bij dit examen
Bij elke vraag kun je, indien gewenst, De Grote Bosatlas, 54e druk
gebruiken.
opgave 1Opgave 1 − Globalisering van McDonald’s
Wereld
Opgave 1 − Globalisering van McDonald’s
Bestudeer de bronnen 1 en 2 uit het bronnenboekje die bij deze opgave
horen.
Gebruik atlaskaart 247C.
Hieronder staan vier begrippen:
− amerikanisering;
− global village;
− internationale arbeidsverdeling;
− multinationale onderneming.
11p
Welk van deze begrippen is het minst van toepassing op atlaskaart 247C?
Vanaf 1990 opende McDonald’s in veel landen in Europa en Azië een
eerste restaurant.
22p
Geef vanuit twee dimensies aan waarom McDonald’s vanaf toen in veel
landen in Europa en Azië een eerste restaurant opende.
Gebruik bron 1.
Globalisering leidt zowel tot homogenisering als tot herwaardering van
nationale identiteiten.
32p
Geef aan
− waaraan homogenisering te herkennen is in bron 1;
− op welke manier uit bron 1 blijkt dat McDonald’s inspeelt op de
herwaardering van nationale identiteiten.
Gebruik bron 2.
42p
Beredeneer dat anders-globalisten de cartoon in deze bron kunnen
gebruiken om hun standpunt over globalisering duidelijk te maken.
Gebruik kaartblad 247.
Naast het fastfood van McDonald’s worden ook andere westerse
producten als flesjes Coca Cola en IKEA-meubelen op veel plekken in de
wereld verkocht.
52p
Geef aan
− bij welk van deze drie producten diffusie het verst gevorderd is;
− waarom diffusie bij dit product verder is gevorderd dan bij de andere
twee producten.
opgave 2Opgave 2 − Wereldsteden vergeleken
Bestudeer de bronnen 1 en 2 uit het bronnenboekje die bij deze opgave
horen.
Gebruik bron 1.
De omvang van het bebouwde oppervlak in Noord-Amerikaanse
wereldsteden verschilt van dat in Aziatische wereldsteden.
62p
Beredeneer op welke manier dit verschil is ontstaan.
Gebruik de bronnen 1 en 2.
In bron 2 zijn met de letters a tot en met d vier groepen wereldsteden
weergegeven. Deze groepen horen bij de werelddelen Australië, Azië,
Europa en Noord-Amerika.
72p
Noteer de letters a tot en met d op je antwoordblad.
Schrijf achter elke letter de naam van het juiste werelddeel.
Gebruik bron 2.
Een van de stippen in bron 2 is New York. Je kunt ook alleen de wijk
Manhattan of de hele megalopolis Boswash, waar New York deel van
uitmaakt, opnemen in deze grafiek.
82p
Noteer de namen Manhattan en Boswash op je antwoordblad.
Geef voor elk van deze twee gebieden aan of het in de grafiek linksboven,
rechtsboven, linksonder of rechtsonder New York moet staan.
Gebruik atlaskaart 235F.
De groei van de steden Chicago, Parijs en Rotterdam verschilt van die
van de steden Saõ Paulo, Cairo en Karachi.
92p
Geef
− het verschil in de groei van deze twee groepen steden;
− de oorzaak van dit verschil.
opgave 3Opgave 3 − De Aleoeten in Alaska
Aarde
Opgave 3 − De Aleoeten in Alaska
Gebruik de atlas.
In 1867 verkocht Rusland Alaska, inclusief de Aleoeten, aan de
Verenigde Staten. Destijds waren het vooral Amerikanen die sceptisch
waren over de aankoop van het woeste, onbegaanbare gebied. Rusland
had Alaska achteraf gezien beter niet kunnen verkopen.
102p
Geef aan
− dat je uit atlaskaart 192A kunt afleiden dat de Aleoeten ooit Russisch
grondgebied waren;
− dat Rusland Alaska achteraf gezien beter niet had kunnen verkopen.
Gebruik de atlas.
Bij de Aleoeten komen de volgende verschijnselen voor: de Aleoetentrog,
aardbevingen en actieve vulkanen.
113p
Geef aan op welke wijze elk van deze drie verschijnselen ontstaat.
Aardbevingen bij de Aleoeten leiden niet alleen tot gevaar op lokale en
regionale schaal, maar ook op een andere schaal.
122p
Leg dit uit.
Je uitleg moet een oorzaak-gevolgrelatie bevatten.
Gebruik de atlas.
Niet ver van de Aleoeten ligt de Emperorketen. Deze keten van
onderzeese bergen in de Grote Oceaan vormt een geheel met de
Hawaiirug.
132p
Beschrijf het ontstaan van de Emperorketen.
opgave 4Opgave 4 − Landdegradatie in de hak van Italië
Bestudeer bron 1 uit het bronnenboekje die bij deze opgave hoort.
Gebruik de atlas.
In Apulië (of Puglia), een regio in de hak van Italië, valt weinig neerslag
(zie atlaskaart 78A). Dit heeft te maken met de ligging van de Apennijnen.
142p
Geef aan op welke wijze
− de Apennijnen zijn ontstaan;
− de Apennijnen van invloed zijn op de geringe hoeveelheid neerslag die
valt in Apulië.
Gebruik bron 1.
Klimaatverandering leidt in Apulië tot verwoestijning. Veranderingen in de
neerslag lijken hierin niet bepalend te zijn.
152p
Beschrijf de wijze waarop klimaatverandering in Apulië wel tot
verwoestijning leidt.
In Apulië vindt als gevolg van de combinatie van het klimaat en het
seizoensgebonden toerisme verzilting plaats.
163p
Beschrijf in drie stappen de wijze waarop juist deze combinatie leidt tot
verzilting.
Gebruik de atlas.
Om verdere landdegradatie in de regio Apulië tegen te gaan, zijn
investeringen nodig om de landbouw en het toerisme te verduurzamen.
Afhankelijk van het schaalniveau waarop je kijkt, kun je verschillende
conclusies trekken over de beschikbaarheid van voldoende financiële
middelen hiervoor.
172p
Beredeneer dit door in te gaan op twee verschillende schaalniveaus.
opgave 5Opgave 5 − ASEAN en China
Zuidoost-Azië
Opgave 5 − ASEAN en China
Bestudeer de bronnen 1 en 2 uit het bronnenboekje die bij deze opgave
horen.
Sinds 2010 vormen een aantal ASEAN-landen samen met China een
nieuw handelsblok (de ACFTA, zie bron 1). De Filipijnen en Indonesië
hadden meer twijfels over het vrijhandelsverdrag met China dan Maleisië,
Singapore en Thailand.
182p
Beredeneer vanuit de economische dimensie dat juist de Filipijnen en
Indonesië meer twijfels hadden.
Gebruik bron 2.
Binnen de ACFTA hebben landen de keuze om producten van gevoelige
of kwetsbare industrieën te beschermen.
192p
Noteer de cijfers 1 tot en met 4 uit bron 2 op je antwoordblad.
Schrijf achter elk cijfer het land dat deze keuze heeft gemaakt.
Kies uit: Indonesië, Maleisië, Singapore en Thailand.
Gebruik de kaartbladen van Zuidoost-Azië.
Binnen de ASEAN pleitte vooral Singapore voor een vrijhandelsverdrag
met China. Hierbij speelden een economisch en een sociaal-cultureel
kenmerk van Singapore een belangrijke rol.
202p
Geef dit economische en dit sociaal-culturele kenmerk van Singapore.
Gebruik bron 1.
Walden Bello, hoogleraar sociologie en Ganeshan Wignaraja, econoom bij
de Aziatische ontwikkelingsbank, verschillen van mening over de
betekenis van het vrijhandelsverdrag met China.
214p
Geef
− een argumentatie waarmee Bello zijn mening kan onderbouwen;
− een argumentatie waarmee Wignaraja zijn mening kan onderbouwen.
Ga in je argumentaties uit van de betekenis van het vrijhandelsverdrag
met China voor landen als Laos en Myanmar.
opgave 6Opgave 6 − Angkor in Cambodja
Bestudeer de bronnen 1 en 2 uit het bronnenboekje die bij deze opgave
horen.
Gebruik de atlas.
Het tempelcomplex in Angkor is in eerste instantie gebouwd als eerbetoon
aan de hindoestaanse god Vishnu. In de veertiende eeuw werd het
complex veranderd in een boeddhistische tempel. Ook in andere delen
van Zuidoost-Azië verloor het hindoeïsme sindsdien terrein.
221p
In welke drie landen in Zuidoost-Azië komt het hindoeïsme volgens de
atlas tegenwoordig relatief het meeste voor?
Gebruik bron 1.
De akkerbouwactiviteiten van de Khmer hebben bijgedragen aan het
verstopt raken van kanalen en het drinkwaterreservoir.
232p
Leg dit uit.
Je uitleg moet een oorzaak-gevolgrelatie bevatten.
Gebruik de bronnen 1 en 2.
Het tempelcomplex van Angkor is gemaakt van zandsteen. Bomen dragen
bij aan de afbraak van de tempels.
242p
Geef aan
− op welke wijze zandsteen wordt gevormd;
− op welke wijze de bomen vooral bijdragen aan de afbraak van de
tempels.
Gebruik de atlas.
In de periode november tot en met februari zijn de fysisch-geografische
omstandigheden in Cambodja het meest geschikt voor toeristen.
251p
Met welke atlaskaart op continentale schaal kun je dit aantonen?
opgave 7Opgave 7 − Ruimte voor de rivier de IJssel
Leefomgeving
Opgave 7 − Ruimte voor de rivier de IJssel
Bestudeer bron 1 uit het bronnenboekje die bij deze opgave hoort.
Gebruik atlaskaart 43C.
In de Neder-Rijn zijn stuwen aangelegd bij Driel, Amerongen en
Hagestein. Met de aanleg van deze stuwen werden twee doelen
nagestreefd, waarvan er één is af te leiden uit atlaskaart 43C.
262p
Geef aan welke twee doelen werden nagestreefd met de aanleg van deze
stuwen.
De hoogwatergeul wordt vooral aangelegd om de afvoer te verbeteren.
271p
Geef aan waarom maatregelen bij de andere twee onderdelen van de
drietrapsstrategie vooral meer bovenstrooms worden genomen.
Gebruik bron 1.
282p
Geef twee fysisch-geografische redenen waarom de hoogwatergeul juist
op de in bron 1 aangegeven locatie is aangelegd.
Gebruik bron 1 en de atlas.
Bij extreem hoge waterstanden stroomt rivierwater de hoogwatergeul in.
Dit heeft bij elk van de plaatsen Deventer, Veessen en Zwolle een ander
effect op de waterstand van de IJssel:
a vrijwel geen waterstandsdaling;
b ongeveer 15 centimeter waterstandsdaling;
c ongeveer 70 centimeter waterstandsdaling.
293p
Noteer de plaatsen Deventer, Veessen en Zwolle op je antwoordblad.
Geef voor elke plaats aan
− welk effect (a, b of c) er plaatsvindt als de hoogwatergeul in gebruik is;
− op welke wijze dit effect op de waterstand van de IJssel ontstaat.
opgave 8Opgave 8 − Amsterdam
Op oude haventerreinen bij Amsterdam maakt traditionele industrie steeds
meer plaats voor een mix van wonen, cultuur, recreatie en creatieve
industrie.
302p
Geef twee kenmerken die de oude haventerreinen tot gewilde locaties
voor deze nieuwe functies maken.
In en rondom Amsterdam vindt metropoolvorming plaats.
312p
Geef aan dat hierdoor in andere delen van Nederland enerzijds
spread-effecten en anderzijds backwash-effecten optreden.
Gebruik de atlas.
De Noordvleugel van de Randstad is de motor van de creatieve
kenniseconomie. Dit heeft onder andere te maken met de goede
internationale bereikbaarheid.
322p
Geef nog twee kenmerken van de Noordvleugel die eraan bijdragen dat
juist dit deel van de Randstad de motor is van de creatieve
kenniseconomie.
Amsterdam behoort tot de top 20 van belangrijkste steden in Europa.
Afhankelijk van de dimensie van waaruit gekeken wordt, staat Amsterdam
op een relatief hoge of een relatief lage positie in die top 20.
333p
Neem onderstaand schema over op je antwoordblad en vul het verder in.
Bronvermelding
Een opsomming van de in dit examen gebruikte bronnen, zoals teksten en afbeeldingen, is te vinden in het bij dit examen
behorende correctievoorschrift, dat na afloop van het examen wordt gepubliceerd.
De bijlage met informatie bij dit examen, zoals hij gedrukt is.
Bij dit examen hoort geen uitwerkbijlage.
11p
22p
32p
42p
52p
62p
72p
82p
92p
102p
113p
122p
132p
142p
152p
163p
172p
182p
192p
202p
214p
221p
232p
242p
251p
262p
271p
282p
293p
302p
312p
322p
333p
