Eindexamen biologie vwo 2010, tijdvak 1

Welke stikstofverbinding wordt of welke stikstofverbindingen worden door deze bacteriën het eerst gevormd uit stikstofgas? A NH 3 B NO 2 - en NO 3 - C N 2 O D aminozuren In een bacterie worden allerlei organische stikstofverbindingen aangetroffen, die nodig zijn voor de opbouw van de desbetreffende bacterie. Zo worden verschillende aminozuren gebruikt als bouwstof van de eiwitten in de flagel.

− Noem twee andere organische stikstofverbindingen die deel uit kunnen maken van een bacterie. Zet ze onder elkaar op je antwoordblad. − Vermeld bij beide de naam van een bestanddeel van een bacterie waarin deze organische stikstofverbinding voorkomt. Bij het omzetten van stikstofgas in organische stikstofverbindingen is het nitrogenasecomplex betrokken. Het nitrogenasecomplex in Synechococcus bacteriën werkt uitsluitend onder anaërobe omstandigheden. Dit enzymcomplex wordt door de bacterie dagelijks gevormd op basis van de transcriptieproducten van verschillende genen, de nif-genen. Op vier tijdstippen is de nitrogenase-activiteit in de bacteriën onderzocht. Het onderzoeksresultaat is weergegeven in het diagram van afbeelding 1. Daarbij is ook de belichting (fotonenstraling 400-700 nm) gegeven.

Geef een verklaring voor het starten van de nitrogenase-activiteit na 18.00 uur. De microbiële mat aan de rand van een heetwaterbron bestaat uit een samenhangend geheel van tientallen soorten bacteriën die voor hun stofwisseling van elkaar afhankelijk zijn. Een dergelijke stofwisselingseenheid wordt wel ‘community metabolism’ genoemd. In afbeelding 2 is schematisch een aantal omzettingen weergegeven, zoals die zich kunnen afspelen in community metabolism. Enkele omzettingen zijn aangegeven met een cijfer. afbeelding 2 NO aminozuren

Welke van deze omzettingen kunnen onder anaërobe omstandigheden worden uitgevoerd? A alleen 1 B alleen 2 en 3 C 1, 2 en 3 Zodra het donker wordt start de omzetting van glycogeen in de Synechococcus bacteriën. Het daarbij gevormde acetyl-CoA kan niet op de gebruikelijke manier worden verwerkt. Het wordt omgezet in acetaat, waarvan de hoeveelheid tijdelijk toeneemt in de microbiële mat.

Wat is het belangrijkste verschil tussen lens D en lens V? A D is convergerend en V is divergerend. B D is divergerend en V is convergerend. C D is sterker convergerend dan V. D D is sterker divergerend dan V. De ooglens bevindt zich in een lenszakje. Bij een cataractoperatie wordt een klein sneetje in het lenszakje gemaakt. De ooglens wordt met behulp van ultrasone golven afgebroken tot een emulsie, en weggezogen. De kunstlens wordt in opgerolde toestand in het lenszakje geschoven en ontrold. Aan de IOL zitten twee haakjes waarmee de IOL in het zakje wordt vastgehaakt. Voorafgaand aan de operatie wordt een aantal medicamenten toegediend, onder andere een lokaal verdovingsmiddel en een middel dat de pupil verwijdt. Het pupilverwijdend middel zorgt ervoor dat bepaalde spieren in de iris samentrekken. De werking van het pupilverwijdende middel is te vergelijken met het effect op die spieren door prikkeling van een bepaald deel van het zenuwstelsel.

− Welke spieren gaan door het pupilverwijdend middel samentrekken? − Tot welk deel van het zenuwstelsel behoren de zenuwen die normaal gesproken pupilverwijding bewerkstelligen? spieren in de iris die samentrekken deel van het zenuwstelsel A kringspieren B kringspieren C kringspieren D radiale spieren E radiale spieren F radiale spieren

Een multifocale IOL is opgebouwd uit een aantal concentrische ringen van verschillende sterktes. In de meeste exemplaren gaat het om twee duidelijk verschillende sterktes die elkaar afwisselen (zie afbeelding 1). afbeelding 1 Legenda: 1 op afstand scherp zien overdag 2 dichtbij scherp zien bij lagere lichtintensiteiten 3 op afstand scherp zien bij lagere lichtintensiteiten 4 dichtbij scherp zien bij alle lichtomstandigheden 5 op afstand scherp zien in de avond De multifocale IOL in afbeelding 1 bestaat uit vijf ringvormige optische zones. Twee sterktes wisselen elkaar steeds af, die voor dichtbij zien en die voor veraf zien. Hiernaast zijn zes diagrammen (1 t/m 6) weergegeven. In één van die diagrammen is op schematische wijze correct weergegeven hoe de sterkte (1/f) van de verschillende optische zones verandert vanaf het centrum van de lens naar de buitenzijde. De nullijn in het diagram geeft de sterkte aan van een niet-geaccommodeerde ooglens.

Welk diagram geeft een goede weergave van het verloop van de sterkte in de multifocale IOL van afbeelding 1? A 1 B 2 C 3 D 4 E 5 F 6 Kijkt iemand naar een voorwerp op afstand, dan valt het beeld van dat voorwerp dat door de centrale schijf van de multifocale IOL gevormd wordt, op het netvlies; er ontstaat een scherp beeld. Het andere beeld van dat voorwerp dat door de eerste ring rondom de centrale schijf gevormd wordt, valt dan vóór het netvlies; er ontstaat een onscherp beeld op het netvlies van het voorwerp. Uit onderzoek blijkt dat de dragers van een multifocale IOL tevreden zijn over het scherp zien. Ter verklaring hiervoor worden de volgende uitspraken gedaan: 1 het onscherpe beeld wordt in de hersenen genegeerd; 2 het onscherpe beeld valt geheel buiten de gele vlek; 3 het scherpe en onscherpe beeld vallen precies over elkaar.

Leg uit waardoor ontlasting niet geschikt is om het DNA-profiel van de dader te achterhalen. Soms is het DNA van het sporenmateriaal van slechte kwaliteit en daardoor onvolledig. In afbeelding 2 is het profiel van een weefselspoor op de plaats van het delict weergegeven. De pieken, die met een elektroforesetechniek verkregen zijn, corresponderen met de allelen van drie loci: D13S317, D7S820 en D16S539.

Kan een spermaspoor een dergelijk resultaat opleveren? Zo nee, waarom niet? A Ja. B Nee, want spermacellen bevatten slechts ongeveer de helft van de totale hoeveelheid DNA. C Nee, want in een spermaspoor is per locus maar één allel zichtbaar. Hoewel het profiel van het weefselspoor (zie afbeelding 2) niet volledig is, is het ontlastend voor één van de twee verdachten (zie afbeelding 3).

Voor welke verdachte is het onvolledige profiel ontlastend? Op grond van welke van de drie onderzochte loci? ontlastend voor: op grond van de locus of de loci: A verdachte 1 alleen D13S317 B verdachte 1 D13S317, D7S820 en D16S539 C verdachte 2 alleen D16S539 D verdachte 2 D16S539, D7S820 en D13S317 De twee verdachten beweren dat ze vader en zoon zijn. Wat betreft de leeftijd en het uiterlijk kan dat wel kloppen, maar in het bevolkingsregister is geen aanwijzing te vinden voor die bewering.

Bij forensisch onderzoek is het belangrijk dat de kans dat er nog iemand met hetzelfde DNA-profiel rondloopt, erg klein is. Als bekend is wat de allelfrequentie in een bepaalde populatie is voor elk van de onderzochte loci, kan berekend worden hoe groot de kans is dat een willekeurige, niet-verwante voorbijganger hetzelfde DNA-profiel heeft. In tabel 1 zijn van de drie loci uit het weefselspoor van afbeelding 1 de allelfrequenties bij een representatieve steekproef uit een bepaalde Amerikaanse populatie weergegeven. Voor het maken van deze analyse zijn speekselmonsters gebruikt. tabel 1 locus D16S539     locus D7S820   locus locus D13S317   allel* allel frequentie N allel* allel frequentie N allel* allel frequentie N 5 0.000 0 6 0.000 0 7 0.000 0 6 0.000 0 7 0.019 8 8 0.087 36 7 0.000 0 8 0.099 41 9 0.184 76 8 0.012 5 9 0.075 31 10 0.077 32 9 0.101 42 10 0.283 117 11 0.229 95 10 0.181 75 11 0.266 110 12 0.244 101 11 0.300 124 12 0.220 91 13 0.121 50 12 0.268 111 13 0.031 13 14 0.053 22 13 0.118 49 14 0.007 3 15 0.005 2 14 0.019 8             totaal 1.000 414   1.000 414   1.000 414 * het getal geeft het aantal repeats aan

Uit hoeveel personen bestond de steekproef? A 124 B 207 C 414 D 1000 E 1242 Een verdachte heeft het volgende DNA-profiel: D16S539 9/12, D7S820 8/10, D13S317 10/11. Voor de rechtspraak is het van belang te weten hoe groot de kans is dat een willekeurige, niet-verwante voorbijganger voor de onderzochte loci hetzelfde DNA-profiel heeft als deze verdachte. Neem aan dat beide, de verdachte en de willekeurige voorbijganger, afkomstig zijn uit de Amerikaanse populatie waarvan de gegevens in tabel 1 staan.