opgave 1Opgave 1 − Opkomende landen in Sub-Sahara Afrika
Aanwijzingen voor de kandidaat
Je kunt dit examen maken met de 53e druk of met de 52e druk van de atlas. Schrijf op de eerste regel van je antwoordblad welke druk je gebruikt, de 53e of de 52e. Elke opgave bestaat uit enkele vragen. Bij elke vraag kun je, indien gewenst, de atlas gebruiken. De kaartnummers in de vragen verwijzen naar de 53e druk, of, als ze tussen haakjes staan, naar de 52e druk van de atlas.
Wereld
Opgave 1 − Opkomende landen in Sub-Sahara Afrika
Bestudeer de bronnen 1 en 2 uit het bronnenboekje die bij deze opgave horen.
Hoewel enkele olie-exporterende landen in Afrika een grote economische groei
hebben doorgemaakt, kiest Radelet ervoor deze landen buiten de categorie van
opkomende landen te houden. Hij doet dit omdat olie-export vaak geen garantie
is voor ontwikkeling.
12pGeef twee oorzaken waardoor olie-export niet altijd tot ontwikkeling van een
land leidt.
Gebruik bron 1 en de atlas.
Er is geen direct verband tussen de aanwezigheid van delfstoffen in Afrikaanse
landen en de mate van economische groei in die landen.
22pToon dit aan met behulp van de bron en de atlas.
Gebruik in je antwoord een land waarvoor er geen direct verband is.
De economische groei van veel Afrikaanse landen is volgens veel deskundigen
niet alleen het gevolg van ontwikkelingen in die landen zelf, maar ook van
ontwikkelingen in andere gebieden.
32pBeredeneer hoe ontwikkelingen in andere gebieden tot economische groei in
Afrika leiden.
Gebruik bron 1 en de atlas.
Eén Afrikaans land uit de bron wordt vaak ingedeeld bij de grote opkomende
economieën in de wereld, zoals China, India, Mexico, Brazilië en Turkije.
43pWelk land is dit?
Geef twee gevolgen van de bijzondere economische positie die dit land inneemt
in Sub-Sahara Afrika.
opgave 2Opgave 2 − De renaissance van Harlem
Bestudeer de bronnen 1 tot en met 3 uit het bronnenboekje die bij deze opgave
horen.
De wijk Harlem in New York heeft een aantal fases doorlopen sinds de wijk werd
gesticht door Nederlandse boeren die de drukte op de zuidpunt van Manhattan
ontvluchtten. Hieronder staan de fases in willekeurige volgorde.
a Herontwikkeling: nieuwe blanke bewoners en de overwegend zwarte
middenklasse vestigen zich (weer) in Harlem.
b Harlem is een zeer attractief woongebied voor immigranten uit Europa en
welgestelde Amerikanen.
c De vastgoedmarkt stort in en de overwegend blanke bevolking
suburbaniseert.
d Harlem is steeds meer een toeristische trekpleister geworden.
e Verpaupering: criminele bendes zijn op grote schaal actief in Harlem.
Gebruik bron 1.
52pZet de letters van de fases in de juiste chronologische volgorde.
Gebruik de bronnen 2 en 3.
Ontwikkelingen zoals de renaissance van Harlem doen zich niet in alle
verpauperde wijken van New York voor.
62pGeef twee kenmerken van Harlem die eraan bijdragen dat deze ontwikkelingen
in Harlem wel plaatsvinden.
Leid één kenmerk af uit bron 2 en één uit bron 3.
Tijdens de renaissance van Harlem ondergaat de wijk een complete
metamorfose.
73pBeschrijf deze verandering aan de hand van:
− de rol die projectontwikkelaars spelen in de verandering;
− de bewoners van de wijk (voor en na de verandering);
− en de aard van de voorzieningen in de wijk (voor en na de verandering).
opgave 3Opgave 3 − Aardbevingen in Haïti en Chili
Aarde
Opgave 3 − Aardbevingen in Haïti en Chili
Bestudeer de bronnen 1 en 2 uit het bronnenboekje die bij deze opgave horen.
Gebruik bron 2 en de atlas.
De tektonische omstandigheden in Haïti en Chili zijn verschillend.
82pZet ‘Haïti’ en ‘Chili’ onder elkaar op je antwoordblad.
Geef achter elk land aan hoe daar de aardbeving ontstond.
Aardbevingen komen vaak voor op plaatsen waar ook opstijgende
magmastromen (en dus vulkanen) voorkomen. In Haïti is dat niet het geval,
maar in Chili wel.
92pBeschrijf hoe de opstijgende magmastromen in Chili ontstaan.
Er is een groot verschil in het aantal slachtoffers dat viel bij de aardbeving op
Haïti en de aardbeving bij Chili.
102pGeef twee oorzaken voor het verschil in het aantal slachtoffers.
Gebruik bron 2.
In het oostelijk deel van het Caribisch gebied komen ook veel aardbevingen
voor. Deze aardbevingen vinden op verschillende dieptes plaats.
113pBeschrijf het spreidingspatroon van de diepte van de aardbevingshaarden in
het oostelijk deel van het Caribisch gebied.
Leg uit hoe dit spreidingspatroon ontstaat.
Je uitleg moet een oorzaak-gevolg relatie bevatten.
opgave 4Opgave 4 − De rivieren Rhône en Niger, een vergelijking
De Rhône en de Niger zijn heel verschillende rivieren.
122pGeef het verschil
− in de manier waarop de rivieren gevoed worden met water / hun water
ontvangen;
− in het meest voorkomende klimaat in hun stroomgebied.
De Niger kent in een jaar grotere schommelingen in het debiet dan de Rhône.
De grote schommelingen in het debiet van de Niger worden veroorzaakt door
het verschuiven van de luchtdrukgordels.
132pLeg dit uit.
Je uitleg moet een oorzaak-gevolgrelatie bevatten.
Zowel de Rhône als de Niger hebben een deltamonding. De omvang van de
deltamonding wordt bepaald door twee exogene processen.
142pBeschrijf hoe die twee exogene processen de omvang van de deltamonding
bepalen.
Overstromingen zijn een mogelijke bedreiging in zowel het stroomgebied van de
Rhône als in dat van de Niger. Hazard management moet het aantal slachtoffers
en de schade bij rampen in eerste instantie zoveel mogelijk voorkomen.
152pGeef twee politieke oorzaken waardoor het moeilijker is om tot goed hazard
management te komen in het stroomgebied van de Niger dan in dat van de
Rhône.
opgave 5Opgave 5 − Zuidoost-Azië, ‘een regio tussen’
Opgave 5 − Zuidoost-Azië, ‘een regio tussen’
Zuidoost-Azië is een moeilijk af te bakenen gebied omdat het in verschillende
opzichten ‘een regio tussen’ is. Het ligt namelijk tussen Australië en de
opkomende grootmachten China en India en bevindt zich economisch, politiek
en demografisch in een overgangsfase.
163pGeef een korte beschrijving van de
− economische overgang;
− politieke overgang;
− demografische overgang
die Zuidoost-Azië de laatste dertig jaar doormaakt.
Gebruik de atlas.
De regio Zuidoost-Azië kun je in het (zuid)westen, zuiden en oosten geologisch
begrenzen.
173pGeef aan:
− hoe je daar Zuidoost-Azië geologisch kunt begrenzen;
− welk gebied in Indonesië dat doorgaans wel tot Zuidoost-Azië gerekend
wordt, bij deze begrenzing niet tot Zuidoost-Azië gerekend kan worden;
− uit welke atlaskaart op mondiale schaal je dit kunt afleiden.
De regio Zuidoost-Azië heeft een aantal fysisch-geografische kenmerken.
181pGeef een fysisch-geografisch kenmerk dat voor vrijwel heel Zuidoost-Azië gelijk
is.
De regio Zuidoost-Azië ligt tussen de opkomende economische grootmachten
China en India. Een combinatie van twee gegevens maakt dat China en India te
beschouwen zijn als opkomende grootmachten.
192pWelke twee gegevens zijn dat?
De ontwikkelingen in de opkomende grootmachten China en India kunnen
bedreigingen vormen voor de landen in Zuidoost-Azië.
202pGeef twee van deze mogelijke bedreigingen voor de landen in Zuidoost-Azië.
opgave 6Opgave 6 − Migratie in Zuidoost-Azië
Bestudeer bron 1 uit het bronnenboekje die bij deze opgave hoort.
Singapore telt vergeleken met de andere landen in Zuidoost-Azië veel
immigranten uit de Verenigde Staten, Australië en de Europese Unie.
212pGeef hiervoor twee redenen.
De Filipijnen zijn een emigratieland. Vooral de Verenigde Staten zijn een
populaire bestemming. In 2005 woonden er in de Verenigde Staten 1,6 miljoen
Filipino’s.
221pGeef de historische oorzaak voor het grote aantal Filipino’s in de
Verenigde Staten.
Gebruik bron 1.
Uit de bron blijkt dat er relatief veel geld wordt overgemaakt naar Vietnam. Deze
geldovermakingen zijn gerelateerd aan het postkoloniale verleden van Vietnam.
232pBeredeneer de relatie tussen het postkoloniale verleden van Vietnam en de
geldovermakingen.
Gebruik bron 1.
Singapore en Cambodja hadden volgens de bron in de periode 2000-2005
nagenoeg een zelfde procentuele bevolkingsgroei.
242pMaak duidelijk dat de bevolkingsgroei in Singapore op een andere manier tot
stand is gekomen dan in Cambodja.
opgave 7Opgave 7 − Proefproject Zandmotor langs de Delflandse kust
Leefomgeving
Opgave 7 − Proefproject Zandmotor langs de Delflandse kust
Bestudeer de bronnen 1 tot en met 3 uit het bronnenboekje die bij deze opgave
horen.
251pHoe wordt het type kustbeheer genoemd waarvan de Zandmotor een goed
voorbeeld is?
De grote zandsuppletie die wordt aangebracht bij het proefproject Zandmotor zal
door de werking van drie natuurlijke processen leiden tot een versterking van de
(duin)kust.
263pBeschrijf de werking van de Zandmotor met behulp van die drie natuurlijke
processen.
272pLeg uit hoe door het proefproject Zandmotor ecologische schade op de bodem
van de Noordzee ontstaat.
Je uitleg moet een oorzaak-gevolg relatie bevatten
Gebruik bron 1.
Zandsuppletie op het strand en in het ondiepe water voor de kust is in
Nederland niet eerder op een dergelijk grote schaal toegepast.
282pGeef twee fysisch-geografische argumenten waarom juist de Delflandse kust
gekozen is voor een grootschalig proefproject als de Zandmotor.
Gebruik bron 2.
Als het proefproject goed blijkt te werken, zou ergens anders langs de kust nog
een zandmotor aangelegd kunnen worden.
291pWelke letter in de bron, A, B, C of D, geeft de locatie aan die het meest geschikt
is om nog een zandmotor aan te leggen?
opgave 8Opgave 8 − Veiligheid in drie buurten in Rotterdam
Bestudeer de bronnen 1 tot en met 3 uit het bronnenboekje die bij deze opgave
horen.
Gebruik de bronnen 1 en 2 en kaartblad 27 (52e druk: kaartblad 25) uit de atlas.
De foto’s in bron 2 zijn (in willekeurige volgorde) genomen in de buurten
Nesselande, Oude Westen en Pendrecht.
301pSchrijf de letters A, B en C van de foto’s op je antwoordblad en zet achter elke
letter de naam van de juiste buurt.
311pGeef een argument voor de gemeente Rotterdam om in probleemwijken een
deel van de huurwoningen te veranderen in koopwoningen.
Uit onderzoek blijkt dat naarmate er meer gezinnen met jonge kinderen in een
buurt wonen het gevoel van veiligheid bij bewoners groter is.
322pGeef twee redenen waarom in buurten met veel gezinnen met jonge kinderen
het gevoel van veiligheid bij bewoners vaak groot is.
De ruimtelijke schaal waarop het leefpatroon van veel mensen zich afspeelt, is
de afgelopen vijftig jaar flink veranderd.
332pBeredeneer dat die verandering in ruimtelijke schaal bijdraagt aan een
verminderd gevoel van veiligheid onder buurtbewoners.
Gebruik bron 3.
De gemeente Rotterdam wil in één van de drie buurten uit bron 3 investeren om
de veiligheid van de buurt te verbeteren. Op basis van de score op de
veiligheidsindex zou vooral Oude Westen in aanmerking komen voor deze
investering. Toch zou ook gekozen kunnen worden om juist te investeren in
Pendrecht.
342pGeef twee, uit de bron af te leiden, argumenten om te investeren in Pendrecht in
plaats van in het Oude Westen.
Bronvermelding
Een opsomming van de in dit examen gebruikte bronnen, zoals teksten en afbeeldingen, is te vinden in het bij dit examen
behorende correctievoorschrift, dat na afloop van het examen wordt gepubliceerd.
