookpunt in °C en in K. Gebruik hiervoor de gegevens uit de

tabel of het diagram.

Het tapijt wordt gereinigd met zeer hete stoom. Dit gasvormige water koelt

af tot kamertemperatuur. Dit gaat gepaard met een faseovergang.

Wat is juist?

Het gasvormige water gaat

F verdampen.

Het opgenomen vermogen van de stoomreiniger is 2300 W.

De stoomreiniger wordt per maand 6,0 h gebruikt.

1 kWh kost € 0,45.

• Bereken de omgezette energie per maand en noteer de energiekosten

per maand in euro.

De stoomreiniger heeft een rendement van 75%.

• Bereken het afgestane vermogen van de stoomreiniger.

Op de uitwerkbijlage staan twee zinnen over deze situatie.

• Omcirkel in elke zin de juiste mogelijkheid.

Je ziet een schematische afbeelding van Nuray op de duikplank.

De duikplank werkt als een hefboom: S is het steunpunt en D is het

draaipunt.

Nuray heeft een massa van 70 kg.

Bereken de kracht die Nuray veroorzaakt op punt S. Gebruik ook de

gegevens uit de afbeelding.

Als Nuray op de duikplank staat buigt de duikplank door. Bij het

doorbuigen van de duikplank is zwaarte-energie omgezet in een energie

die in de doorgebogen duikplank opgeslagen is.

• Noteer de naam van de energiesoort die in de doorgebogen duikplank

is opgeslagen.

Nuray maakt haar sprong.

Op het hoogste punt heeft het massamiddelpunt van Nuray een zwaarte-

energie van 5200 J ten opzichte van het wateroppervlak.

Bereken de hoogte van het massamiddelpunt van Nuray ten opzichte van

het wateroppervlak.

Nadat Nuray na de sprong het hoogste punt heeft bereikt, valt zij in het

zwembad. Zij wordt afgeremd door het water. Haar remweg is 2,3 m.

De totale arbeid die het water verricht is 6200 J.

• Bereken de gemiddelde kracht van het water op Nuray.

Tijdens het werk knipt Nevzat per ongeluk het snoer door. Er ontstaat

kortsluiting en de stroomaanvoer stopt onmiddellijk.

Waardoor stopt de stroomaanvoer?

Nevzat koopt een nieuwe

elektrische heggenschaar

accu. Een elektromotor

de scharen van de

heggenschaar aan.

De heggenschaar

schakelaars. Alleen

schakelaar S₁ én

gelijktijdig zijn ingedrukt

worden de scharen

aangedreven.

Waarom is het veiliger dat de scharen van de heggenschaar alléén

aangedreven worden als beide schakelaars zijn ingedrukt?

Op de uitwerkbijlage staat een schema van de energie-omzettingen bij de

werkende heggenschaar.

• Noteer in het schema de juiste nuttige energiesoorten op de juiste

plaatsen.

Je ziet vier schakelschema’s.

Welk schakelschema is van de heggenschaar?

Je ziet een tabel met de gegevens van de heggenschaar en de accu.

Bereken de maximale tijd die de heggenschaar bij een opgeladen accu

kan werken.

Bereken het vermogen van de heggenschaar.

In welke zone van gehoorgevoeligheid valt het geluid van de werkende

heggenschaar? Gebruik BINAS.

Noteer de maximale blootstellingsduur aan het geluid van 92 dB. Gebruik

de tabel ‘Maximale blootstellingsduur’ in BINAS.

Noteer een oplossing om zonder gehoorbeschadiging langere tijd met de

heggenschaar te werken.

Let op: de laatste vragen van dit examen staan op de volgende pagina.

Er worden stalen kabels gebruikt om de koepeltent op zijn plaats te

houden. Deze kabels hebben een totale lengte van 7500 m en een

oppervlakte van de doorsnede van 0,60 cm² .

• Bereken de massa van de stalen kabels. Bereken eerst het volume

van de kabels.

De stilstaande lucht in het noppenfolie voorkomt warmteverlies.

Wat is juist?

Een opsomming van de in dit examen gebruikte bronnen, zoals teksten en afbeeldingen, is te vinden in het bij dit examen

behorende correctievoorschrift.