bronnen

Eindexamen aardrijkskunde vwo 2015, tijdvak 2

bij dit examen

Bij elke vraag kun je, indien gewenst, De Grote Bosatlas, 54e druk
gebruiken.

opgave 1Opgave 1 − De luchtvaartsector in China

Wereld
Opgave 1 − De luchtvaartsector in China
Bestudeer bron 1 uit het bronnenboekje die bij deze opgave hoort.
Luchtvaartondernemingen zullen rond 2020 een groot aantal
binnenlandse vluchten in China uitvoeren. Eén van de kenmerken van
China die hieraan bijdraagt, is de grote bevolkingsomvang.
12p
Geef nog twee kenmerken van China die hieraan bijdragen.
Boeing en Airbus hebben recent een deel van hun productieketen naar
China verplaatst (zie bron 1). Multinationals die bijvoorbeeld kleding en
speelgoed produceren deden dit al eerder.
22p
Beredeneer waarom Boeing en Airbus pas relatief laat een deel van hun
productieketen naar landen als China hebben verplaatst.
Gebruik de atlas.
De ontwikkeling van de luchtvaartsector en die van een netwerk van
(hogesnelheids)spoorlijnen kan bijdragen aan een afname van de
regionale ongelijkheid in China.
32p
Geef aan
− op welke wijze deze ontwikkeling kan bijdragen aan een afname van
de regionale ongelijkheid;
− met welke combinatie van twee atlaskaarten je kunt aantonen dat in
China een verandering plaatsvindt in de regionale
welvaartsverschillen.
Gebruik de atlas.
De steden Harbin, Lanzhou, Lhasa en Ürümqi hebben binnen China een
perifere ligging. De verwachting is dat drie van deze steden op korte
termijn grote luchthavens zullen hebben.
42p
Beredeneer welke van deze vier steden op korte termijn waarschijnlijk
geen grote luchthaven zal hebben.

opgave 2Opgave 2 − Een nieuwe vaarroute door de Noordelijke IJszee

Wereld en Aarde
Opgave 2 − Een nieuwe vaarroute door de Noordelijke IJszee
Bestudeer de bronnen 1 en 2 uit het bronnenboekje die bij deze opgave
horen.
De nieuwe vaarroute door de Noordelijke IJszee (zie de bronnen 1 en 2)
is het best bevaarbaar in de maanden augustus en september. Er wordt
verwacht dat deze vaarroute in de toekomst een groter deel van het jaar
bevaarbaar zal zijn.
52p
Geef aan waardoor de nieuwe vaarroute
− in de maanden augustus en september het best bevaarbaar is;
− in de toekomst een groter deel van het jaar bevaarbaar zal zijn.
Gebruik bron 2 en kaartblad 138-139.
In de traditionele vaarroute bevinden zich vijf flessenhalzen of
vernauwingen. Drie hiervan zijn de Straat van Gibraltar, het Kanaal van
Sicilië (en het Kanaal van Malta) en het Suezkanaal.
61p
Noem de namen van de twee andere flessenhalzen.
Gebruik bron 2.
De nieuwe vaarroute biedt vanuit verschillende dimensies voordelen ten
opzichte van de traditionele vaarroute.
72p
Geef vanuit twee verschillende dimensies een voordeel van de nieuwe
vaarroute ten opzichte van de traditionele vaarroute.
Gebruik de atlas.
De nieuwe vaarroute komt onder andere langs de havens van Anadyr en
Murmansk. Anadyr ligt zuidelijker dan Murmansk. Toch is er voor de kust
van Anadyr in de winter pakijs en voor de kust van Murmansk niet.
82p
Geef aan
− op welke atlaskaart je dit kunt aflezen;
− waardoor er voor de kust van Murmansk in de winter geen pakijs is.
Gebruik de atlas.
De nieuwe vaarroute wordt in de toekomst waarschijnlijk vaker gebruikt.
De haven van Murmansk zal dan mogelijk verder ontwikkeld worden. Het
is echter niet aannemelijk dat deze haven zich zal ontwikkelen tot een
mainport.
92p
Geef twee redenen waarom dit niet aannemelijk is.

opgave 3Opgave 3 − Natuurgeweld in Japan

Gebruik atlaskaart 164D.
In Japan komen aardbevingen en vulkaanuitbarstingen voor. De epicentra
van de aardbevingen liggen over het algemeen dichter bij de plaatgrens
dan de vulkanen.
103p
Geef aan
− op welke wijze de aardbevingen in Japan ontstaan;
− op welke wijze de vulkanen in Japan ontstaan;
− waardoor de epicentra van de aardbevingen dichterbij de plaatgrenzen
liggen dan de vulkanen.
Een tsunami ontstaat vaak als gevolg van een onderzeese aardbeving.
De golf die daarbij ontstaat beweegt richting de kust. Bij de kust kan de
golfhoogte toenemen.
112p
Leg uit dat de golfhoogte bij de kust kan toenemen.
Je uitleg moet een oorzaak-gevolgrelatie bevatten.
Gebruik de kaartbladen 164 en 165.
Japan is goed voorbereid op natuurgeweld. Toch vielen er in 2011 aan de
oostkust van Japan ruim zestienduizend doden bij een tsunami die
ontstond als gevolg van een aardbeving met een kracht van 9 op de
Schaal van Richter. Het grote aantal doden werd onder andere
veroorzaakt door de kracht van de aardbeving en de hoogte van de
tsunami.
122p
Geef met behulp van de kaartbladen 164 en 165 nog twee oorzaken
waardoor bij de tsunami in 2011 een groot aantal doden viel.
Gebruik de kaartbladen 164, 165 en 231.
Na de tsunami in 2011 ontstond in Japan discussie over het opwekken
van energie door middel van kerncentrales. Stel jij maakt deel uit van de
regering van Japan.
133p
Zou jij dan voor- of tegenstander zijn van het opwekken van energie door
middel van kerncentrales in Japan?
Geef in je antwoord
− een argumentatie voor je keuze;
− een nadeel van je keuze.

opgave 4Opgave 4 − De Pantanal

Aarde
Opgave 4 − De Pantanal
Bestudeer bron 1 uit het bronnenboekje die bij deze opgave hoort.
Gebruik bron 1 en de atlas.
141p
In welke maanden staat de Pantanal onder water?
Kies uit: april-juni, juli-september of december-februari.
Gebruik de atlas.
De Pantanal ligt rond 20o zuiderbreedte. De vegetatie bestaat er uit licht
tropisch woud en savanne. In andere gebieden in Zuid-Amerika komen
rond 20o zuiderbreedte andere typen vegetatie voor. Dit is het geval aan
de westkust, de oostkust en in het Andesgebergte.
153p
Geef van elk van deze drie gebieden aan
− welk type vegetatie daar voorkomt;
− waardoor het in dat gebied of te droog, of te nat of te koud is voor
savannevegetatie.
In de stroomgebieden van de rivieren die de Pantanal voeden wordt
tropisch regenwoud gekapt om ruimte te maken, onder andere voor de
aanleg van sojaplantages.
162p
Leg uit welk effect dit heeft op de aanvoer van sediment in de Pantanal.
Je uitleg moet een oorzaak-gevolgrelatie bevatten.
Het water van de Pantanal stroomt via de rivier de Paraguay richting de
Atlantische Oceaan. Er zijn plannen om deze rivier uit te baggeren en
zodoende geschikt te maken voor de scheepvaart.
172p
Beschrijf op welke wijze het ecosysteem van de Pantanal zal veranderen
door het uitbaggeren van de rivier de Paraguay.

opgave 5Opgave 5 − Rijst in Zuidoost-Azië

Opgave 5 − Rijst in Zuidoost-Azië
Bestudeer de bronnen 1 en 2 uit het bronnenboekje die bij deze opgave
horen.
Gebruik atlaskaart 229.
De handel in rijst past niet goed in de traditionele centrum-
periferierelaties.
182p
Geef twee voorbeelden uit atlaskaart 229 waaruit dit blijkt.
Gebruik bron 1 en atlaskaart 152-153.
Rijst wordt verbouwd in vruchtbare gebieden met hoge temperaturen en
veel neerslag. De gebieden waar in Thailand rijst wordt verbouwd hebben
echter nog een fysisch-geografisch kenmerk gemeenschappelijk.
191p
Welk kenmerk is dit?
Gebruik bron 2.
Op de drie ranglijsten in bron 2 zijn grote verschillen zichtbaar tussen
Thailand en Indonesië.
201p
Geef aan op welke manier deze verschillen ontstaan.
Gebruik de atlas.
Binnen Vietnam en Indonesië concentreert de productie van rijst zich in
enkele gebieden (zie atlaskaart 229) met een hoge bodemvruchtbaarheid.
212p
Noteer de landen Vietnam en Indonesië op je antwoordblad.
Geef voor elk land aan
− in welk gebied of welke gebieden binnen dit land de rijstproductie is
geconcentreerd;
− wat de oorzaak is van de hoge bodemvruchtbaarheid in deze
gebieden.

opgave 6Opgave 6 − Samenwerking in de ASEAN

Tot de jaren zestig van de twintigste eeuw waren er relatief weinig
economische contacten tussen de landen die tegenwoordig tot
Zuidoost-Azië worden gerekend. Dit werd voor een groot deel veroorzaakt
door het politieke verleden van deze landen.
222p
Beredeneer dit.
Gebruik de atlas.
De ASEAN is in 1967 opgericht door vijf landen uit Zuidoost-Azië.
232p
Geef aan
− welke vijf landen de ASEAN oprichtten;
− waarom Cambodja aanvankelijk geen deel uitmaakte van de ASEAN.
In de beginfase van de ASEAN was er nauwelijks sprake van
economische samenwerking tussen de landen onderling. Tegenwoordig is
deze samenwerking er wel, vooral omdat een aantal landen zich
succesvol ontwikkeld heeft.
242p
Beredeneer dat er in de beginfase van de ASEAN nauwelijks
economische samenwerking was, maar tegenwoordig wel.
Naast samenwerking tussen landen is er binnen de ASEAN ook sprake
van samenwerking tussen regio’s. Een voorbeeld hiervan is de
SiJoRi-driehoek, waar Singapore, Johor Baharu (Maleisië) en de
Riau-eilanden (Indonesië) op economisch terrein samenwerken.
252p
Geef een argument voor
− Singapore om deze samenwerking te starten;
− Johor Baharu en de Riau-eilanden om deze samenwerking te starten.
Door intensiever samen te werken hopen de ASEAN-landen zich sterker
op te kunnen stellen tegen buitenlandse economische invloeden.
261p
Van welk land is de economische invloed in de ASEAN-landen de laatste
tien jaar het sterkst toegenomen?

opgave 7Opgave 7 − Overstromingsgevaar

Leefomgeving
Opgave 7 − Overstromingsgevaar
Bestudeer bron 1 uit het bronnenboekje die bij deze opgave hoort.
Gebruik de atlas.
In Nederland worden verschillende veiligheidsnormen gehanteerd.
Hierdoor verschilt de overstromingskans per dijkring.
271p
In welke drie provincies liggen de dijkringen met de kleinste
overstromingskans?
Gebruik de atlas.
In het westen van Nederland vonden in het verleden vaak overstromingen
plaats. Hieronder staan drie manieren waarop overstromingen
plaatsvonden.
a Door stormen werden gaten in de duinenrij geslagen;
b Door stormen werd het water in de Nieuwe Waterweg opgestuwd,
waarna het water over de dijken stroomde;
c Door stormen drong het water via de Zuiderzee binnen.
283p
Noteer de letters a tot en met c op je antwoordblad.
Schrijf achter elke letter de maatregel die is genomen om te voorkomen
dat een dergelijke overstroming weer plaatsvindt.
In de duinen bij Schoorl is in 1997 een opening gegraven, de Kerf
(zie bron 1). In de eerst jaren na 1997 kwam de Kerf bij vloed regelmatig
onder water te staan. Tegenwoordig gebeurt dit vrijwel niet meer.
292p
Geef aan
− waarom de opening in de duinen is gegraven;
− waardoor de Kerf tegenwoordig vrijwel niet meer onder water komt te
staan.
Gebruik de overzichtskaart van Midden-Nederland.
Een opening in de duinen zoals de Kerf bij Schoorl, zou op meer locaties
gegraven kunnen worden.
301p
Welke van de volgende vier locaties is het meest geschikt om een
opening in de duinen te maken?
− bij Callantsoog;
− bij Castricum aan Zee;
− bij Monster;
− bij Scheveningen.

opgave 8Opgave 8 − De concurrentiepositie van de Randstad

Bestudeer bron 1 uit het bronnenboekje die bij deze opgave hoort.
Gebruik bron 1.
Twee van de grootstedelijke regio’s uit de top 10 hebben een ruimtelijke
structuur die vergelijkbaar is met die van de Randstad.
312p
Welke twee grootstedelijke regio’s zijn dit?
Gebruik kaartblad 53 en atlaskaart 68E1.
Binnen de Randstad worden twee deelgebieden onderscheiden.
322p
Noteer de namen van deze twee deelgebieden op je antwoordblad.
Schrijf achter elk deelgebied of het bruto regionaal product per inwoner
daar hoger of lager is dan dat van het gemiddelde van de Europese Unie.
Gebruik bron 1 en kaartblad 68.
Wanneer niet de Randstad als geheel, maar alleen Amsterdam in de
ranglijst zou worden opgenomen, dan zal Amsterdam ongeveer dezelfde
positie innemen als de Randstad als geheel.
332p
Geef twee gegevens van kaartblad 68 waarmee je kunt aantonen dat
Amsterdam alleen ook een hoge positie zal innemen op de ranglijst.
Gebruik bron 1.
Voor de ranglijst in bron 1 zijn vooral criteria gebruikt vanuit de
economische dimensie. Wanneer ook criteria uit een andere dimensie
worden meegewogen zal Amsterdam een veel lagere positie innemen dan
de Randstad als geheel. Ook Milaan en Frankfurt zullen dan een lagere
positie innemen.
342p
Welke twee grootstedelijke regio’s uit bron 1 zullen dan nog meer een
lagere positie innemen?
Bronvermelding
Een opsomming van de in dit examen gebruikte bronnen, zoals teksten en afbeeldingen, is te vinden in het bij dit examen
behorende correctievoorschrift, dat na afloop van het examen wordt gepubliceerd.