Eindexamen turks vmbo gl/tl 2007, tijdvak 1

Korkular ı nla yüzle ş onlar ı yen! 1 ÇOK KALABALIKSA Çok kalabalık toplulukların önünde, hatta yanlış yaptığın takdirde rezil olacağın ve seninle dalga geçecek olan arkadaş grubunun karşısında bir konuşma yapmak seni heyecanlandırabilir. Bu son derece olağan ve ortak bir duygu, ama korkman ve bu durumu sorun haline getirmen büyük bir hata. Nas ı l yenmeli: Yapman gereken tek şey, sadece kendine güven duyman ve bunun yanında en kötüsüne kendini hazırlaman. Eğer başına korktuğun şey gelirse ne olur? Ölmezsin ya! Bu sırada, olay anında durumu nasıl koruyabilirim, diye hazırlıklı olman, kendini iyi hissetmeni sağlayabilir. Örneğin, insanların yanlış bir şey yaptığında sana gülmeleri seni de güldürebilir, öyle değil mi? Sen de kendinle dalga geçebilirsin. Bu, dünyanın sonu demek değil ki. Korkma, bu durumda hiçbir şey kaybetmez, tersine doğal olduğun için kazanan sen olursun. 2 FARE VARSA Bu korkuyu duyanlara ben de aynen katılıyorum. Fare lafını duymak bile insanın tüylerinin diken diken olmasına yetiyor. Sesleri, kendilerine mekan olarak pislikleri seçmeleri ve hızlı hızlı hareket etmeleriyle şimdi gözümde canlandırdım da aslında korkutmaktan çok mide bulandırıyor. Nas ı l yenmeli: Korktuğun hayvan fare değil de, yılan, arı ya da köpek olabilir. Hangisi olursa olsun, öncelikle o hayvan ile ilgili birkaç kitap karıştır ve bilgi edin. Sana zarar verebilir mi, zehirli mi vs… Fare korkunu yenmek için ise, farenin senden güçsüz bir yaratık olduğunu kabul ederek işe başla. Gerçek hayatta da biraz kendine güvensen durum daha kolay değil mi? 3 Y İ NE M İ SALLANDIK O büyük Marmara Depremi’ni nasıl unutabiliriz! Korku, telaş , panik... Ardından tüm şehirler sallanmaya başladı , tüm Türkiye korkuya kapıldı . Deprem bölgesi bir ülkede yaşadığımız ve her an her şeye hazırlıklı olmamız gerektiği, haberlerde ve çeşitli TV programlarında kafamıza vuruldu. İstanbul merkezli bir deprem olursa senaryoları yazıldı , falan filan. Birçoğumuz etkisini atlatsak da, bir kısmımız hala her sarsıntıyı deprem sanıyor. Hatta bu korku nedeniyle tedavi görenler bile var. Bu korkuyu yenmek çok kolay değil biliyoruz, ama deprem korkusuyla hayatı kendine zindan etmek de hiç doğru değil doğrusu. Nas ı l yenmeli: Yapman gereken, her korkuyu yenmenin tek yolu olan gerçeği kavraman; deprem her an olabilir. Bunun için kendini perişan etmene hiç gerek yok. Biliyorsun ki 30 yıl sonra olması da mümkün! Bu günden canını sıkarsan kendini boş yere harap edersin. Deprem korkusunun üzerine git. Aklına deprem yerine başka şeyler getir. Kendini başka konulara motive et.

4 HER YER KARANLIK Küçükken kardeşim karanlıktan çok korkar ve ne zaman tuvalete ya da odasına gitmesi gerekse, beni de oraya kadar sürüklerdi. Üstüne üstlük korktuğunu da hiç kabullenmezdi. Tabii, o artık büyüdü ve hiç korkmuyor, ama bu yaşına rağmen aranızda korkanlar olduğunu iyi biliyorum. Utanmaya hiç gerek yok. Ne de olsa karanlık, bilinmeyeni çağrıştırır. Ama hala ışıkları ya da odanın kapısını kapatmadan yatıyorsan, hatta yatağa girer girmez yorganı başına çekiyorsan ayıp yani! Nas ı l yenmeli: Evde kimse olmadığında tüm ışıkları yakmak yerine sadece odanın ışığını yakarak işe başla. Ya da ailen evdeyken, bir akşam karanlığı yenme denemeleri yap. Işıkları kapalı odaları tek tek gez örneğin. Korktuğun şeyin başına gelmediğini, odalardan kimsenin çıkıp senin boğazına yapışmadığını göreceksin. Ayrıca ışıklar açık uyumayı da yavaş yavaş bırak! 5 UZMAN GÖRÜ Ş Ü Psikolog Sema Özdemir: “Saçma olduğunu bilmenize rağmen, korkularınızın önüne geçemiyorsanız, bu konuda uzmanlardan yardım almalısınız. Fobileri tedavi etmenin birçok yöntemi var.” diyor. Eğer kendi kendine korkularınla yüzleşmek istiyorsan, yapman gerekenleri ise şöyle sıralıyor: 1- Nelerin senin için korkutucu özellikler taşıdığını belirle. 2- Bu durumlarla karşılaştığını düşün ve kafanda bu durumu canlandır. 3- O anda neler hissedebileceğini anlamaya çalış . 4- Kendini korumak ve güvenliğini sağlamak için neler yapabileceğini planla. 5- En kötü ihtimalleri göz önüne alarak birçok senaryo yaz ve her durumda nasıl en iyi korunma yöntemleri geliştirebileceğini planla. Korkularla bu şekilde yüzleşmek ve planlar yapmak, korktuğumuz durumla karşılaştığımızda daha güvenli hareket etmemizi sağlar. Ve onu baş edilmeyen bir durum olarak görmekten vazgeçeriz.

Ye ş il, mavi ve beyaz iç içe oldu ğ u ş ehir, Mara ş 1 Tarih öncesi çağlarda kurulmuş olan Maraş , Anadolu'nun en eski şehirleri ve kültür merkezleri arasında sayılıyor. Hititler, Asurlar, Makedonyalılar, Romalılar, Bizanslılar, Araplar ve Selçuklular arasında el değiştirmiştir. Bunlar arasında özellikle Hititler ve Bizanslılar döneminde önemli bir merkez konumuna gelmiş . 2 Anadolu'nun bilinen en eski sembolleri arasında sayı Markası şehrine göz diken Perslerin heykelleri, Romalıların mozaikleri, geçmişi 11. yüzyıla dayanan Ulu Cami, Semavi dinlerin kutsal saydığı Eshab- ı Kehf, Hititlerin, Bizanslıların ve Osmalı 'nın izlerini taşıyan Maraş Kalesi Kahramanmaraş ' ı adeta açık hava müzesi haline getirmiş . Tarihi Ceyhan Köprüsü ise 16. yüzyılın izlerini taşıyor. Kahramanmaraş ve çevresinin kültür ve turizm olgusu içinde ayrı bir yeri vardır. İl ve çevresinde birçok tarihi ören yerleri ve harabeler bulunmakta, birçok höyükte arkeolojik kazı çalışmaları yapılmaktadır. Eshab- ı Kehf Külliyesi İslam tarihinde önemli bir yer teşkil etmektedir. 3 Kahramanmaraş ' ı sadece tarihi zenginlikleri değil, doğanın cömertliği de turizmde benzersiz kılıyor. Akdeniz'in sıcak ve kışları ılıman iklimi, her üç metrekareden birinin orman arazisinden oluşması Kahramanmaraş 'a dünyanın en zengin bitki örtülerinden birine sahip olma özelliğini kazandırıyor. Kahramanmaraş yaylalarıyla hem kendi halkına hem de çevre illere serin bir soluk aldırıyor. Kaplıca ve içme sularıyla Türkiye'nin her bölgesinden insana hizmet sunan Kahramanmaraş sağlık turizminde de varım diyor. 4 Osmanlılar döneminde saraylarda "karsambaç" adı verilen bir yiyecek türü varmış ... Bu yiyeceği yapmak için, dağların pek güneş görmeyen yamaçlarında kuyular açılır ve bu kuyular kış mevsiminde karla doldurularak saklanırmış . Yazın sıcak günlerinde süt ve diğer çeşitli meyve suları bu karla karıştırılarak soğutulurmuş (Bu halen Kahramanmaraş 'ta yapılıyor). Daha sonra bu karışıma o sıralarda Halep'ten gelen şekerde eklenmiş . Zaman zaman şekerin dışında pekmez ve bal da katılmış . 5 Osmanlı saraylarına ve asil konaklarına yabani orkide (sahlep) satan Maraşlı Osman Ağa, bu içeceğin artanını bir gün saklamak için kara gömmüş . Ertesi günü baktığında, sahlebin kıvamındaki değişiklik dikkatini çekmiş . Süt, şeker ve sahlep karışımının yoğunluk kazandığını ve sakız gibi uzadığını görmüş . Bu yeni gıda maddesinin tadına bakan herkes pek çok sevmiş . Sahlepli karsambaç olarak başlayan bu gelişme üç kuşak sonra Maraş rayihalı kalite sütü

Kelenderis ı ş ı ğ a ç ı k ı yor ş ehir haritas ı olan Kelenderis mozai ğ i, bu y ı l sayesinde üstünü örten brandadan kurtulup Ömer Erbil Mersin'in Aydıncık ilçesindeki antik Kelenderis kenti kazıları sırasında, 1990 yılında, üzerinde bir liman kentinin betimlendiği 'Kelenderis Mozaiği' bulundu. Bu tarihi mozaiğin, dünyanın en eski şehir haritası olma özelliğine sahip olduğu anlaşıldı . Ardından, söz konusu mozaiğin bulunduğu arazinin kamulaştırılması kararı alındı . Uzun bir dava sürecinin ardından 2005 yılı ortalarında arsa sahiplerinin isteği doğrultusunda, mahkemede kamulaştırma kararı kaldırıldı . Bekçisi bile yoktu Bu süreç boyunca, yaklaşık 10 yıldır bekçisi bile bulunmayan bu arazide, üstü branda ve toprakla örtülerek korunmaya çalışılan olağanüstü tarihi değere sahip Kelenderis mozaiğinin, sonunda gün ışığına çıkarılması yönünde karar alındı . Kelenderis Antik Kenti Kazı Başkanı Prof. Dr. Levent Zoroğlu, "Kültür ve Turizm Bakanlığı 'nın bu yıl verdiği ödenekle mozaiğin üzerine çatı yapıp, ziyaretçilerin görmesini sağlayacağız" diye konuştu. 'Basit bir çat ı yeter' Arazi sahiplerinin mağduriyetinin giderilerek, alanın bir an önce kamulaştırılması gerektiğini de belirten kazı başkanı Zoroğlu, şunları söyledi: "Eşsiz bir örnek olan mozaiğin açıkta kalmaması için üzerini kumla kapatmıştık. Mahkemede kamulaştırmanın sonuçsuz kalması bizi üzdü ama önemli bir gelişme olarak bir harabe bekçisinin atanması ve Kültür ve Turizm Bakanlığı 'nın bu yıl kazılarımıza ait ödeneği artırması üzerine en azından Kelenderis mozaiğinin üzerine basit bir çatı yaparak, sergilemeyi planladık."