Eindexamen grieks vwo 2001 tijdvak 1 – opgaven en antwoorden

opgave 1Tekst 1 Polykrates,tyran van Samos,is bij al zijn ondernemingen succesvol.Dit maakt zijn

Citeer het Griekse tekstelement in het vervolg (t/m regel 8 ) ) waarmee deze woorden worden samengevat.

Op welk inzicht baseert Amasis zijn oordeel over de menselijke ? ? Citeer het desbetreffende Griekse tekstelement uit regel 1–7 (t/m ) en geef daarbij een toelichting van bij voorkeur niet meer dan 40 woorden. Regel 10

Omschrijf in het Nederlands wat wordt bedoeld met . G. Koolschijn vertaalt regel 10–11 als volgt: En als uw successen vanaf dat moment niet door tegenslagen worden afgewisseld, blijf dat dan goedmaken op de manier die ik u aan de hand doe.

Hoe beoordeel je de vertaling „blijf goedmaken”? Ga bij het beantwoorden van de vraag in op de in het Grieks gebruikte tijdsstam. Van de in regel 15–19 voorkomende persoonsvormen wijkt er één af van alle andere.

Citeer de bedoelde persoonsvorm en geef een verklaring voor de afwijking. Regel 19

Citeer uit Amasis’ advies (regel 3–11) het Griekse tekstelement dat hiermee correspondeert. Het toespraakje dat de visser tegen Polykrates houdt (regel 23–24) bevat een reden om de vis niet weg te geven en een reden om dat wél te doen.

Formuleer beide redenen in het Nederlands. Regel 30–31 t/m Uit de hier beschreven handelwijze van Polykrates kan worden opgemaakt dat hij één onderdeel van Amasis’ advies niet opvolgt.

Welk onderdeel is dat? Beantwoord de vraag in het Nederlands. Regel 29–30 ! Dit vond Amasis kennelijk ook, maar wel op een heel andere manier dan Polykrates.

Welke conclusie trekt Amasis uit de gebeurtenissen? Beantwoord de vraag in het Nederlands.

Welke persoonlijke reden kan er voor Herodotos zijn geweest om in zijn werk uitvoerig bij Samos stil te staan? Polykrates is een voorbeeld van een .

Bespreek de historische ontwikkelingen die leiden tot het aan de macht komen van Ga daarbij in op ontstaan en aard van de politieke spanningen in de betreffende en de rol van de daarin. Gebruik bij voorkeur niet meer dan 100 woorden.

Het onderstaande citaat is afkomstig uit Karel van het Reve’s postuum gepubliceerde boek Achteraf (1999), een bundeling van in Het Parool verschenen cursiefjes: „Maar nu. In de literatuur bestaat iets dat je de ’nulvariant’ kunt noemen. Bijvoorbeeld aan het eind van een doktersroman is het Kerstmis. Het sneeuwt, en de kerkklokken luiden. Maar de verpleegster en de dokter krijgen elkaar niet .”

Schrijf zelf een ’nulvariant’ van het door Herodotos in regel 12–31 vertelde verhaal over de ring van Polykrates. Gebruik bij voorkeur niet meer dan 75 woorden. Tekst 1 en tekst 2 Regel 1–6 van tekst 2 vormen de eerste strofe van Schillers ballade.

Citeer het Griekse tekstelement uit regel 1–11 van tekst 1 dat overeenkomt met „Onvermengde vreugde in het leven viel nog geen enkele sterveling ten deel” (tekst 2 regel 11–12). Bij Schiller heeft Amasis een andere reden voor het opzeggen van de vriendschap dan bij Herodotos.

opgave 3Tekst 3 Aristagoras in Sparta

Op welke veronderstelde eigenschap van de Spartanen speculeert Aristagoras in regel 13–27 (Verder t/m bevinden)?

opgave 4Tekst 4 Algemene vragen

Welk moreel argument gebruikt Aristagoras in zijn toespraak tot de Atheners? Beantwoord de vraag in het Nederlands.

Aan welke twee factoren is het volgens Herodotos te danken dat Aristagoras in Athene meer succes had dan in Sparta? Beantwoord de vraag in het Nederlands en baseer je op regel 1–10 (t/m ). Let op: de laatste vragen van dit examen staan op de volgende pagina.

Tekst 4 en tekst 3 Aristagoras’ argumentatie in tekst 4 komt voor een deel overeen met die in tekst 3.

Geef bij de onderstaande citaten uit tekst 4 telkens het overeenkomstige tekstelement uit tekst 3 regel 1–15. a. (regel 5) b. " " (regel 5) c. (regel 7) Tekst 4 en tekst 5 Zowel in tekst 4 als in tekst 5 wordt kritiek geleverd op de Atheense democratie, maar Herodotos legt een ander accent dan Aristophanes.

Beschrijf het verschil tussen de kritiek van Herodotos en die van Aristophanes. Ga in op beide teksten. Algemene vragen In III, 122 zegt Herodotos: # $ % & % ’ ( % ) * + (…).

Welk belangrijk onderscheid maakt Herodotos hier? De classicus P. Gerbrandy begint een artikel over Herodotos met de volgende zinnen: „De meeste vaders zijn als zoon begonnen. Herodotos (vijfde eeuw v. Chr.) niet.Als schrijver van het eerste echte prozawerk in de Europese literatuur heeft hij geen ouders.” Bij de stelling dat Herodotos als prozaschrijver geen ouders heeft valt een nuancering aan te brengen.